Difference between revisions 315963 and 315965 on kywiki

< previous diff
next diff >
Аристотель
[[File:Aristoteles Louvre.jpg|thumb|Аристотель.]]
'''Аристотель''' ([[Грек тили|грекче]]: Ἀριστοτέλης ''Aristotélēs'') (б.з.ч. 384 — б.з.ч. 322 жылдар) — [[гректер|грек]] философу, [[Платон|Платондун]] окуучусу, [[Улуу Александр|Улуу Искендердин]] устаты. Ал ар түрдүү чөйрөсүндө илимий иштерди жазган, ошонун ичинде [[физика]], [[метафизика]], [[Поэтика (Аристотель)|акындык өнөр]], [[театр]], [[музыка]], [[логика]], [[чечендик өнөрү]], [[саясат]], [[өкмөт]], (contracted; show full)

== Акт жана Потенция ==
''[[Акт жана потенция|Акт жана Потенция]]'' (мүмкүндүк жана аныктык) – Аристотелдин [[Философия|философиясындагы]] маанилүү түшүнүк. 

Өзүнүн акт жана потенция окуусу менен 
[[Аристотель]] [[Онтология|онтологияга]] өнүгүү принцибин киргизет. Акт жана Потенция түшүнүктөрүнө «[[Кыймыл|кыймыл]]» түшүнүгү сыяктуу эле так, бекем аныктама берилбейт, бирок техноморфтук жана биоморфтук [[Аналогия|аналогиянын]] жардамы менен аныкталат. Аристотелдин айтуусу боюнча, [[Аметрия|аметрия]] - бул таза [[Потенция|потенциалдуулук]], ал эми форма, эйдос-буюмдардын актуалдуулугу ([[Энергия|энергия]] же [[Энтелехия|энтелехия]]). Аристотель тарабынан биринчи жолу киргизилген Акт жана Потенциянын [[Оппозиция|оппозициясы]] «пайда болуу» анализи үчүн андан кийин «кыймылдын» башка түрлөрүнө көчүрүлөт. Энергия ([[Актуалдуулук|актуалдуулук]]) убактылуу онтологиялык жана [[Аксиология|аксиологиялык]] примат менен мүнөздөлөт.

Актуалдуу түшүнүгү эки мааниге ээ: 
* а) процесстин потенцияга болгон 
* б) [[Болмуш|болмуштун]] [[Материя|материяга]] болгон мамилесин билдирет. 

Аристотель [[Психология|психологияда]] «жанды» энергияга болгон акт катары аныктайт. Акт [[Этика|этикада]] (энергия) «ыракаттын» аныктамасы катары кызмат кылат.
Акт жана Потенция [[Неоплатонизм|неоплатонизм]], андан ары [[Орто кылымдагы философия|орто кылымдагы философия]] тарабынан өздөштүрүлгөн.  

== Колдонулган адабияттар ==
* Л. В. Блинников.[http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/philosophy_blinnikov.pdf Философтордун кыскача сөздүгү. - Б.: 1997, ISBN  5-900162-16-8]
* [[Философия: энциклопедиялык окуу куралы]]/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.-Б.: 2004, ISBN 9967-14-020-8

[[Категория:Философия]]
[[Категория:Инсандар]]
[[Категория:Тарых]]
[[Категория:Байыркы грек философиясы]]