Difference between revisions 1650408 and 1699794 on kkwiki

'''Тілдін функциялары''' [[Орыс тілі|орыс]] функции языка —
# тілдін адамзат коғамындағы рөлімен; 
# тіл бірліктерінін бір тобынын екінші бір тобына бағыныштылығымен, оған сәйкесіп отыруымен (мысалы, [[аффикс|аффикстер]] мен [[түбір]] сөздердін ара катынасында) аныкталады. Тілдін коммуникативтік кызметі, ягни, "адам коғамынын аса манызды куралы" болуы ([[В. И. Ленин]]) және когнитивтік кызметі, яғни "ойлаудынтікелей шындығын" білдіруі ([[К. Маркс]]) Тілдін функцияларынын екі негізгі базасы болып табылады. Бүған сезім мен эмоцияны білдіруші күрал ретінде тілдің эмоционалдык кызметін және тілдін өзін зерттеу объектісі ететін метатілдік кызметін косуға болады. Тілдін функцияларынын базалык түрлері бірін-бірі толыктырып, сөйлеу үстінде немесе мәтіндерде әр түрлі дәрежеде көрініп отырады. Тілдін функцияларынын коммуникативтік түріне тілдін фативті (байланыс орнату), конативті (мецгеру, үғыну), волюнтативті (әрекет ету) және үлттык сана мен мәдени дәстүрді, халык тарихын т. б. сактап жеткізетін кызметтері кіреді. Тілдін функцияларын аныктауға 20 ғ.-да көңіл бөлінді. Оған дейін "функция" сөзі тіл бірліктерінін синтаксистік (мысaлы, бастауышгын кызметі, толыктауыштын кызметі), [[морфология|морфологиялык]] (мысалы, формалардын кызметі) кызметін ғана білдіріп, герминдік мәнде жүмсалмады. Кейін ол форма мен күрылымнын мағынасын түсіндіретін мәнде колданыла бастады.
"Прага тіл үйірмесінін тезистерінде" (1929) тілдін функционалды жүйе екені аныкталып, сөйлеу кызметінін карым- катынастык және поэтикалык деп аталатын екі функниясы көрсетілді.
20 ғ. 70—80 жж. Тілдін функцияларын тіл жүйесі мен күрылымында жүзеге асыратын аппаратпен байланыстыруға әрекет жасалды. [[Ю. С. Степанов]] семиотикалык гіринниптер негізінде Тілдін функцияларынын: номинативтік, синтаксистік, прагматикалык деп аталатын үш түрін аныктады. Бұлар жалпы [[семиотика|семиотикада]] тілдін жан-жакты касиетін білдіретін үш саласына: семантикаға — [[номинация]], синтактикаға — [[предикация]], прагматикага — [[локация]] (белгілі бір объект білдіретін сигналдардын кеңістіктегі калпын, орнын аныктау) сәйкес келеді.
Сөйлеу тілінін, функционалдык стильдердің, мәтін лин- гвистикасынын т. б. ерекшеліктерін және тілдін кызмет ету аясынын кенеюін зерттеуге байланысты Тілдін функциялары проблемаларына кызығушылык артуда.<ref> Тіл білімі терминдерінін түсіндірме сөздігі — Алматы.

"Сөздік-Словарь", 2005.  ISBN 9965-409-88-9</ref>

==Пайдаланған әдебиет==
<references/>
{{Commons|Language}}
{{Stub}}
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}
[[Санат:Лингвистика]]

