Difference between revisions 10240 and 11933 on kbpwiki

[[File:Fjodor Michailowitsch Dostojewski.jpg|thumb|Ɖajaa Fjodor Dostojewski]]

Fiodor Mikhaïlovitch Dostoïevski kɛ [[Ruusii|Ruusi]] tʋ. Ɛkɛ abalʋ weyi ɛfɛyɩ felendu kpataa yaa kaʋ yɔ. Lalaa yaa nabɛyɛ tɔŋ size, palʋla ɖajaa sɔsɔ Fiodor Dostoïevski ɛnʋ kɛ [[kamɩŋ fenaɣ]] taa kɛ evemiye yaa kɩyakʋ hiu nɛ kʋɖʋmʋ (11) n̄ɩŋgʋ wiye kɛ pɩnaɣ 1821 n̄ɩŋga taa.

Lalaa n̄ɔtɔŋ size pɩkɛ [[aloma fenaɣ]] taa kɛnɛ kɛ palʋla ɖajaa Fiodor Dostoïevski kɛ evemiye yaa kɩyakʋ niidozo yaa hiŋ naadozo (30) n̄ɩŋgʋ wiye kɛ pɩnaɣ 1821 n̄ɩŋga kʋɖʋma ŋga ka-taa. Egeetiye nɖɩ ɖɩ-taa palʋla ɖajaa ɛnɛ yɔ, nɖɩ-ɩ payaɣ size [[Mɔsɩkʊʊ|Mɔsɩkʋʋ]]. Ɛkɛ n̄amtʋ pɩɣa ɛ-taabalaa nɛ samaɣ ŋga ɛwɛ ka-taa yɔ kɛ-sɩnda. Ɛ-pɩcatʋ taa ɛɛkɛ pɩɣa ŋga kɛwɛ lɛɣtʋ siŋŋ yɔ.

Patatɩlɩ ɖɔɖɔ keeke kɛ ɛsɩm evemiye yaa kɩyakʋ. N̄ɩnɩyaa nabɛyɛ susaɣ size, ɖajaa Fiodor Mikhaïlovitch sɩba [[lɛlaɣ fenaɣ]] taa kɛ evemiye yaa kɩyakʋ nakʋ (9) n̄ɩŋgʋ wiye kɛ pɩnaɣ 1881 n̄ɩŋga taa. Lalaa n̄osusi size ɛsɩba [[kɔlaɣ fenaɣ]] taa kɛnɛ kɛ, evemiye yaa kɩyakʋ nɛɛlɛ nɛ lutozo yaa hiŋ naalɛ nɛ lutozo (28) n̄ɩŋgʋ wiye kɛ pɩnaɣ 1881 n̄ɩŋga kʋɖʋma ŋga ka-taa.

[[File:Fyodor Mikahailovich Dostoyevsky's Study in St Petersburg.jpg|thumb|Ɖenɖe Ɖajaa Fyodor Dostoyevsky laba tʋmɩyɛ yɔ, Sɛɛ Petersburg tɛtʋ taa]]

Ɖajaa Fiodor wɛna pɩnzɩ hiŋ loɖo (60) lɛ ɛsɩba. Lone yaa egeetiye nɖɩ payaɣ-ɖɩ size [[Sɛɛpetɛrsbuuri]] yɔ ɖɩ-taa ɛsɩba. Ɖaja Fiodor kɛ maɣzɩm takayasɩ kɩkalasɩ mayʋ sɔsɔ siŋŋ masɩma matʋmɩyɛ tʋ nɔɔyʋ kɛ ɛ-ɛjaɖɛ Ruusi ɛjaɖɛ taa peeɖe.

Kpɛdɛɛ kpɛdɛɛ taa mbɩ yɔɔ lɛ, pakpa-ɩ size ɛkɛ, maɣzɩm takayasɩ kɩkalɩsɩ mayʋ sɔsɔ nɔɔyʋ ɖɔɖɔ siŋŋ kɛ Ruusi ɛjaɖɛ taa. Ɛmawa maɣzɩm takayasɩ nzɩ yɔ, sɩkɛdaana ɛyaa yaa sɩɩwɛ kalɩyaa ɖeu siŋŋ. Ɛ-tʋmɩyɛ laba hʋnʋm nɛ pɩkɩlɩ maɣzɩm takayasɩ kɩkalɩsɩ mayaa nabɛyɛ.

[[File:Dostoevski grave at Alexander Nevsky Monastry.jpg|thumb|Ɖenɖe pɩpɩmɩ Ɖajaa Dostoevski yɔ, Monasɩtɛɛrɩ Alexander Nevsky taa]]

Ɛ-tʋmɩyɛ nɖɩ, ɖɩkɩlɩ ɖɔɖɔ, mba payaɣ wɛ size [[Filozofii|filozɔɔfʋ]] waa yɔ. Filozɔɔfʋ kɛ ɛyʋ weyi ɛ-tʋmɩyɛ mpilim kɛlɛ size ɛn̄ɩnɩ ɛyʋ yɔɔ lɩmaɣza yaa ɛyʋ yɔɔ lɔnzɩnɖɛ tʋmɩyɛ kpɛlɛkʋʋ labʋ yɔ. Ɛ-pɩcatʋ taa ɛɛlaba kʋn̄ɔŋ siŋŋ. [[Agoza fenaɣ]] taa pɩnaɣ 1849 n̄ɩŋga taa lɛ, pakpa-ɩ nɛ paɖʋyɩ sakala se paga-ɩ kʋʋ. Pɔkɔɔ peyeleyi nɛ ɛpɩsɩ sɔɔjanaa kpaaŋ taa sɔsɔ nɔɔyʋ.

