Difference between revisions 366201 and 366202 on kywiki

[[File:Syria in its region (claimed).svg|thumb|Сирия.]]
[[File:Flag of the United Arab Republic.svg|thumb|]]
[[File:Coat of arms of Syria.svg|thumb|upright]]

'''Сүрия Араб Респу́бликасы''' (арабча الجمهورية العربية السورية‎‎; ''аль-Джумхури́йя аль-Араби́йя ас-Сури́йя'') — [[Евразия]]дагы мамлекет. [[Түркия]], [[Ливан]], [[Израиль|Асрайыл]], [[Ирак]] жана [[Иордания]] менен чектешет.

Калкы 20,2 миллион. Борбору [[Дамаск]].

(contracted; show full)

Биздин заманга чейинки XVI кылымдан. д. Сириянын түштүгүндө Египеттин фараондоруна баш ийген Дамаск шаары бар [9].

Сирия христианчылыктын тарыхында маанилүү орунду ээлейт - Библияга ылайык, Павел Дамаскка баратканда христиан динин кабыл алып, андан кийин Машаяктын шакирттери алгач христиандар деп аталып баштаган Антиохияда жашаган (Кара: Апостолдордун Элчисине).

=== Ислам башкаруусу ===

[[Файл:Citadel of Aleppo.jpg|thumb|[[Алеппо (крепость)|Крепость Алеппо]]]]⏎
Сирияда 661-жылы Дамаск Омейяддардын тушунда Араб Халифатынын борбору болгон кезде Ислам дини тамыр алган. Бул учурда Халифат Пиреней жарым аралынан Орто Азияга чейин созулган күчтүү мамлекет болгон. VIII кылымда эле Дамаск бүткүл араб дүйнөсүнүн маданий жана экономикалык борбору болуп, дүйнөдөгү эң ири шаарлардын бири болгон. 750-жылы Омейяддар Аббасиддер династиясы тарабынан кулатылып, андан кийин Халифаттын борбору Багдадга көчүп келген.

(contracted; show full)

2011-жылга карата Сирияда Россия Федерациясынын 75-100 миң жараны жашаган. Ондогон жылдар бою өкмөттүк деңгээлде ар кандай тармактардагы кызматташтык жөнүндө келишимдер күчүндө болуп келген. Россия Сириянын Күрдистанын Сириянын бир бөлүгү деп эсептейт, ал эми 2016-жылдан бери Россия Федерациясында сириялык күрттөрдүн коомдук уюму ачылган.

19-кылымдан бери Россия Сириянын тышкы соода жүгүртүүсүндө төртүнчү орунду ээлеп келген.


== Мамлекеттик түзүлүш ==
Мамлекет башчысы - президент. Өлкөнүн конституциясына ылайык, президент 7 жылга шайланат; бийликтин мөөнөтү катары менен эки мөөнөткө чектелген. Президент министрлер кабинетин дайындоо, аскердик абалды же өзгөчө кырдаалды жарыялоо, мыйзамдарга кол коюу, мунапыс жарыялоо жана конституцияга өзгөртүү киргизүү укугуна ээ. Президент өлкөнүн тышкы саясатын аныктайт жана куралдуу күчтөрдүн жогорку колбашчысы болуп саналат.

Өлкөдөгү мыйзам чыгаруу органын Элдик Кеңеш сунуштайт (арабча: مجلس الشعب - Межлис аш-Шааб). 250 орундуу парламенттин мүчөлөрү 4 жылдык мөөнөткө түз шайланат. 2003-жылдагы парламенттик шайлоонун жыйынтыгында Элдик Кеңешке 7 партия шайланган. Баас башында турган, алар Сириянын Улуттук Прогрессивдүү Фронтун (NPF) түзүшөт. 83 депутаттын партияга тиешеси жок. Элдик Кеңеш өлкөнүн бюджетин бекитет жана мыйзам чыгаруу ишине дагы катышат.

Сот тутуму ислам, Осмон жана Француз каада-салттарынын уникалдуу аралашмасы. Сириянын мыйзамдарынын негизи, конституцияга ылайык, ислам мыйзамдары болуп саналат, бирок иш жүзүндө азыркы мыйзамдар Наполеон кодексине негизделген. Үч деңгээлдеги соттор бар: Биринчи инстанциядагы сот, Апелляциялык сот жана эң жогорку инстанция болгон Конституциялык Сот. Конституциялык Сот беш судьядан турат, алардын бири Сириянын Президенти, калган төртөөнү Президент дайындайт. Ошентип, президенттин колунда аткаруу бийлигинин, мыйзам чыгаруу жана сот бийлигинин үстүнөн толук көзөмөл топтолгон.

Мындан тышкары, диний соттор тутуму үй-бүлөлүк жана башка үй маселелерин чечет.

== Өкмөт ==
Сириянын өкмөтүн премьер-министр башкарат. Өкмөттүн учурдагы төрагасы Имад Хамис.

15-февраль 2006-жылы Карьера боюнча дипломат Фарук Шараа Сириянын вице-президенти болуп ант берген, ал вице-президент катары өлкөнүн тышкы саясатын жана маалымат саясатын көзөмөлдөшү керек. Антты ошондой эле 11-февралда өкмөттүн алмашуусу учурунда дайындалган жаңы министрлер да кабыл алышты.

Сириянын Тышкы иштер министрлигин он жыл бою Сириянын АКШдагы элчиси болуп иштеген жана 2005-жылдын башынан бери тышкы иштер министринин орун басары болуп иштеген Валид ал-Муаллем башкарган. Мухаммад Нажи Автринин өкмөтүнө дагы 14 жаңы министр кирген. Аскер полициясынын башчысы Бассам Абдель Мажид 2005-жылдын октябрь айында Сириянын Ички иштер министрлигинин мурдагы башчысы Гази Канаандын өзүн-өзү өлтүргөндөн кийин бош калган Ички иштер министринин кызматын ээлеп алган. Премьер-министрдин экономика боюнча орун басары Абдулла Дардари, Коргоо министри Хасан Туркмани, Каржы министри Мохаммед Аль-Хусейн өз ордуларын сактап калышкан. Экономика жана соода министри Амер Лутфи.
Кийинки кадрдык өзгөрүүлөрдүн жүрүшүндө Сириянын Куралдуу Күчтөрүнүн Башкы штабынын мурдагы башчысы Али Хабиб Коргоо министри, Ламия Аси Экономика министри болушту.
{{Азия өлкөлөрү}}