Difference between revisions 321997 and 325756 on kywiki

< previous diff
next diff >
Түрк тилдериниң жакындыгы
{{Бириктирүүгө|2018-06-13|1-Түрк тилдериниң жакындыгы|2-Түрк тилдери}}
'''Түрк тилдериниң жакындыгы'''

=== Сөз салыштырмасы ===
[[File:Bilge Tonyukuk Monument.jpg|thumb|[[Орхон язуында]].]]

ü: ү, ç: ч, ñ: ң

{| border="1" cellpadding="2"
|-
|&nbsp;||'''Кыргызча'''||'''Türkiye <br /> Türkçesi'''||'''Türkmence'''||'''Tatarca'''||'''Казакша'''||'''Özbekçe'''||'''Uygurca'''||'''Sahaca'''||'''Çuvaşca'''
|-
|&nbsp;||ata||	ata||&nbsp;||ata||&nbsp;||	ota||&nbsp;||	ağa||&nbsp;
|-
|&nbsp;||ene||	ana/anne||	ene||	ana||	ana||	ona||	ana||	ine||an'n
|-
|&nbsp;||	uul||	oğul||	oğul||	ul, uğıl||ul||	o'gil||	oghul||	uol||	yvul
|-
|&nbsp;||	er(kek)||erkek||erkek|| ir||	yerkek||erkak||	är||	er||	ar
|-
|&nbsp;||qyz||	kız||	gyz||	qız||	qιz||	qiz||	qiz||	kııs||	χe'r
|-
|&nbsp;||qişi||	kişi||	kişi||	keşe||	kisi||	&nbsp;||&nbsp;||kihi||	&nbsp;
|-
|&nbsp;||qelin (gelin)||	gelin||	geli:n|| kilen||	kelin||	kelin||	kelin||	kılın||	kilen
|-
|&nbsp;||'''Кыргызча'''||'''Türkiye <br /> Türkçesi'''||'''Türkmence'''||'''Tatarca'''||'''Казакша'''||'''Özbekçe'''||'''Uygurca'''||'''Yakutca'''||'''Çuvaşca'''
|-
|&nbsp;||	jürök||	yürek||	ýürek ||yöräk||	zhürek||yurak||	yüräk||	sürex||	&nbsp;
|-
|&nbsp;||	qan||	kan||	ga:n||	qan||	qan||	qon||	qan||	xaan||	jon
|-
|&nbsp;||	baş||	baş||	baş||	baş||	bas||	&nbsp;||baş||	bas||	puš
|-
|&nbsp;||	qyl||	kıl||	qyl||	qıl||	kyl||	kyl||	kyl||	kıl||	χe'le'r
|-
|&nbsp;||	köz||	göz||	göz||	küz||	köz||	ko'z||	köz||	kös||	kör
|-
|&nbsp;||kirpik||kirpik||kirpik||kerfek||kirpik||kiprik||kirpik||kirbi:||χurbuk
|-
|&nbsp;||	qulaq||kulak||	gulak||	qolaq||	qulaq||	quloq||	qulaq||	kulgaax||χo'lga
|-
|&nbsp;||	murun||	burun||	burun||	borın||	murιn||	burun||	burun||	murun||	&nbsp;
|-
|&nbsp;||	qol||	kol||	gol||	qul||	qol||	qo'l||	&nbsp;||qol||	χol
|-
|&nbsp;||	&nbsp;||el||	el||	||&nbsp;||&nbsp;||&nbsp;||ilii||	ala'
|-
|&nbsp;||barmak||parmak||barmak||barmaq||&nbsp;||barmoq||barmaq||tarbax||&nbsp;
|-
|&nbsp;||tyrnaq||tırnak||dyrnaq||tırnaq||tιrnaq||tirnoq||tirnaq||tιñιrax||&nbsp;
|-
|&nbsp;||	tize||	diz||	dy:z||	tez||	tize||	tizza||	tiz||	tüsäχ||	&nbsp;
|-
|&nbsp;||	baldyr(ballyr)||baldır||baldyr||baltır||baldyr||boldyr||baldir||ballιr||&nbsp;
|-
|&nbsp;||	ayaq||	ayak||	aýaq||	ayaq||	ayaq||	oyoq||	&nbsp;||atax||  &nbsp;
|-
|&nbsp;||qaryn||	karın||	garyn||	qarın||	qarιn||	qorin||	qor(saq)||xarιn||χyra'm
|-
|&nbsp;||'''Кыргызча'''||'''Türkiye <br /> Türkçesi'''||'''Türkmence'''||'''Tatarca'''||'''Казакша'''||'''Özbekçe'''||'''Uygurca'''||'''Sahaca'''||'''Çuvaşca'''
|-
|&nbsp;||at||	at||	at||	at||	at||	ot||	at||	at||	ut
|-
|&nbsp;||	siyir||	sığır||	sygyr||	síır (sıyır)||	siyιr||	sigir||	&nbsp;||sιyιιr||&nbsp;
|-
|&nbsp;||	et||	it||	it||	et||	iyt||	it||	it||	ιt||	jyda
|-
|&nbsp;||balyq||	balık||	balyk|| balıq||	balιq||	baliq||	beliq||	balιk||	pola'
|-
|&nbsp;||	bet||	bit||	bit||	bet||	biyt||	bit||	pit||	bιt||	pyjda
|-
|&nbsp;||'''Кыргызча'''||'''Türkiye <br /> Türkçesi'''||'''Türkmence'''||'''Tatarca'''||'''Казакша'''||'''Özbekçe'''||'''Uygurca'''||'''Sahaca'''||'''Çuvaşca'''
|-
|&nbsp;||	&nbsp;||	ev||	öý||	öy||	üy||	uy||	öy||	öy||av
|-
|&nbsp;||	ataq||	otağ||otaq||	&nbsp;|| otaq||	otoq||	&nbsp;||otuu||	&nbsp;
|-
|&nbsp;||jol||	yol||	yo:l||	yul||	zhol||	yo'l||	yol||	suol||	sol
|-
|&nbsp;||köpürö||köprü||köpri||	küpar||	köpir||	ko'prik||kövrük||kürpe||&nbsp;
|-
|&nbsp;||oq||	ok||	ok||	uk||	&nbsp;||o'q||	oq||	ox||	ugu
|-
|&nbsp;||ot||&nbsp;||	ot||	ut||	ot||	o't||	ot||	uot||	vot
|-
|&nbsp;||kül||	kül||	kül||	köl||	kül||	kul||	kül||	kül||	kö'l
|-
|&nbsp;||suu||	su||	suw||	syw||	suw||	suv||	su||	uu||	syv
|-
|&nbsp;||keme||	gemi||	gämi||	kimä||	keme||	kema||	&nbsp;||kimi||kim
|-
|&nbsp;||	köl||	göl||	köl||	kül||	köl||	ko'l||	köl||	küöl||	&nbsp;
|-
|&nbsp;||aral||	ada||	ada||	atan||	aral||	orol||	aral||	&nbsp;|| ută
|-
|&nbsp;||kün||güneş||gün||qoyaş||kün||&nbsp;||kün||	kün||	χĕvel
|-
|&nbsp;||bulut||	bulut||	bulut||	bolıt||	bult||	bulut||	bulut||	bılıt||	pĕlĕt
|-
|&nbsp;||jyldyz||yıldız||ýyldyz||yoldız||zhuldιz||yulduz||yultuz||sulus||şăltăr
|-
|&nbsp;||	topuraq (topraq)||toprak||toprak||tufraq||topιraq||tuproq||tupraq||toburax||tăpra
|-
|&nbsp;|| töbö||	tepe||	depe||	tübä||	töbe||	tepa||	&nbsp;||töbö||	tüpe
|-
|&nbsp;||	baq||	ağaç||	agaç||	ağaç||	ağaš|| &nbsp;||&nbsp;||&nbsp;||jyvăş
|-
|&nbsp;|| teňgri (teňri)|| tanrı||	taňry|| täñre||&nbsp;||&nbsp;||tängri||tañara||tură
|-
|&nbsp;||'''Кыргызча'''||'''Türkiye <br /> Türkçesi'''||'''Türkmence'''||'''Tatarca'''||'''Казакша'''||'''Özbekçe'''||'''Uygurca'''||'''Sahaca'''||'''Çuvaşca'''
|-
|&nbsp;||	uzun||	uzun||	uzyn||	ozın||	uzιn||	uzun||	uzun||	uhun||	vărăm
|-
|&nbsp;||	jany||	yeni||	yany||	yaña||	zhanga||yangi||	yengi||	saña||	şĕnĕ
|-
|&nbsp;||	semiz||	semiz||	semiz||	simez||	semiz||	semiz||	semiz||	emis||	samăr
|-
|&nbsp;||	toluq||	dolu||	do:ly||	tulı||	tolι||	to'la||	toluq||	toloru||tulli
|-
|&nbsp;||	aq||	ak||	ak||	aq||	aq||	oq||	aq||	&nbsp;||&nbsp;
|-
|&nbsp;||qara||kara||  gara||	qara||	qara||	qora||	qara||	xara||	χura
|-
|&nbsp;||	qyzyl||	kızıl||	gyzyl||	qızıl||	qızıl||	qizil||	qizil||	kıhıl||	χĕrlĕ
|-
|&nbsp;||kök||gök||	gök||	kük||	kök||	ko'k||	kök||	küöx||	kăvak
|-
|'''Sayılar'''||'''Кыргызча'''||'''Türkiye <br /> Türkçesi'''||'''Türkmence'''||'''Tatarca'''||'''Казакша'''||'''Özbekçe'''||'''Uygurca'''||'''Sahaca'''||'''Çuvaşca'''
|-
|1||	bir||	bir||	bir||	ber||	bir||	bir||	bir||	biir||	pĕrre
|-
|2||	eki||	iki||	iki||	ike||	yeki||	ikki||	ikki||	ikki||	ikkĕ
|-
|4||	tört||	dört||	dö:rt||	dürt||	tört||	to'rt||	töt||	tüört||	tăvattă
|-
|7||	jeti||	yedi||	yedi||	cide||	zheti||	yetti||	yättä||	sette||	şiççĕ
|-
|10||	on||	on||	o:n||	un||	on||	o'n||	on||	uon||	vunnă
|-
|100||	jüz||	yüz||	yü:z||	yöz||	zhüz||	yuz||	yüz||	süüs||	şĕr
|-
|}


