Difference between revisions 7563 and 9349 on kbpwiki

Maximilien de Robespierre, yaa Maximilien Robespierre, ɛkɛ tɔm temiyu tɔm ɖɩhʊyɛ taa, ɛkɛ ɖɔɖɔ politiki ɛyʊ Fransɩɩ ɛjaɖɛ taa. Palʊla-ɩ agoza fenaɣ kɩyakʊ 6 pɩnaɣ 1758 Arras tɛtʊ taa nɛ pɛsɛtɩ ɛ-ñʊʊ nɛ ɛsɩ hasɩyaɖɛ fenaɣ kɩyakʊ 28 pɩnaɣ 1794 Paarii tɛtʊ taa, kpɛlɩ lɛɣzɩɣ ɖeɖe. Ɛkɛ ɛyʊ sɔsɔ piŋ Fransɩɩ tɛ kpɛlɩ lɛɣzɩɣ tɔm taa nɛ ɛkɛ ɖɔɖɔ ɛyʊ weyi pakɩlɩ ɛ-tɔm cɔɔlʊʊ yɔ.

Robespierre Maximilien kɛ kajalaɣ pɩɣa kɔɔnaa nɛ ɖalaa kagbanzɩ taa nɛ e-ɖoo sɩba lɛ, ɛɛwɛna pɩnzɩ loɖo yeke. Ɛ-caa seɣ eyele piya nɛ kpaɣ nɛ mbʊ Maximilien pɩsɩ ɛsʊ ɛ-cɔzɔ pʊtɔbʊʊ se e-ɖoo ɖalʊ nesi tɛɛ. Ɛɛwɛ lɔŋ e-sukuli labʊ taa mbʊ kɛ Arras kɔlɛzɩ taa nɛ Louis Sɔsɔ tʊ sukuli taa Paarii tɛtʊ taa nɛ ɛmʊ waɖɛ takayaɣ sukuli kɩtɛzɩɣ taa mbʊ lɛ, ɛpɩsɩ tɔm temeyu nɛ ewona ɛ-tɩ pɩnaɣ 1781 Artois tɛtʊ cikpetu Lɔntasɩyaa taa, nɛ halɩ alɩwaatʊ naa nabɛyɛ ɛlakaɣ Krɩstʊ cɔjɔ tɔm ɖɩhʊyʊ taa tʊma nayɛ.    

Po-ɖoo sɩm wayi lɛ, halɩpiya nzɩ sɩ-naalɛ, po-caa neu pɔtɔbʊʊ se pe-ekpele kpaɣ-wɛ ɛ-cɔlɔ, piyele pɔ-cɔzɔ pʊtɔbʊʊ po-ɖoo ɖalʊ ñakpaɣ abala ñɩma, Jacque Carraut (pɩnzɩ 1701 ŋtalɩ 1778). Maximilien sʊʊ pɩnaɣ 1765 Arrat kɔlɛzɩ taa (pɩkɛ Yeesu ɛgbadɩnaa sukuli ŋgʊ kɩɩtatɩɩ kɛta Ɛsɔ sɛtʊ ŋgbɛyɛ, ɛlɛ kɩɩwɛ ɛyaa nabɛyɛ mba episikopʊ maɣmaɣ lɩzɩna-wɛ nesi tɛɛ).      

Maximilien kpaɣ halʊ Robespierre Marie Isidore, ɛnʊ kaakɛ Robespierre Maximilien-Barthélémy-François kajalaɣ pɩɣa (pɩnzɩ 1735 ŋtalɩ 1777), tɔm temeyu Artois lɔŋ tasɩyaa sɔsɔ cɔlɔ, nɛ Jacqueline Marguerite Carraut (pɩnzɩ 1735 ŋtalɩ 1764), ɛlɛ ñaakɛ anasaayɩ sʊlʊm laɖʊ Arras tɛtʊ taa. Pɛ-tɛ ɖama katʊ wayi pɩnaɣ 1757 lɛ, evebiya mba pawalɩ ɖama kɔlaɣ fenaɣ kɩyakʊ 2 pɩnaɣ 1758. Palʊla-ɩ Arras mazaɣ mɩsɩkʊm fenaɣ kɩyakʊ 6, Maaria Madeleine Kiɖeɖeu cɔjɔ kpaŋ taa, Palʊlɩ Maximilien pɔtɔɖɔkɩta nesi.                             
                                                                                                                      
Hɔʊ ŋgʊ kɩwɛna ɖɔɖɔ piya naanaza, Charlotte pɩnaɣ 1760, Henriette-Eulalie-Françoise pɩnaɣ 1761 nɛ Augustin pɩnaɣ 1763, palʊlɩ tɩnʊʊ ñɩnʊ hasɩyaɖɛ fenaɣ kɩyakʊ 4 pɩnaɣ 1764, ɛlɛ ñasɩ nɛ pepimi-i Nicaise Kiɖeɖeu pɩlaŋ yɔɔ kɩyakʊ kʊɖʊmʊ ŋgʊ kiwiye nɛ patacazɩ-kɛ hɩɖɛ naɖɩyɛ yaʊ. E-ɖoo takʊyɩ nɛ ɛlɛ ñasɩ hasɩyaɖɛ fenaɣ pɩnaɣ kʊɖʊmaɣ ŋga kataa. E-ɖoo ɛnʊ ɛɛwɛna pɩnzɩ nɛɛlɛ nɛ nakʊ, mbʊ lɛ Maximilien kaawɛna pɩnzɩ loɖo.

Ɖɩnɩɣ se Charlotte takayasɩ kɩmamasɩ taa lɛ, Robespierre François kaayeba e-piya nɛ eseɣ ɛ-halʊ tɩɩsɩba wayi kpa lɛ. Ŋgɔ Gérard Walter tɔŋ se panɩ ɛ-taŋ Arras pɩkɔɔ pɩtalɩ lakɩŋ fenaɣ taa pɩnaɣ 1766, nɛ pɩtasɩ ɖɔɖɔ aloma fenaɣ taa pɩnaɣ 1768. Pʊwayi ɖɔɖɔ lɛ, François Robespierre takayasɩ kiyekasi naalɛ sɩlɩna Mannheim wɩlɩɣ se tovonum lɛ, ɛɛwɛ Caama ɛjaɖɛ taa mɩsɩkʊm fenaɣ taa pɩnaɣ 1770 nɛ aloma fenaɣ pɩnaɣ 1771.