Difference between revisions 366206 and 366207 on kywiki

[[File:Syria in its region (claimed).svg|thumb|Сирия.]]
[[File:Flag of the United Arab Republic.svg|thumb|]]
[[File:Coat of arms of Syria.svg|thumb|upright]]

'''Сүрия Араб Респу́бликасы''' (арабча الجمهورية العربية السورية‎‎; ''аль-Джумхури́йя аль-Араби́йя ас-Сури́йя'') — [[Евразия]]дагы мамлекет. [[Түркия]], [[Ливан]], [[Израиль|Асрайыл]], [[Ирак]] жана [[Иордания]] менен чектешет.

Калкы 20,2 миллион. Борбору [[Дамаск]].

(contracted; show full)2017-жылы Россиянын Сириядан импортунун түзүмүндө, азык-түлүк товарлары жана айыл чарба чийки заттары жеткирилген - Россиянын Сириядан импортунун жалпы көлөмүнүн 95,43%.

== Транспорт ==
=== Унаанын жолдору ===
Сириядагы автомобиль жолдорунун жалпы узундугу 36 377 км. Алардан:

* катуу жер менен - ​​26,299 км;
* катуу жерсиз - 10 078 км.
⏎
=== Темир жолдор ===
Темир жолдордун жалпы узундугу 2750 км. Сирияда бир эле учурда эки түрдөгү трек колдонулат. 2423 км жол 1435 мм ченем менен, 327 км 1050 мм ченегич менен төшөлгөн. 1050 мм жолду 20-кылымдын башында Осмон империясы куруп, Дамаскты Медина менен байланыштырган. Бул филиал учурда иштебейт. Үч коңшу мамлекет менен темир жол байланышы орнотулган: Түркия, Ирак жана Иордания. Учурда Тартус-Латакия линиясынын курулушу жүрүп жатат; Дамаск - Дара жана Дейр-эз-Зор - Абу-Кемал темир жолдорунун курулушу пландаштырылууда.
=== Аба транспорту ===
Аэропорттордун саны 104 (1999), анын 24 конкреттүү учуу-конуу тилкесине ээ.3 аэропорт эл аралык статуска ээ. Мамлекеттик "Сирэнэйр" авиакомпаниясы 50дөн ашуун шаарга учууларды жүргүзөт.
=== Түтүктөрдү ташуу ===
Түтүктөрдүн жалпы узундугу 1304 км, анын 515и нефть куурлары.
=== Деңиз транспорту ===
Жер Ортолук деңиздеги негизги порттор Тартус, Латакия, Баниас.
== Калк ==
{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #ffffee; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|-----
! Год
! Население
|-----
| 10 000 до н. э.
| 100 000
|-----
| 1000 до н. э.
| 3 000 000
|-----
| 500 до н. э.
| 6 000 000
|-----
| 1
| 6 000 000
|-----
| 100
| 5 000 000
|-----
| 150
| 4 000 000
|-----
| 200
| 3 000 000
|-----
| 500
| 6 000 000
|-----
| 1000
| 6 000 000
|-----
| 1200
| 6 000 000
|-----
| 1970
| 6 000 000
|-----
| 1980
| 8 000 000
|-----
| 2000
| 16 071 000
|-----
| 2010
| 22 838 000
|-----
| 2017
| 17 780 041
|-----
|}
Бириккен Улуттар Уюмунун Калк фондусунун маалыматы боюнча, 2011-жылы Сириянын жалпы калкы 20,8 миллион адамды түзгөн, анын ичинен 10,5 миллион эркек жана 10,3 миллион аял; шаардык калктын үлүшү 56% ды түзөт, калктын өсүш темпи 2010-2015-жылдары 1,7% ды түзөт, эркектердин өмүр узактыгы 74 жашты, аялдар 78 жашты түзөт.

Калкынын көпчүлүгү Жер Ортолук деңиздин жээгинде жана Евфраттын жээгинде топтолгон. Калктын жыштыгы 103 адам / км². Сирияда 6 жаштан 11 жашка чейин акысыз билим алууга кепилдик берилет жана милдеттүү түрдө. 12 жылдык мектеп 6 жылдык башталгыч мектептен, үч жылдык жалпы билим берүүдөн жана университетке кирүү үчүн талап кылынган дагы үч жылдык атайын даярдыктан турат. 15 жаштан жогору сириялыктардын сабаттуулугу эркектерде 86%, аялдарда 73,6%.