бул таблода Түрк тилдерин сөйлөм түзүлушүнүн бирдей калганын көрсөткөн мысал:

{|{{prettytable}}
|-bgcolor='#COFOFO'
!'''диалекттер''' 
!'''сөйлөм түзүлүшү'''
|-
| [[Гагавуз Түркчөсү]] || Uşaklar şkolada / okulda dilimizi latin alfavitindä yazêr.
|-
| [[Анадолу Түркчөсү]] || Çocuklar okulda dilimizi latin alfabesi ile yazıyor.
|-
| [[азербайжан Түркчөсү]] || Uşaqlar məktəbdə dilimizi latin əlifbası ilə yazır.
|-
| [[Түркменстан Түркчөсү]] || Çagalar mekdepde dilimizi latyn elipbiýi bile(n) ýazýar.
|-
| [[Өзбек Түркчөсү]] || Bolalar maktabda tilimizni latin alifbosi bilan / ila yozadi.
|-
| [[Уйгур Түркчөсү]] || Balilar mektepte tilimizni latin elipbesi bilen yazidu.
|-
| [[Казак Түркчөсү]] || Balalar mektepte tilimizdi latin alfavitimen jazadı.
|-
| [[кыргыз Түркчөсү]] || Балдар мектепте тилибизди латын алфавити менен жазат.
|-
| [[татар Түркчөсү]] || Balalar mäktäpdä telebezne latin älifbası bilän / ilä yaza.
|}

