Difference between revisions 1145441 and 1718066 on kkwiki

[[Сурет:Legume Biogeography.svg|thumb|right|350px|]]
'''Бұршақтар тұқымдасы ''' (Legumіnosae) – [[қос жарнақтылар]] класына жататын [[бұта]], [[шала бұта]], [[шырмауық]], кейде [[ағаш]], көп жылдық және бір жылдық шөптесін [[өсімдіктер]]. Жер шарында кең тараған. 700 туысы, 17 мыңдай түрі белгілі. [[Қазақстан]]да 42 туысы мен 650-дей түрі бар. Б. т-на жататын өсімдіктердің гүліндегі 10 аталықтың 9-ы бірігіп, біреуі жеке орналасады. Аналығы – біреу. Жемістері – бұршақ, бір ұялы. Күрделі жапырақтары сабаққа кезектесіп орналасады. Жапырақсыз түрлері де кездеседі. Кейбір түрлерінде [[жапырақ]] орнына тікендер, ал жапырақтарының ұшында мұртшалары болады. Б. т-ның түйінді тамырында ауадан [[азот]] жинайтын [[бактериялар]] орналасады. Олар ауадағы бос азотты сіңіріп, топырақты азотпен тыңайтып, құнарландырады. Тұқымдары белокқа бай Б. т-ның а. ш-нда да маңызы зор. Бұлар бағалы мал азығы ([[беде]], [[жоңышқа]], [[бұршақ]], [[таспа]], т.б.) болып табылады. Ал бұршақ, кестежапырақ сияқты түрлері жасыл [[тыңайтқыш]] ретінде өсіріледі. Б. т-ның тех. дақыл ретінде де маңызы зор (мыс., [[арахис]], [[соя]], т.б. майы). Ағаштарының сүрегі құрылыста және жиһаздар жасауға пайдаланылады. Кейбір түрлерінің қабығынан [[бальзам]], [[шайыр]], [[сапонин]], түрлі түсті бояуыш заттар алынады. Олардың ішінде мыс., [[мия]], [[әйбәтмия]], [[түйежоңышқа]], [[ЖЫЛАНБҰРШАҚ|жыланбұршақ]] сияқты түрлері – [[дәрілік өсімдіктер]]. Б. т-ның кейбір түрлері улы, олардың құрамында алкалоидтар, сапониндер, гликозидтер бар (ақмия, бойдана, таспа, кекіре, т.б.).
<ref name="source1">Қазақ Энциклопедиясы</ref>
== Пайдаланған әдебиет ==
<references/>

{{stub}}
{{wikify}}

[[Санат:Бұршақтар тұқымдасы]]
[[Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]]

{{Link FA|es}}

[[af:Fabaceae]]
[[an:Fabaceae]]
[[ar:بقولية]]
[[az:Paxlakimilər]]
[[be:Бабовыя]]
[[be-x-old:Бабовыя]]
[[bg:Бобови]]
[[ca:Lleguminosa]]
[[cs:Bobovité]]
[[da:Ærteblomstfamilien]]
[[de:Hülsenfrüchtler]]
[[en:Fabaceae]]
[[eo:Fabacoj]]
[[es:Fabaceae]]
[[et:Liblikõielised]]
[[eu:Lekadun]]
[[fa:باقلائیان]]
[[fi:Hernekasvit]]
[[fr:Fabaceae]]
[[frr:Bongfrüchten]]⏎
[[gl:Leguminosa]]
[[he:קטניות]]
[[hi:फैबेसी]]
[[hr:Mahunarke]]
[[hsb:Łušćinowcy]]
[[hu:Pillangósvirágúak]]
[[id:Fabaceae]]
[[it:Fabaceae]]
[[ja:マメ科]]
[[jv:Fabaceae]]
[[ka:პარკოსნები]]
[[ko:콩과]]
[[ku:Famîleya baqilan]]
[[la:Fabaceae]]
[[lb:Scheekefriichten]]
[[lbe:Хъюрув]]
[[lmo:Fabaceae]]
[[lt:Pupiniai]]
[[lv:Tauriņziežu dzimta]]
[[mi:Fabaceae]]
[[mk:Бобови]]
[[ms:Fabaceae]]
[[nl:Vlinderbloemenfamilie]]
[[nn:Ertefamilien]]
[[no:Erteblomstfamilien]]
[[os:Хъæдурхуызтæ]]
[[pl:Bobowate]]
[[pt:Fabaceae]]
[[qu:Chaqallu yura rikch'aq ayllu]]
[[ro:Fabaceae]]
[[ru:Бобовые]]
[[se:Eartašattut]]
[[sh:Mahunarke]]
[[simple:Fabaceae]]
[[sk:Bôbovité]]
[[sl:Metuljnice]]
[[sr:Fabaceae]]
[[sv:Ärtväxter]]
[[te:ఫాబేసి]]
[[th:วงศ์ถั่ว]]
[[tr:Baklagiller]]
[[uk:Бобові]]
[[vi:Họ Đậu]]
[[wa:Legumineuses]]
[[yi:קטניות]]
[[zh:豆科]]
[[zh-min-nan:Tāu-kho]]