Difference between revisions 2620916 and 2916476 on kkwiki

< previous diff
Илья Ильич Мечников

{{Ғалым 
| Есімі                  = Илья Ильич Мечников
| Шынайы есімі       =  
| Суреті          = Elie Metchnikoff - Between ca. 1910 and ca. 1915 - LOC.jpg
| Туған жері       = [[Ивановка (Купянский район)|Ивановка]], <br /> [[Харьковь губерниясы]], <br /> [[Ресей империясы]] (қазір [[Купян ауданы]], [[Харьковская область]] [[Украина|Украины]])
| Қайтыс болған жері = [[Париж]], [[Франция]]
| Ғылыми аясы = [[иммунология]], [[микробиология]], [[геронтология]], [[патология]], [[эмбриология]]
| Жұмыс орны = [[Новороссийск университеті]], [[Пастер институты]]
| Альма-матер = [[Харьков университеті]]
| Ғылыми жетекші = [[Лев Семенович Ценковский|Л. С. Ценковский]]<br />
[[Луи Пастер]]
| Атақты шәкірттері = [[Заболотный, Даниил Кириллович|Д. К. Заболотный]],<br />[[Николай Федорович Гамалея|Н. Ф. Гамалея]],<br />[[Владимир Аронович Хавкин|В. А. Хавкин]],<br />[[Яков Юлиевич Бардах|Я. Ю. Бардах]],<br />[[Лев Александрович Тарасевич|Л. А. Тарасевич]],<br />[[И. ж. Шиллер]]
| Несімен белгілі = қабынудың салыстырмалы патологиясын, [[иммунитет (биология)|иммунитеттің]] [[фагоцит]]тік теориясын  жасаушы, ғылыми [[геронтология]]ның негізін қалаушы, эволюциялық [[эмбриология | эмбриология]] негізін қалаушылардың бірі 
| Марапаттары = [[Копли медалі]] (1906) <br /> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1908]]) (бірге [[Эрлих, Пауль|П. Эрлихом]])  <br />[[Альберт медалі (Корольдік өнер қоғамы)]] (1916)
}}

[[File:Ilja Iljitsch Metschnikow Nadar.jpg|thumb|alt=A.| Илья Ильич Мечников]]

'''Илья Ильич Мечников''' (3(15).5.1845, [[Украина]], [[Харьков облысы]] [[Купянск ауданы]] – 2(15).7.1916, [[Париж]]) – Ресей биологы, [[эволюциялық эмбриология|эволюциялық эмбриологияның]] негізін салушылардың бірі, [[қабынудың салыстырмалы патологиясы|қабынудың салыстырмалы патологиясын]] және [[иммунитеттің фагоцитоздық теориясы|иммунитеттің фагоцитоздық теориясын]] жасаушы. 

Петербург ҰА-ның құрметті мүшесі (1902). Харьков университетін бітірген (1864). Мечниковтің ғылыми-зерттеу жұмыстары биология мен медицинаның түрлі салаларына арналған. 1866 – 86 жылдары салыстырмалы және ''эволюциялық эмбриология мәселелерін'' зерттеді (''А.О. Ковалевскиймен'' бірге); көп клеткалы ''жануарлардың шығу тегі туралы жаңа теория'' ұсынды. 1882 жылы [[фагоцитоз]] құбылысын ашып, соның негізінде қабынудың салыстырмалы патологиясын анықтады (1892). Иммунитеттің фагоцитоздық теориясын ашқаны үшін ([[неміс]] ғалымы ''П.Эрлихпен'' бірге) Мечниковке [[Нобель сыйлығы]] берілді (1908). Мечников [[тырысқақ|тырысқақтың]], іш сүзегінің, [[туберкулез|туберкулездің]], т.б. жұқпалы аурулардың эпидемиологиясын зерттеп, оларға қарсы күресетін түрлі тәсілдерін анықтаған. Мечниковтің мезгілінен бұрын қартаюға қарсы күресу жөніндегі ілімі ортобиоз теориясы деген атпен дүние жүзіне белгілі болды. <ref name="Source 1">[[Қазақ Энциклопедиясы]]</ref>

== Марапаттар және атақтары ==
* Санкт-Петербург Ғылым академиясының құрметті мүшесі (1902).
* [[Санкт-Петербург университеті| Санкт-Петербург университетінде]] жылы магистрлікті (1867) және докторлық (1868) диссертациясын қорғады.
* Одессадағы [[Новороссийск университеті|Новороссийск университеті]] Профессоры (1870—1882).
* Көптеген шетелдік ғылыми қоғамдар мен институттардың, Ғылым академияларының құрметті мүшесі.
* [[Копли медалі]] (1906)
* Нобель сыйлығының лауреаты физиология мен медицина саласында (1908)
* [[Альберт медалі (Корольдік Өнер қоғамы)]] (1916)