Түрк тилдеринде [[Үн уйуму]] бар. (Өзбекче тышында ) ,жазууда сөздөр сон уланды алып узат жана сөйлөм түзүлүшү өзнө-нерсе-жүктөм катары менен болуптур. Казакша жана Түркчө мысалы:
* jaz (yaz)
* jaz.u (yazı)
* jaz.u.şı (yazıcı/yazar) 
* jaz.u.şı.lar (yazıcılar) 
* jaz.u.şı.lar.ım (yazıcılarım) 
* jaz.u.şı.lar.ım.ız (yazıcılarımız)
* jaz.u.şı.lar.ım.ız.da (yazıcılarımızda)
* jaz.u.şı.lar.ım.ız.da.ğı (yazıcılarımızdaki)
* jaz.u.şı.lar.ım.ız.da.ğı.lar (yazıcılarımızdakiler) 
* jaz.u.şı.lar.ım.ız.da.ğı.lar.dan (yazıcılarımızdakilerden)

=== Түрк тилдериндеги Сүйүү ===

* Алтайский - Мэн сэни турар
* Башкирский - Мин хинэ яратау
* Казакша - Мэн сэни жаратам
* Кыргызча - мен сэни суйом
* Кумыкский - Мэн сэни сюйим
* Татарский - Мин сини яратам(мин сине сэям)
* Тувинский - Мэн сэни ынакшир
* Түркче - Бен сана сэвийорум
* Узбекский - Мэн сэни севем
* Хакасский - Мин син хынара
* Чувашский - эп сана йорадап
* Якутский - Мин эн манмаа

== Кыргызча - байыркы Түрк тили (Түрк атабыздын тили) салыштырмасы ==

== Кыргызча-казакча салыштырмасы ==

== Кыргызча- Түркчө(түркия диалектиги) салыштырмасы ==

== Түрк тилдердин географиясы ==


== Түрк элдердин колданган тамгалар ==

* Түрк элдердин өз тамгалары- жазуулары [[орхун жазуулары|орхүн-Энесай жана Туран тамгалары]]. 
* согд тамгалар
* Араб тамгалар (араб алфавити)
* Кириль тамгалар
* Латын тамгалар

== Түрк тилдери ==

40 диалектти болгон Түрк тилин 200 милион Түрк элинин ене тили. Алтай тилдери тобуна кирет. Дүйнөдө 7. катарда.