=== Ири шаарлар ===
{| class="wikitable"
|+
|-----
! colspan="7" align="center" | '''Города Сирии'''
|-----
! rowspan="2" align="center" | || colspan="2" align="center" | '''Название''' || colspan="2" align="center" | '''Население''' || rowspan="2" align="center" | '''Мухафаза'''
|-----
! align="center" | '''Русское''' || align="center" | '''Арабское''' || align="center" | '''Перепись [[1981]]''' || align="center" | '''Перепись [[2006]]'''
|-----
| align="right" | 1. || [[Алеппо]] || align="right" | حلب || align="right" | 985 413 || align="right" | 1 626 218 || [[Халеб (мухафаза)|Халеб (Алеппо)]]
|-----
| align="right" | 2. || [[Дамаск]] || align="right" | دمشق || align="right" | 1 112 214 || align="right" | 1 580 909 || [[Дамаск]]
|-----
| align="right" | 3. || [[Хомс]] || align="right" | حمص || align="right" | 346 871 || align="right" | 798 781 || [[Хомс (мухафаза)|Хомс]]
|-----
| align="right" | 4. || [[Хама]] || align="right" | حماه || align="right" | 177 208 || align="right" | 477 812 || [[Хама (мухафаза)|Хама]]
|-----
| align="right" | 5. || [[Латакия]] || align="right" | اللاذقية || align="right" | 196 791 || align="right" | 347 026 || [[Латакия (мухафаза)|Латакия]]
|-----
| align="right" | 6. || [[Дейр-эз-Зор]] || align="right" | دير الزور || align="right" | 92 091 || align="right" | 252 588 || [[Дейр-эз-Зор (мухафаза)|Дейр-эз-Зор]]
|-----
| align="right" | 7. || [[Ракка]] || align="right" | الرقة || align="right" | 87 138 || align="right" | 182 394 || [[Ракка (мухафаза)|Ракка]]
|-----
| align="right" | 8. || [[Эль-Баб]] || align="right" | الباب || align="right" | 30 008 || align="right" | 137 565 || [[Халеб (мухафаза)|Халеб (Алеппо)]]
|-----
| align="right" | 9. || [[Идлиб]] || align="right" | إدلب || align="right" | 51 682 || align="right" | 135 619 || [[Идлиб (мухафаза)|Идлиб]]
|-----
| align="right" | 10. || [[Дума (Сирия)|Дума]] || align="right" | دوما || align="right" | 51 337 || align="right" | 114 761 || [[Риф Дамаск]]
|}
=== Этникалык курам ===
[[Файл:Syria Ethno-religious composition..jpg|330px|thumb|Карта этно-религиозного состава населения Сирии на 1976 год]]
Сириялык арабдар (анын ичинде 400,000 палестиналык качкындар) өлкө калкынын 90% түзөт.

Эң ири улуттук азчылык - күрттөр Сириянын калкынын 9% түзөт. Күрттөрдүн көпчүлүгү өлкөнүн түндүгүндө Батыш (Сирия) Күртстанда жашашат, көпчүлүгү күрт тилин колдонушат. Ошондой эле бардык ири шаарларда күрт жамааттары бар.

Өлкөдөгү үчүнчү ири этникалык топ - сириялык калктын 7% түзгөн сириялык түркмөндөр (түркмөндөр).

Черкеслер - мухажирлердин тукумдары - Кавказдан келген иммигранттар; алар негизинен мал чарбачылыгы жана дыйканчылык менен алектенишет. Йом Киппур согушу жана Эль-Кунейтра шаары талкаланганга чейин Черкестердин жарымы Кунейтра губернаторлугунда жашаган; алардын көпчүлүгү Дамаскка көчүп кетишкен. Сирияда эң кичинекей адамдар - казактардын улуу жүзүнүн уруулары - Казакстандан келген Сиргели.

Ошондой эле, өлкөдө армяндар менен ассириялыктардын ири жамааттары бар.

{{Азия өлкөлөрү}}