Revision 28314 of "Алыджыбзэ" on kbdwiki

{{Infobox Language
| фэр                    = индоеуропейхэр
| цӀэр                   = Алыджыбзэ
| зэрзэджэр              = Ελληνικά
| къэралхэр              = [[Алыдж]], [[Кипр]]
| хэкухэр                = 
| ирипсалъэхэм я бжыгъэр = 13 млн.
| рейтингыр              = 68
| категориэ              = Еуразиэм и бзэхэр
| классификациэ          = 
| тхыбзэр зэрщыт         = Алыдж
| Ӏэташъхьэбзэ           = 
| регулировэт зыщӀ организациэр = 
| КъэралСтандарт 7.75–97 =  
| ISO1                   = el
| ISO2                   = gre (B); ell (T)
| ISO3                   = ell
}}
'''Алыджыбзэ''' (алыджыбзэкlэ: ελληνική γλώσσα, ελληνικά, νεοελληνική γλώσσα, {{Lang-ru|греческий язык}}) — индоеуропейбзэхэм я нэхъ пэсырейхэм ящыщ. Алыдж бзэ группэм абы фlэкlа пэмыкlы бзэ хэткъым. Джылу алыджыбзэкlэр я анэдэлъхубзэу ялъытэу дунем тетыр - 15 милыуан хуэдиз. Абыхэм я нахъыбэр лъэпlкъкlэ алыджхэ ауэ алыджыбзэр пэмыкlы лъэпlкъыбзэхэм (лъэпlкъ Алъыджым исхэр) хэхьауэ езым нэхъ ехьч хъуахэ, апхуэдэхэр: арумынхэр, мегленорумынхэр, цыджанхэр, албанхэр, арнаутхэр, слауанхэр абы пэмыкlыу мыслимэн лъэпlкъ бжыгъэ къралым ишъхъэрэм. Алыджыбзэр lаташъхьэбзэуи щыт, къэрал нэхъыбу здэпсалъэхэм: [[Алыдж|Алыджымрэ]], [[Кипыр|Кипыр хы тlыгумрэ (63%)]].

== Алыдж тхыгъэр ==
Алыджыбзэм итхыгъэр нэхъ пэсырейхэм дунем ящыщ. Тхыгъэр зэрзэфlэувар финикийхэм я тхыгъэмкlэ хъун, езы алыджхэм яуэ пэсырейдыду тхыгъэ щыlахэр VIII - VII ди лъэхъынэм ипэм щыщ. Къэру къыщиштар, шlыпlэм янэхъыбэм щыхэхьар Рим къэралым икlуэдыкlэм идейрэ, Визатий къэралым икъэхъукlэм идейрэ яужкlэ хом-хомурэ XV лъэхъэнэм иде кlуэдын кlедзэ икъэрум, икъалэ lаташъхьар тыркухэм яубыда нэуж.

== Хронологиэр ==
Илъэсышъэ бжыгъэ зэрщыlарэ алыджыбзэм lэуэ зэрихъуэкlа. Абы шъхьакlэ "алыджыбзэ" псалъэм сыт чыгъуи илъэхъэн зытепсэлъыхьыр къыгъэкlын хуэй. Мыбы хуэду:
* Пэсырей Алыджыбзэ - пэсырей Алыджм я бзэмрэ я тхыгъэмрэ зытетар, Рим къэралым зэрхэтари иубыду (V ди лъэхъэнэм ипэкlэ)
* Алыджыбзэку (визэнтийбзэ) - бзэ зэрыпсалъэтэр Къуэкlыпlэ-Рим (Визэнтий) къэралым (VI-XI ди лъэхъэнэм)
* Алыджыбзэкlэ - иджырей бзэр (XII лъэхъэнэм къыщыкlэдзауэ)

== Псэлъэкlэ зэрзэшъхьащыкlхэр ==

* Джурт-алыдж псэлъэкlэ, пэмыкlыу зэреджэр романиотыбзэ
* Каппадокиибзэ (Азиэ цlыкlум) - 1923 гъэм кlуэда
* Кипр псэлъэкlэ
* Крит псэлъэкlэ
* Румеибзэ
* Урым-румеибзэ
* Понтиибзэ
* Цаконыбзэ (Пелопоннес)

[[Категория:Бзэхэр]]