{| class="sortable" style="border:1px solid #AAAAAA;" rules="all" cellpadding="3"
!colspan=2|**
!colspan=3|Түштүк-Батыш Түрк тилдери<br />(Огуз/Түркмөн Тобу)
!colspan=2|Түндүк-Батыш Түрк Тилдери<br />(Кыпчак Тобу)
!colspan=2|Түштүк-Чыгыш Түрк Тилдери<br />(Уйгур Тобу)
|-
!i=No|  No
!c=en|  [[English]]
!c=tr|  [[Türkçe]]
!c=az| [[Азербайжанча]]
!c=tk| [[Түркменче]]
!c=kk| [[Казакча]]
!c=ky| [[Кыргызча]]
!c=uz| [[Өзбекче]]
!c=ug| [[Уйгурча]]
|-
|i=No| 1
|c=en| [[I]]
|c=tr| [[бен]]
|c=az| [[мəн]]
|c=tk| [[мен]]
|c=kk| [[мен]]
|c=ky| [[мен]]
|c=uz| [[мен]]
|c=ug| [[мен]]
|-
|i=No| 2
|c=en| [[you]] <small>(sing.)</small>, [[thou]]
|c=tr| [[sen]], [[siz]] <small>(resmî)</small>
|c=az| [[sən]], [[siz]]
|c=tk| [[sen]], [[siz]]
|c=kk| [[sen]], [[siz]]
|c=ky| [[сен]], [[сиз]]
|c=uz| [[sen]], [[siz]]
|c=ug| [[sen]], [[siz]]
|-
|i=No| 3
|c=en| [[he]]
|c=tr| [[o]]
|c=az| [[o]]
|c=tk| [[ol]]
|c=kk| [[ol]]
|c=ky| [[ал]]
|c=uz| [[u]]
|c=ug| [[u]]
|-
|i=No| 4
|c=en| [[we]]
|c=tr| [[biz]]
|c=az| [[biz]]
|c=tk| [[biz]]
|c=kk| [[biz]]
|c=ky| [[biz]]
|c=uz| [[biz]]
|c=ug| [[biz]]
|-
|i=No| 5
|c=en| [[you]] <small>(plural)</small>
|c=tr| [[siz]] <small>(çokluk)</small>
|c=az| [[siz]]
|c=tk| [[siz]]
|c=kk| [[sender]]
|c=ky| [[siler]]
|c=uz| [[senlar]]
|c=ug| [[siler]], [[sénler]]
|-
|i=No| 6
|c=en| [[they]]
|c=tr| [[onlar]]
|c=az| [[onlar]]
|c=tk| [[olar]]
|c=kk| [[olar]]
|c=ky| [[alar]]
|c=uz| [[unlar]]
|c=ug| [[ular]]
|-
|i=No| 7
|c=en| [[this]]
|c=tr| [[bu]]
|c=az| [[bu]]
|c=tk| [[bu]]
|c=kk| [[bu]], [[bul]], [[sol]]
|c=ky| [[bu]], [[bul]], [[oşol]]
|c=uz| [[bu]], [[shu]]
|c=ug| [[bu]]
|-
|i=No| 8
|c=en| [[that]]
|c=tr| [[şu]], [[o]]
|c=az| [[bu]], [[o]]
|c=tk| [[şu]], [[ol]]
|c=kk| [[sol]], [[o]], [[ol]]
|c=ky| [[uşul]], [[al]]
|c=uz| [[shu]], [[u]]
|c=ug| [[shu]], [[u]]
|-
|i=No| 9
|c=en| [[here]]
|c=tr| [[burada]]
|c=az| [[burada]]
|c=tk| [[bu ýerde]], [[munda]]
|c=kk| [[mında]], [[bunda]]
|c=ky| [[mında]], [[bul jerde]]
|c=uz| [[bu yerda]], ''mana'' [[shu yerda]]
|c=ug| [[bu yerde]]
|-
|i=No| 10
|c=en| [[there]]
|c=tr| [[şurada]], [[orada]]
|c=az| [[burada]], [[orada]]
|c=tk| [[şu ýerde]], [[ol ýerde]]
|c=kk| [[sol jerde]], [[ol jerde]]
|c=ky| [[uşul jerde]], [[al jerde]], [[u jerde]]
|c=uz| [[shu yerda]], [[u yerda]]
|c=ug| [[shu yerde]], [[u yerde]]
|-
|i=No| 11
|c=en| [[who]]
|c=tr| [[kim]]
|c=az| [[kim]]
|c=tk| [[kim]]
|c=kk| [[kim]]
|c=ky| [[kim]]
|c=uz| [[kim]]
|c=ug| [[kim]]
|-
|i=No| 12
|c=en| [[what]]
|c=tr| [[ne]]
|c=az| [[nə]]
|c=tk| [[nääme]], [[näme]]
|c=kk| [[ne]], [[nemene]]
|c=ky| [[emne]], [[ne]]
|c=uz| [[nima]], [[na]], [[ne]]
|c=ug| [[ne]], [[néme]]
|-
|i=No| 13
|c=en| [[where]]
|c=tr| [[nerede]]
|c=az| [[harada]]
|c=tk| [[nirede]]
|c=kk| [[qayda]], [[qay jerde]]
|c=ky| [[kayda]]
|c=uz| [[qayerda]]
|c=ug| [[nede]], [[qayyerde]]
|-
|i=No| 14
|c=en| [[when]]
|c=tr| [[ne zaman]]
|c=az| [[nə vaxt]], [[haçan]]
|c=tk| [[haçan]]
|c=kk| [[qaşan]]
|c=ky| [[kaçan]]
|c=uz| [[qachon]]
|c=ug| [[qachan]]
|-
|i=No| 15
|c=en| [[how]]
|c=tr| [[nasıl]]
|c=az| [[necə]], [[nətər]]
|c=tk| [[nähili]], [[neneňsi]]
|c=kk| [[qalay]], [[qanday]]
|c=ky| [[kanday]]
|c=uz| [[qanday]], [[qalay]]
|c=ug| [[qandaq]]
|-
|i=No| 16
|c=en| [[not]]
|c=tr| [[değil]]
|c=az| [[deyil]]
|c=tk| [[däl]]
|c=kk| [[emes]]
|c=ky| [[emes]]
|c=uz| [[emas]]
|c=ug| [[emes]]
|-
|i=No| 17
|c=en| [[all]]
|c=tr| [[bütün]]
|c=az| [[bütün]]
|c=tk| [[bütin]]
|c=kk| [[bütin]], [[bütkil]]
|c=ky| [[bütün]], [[bütkül]]
|c=uz| [[butun]]
|c=ug| [[pütün]], [[pütkül]]
|-
|i=No| 18
|c=en| [[many]]
|c=tr| [[çok]] / [[birçok]]
|c=az| [[çox]] / [[çoxlu]], [[bir çox]]
|c=tk| [[köp]] / [[birtopar]]
|c=kk| [[köp]] / [[birtalay]], [[birqıdırw]]
|c=ky| [[köp]] / [[jetişerlik]]
|c=uz| [[ko'p]] / [[bir talay]], [[bir qancha]]
|c=ug| [[köp]] / [[birtalay]], [[bir qanche]]
|-
|i=No| 19
|c=en| [[some]]
|c=tr| [[bazı]]
|c=az| [[bəzi]]
|c=tk| [[birnäçe]]
|c=kk| [[keybir]]
|c=ky| [[kee bir]], [[ayrım]]
|c=uz| [[ba'zi]]
|c=ug| [[bezi]]
|-
|i=No| 20
|c=en| [[few]]
|c=tr| [[az]]
|c=az| [[az]]
|c=tk| [[az]], [[kem]]
|c=kk| [[az]], [[kem]]
|c=ky| [[az]], [[kem]]
|c=uz| [[oz]]
|c=ug| [[az]]
|-
|i=No| 21
|c=en| [[other]]
|c=tr| [[diğer]], [[başka]]
|c=az| [[digər]], [[başqa]], [[özgə]]
|c=tk| [[beýleki]], [[başga]]
|c=kk| [[basqa]], [[özge]]
|c=ky| [[başka]]
|c=uz| [[boshqa]], [[o'zga]]
|c=ug| [[bölek]], [[özge]]
|-
|i=No| 22
|c=en| [[one]]
|c=tr| [[bir]]
|c=az| [[bir]]
|c=tk| [[bir]]
|c=kk| [[bir]]
|c=ky| [[bir]]
|c=uz| [[bir]]
|c=ug| [[bir]]
|-
|i=No| 23
|c=en| [[two]]
|c=tr| [[iki]]
|c=az| [[iki]]
|c=tk| [[iki]]
|c=kk| [[eki]]
|c=ky| [[eki]]
|c=uz| [[ikki]]
|c=ug| [[ikki]]
|-
|i=No| 24
|c=en| [[three]]
|c=tr| [[üç]]
|c=az| [[üç]]
|c=tk| [[üç]]
|c=kk| [[üş]]
|c=ky| [[üç]]
|c=uz| [[uch]]
|c=ug| [[üch]]
|-
|i=No| 25
|c=en| [[four]]
|c=tr| [[dört]]
|c=az| [[dörd]]
|c=tk| [[dört]]
|c=kk| [[tört]]
|c=ky| [[tört]]
|c=uz| [[to'rt]]
|c=ug| [[tört]]
|-
|i=No| 26
|c=en| [[five]]
|c=tr| [[beş]]
|c=az| [[beş]]
|c=tk| [[bäş]]
|c=kk| [[bes]]
|c=ky| [[beş]]
|c=uz| [[besh]]
|c=ug| [[beş]]
|-
|i=No| 27
|c=en| [[big]]
|c=tr| [[büyük]]
|c=az| [[böyük]]
|c=tk| [[beýik]], [[iri]], [[uly]]
|c=kk| [[büyik]], [[iri]], [[ulı]], [[ülken]]
|c=ky| [[çoñ]], [[biyik]], [[uluu]]
|c=uz| [[katta]], [[yirik]]
|c=ug| [[büyük]], [[chong]], [[ulugh]]
|-
|i=No| 28
|c=en| [[long]]
|c=tr| [[uzun]]
|c=az| [[uzun]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[uzun]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 29
|c=en| [[wide]]
|c=tr| [[geniş]]
|c=az| [[geniş]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[keng]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 30
|c=en| [[thick]]
|c=tr| [[kalın]]
|c=az| [[qalın]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[qolin]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 31
|c=en| [[heavy]]
|c=tr| [[ağır]]
|c=az| [[ağır]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[oğır]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 32
|c=en| [[small]]
|c=tr| [[küçük]]
|c=az| [[kiçik]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[kickına]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 33
|c=en| [[short]]
|c=tr| [[kısa]]
|c=az| [[qısa]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[kısa]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 34
|c=en| [[narrow]]
|c=tr| [[dar]]
|c=az| [[dar]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[tor]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 35
|c=en| [[thin]]
|c=tr| [[ince]]
|c=az| [[nazik]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 36
|c=en| [[woman]]
|c=tr| [[kadın]]
|c=az| [[qadın]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[hotın]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 37
|c=en| [[man]] <small>(male)</small>
|c=tr| [[erkek]]
|c=az| [[ər]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[erkek]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 38
|c=en| [[man]] <small>(human being)</small>
|c=tr| [[insan]]<br />
|c=az| [[insan]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[odam]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 39
|c=en| [[child]]
|c=tr| [[çocuk]]
|c=az| [[uşaq]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[bolye]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 40
|c=en| [[wife]]
|c=tr| [[karı]] <small>(eş)</small>