== Естелік ==
<!-- [[Сурет:Monument of Ilya Mechnikov (Saint-Petersburg).jpg|thumb|right|280px|Солтүстік-Батыс мемлекеттік медицина университетіндегі Мечников ескерткіші]] -->
'''Мечников атында:'''
* [[Санкт-Петербург]]тегі [[И.И. Мечников атындағы солтүстік-батыс мемлекеттік медицина университеті|Солтүстік-Батыс мемлекеттік медицина университеті]]
* [[И.И. Мечникова атындағы Одесса ұлттық университеті|Одесса ұлттық университеті]]
* Вакциналар және сарысулар Мәскеу ғылыми-зерттеу институты
* [[Днепропетровск]]тегі [[Мечников ат. Облыстық клиникалық ауруханасы (Днепропетровск)|облыстық аурухана]]
* КСРО-да Бүкілодақтық микробиологтар және эпидемиологтар ғылыми қоғамына есімі берілді.
* И. И. Мечникова ат. Микробиология және иммунология Харьков ғылыми-зерттеу институты.
* [[Мечников даңғылы]], [[Санкт-Петербург]]
* Калининград облысы, Балтық аймағындағы Мечников ауылы
* Поселок им. И. И. Мечникова в Московской области, Красногорский район (переименован в поселок Мечниково)
Мәскеу облысындағы, Красногорск ауданы, И. И. Мечников ат. ауылы (Мечниково ауылы деп өзгертілді)
* Мечникова көшесі, [[Днепропетровск]]
* Мечникова көшесі, [[Петергоф]]
* Мечникова көшесі, [[Самара|Самара]]
* Мечникова көшесі, [[Севастополь|Севастополь]]
* Мечникова көшесі, [[Нижний Новгород]]
* Мечникова көшесі, [[Муром]]
* Мечникова көшесі, [[Нальчик]]
* Мечникова көшесі, [[Ростов-Дон|Ростов-Дон]]
* Мечникова көшесі, [[Красноярск]]
* Мечникова көшесі, [[Борисоглебск]]
* Мечникова көшесі, [[Элиста|Элиста]]
* Мечникова көшесі, [[Клин (қала)|Клину]]
* Мечникова көшесі, [[Киев]]
* Мечникова көшесі, [[Тирасполь|Тирасполь]]
* Мечникова көшесі, [[Томск]]
* Мечникова көшесі, [[Үфі|Уфа]]
* Мечникова көшесі, [[Гомель|Гомель]]
* Мечникова көшесі, [[Новокузнецк]]
* Мечникова көшесі, [[Одесса|Одесса]]
* Мечникова көшесі, [[Волгоград]]
* Мечникова көшесі, [[Волжский|Волжский]]
* [[Мечниковский тұйық көшесі (Таганрог)|Мечников тұйық көшесі]], [[Таганрог]]
* 1989 жылдан 1993 жылға дейінгі кезеңде [[Киев]]тегі [[Кловская (метро станциясы)|метро станциясы]] 
* 1918 жылдан бастап 1994 жылға дейін [[Санкт-Петербург]] қаласындағы [[Ұлы Петр ауруханасы | ауруханасы]]
* Жас биологтар Мечников турнирі ([[Харьков]])
* 1970 ж. [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Мечников атын [[Айдың кері жағы|Айдың кері жағындағы]] [[Мечников (ай кратері)|кратерге]] берді.

=== Филателия ===
<center><gallery widths="170" heights="170">
Stamp of USSR 1006.jpg|<small>[[КСРО]] [[Пошта маркасы]], <br /> [[1945 жыл]], 30 тиын.</small>
Stamp of USSR 1007.jpg|<small>[[КСРО]] [[Пошта маркасы]], <br /> [[1945 жыл]], 1 руб.</small>
1991 CPA 6320.jpg|<small>[[КСРО]] [[Пошта маркасы]]([[1991]]): И. И. Мечников {{ЦФА/Скотт|6320|6000}}</small>
</gallery></center>

=== Азық-түлік өнеркәсібінде ===
Стрептокок және болгар таяқшаларымен пастерленген сүттен таза мәдениетпен ашытылған сүттен, мечниковский [[қатық|қатығы]] өндіріледі. Оны дайындауға ГОСТ Р 53505-2009 техникалық шарттар болып табылады<ref>{{cite web|url=http://protect.gost.ru/document.aspx?control=7&baseC=6&page=0&month=6&year=2010&search=53505&id=175744|title=ГОСТ Р 53505-2009. Простокваша мечниковская. Технические условия|author=ГНУ «ВНИМИ» Россельхозакадемии|date=2009-12-11|work=|publisher=Федеральное агентство по техническому регулированию и метрологии|accessdate=2011-05-21|lang=|archiveurl=http://www.webcitation.org/619JFibvS|archivedate=2011-08-23}}</ref>.

