Difference between revisions 6557 and 6558 on kbpwiki

< previous diff
next diff >
Ɖaakuɖe pombo
Ɖaakuɖe pom pom kɛ papaŋna yaɣʋ fɩɖansɩ taa tobi yem size ɖaakuɖe ɖɔɖɔ. Nɛ tɩ-wɩlɩɣ ɖʋ kpakpa size pom pom n̄ɩŋgʋ payaɣ mbʋ. Kɩ-kɛna kpɛndʋ tɛ spɔɖɛ, nɛ kɩ-pɔzʋʋ tɛyɩtʋ hɔlɩŋ nɩɩlɛ, nɛ maɖaa kagbaazɩ hɔlʋʋ hɔlʋʋ. Kadaɣ ŋga pamakɩ ka-taa yɔ, kawalana ɖalakɩŋ taa kiŋ.

Paɣ hɔlʋʋ ŋgʋ lɛ pʋwɛna kʋ size kɩ-cɛyɩ kɩ-tɩ nɛ, kɩ-ɖɛzɩ paalɩ nɛ kʋɖʋzɩ caciboo ŋga palʋ kɛ nɛ kawalaŋzɩ wɛna 46 sentimɛter (centimètre) yɔ ka-taa. Nɛ posusi kɛ nɛ kpenzelaɣ nakɛyɛ. kana tɛtʋ poposɩna ɖama ɛzɩ 3,05 mɛta yɔ : koli. Hɔlʋʋ ŋgʋ kɩcɛɣʋ kɩ-tɩ nɛ kʋɖʋzɩɣ paalɩ ɖaakuɖe nɖɩ ɖɩ-taa yɔ,  kɩ-kɛʋ waɖʋ. Mba paɖʋsʋ ɖaakuɖe nɖɩ ɖɩ-taa pom pom lɛ, pɛwɛna kpaɣla (kɩyaɖɛ) naadozo kpakpa kɛlɛ mbɩyɔ pɔ-hɔlʋʋ taa. 

Ɖaakuɖe pom pom kʋnɛyɔ, nesi ɖeke koŋ kɛ pamakɩna-kʋ, nɛ pom pom maɖaa ɖɔkʋ-kʋ pe-nesi tɛɛ nɛ payakɩ-kʋ nɛ tɛtʋ nɛ pɔcɔʋ ɖama taa. Hɔlʋʋ ŋgʋ kɩ-taa mba nesi tɛɛ pom pom wɛ yɔ, kɩ-tɛ (ɖaakuɖe taa pom pom ɖʋzɩyaa) mba lakɩ ɖɛfɛ ɖɛfɛ se paɖʋzɩ pom pom ɖaakuɖe taa se pehiu kpaɣla.

Ɖʋzɩyaa panɛyɔ, pɛ-lɛɣtʋ ndʋ paɖʋzʋ na pom pom ɖaakuɖe taa yɔ : lɔʋ pom pom, nɛ ɖama ɖɛzʋ pom pom camɩyɛ, nɛ naŋgbanzɩ kpɛzʋ lɔŋ lɔŋ nabʋlɛ nabʋlɛ. Pʋpʋ taa mbɩyɔ lɛ, hɔlʋʋ ŋgʋ pom pom fɛyɩ kʋ-cɔlɔ yɔ, ɖaŋʋʋ lɛlaa mba pɔɖɔka pom pom yɔ.

Pɔlɔʋ nesi hɔlɩŋ tɩŋkɛ taa payɩ se pamʋ pom pom. Pɔlɔʋ pom pom ɛsɔdaa nɛ kɩ-taɖʋ ɖaakuɖe taa lɛ, paa hɔlʋʋ ŋgʋ lɛ kɩ-maɖaa cɛɣʋ pa-tɩ se pakpa pom pom kidiɖe se kɩya tɛtaa.

James Naismith, kɛ lɔŋ sɩɣzʋʋ spɔɖɛ wɩlɩyʋ. Ɛnʋ lɩzana ɖaakuɖe pom pom kɛ pɩnaɣ 1891 taa kɛ Massachusetts ɛjaɖɛ taa (Etaazuunii). Ɛlɩmaɣzɩ kɛlɛ size pɩ-ɖɔkɩ e-sukili piya tomnasɩ ɖoŋ kɛ nikaɣ alʋwaatʋ taa. Spɔɖɛ kʋnɛyɔ, sakɩyɛ tɩ-pazɩɣ kɩlabʋ nɛ kɩ-tɩ ɖɛʋ nɛ ɛsɩnda kɛ sukilinaa cikpema nɛ sʋsa pa-taa kɛ Amerika nɛ hayi kiŋ. Pɩkɛ kpaɖʋ paasɩtʋ taa.    
Cejewiye nɖɩ ɖɩɖɔkʋ ɖaakuɖe pom pom kʋnɛ kɩ-paɣtʋ yɔ paya size (FIBA). Palɩsɩ kʋ pɩnaɣ 1932. Nɛ pɔsɔzɩ kʋ Olɛmpiki amʋʋza yɔ kɛ pɩnaɣ 1936.

[[Category:!Main category]]