|c=az| [[arvad]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[hotın]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 41
|c=en| [[husband]]
|c=tr| [[koca]] <small>(eş)</small>
|c=az| [[ər]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[er]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 42
|c=en| [[mother]]
|c=tr| [[anne]]
|c=az| [[ana]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[oye]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 43
|c=en| [[father]]
|c=tr| [[baba]]
|c=az| [[ata]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[ada]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 44
|c=en| [[animal]]
|c=tr| [[hayvan]]
|c=az| [[heyvan]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[hoyvan]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 45
|c=en| [[fish]]
|c=tr| [[balık]]
|c=az| [[balıq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[balık]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 46
|c=en| [[bird]]
|c=tr| [[kuş]]
|c=az| [[quş]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[keptar]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 47
|c=en| [[dog]]
|c=tr| [[köpek]]
|c=az| [[it]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[it]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 48
|c=en| [[louse]]
|c=tr| [[bit]]
|c=az| [[bit]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[bit]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 49
|c=en| [[snake]]
|c=tr| [[yılan]]
|c=az| [[ilan]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[ilan]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 50
|c=en| [[worm]]
|c=tr| [[kurtçuk]]
|c=az| [[qurd]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[qurt]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 51
|c=en| [[tree]]
|c=tr| [[ağaç]]
|c=az| [[ağac]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[daraht]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 52
|c=en| [[forest]]
|c=tr| [[orman]]
|c=az| [[meşə]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[urman]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 53
|c=en| [[stick]]
|c=tr| [[sopa]], [[çubuk]]
|c=az| [[çubuq]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 54
|c=en| [[fruit]]
|c=tr| [[meyve]]
|c=az| [[meyvə]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[meyve]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 55
|c=en| [[seed]]
|c=tr| [[tohum]]
|c=az| [[toxum]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 56
|c=en| [[leaf]]
|c=tr| [[yaprak]]
|c=az| [[yarpaq]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 57
|c=en| [[root]]
|c=tr| [[kök]]
|c=az| [[kök]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 58
|c=en| [[bark]]
|c=tr| [[ağaç kabuğu]]
|c=az| [[ağac qabığı]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 59
|c=en| [[flower]]
|c=tr| [[çiçek]]
|c=az| [[çiçək]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[gul]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 60
|c=en| [[grass]]
|c=tr| [[ot]]
|c=az| [[ot]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[ot]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 61
|c=en| [[rope]]
|c=tr| [[ip]], [[urgan]]
|c=az| [[ip]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[ip]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 62
|c=en| [[skin]]
|c=tr| [[ten]], [[deri]]
|c=az| [[dəri]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[teri]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 63
|c=en| [[meat]]
|c=tr| [[et]]
|c=az| [[ət]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[gosh]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 64
|c=en| [[blood]]
|c=tr| [[kan]]
|c=az| [[qan]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[kon]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 65
|c=en| [[bone]]
|c=tr| [[kemik]]
|c=az| [[sümük]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 66
|c=en| [[fat]] <small>(noun)</small>
|c=tr| [[yağ]]
|c=az| [[yağ]], [[piy]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[yoh]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 67
|c=en| [[egg]]
|c=tr| [[yumurta]]
|c=az| [[yumurta]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[tohum]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 68
|c=en| [[horn]]
|c=tr| [[boynuz]]
|c=az| [[buynuz]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[buga]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 69
|c=en| [[tail]]
|c=tr| [[kuyruk]]
|c=az| [[quyruq]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[duma]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 70
|c=en| [[feather]]
|c=tr| [[tüy]]
|c=az| [[lələk]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 71
|c=en| [[hair]]
|c=tr| [[saç]]
|c=az| [[saç]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[soç]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 72
|c=en| [[head]]
|c=tr| [[baş]], [[kafa]]
|c=az| [[baş]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[boş]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 73
|c=en| [[ear]]
|c=tr| [[kulak]]
|c=az| [[qulaq]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[kulok]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 74
|c=en| [[eye]]
|c=tr| [[göz]]
|c=az| [[göz]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[göz]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 75
|c=en| [[nose]]
|c=tr| [[burun]]
|c=az| [[burun]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[burun]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 76
|c=en| [[mouth]]
|c=tr| [[ağız]]
|c=az| [[ağız]]
|c=tk| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[oğzı]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 77
|c=en| [[tooth]]
|c=tr| [[diş]]
|c=az| [[diş]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[tiş]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 78
|c=en| [[tongue]]
|c=tr| [[dil]]
|c=az| [[dil]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[til]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 79
|c=en| [[fingernail]]
|c=tr| [[tırnak]]
|c=az| [[dırnaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[turnaq]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 80
|c=en| [[foot]]
|c=tr| [[ayak]]
|c=az| [[ayaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[oyag]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 81
|c=en| [[leg]]
|c=tr| [[bacak]]
|c=az| [[ayaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 82
|c=en| [[knee]]
|c=tr| [[diz]]
|c=az| [[diz]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 83
|c=en| [[hand]]
|c=tr| [[el]]
|c=az| [[əl]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[kol]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 84
|c=en| [[wing]]
|c=tr| [[kanat]]
|c=az| [[qanad]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[kanat]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 85
|c=en| [[belly]]
|c=tr| [[karın]]
|c=az| [[qarın]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[korin]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 86
|c=en| [[guts]]
|c=tr| [[bağırsaklar]]
|c=az| [[bağırsaqlar]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 87
|c=en| [[neck]]
|c=tr| [[boyun]]
|c=az| [[boyun]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[boyne]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 88