== Қайнар көзі ==
{{дереккөздер|2}}

== Әдебиет ==
* {{БСЭ3|Мечников Илья Ильич|16|авторы=[[Гайсинович, Абба Евсеевич|А. Е. Гайсинович]]|ref=БСЭ}}
* ''[[Николай Михайлович Книпович|Книпович Н. М.]]'' {{ВТ-ЭСБЕ|Мечников, Илья Ильич}}
* {{кітап|авторы=Мечников, Илья Ильич|тақырыбы=Этюды оптимизма|сілтеме=http://imquest.alfaspace.net/BOOK/meo/meo_9_2.htm|орны=М.|баспа=[[Наука (баспа)|Наука]]|жыл=1988<!--1907 год-->|беттер=328|тираж=50 100}}
* ''Мечникова О. Н.'' Жизнь Ильи Ильича Мечникова. М.-Л. [[Государственное баспа]], 1926. — 232 с. — 3 000 экз.
* {{мақала|авторы=[[Могилевский, Борис Львович|Могилевский Б. Л.]]|тақырыбы=Илья Ильич Мечников|басылым=[[Наука и жизнь]]|жыл=1955|нөмірі=06|беттері=52-53}}
* ''[[Карлик, Лев Наумович|Карлик Л. Н.]]'' Мечников. — М.: [[Медгиз]], 1946.
* ''[[Резник, Семен Ефимович|С. Е. Резник]]''. Мечников. Серия «[[Жизнь замечательных людей]]». М.: Молодая гвардия, 1973.

== Сілтемелер ==
{{Навигация}}
* [http://whinger.krc.karelia.ru/ocr/index.html Илья Ильич Мечниковтың шығармалары]
* [http://hrono.ru/biograf/mechnikov.html Илья Ильич Мечниковтың өмірбаяны]
* {{ЭЕЭ|12744|Мечников Илья}}
* Olga Metchnikoff. Vie d’Elie Metchnikoff. Hachett, Paris, 1920
* Emil Picot. Notice biographique est bibliographique sur Nicolas Spatar Milescu.&nbsp;— Vienne, 1883,&nbsp;— 61 pp.
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1908/ Медицина бойынша Нобель жүлдесі 1908 жылы] <sup>{{lang-en|}}</sup>
* [http://www.nlr.ru/e-case/expand_bm.php?id=75202 Мечников Илья Ильич 1845—1916 Литература о нем (Электронный каталог РНБ)]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://istorya.ru/person/me4nikov.php Мечников толық өмірбаяны]
* [http://isaran.ru/isaran/isaran.php?page=fond&guid=BCE5BD35-55D4-C647-387C-074970A58D46&ida=1&sid=tfcn1g72oc86bols34qbd18gb5] [[Ресей ғылым академиясының мұрағаты|РҒА мұрағаты]] сайтындағы қоры

{{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1901-1925}}

[[Санат:Ресей империясы биологтары]]
[[Санат:XX ғасыр биологтары]]
[[Санат:Ресей империясы иммунологтары]]
[[Санат:Геронтологтар]]
[[Санат:Ресей империясы зоологтары]]
[[Санат:Ресей империясы физиологтары]]
[[Санат:Франция биологтары]]
[[Санат:Франция физиологтары]]
[[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері]]
[[Санат:Копли медалінің иегерлері]]
[[Санат:Миокард инфарктісінен қайтыс болғандар]]
[[Санат:Харьков университеті түлектері]]
[[Санат:Одесса университеті  оқытушылары]]
[[Санат:Парижде жерленгендер]]
[[Санат:Кембридж университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:1845 жылы туғандар]]
[[Санат:15 мамырда туғандар]]
[[Санат:1916 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:15 шілдеде қайтыс болғандар]]
[[Санат:Парижде қайтыс болғандар]]
[[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Ресей биологтары]]
[[Санат:Ресей иммунологтары]]