Eyele sɔɔjɛɛtʋ tʋmɩyɛ nɛ ɛpaazɩ maɣzɩm takayasɩ kɩkalasɩ maʋʋ tʋmɩyɛ. Ɖajaa Fiodor Mikhaïlovitch Dostoïevski kɛ naalɛ pɩɣa kɛ ɛ-caa Mikhaïl Andréiévitch Dostoïevski piya taa. Ɛ-caa ɛnʋ, ɛkɛ sɔɔjanaa fɛɖʋ sɔsɔ nɔɔyʋ kɛ Mɔsɩkʋʋ tɛtʋ sɔsɔtʋ ndʋ tɩ-taa peeɖe. Ɖajaa Fiodor ɛnʋ, e-Ɖajaa Fiodor Mikhaïlovitch Dostoïevski kɛ [[Ruusii|Ruusi]] tʋ. Palʋla-ɩ [[kamɩŋ fenaɣ]] kɩyakʋ niidozo (30) n̄ɩŋgʋ wiye, pɩnaɣ 1821 n̄ɩŋga taa. [[Mɔsɩkʊʊ|Mɔsɩkʋʋ]] tɛtʋ taa ɛsɩba kamɩŋ fenaɣ kɩyakʋ fenaɣ kɩyakʋ nɛɛlɛ nɛ lutozo (28) ñɩŋgʋ wiye, pɩnaɣ 1881 taa Saint-Petersbourg tɛtʋ taa. Pʋ-tɔbʋʋ se ɛsɩba ɛ-pɩnzɩ nɩɩnʋwa nɛ hiu (60) ñɩnga taa.

[[File:Fyodor Mikahailovich Dostoyevsky's Study in St Petersburg.jpg|thumb|Ɖenɖe Ɖajaa Fyodor Dostoyevsky laba tʋmɩyɛ yɔ, Sɛɛ Petersburg tɛtʋ taa]]

Ɖajaa Fiodor kɛ Mikhaïlovitch kɛ takayasɩ mayʋ sɔsɔ siŋŋ nɔɔyʋ. Ɛkɛ ɖɔɖɔ filozɔɔfʋ sɔsɔ nɔɔyʋ. Ɛ-takayɩsɩ ɖukina pɩdɩɩfɛyɩ takayɩsɩ mayaa sɔsaa lɛlaa nɛ filozɔfʋwaa sakɩkɩyɛ anasaayɩnaa tɛ ajɛya taa. Ɛ-takayɩsɩ yeba nɛ pɛlɛɣzɩ maɣzɩm ndɩ ndɩ hɔɔlɩŋ ndɩ ndɩ taa.

[[File:Dostoevski grave at Alexander Nevsky Monastry.jpg|thumb|Ɖenɖe pɩpɩmɩ Ɖajaa Dostoevski yɔ, Monasɩtɛɛrɩ Alexander Nevsky taa]]

Ɖajaa Fiodor Mikhaïlovitch Dostoïevski tɔɔ kʋn̄ɔŋ siŋŋ ɛ-pɩcatʋ taa. Pakpa-ɩ paɖʋ salaka [[agoza fenaɣ]] taa, pɩnaɣ 1849 n̄ɩŋga taa. Paaɖʋwa se pakaɣ-ɩ kʋʋ, ɛlɛ, pɔkɔɔ peyele-i. Peyeba-ɩ wayɩ lɛ, ɛpɩsɩ sɔɔjanaa pɩlɩʋ taa tʋmlaɖʋ sɔsɔ nɔɔyʋ.

Sɔɔjanaa pɩlɩʋ taa tʋmɩyɛ nɖɩɩ eyeba nɛ ɛpɩsɩ takayasɩ mayʋ. 

Ɖajaa Fiodor Mikhaïlovitch Dostoïevski kɛ naalɛ pɩɣa ɛ-caa cɔlɔ. Payaɣ ɛ-caa se Ɖajaa Mikhaïl Andréiévitch Dostoïevski. Ɛ-caa ɛnʋ, ɛkɛ sɔɔjanaa fɛɖʋ sɔsɔ Mɔsɩkʋʋ tɛtʋ taa. Ɖajaa Fiodor Mikhaïlovitch DostoïevskiƉajaa  ɖoo payaɣ size Maria Fiodorovna Netchaïev.

[[Category:!Main category]]
[[Category:Ruusii]]
[[Category:Takayɩsɩ mayaa]]