|c=en| [[back]]
|c=tr| [[sırt]]
|c=az| [[kürək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[bel]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 89
|c=en| [[breast]]
|c=tr| [[göğüs]]
|c=az| [[sinə]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 90
|c=en| [[heart]]
|c=tr| [[kalp]], [[yürek]]
|c=az| [[ürək]], [[can]], [[qəlb]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[ürek]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 91
|c=en| [[liver]]
|c=tr| [[karaciğer]]
|c=az| [[qara ciyər]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[qara ciyer]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 92
|c=en| to [[drink]]
|c=tr| [[içmek]]
|c=az| [[içmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[içmek]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 93
|c=en| to [[eat]]
|c=tr| [[yemek]]
|c=az| [[yemək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[ovkat]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 94
|c=en| to [[bite]]
|c=tr| [[ısırmak]]
|c=az| [[dişləmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 95
|c=en| to [[suck]]
|c=tr| [[emmek]]
|c=az| [[əmmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 96
|c=en| to [[spit]]
|c=tr| [[tükürmek]]
|c=az| [[tüpürmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 97
|c=en| to [[vomit]]
|c=tr| [[kusmak]]
|c=az| [[qusmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 98
|c=en| to [[blow]]
|c=tr| [[üflemek]]
|c=az| [[üfürmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 99
|c=en| to [[breathe]]
|c=tr| [[soluk almak]], [[nefes almak]]
|c=az| [[nəfəs çəkmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[hova olmak]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 100
|c=en| to [[laugh]]
|c=tr| [[gülmek]]
|c=az| [[gülmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[gülüsh]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 101
|c=en| to [[see]]
|c=tr| [[görmek]]
|c=az| [[görmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 102
|c=en| to [[hear]]
|c=tr| [[duymak]]
|c=az| [[eşitmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[eshitmek]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 103
|c=en| to [[know]]
|c=tr| [[bilmek]]
|c=az| [[bilmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[bimek]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 104
|c=en| to [[think]]
|c=tr| [[düşünmek]]
|c=az| [[fikirləşmək]], [[düşünmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 105
|c=en| to [[smell]]
|c=tr| [[koklamak]]
|c=az| [[iyləmək]], [[qoxulamaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[hit]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 106
|c=en| to [[fear]]
|c=tr| [[korkmak]]
|c=az| [[qorxmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[korkak]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 107
|c=en| to [[sleep]]
|c=tr| [[uyumak]]
|c=az| [[yatmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[ohlar]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 108
|c=en| to [[live]]
|c=tr| [[yaşamak]]
|c=az| [[yaşamaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[yaşamak]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 109
|c=en| to [[die]]
|c=tr| [[ölmek]]
|c=az| [[ölmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[ölüm]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 110
|c=en| to [[kill]]
|c=tr| [[öldürmek]]
|c=az| [[öldürmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[üldürmek]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 111
|c=en| to [[fight]]
|c=tr| [[savaşmak]]
|c=az| [[savaşmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 112
|c=en| to [[hunt]]
|c=tr| [[avlamak]]
|c=az| [[ov etmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[yiglash]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 113
|c=en| to [[hit]]
|c=tr| [[vurmak]]
|c=az| [[vurmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[urmak]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 114
|c=en| to [[cut]]
|c=tr| [[kesmek]]
|c=az| [[kəsmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[kesmek]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 115
|c=en| to [[split]]
|c=tr| [[bölmek]]
|c=az| [[yarmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[bolmek]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 116
|c=en| to [[stab]]
|c=tr| [[saplamak]]
|c=az| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 117
|c=en| to [[scratch]]
|c=tr| [[çizmek]]
|c=az| [[cırmaqlamaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[cizmek]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 118
|c=en| to [[dig]]
|c=tr| [[kazmak]]
|c=az| [[qazmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[kazmak]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 119
|c=en| to [[swim]]
|c=tr| [[yüzmek]]
|c=az| [[üzmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[yüzüsh]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 120
|c=en| to [[fly]]
|c=tr| [[uçmak]]
|c=az| [[uçmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[uçmak]], [[uçurmak]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 121
|c=en| to [[walk]]
|c=tr| [[yürümek]]
|c=az| [[piyada getmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[koçmak]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 122
|c=en| to [[come]]
|c=tr| [[gelmek]]
|c=az| [[gəlmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 123
|c=en| to [[lie]]
|c=tr| [[yatmak]]
|c=az| [[yatmaq]], [[uzanmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 124
|c=en| to [[sit]]
|c=tr| [[oturmak]]
|c=az| [[oturmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 125
|c=en| to [[stand]]
|c=tr| [[ayakta durmak]]
|c=az| [[durmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 126
|c=en| to [[turn]]
|c=tr| [[dönmek]]
|c=az| [[dönmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 127
|c=en| to [[fall]]
|c=tr| [[düşmek]]
|c=az| [[düşmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 128
|c=en| to [[give]]
|c=tr| [[vermek]]
|c=az| [[vermək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 129
|c=en| to [[hold]]
|c=tr| [[tutmak]]
|c=az| [[tutmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 130
|c=en| to [[squeeze]]
|c=tr| [[ezmek]]
|c=az| [[əzmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 131
|c=en| to [[rub]]
|c=tr| [[ovmak]]
|c=az| [[sürtmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 132
|c=en| to [[wash]]
|c=tr| [[yıkamak]]
|c=az| [[yumaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 133
|c=en| to [[wipe]]
|c=tr| [[silmek]]
|c=az| [[silmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 134
|c=en| to [[pull]]
|c=tr| [[çekmek]]
|c=az| [[çəkmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 135
|c=en| to [[push]]
|c=tr| [[itmek]]
|c=az| [[itələmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 136
|c=en| to [[throw]]
|c=tr| [[atmak]]
|c=az| [[atmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 137
|c=en| to [[tie]]
|c=tr| [[bağlamak]]
|c=az| [[bağlamaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 138
|c=en| to [[sew]]
|c=tr| [[dikmek]]
|c=az| [[tikmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 139
|c=en| to [[count]]
|c=tr| [[saymak]]
|c=az| [[saymaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 140
|c=en| to [[say]]
|c=tr| [[söylemek]]