[[ace:Bahsa]]
[[af:Taal]]
[[als:Sprache]]
[[am:ቋንቋ]]
[[an:Luengache]]
[[ar:لغة]]
[[arc:ܠܫܢܐ (ܡܡܠܠܐ)]]
[[arz:لغه]]
[[as:ভাষা]]
[[ast:Idioma]]
[[ay:Aru]]
[[az:Dil]]
[[ba:Тел (фән)]]
[[bar:Sproch]]
[[bat-smg:Kalba]]
[[be:Мова]]
[[be-x-old:Мова]]
[[bg:Език (лингвистика)]]
[[bm:Kan]]
[[bn:ভাষা]]
[[bo:སྐད་རིགས།]]
[[br:Yezh]]
[[bs:Jezik]]
[[bxr:Хэлэн]]⏎
[[ca:Llenguatge]]
[[cdo:Ngṳ̄-ngiòng]]
[[ceb:Pinulongan]]
[[ch:Lengguahe]]
[[chr:ᎦᏬᏂᎯᏍᏗ]]
[[ckb:زمان]]
[[cs:Jazyk (lingvistika)]]
[[cu:Ѩꙁꙑкъ]]
[[cv:Чĕлхе]]
[[cy:Iaith]]
[[da:Sprog]]
[[de:Sprache]]
[[diq:Zıwan (lısan)]]
[[dv:ބަސް]]
[[el:Γλώσσα]]
[[eml:Langua]]
[[en:Language]]
[[eo:Lingvo]]
[[es:Lenguaje]]
[[et:Keel (keeleteadus)]]
[[eu:Hizkuntza]]
[[fa:زبان]]
[[fi:Kieli]]
[[fiu-vro:Keeleq]]
[[fo:Mál]]
[[fr:Langage]]
[[frp:Lengoua]]
[[frr:Spräke (iinjtål)]]
[[fur:Lengaç]]
[[fy:Taal]]
[[ga:Teanga (cumarsáid)]]
[[gan:語言]]
[[gd:Cànan]]
[[gl:Linguaxe]]
[[gn:Ñe'ẽ]]
[[gu:ભાષા]]
[[gv:Çhengey (çhaghteraght)]]
[[hak:Ngî-ngièn]]
[[he:שפה]]
[[hi:भाषा]]
[[hif:Bhasa]]
[[hr:Jezik]]
[[ht:Lang (pawòl)]]
[[hu:Nyelv]]
[[hy:Լեզու]]
[[ia:Linguage]]
[[id:Bahasa]]
[[ik:Uqautchit]]
[[ilo:Pagsasao]]
[[io:Linguo]]
[[is:Tungumál]]
[[it:Linguaggio]]
[[ja:言語]]
[[jbo:bangu]]
[[jv:Basa]]
[[ka:ენა (ენათმეცნიერება)]]
[[kg:Ndinga]]
[[kl:Oqaatsit]]
[[kn:ಭಾಷೆ]]
[[ko:언어]]
[[koi:Кыв]]
[[krc:Тил]]
[[ksh:Sprooch]]
[[ku:Ziman]]
[[kv:Кыв]]
[[kw:Yeth]]
[[ky:Тил]]
[[la:Lingua]]
[[lad:Linguaje]]
[[lb:Sprooch]]
[[lez:ЧӀал]]
[[li:Taol]]
[[lmo:Idioma]]
[[ln:Lokótá]]
[[lo:ພາສາ]]
[[lt:Kalba]]
[[ltg:Volūda]]
[[lv:Valoda]]
[[map-bms:Basa]]
[[mg:Fiteny]]
[[mhr:Йылме]]
[[mk:Јазик]]
[[ml:ഭാഷ]]
[[mn:Хэл]]
[[mr:भाषा]]
[[ms:Bahasa]]
[[my:ဘာသာစကား]]
[[mzn:زوون]]
[[nah:Tlahtōlli (tlahtōlmatiliztli)]]
[[nap:Lengua]]
[[nds-nl:Taol]]
[[ne:भाषा]]
[[new:भाषा]]
[[nl:Taal]]
[[nn:Språk]]
[[no:Språk]]
[[nov:Lingues]]
[[nrm:Laungue]]
[[oc:Lenga]]
[[or:ଭାଷା]]
[[os:Æвзаг]]
[[pap:Idioma]]
[[pcd:Langache]]
[[pdc:Schprooch]]
[[pih:Laenghwij]]
[[pl:Język (mowa)]]
[[pnb:بولی]]
[[ps:ژبه]]
[[pt:Linguagem]]
[[qu:Rimay]]
[[rm:Lingua]]
[[rmy:Chhib]]
[[ro:Limbă (comunicare)]]
[[roa-rup:Limba]]
[[ru:Язык]]
[[rue:Язык]]
[[sa:भाषा]]
[[sah:Тыл]]
[[sc:Limbas]]
[[scn:Lingua (parràta)]]
[[sco:Leid]]
[[se:Giella]]
[[sh:Jezik]]
[[si:භාෂාව]]
[[simple:Language]]
[[sk:Jazyk (jazykoveda)]]
[[sl:Jezik (sredstvo sporazumevanja)]]
[[sm:Gagana]]
[[sq:Gjuha (komunikim)]]
[[sr:Језик]]
[[srn:Tongo]]
[[stq:Sproake]]
[[su:Basa]]
[[sv:Språk]]
[[sw:Lugha]]
[[ta:மொழி]]
[[te:భాష]]
[[tg:Забон (суxан)]]
[[th:ภาษา]]
[[tk:Dil]]
[[tl:Wika]]
[[tpi:Tokples]]
[[tr:Dil (filoloji)]]
[[tt:Тел]]
[[uk:Мова]]
[[ur:لسان]]
[[vec:Łéngua]]
[[vep:Kel']]
[[vi:Ngôn ngữ]]
[[vo:Pük]]
[[wa:Lingaedje]]
[[war:Yinaknan]]
[[wo:Kàllaama]]
[[wuu:言话]]
[[xh:Ulwimi]]
[[yi:שפראך]]
[[yo:Èdè]]
[[zea:Taele]]
[[zh:語言]]
[[zh-classical:語言]]
[[zh-min-nan:Gí-giân]]
[[zh-yue:語言]]