|c=az| [[demək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 141
|c=en| to [[sing]]
|c=tr| [[şarkı söylemek]]
|c=az| [[oxumaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 142
|c=en| to [[play]]
|c=tr| [[oynamak]]
|c=az| [[oynamaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 143
|c=en| to [[float]]
|c=tr| [[üstünde yüzmek]]
|c=az| [[üzmək]], [[uçmaq]], [[süzmək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 144
|c=en| to [[flow]]
|c=tr| [[akmak]]
|c=az| [[axmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 145
|c=en| to [[freeze]]
|c=tr| [[donmak]]
|c=az| [[donmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 146
|c=en| to [[swell]]
|c=tr| [[kabarmak]]
|c=az| [[qabarmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 147
|c=en| [[sun]]
|c=tr| [[güneş]]
|c=az| [[günəş]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 148
|c=en| [[moon]]
|c=tr| [[ay]]
|c=az| [[ay]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 149
|c=en| [[star]]
|c=tr| [[yıldız]]
|c=az| [[ulduz]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 150
|c=en| [[water]]
|c=tr| [[su]]
|c=az| [[su]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 151
|c=en| to [[rain]]
|c=tr| [[yağmak]]
|c=az| [[]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 152
|c=en| [[river]]
|c=tr| [[nehir]], [[ırmak]]
|c=az| [[çay]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 153
|c=en| [[lake]]
|c=tr| [[göl]]
|c=az| [[göl]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 154
|c=en| [[sea]]
|c=tr| [[deniz]]
|c=az| [[dəniz]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 155
|c=en| [[salt]]
|c=tr| [[tuz]]
|c=az| [[duz]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 156
|c=en| [[stone]]
|c=tr| [[taş]]
|c=az| [[daş]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 157
|c=en| [[sand]]
|c=tr| [[kum]]
|c=az| [[qum]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 158
|c=en| [[dust]]
|c=tr| [[toz]]
|c=az| [[toz]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 159
|c=en| [[earth]]
|c=tr| [[toprak]]
|c=az| [[torpaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 160
|c=en| [[cloud]]
|c=tr| [[bulut]]
|c=az| [[bulud]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 161
|c=en| [[fog]]
|c=tr| [[sis]]
|c=az| [[tuman]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 162
|c=en| [[sky]]
|c=tr| [[gökyüzü]]
|c=az| [[göy]], [[səma]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 163
|c=en| [[wind]]
|c=tr| [[rüzgâr]]
|c=az| [[külək]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 164
|c=en| [[snow]]
|c=tr| [[kar]]
|c=az| [[qar]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 165
|c=en| [[ice]]
|c=tr| [[buz]]
|c=az| [[buz]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 166
|c=en| [[smoke]]
|c=tr| [[duman]]
|c=az| [[tüstü]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 167
|c=en| [[fire]]
|c=tr| [[ateş]]
|c=az| [[od]], [[atəş]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 168
|c=en| [[ashes]]
|c=tr| [[kül]]
|c=az| [[kül]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 169
|c=en| to [[burn]]
|c=tr| [[yanmak]]
|c=az| [[yanmaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 170
|c=en| [[road]]
|c=tr| [[yol]]
|c=az| [[yol]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 171
|c=en| [[mountain]]
|c=tr| [[dağ]]
|c=az| [[dağ]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 172
|c=en| [[red]]
|c=tr| [[kırmızı]]
|c=az| [[qırmızı]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 173
|c=en| [[green]]
|c=tr| [[yeşil]]
|c=az| [[yaşıl]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 174
|c=en| [[yellow]]
|c=tr| [[sarı]]
|c=az| [[sarı]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 175
|c=en| [[white]]
|c=tr| [[beyaz]]
|c=az| [[ağ]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 176
|c=en| [[black]]
|c=tr| [[siyah]]
|c=az| [[qara]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 177
|c=en| [[night]]
|c=tr| [[gece]]
|c=az| [[gecə]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 178
|c=en| [[day]]
|c=tr| [[gündüz]]
|c=az| [[gündüz]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 179
|c=en| [[year]]
|c=tr| [[yıl]]
|c=az| [[il]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 180
|c=en| [[warm]]
|c=tr| [[sıcak]]
|c=az| [[isti]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 181
|c=en| [[cold]]
|c=tr| [[soğuk]]
|c=az| [[soyuq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 182
|c=en| [[full]]
|c=tr| [[dolu]]
|c=az| [[dolu]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 183
|c=en| [[new]]
|c=tr| [[yeni]]
|c=az| [[yeni]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 184
|c=en| [[old]]
|c=tr| [[eski]]
|c=az| [[qoca]], [[köhnə]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 185
|c=en| [[good]]
|c=tr| [[iyi]]
|c=az| [[yaxşı]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 186
|c=en| [[bad]]
|c=tr| [[kötü]]
|c=az| [[pis]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 187
|c=en| [[rotten]]
|c=tr| [[bozuk]]
|c=az| [[çürümüş]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 188
|c=en| [[dirty]]
|c=tr| [[kirli]]
|c=az| [[çirkli]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 189
|c=en| [[straight]]
|c=tr| [[düz]]
|c=az| [[düz]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 190
|c=en| [[round]]
|c=tr| [[yuvarlak]]
|c=az| [[yumru]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 191
|c=en| [[sharp]]
|c=tr| [[keskin]]
|c=az| [[kəskin]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 192
|c=en| [[dull]]
|c=tr| [[kör]] <small>(keskin değil)</small>
|c=az| [[küt]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 193
|c=en| [[smooth]]
|c=tr| [[düz]]
|c=az| [[düz]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 194
|c=en| [[wet]]
|c=tr| [[ıslak]]
|c=az| [[yaş]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 195
|c=en| [[dry]]
|c=tr| [[kuru]]
|c=az| [[quru]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 196
|c=en| [[correct]]
|c=tr| [[doğru]] <small>(yanlış değil)</small>
|c=az| [[düzgün]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 197
|c=en| [[near]]
|c=tr| [[yakın]]
|c=az| [[yaxın]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 198
|c=en| [[far]]
|c=tr| [[uzak]]
|c=az| [[uzaq]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 199
|c=en| [[right]]
|c=tr| [[sağ]]
|c=az| [[sağ]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 200
|c=en| [[left]]
|c=tr| [[sol]]
|c=az| [[sol]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 201
|c=en| [[at]]
|c=tr| [[yanında]]
|c=az| [[yanında]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 202
|c=en| [[in]]
|c=tr| [[içinde]]
|c=az| [[içində]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 203
|c=en| [[with]]
|c=tr| [[ile]]
|c=az| [[ilə]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 204
|c=en| [[and]]
|c=tr| [[ve]]
|c=az| [[və]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 205
|c=en| [[if]]
|c=tr| [[eğer]], [[şayet]]
|c=az| [[əgər]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 206
|c=en| [[because]]
|c=tr| [[çünkü]]
|c=az| [[çünki]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|-
|i=No| 207
|c=en| [[name]]
|c=tr| [[ad]], [[isim]]
|c=az| [[ad]]
|c=kk| [[]]
|c=ky| [[]]
|c=uz| [[]]
|c=ug| [[]]
|}

== Түрк тилдериндеги айырмалар жана чара ==

Кыргызчада '''ж''' тамгасы менен баштаган сөздөр "түркчө,Азербайжанча,Түркмөнчө, Өзбекче ж.б. "й" тамгасы менен баштат. Байыркы Кыргызчада '''й''' менен жазылган. жазууда й менен баштап болсо жакш болмок.

== Түрк тилдердин географиясы ==


=== мысал обондор ===
{|{{prettytable}}
|-bgcolor='#COFOFO'
!'''Түрк диалекттери''' 
!'''өрнөк'''
|-
| '''[[Azərbaycan dili]]''' || [http://www.youtube.com/watch?v=GhHxFv0eTWM Z.Xanbabayeva - ''Azerbaycan'']
|-
| '''[[Türkmence]]''' || [http://www.youtube.com/watch?v=NEXHVgDx6aA&mode=related&search= Çınar Övezowa -''Dinle'']
|-
| '''[[Özbekçe]]''' || [http://www.youtube.com/watch?v=w26YCgSFla8&mode=related&search= Şahzoda - ''Kelasan'']
[http://www.youtube.com/watch?v=ZPLLdkfoxts&mode=related&search= Oybek ve Nigora - ''Sen uçun'']
|-
| '''[[Uygurca]]''' || [http://www.youtube.com/watch?v=BKFXJF31Rug Şahrizoda - ''Oynasun'']
[http://www.youtube.com/watch?v=t-NwtZA9nLc&mode=related&search= Gul Yaru -''Ala şapka'']
|-
| '''[[Қазақша]]''' || [http://www.youtube.com/watch?v=Zg1vcUU2jIY&mode=related&search= NNBek -''кыздар ай'']
|-
| '''[[Başkırca]]''' || [http://www.youtube.com/watch?v=wuFbCWSPnns Zemfira - Qayda]
|-
| '''[[Кыргызча]]''' || [http://www.youtube.com/watch?v=uenC8DNbUns&mode=related&search= Hepsi -''Jalgan (Yalan)''], [http://www.youtube.com/watch?v=e73u2pCjBJM =  Saparbek Isakov - ''Tutamas'']
|-
| '''[[Tatarça]]''' || [http://www.youtube.com/watch?v=657hnbndoqI&mode=related&search= TNV - Tatar tarixı]
|-
| '''[[Karakalpakça]]''' || [http://www.youtube.com/watch?v=GqGhZSWlsP8 Nargiza -''Sensiz'']
|-
| '''[[Nogayca]]''' || [http://www.youtube.com/watch?v=Hu7zdkZ74B4&mode=related&search= Nogay Orda]
|-
| '''[[Sakaça]]''' || [http://www.youtube.com/watch?v=lxK330X0Vsc&mode=related&search= SakaTV]
|-
| '''[[Tuvince]]''' || [http://www.youtube.com/watch?v=RCQNo0QxrfI Тыва Шамандары]
|-
| '''[[Çuvaşça]]''' || [http://www.youtube.com/watch?v=PsJY2wyw-Tc Чуваш бир бала Америлис гүлүндү билдирүү]
|-
|}

* [http://www.tdk.org.tr/lehceler Түрк диалекттер Сөздүгү] (Түркжө)
* [http://www.gaspirali.com/ksozluk Салыштырмалуу Түрк оогондор Сөздүгү] (Түркжө)
* [http://titus.fkidg1.uni-frankfurt.de/didact/karten/turk/turklm.htm Түрк тилдеринин сүйлөшүлгөн аймактардын картасы] (English)
* [http://homepages.fh-giessen.de/kausen/klassifikationen/Altaisch.doc Ernst Kausen, Türkçe, Moğolca ve Tunguzcanın sınflandırmaları] (Almanca)
* [http://homepages.fh-giessen.de/kausen/wordtexte/Turkische%20Wortgleichungen.doc Ernst Kausen, Түрк тилдерин орток сөздөрдүн салыштырмасы] 
* [http://users.pandora.be/orientaal/turkcestan.html Түрк тилдери менен байланыштар] (English)
* [http://dmoz.org/Science/Social_Sciences/Linguistics/Languages/Natural/Altaic/Turkic/ Түрк диалекттери менен байланыштар(2)] (English)

[[Категория:Тил илими]]delete|Казакча аталыш}}