Difference between revisions 89673 and 97422 on kywiki

'''Нидерланддар''' (нидерландча: ''Nederland'') – [[Европа|Европанын]] түндүк-батыш тарабында жайгашкан континенталдык мамлекети. Расмий түрдө Нидерланддар Падышачылыгы деп аталат. Ал түндүк жана батыш тарабында Түндүк деңизи менен чектешет, [[Белгия]] менен түштүк тарабында, [[Германия]] менен – чыгышта жана деңизде [[Дания]], [[Норвегия]] жана [[Улуу Британия]] менен чектешет. Нидерланддарда [[парламент|парламенттик]] [[демократия]] жана [[конституциондук монархия]]. [[Конституция|Конституцияга]] ылайык, эң негизги бийлик жергиликтүү парламенттин колунда. Монарх болсо падышачылыктын символдук гана башчысы. Нидерланддарынын баш калаасы [[Амстердам]], бирок башкы өкмөт институттары [[Гаага]] шаарында турушат. Көбүнчө Нидерланддарды [[Голландия]] деп атап коет. Нидерланддардын он эки провинциядан Түндүк жана Түштүк Голландия деген жер бар. Голландия деген атоону көбүнчө жөнөкөй сүйлөмдөрдө Нидерланддарды атап коет. Бирок расмий түрдө Нидерланддар же Нидерландддар Падышачылыгы деп эсептелет.

Нидерланддар деген атоо мындай себептен чыккан: нидерланддар тилинен '''neder''' - бул ылдый деген сөз, а '''lands''' - жер демек. География боюнча ушинтип жайгашкан үчүн Nederland деп калган, кыргызчага: Ылдый, Төмөн же Жалпак жерлер. 

Нидерландынын ханышасы Королева Беатрис. 

Нидерланддар биринчилерден парламенттик демократия системасын өзүнө киргизген. Ал азыр [[Еврошаркеттин]] ([[EU]]), [[NATO|NATO’нун]], [[OECD|OECD’нин]] жана [[ВТО|ВТОнун]] ([[WTO]]) мүчөсү. [[Бельгия]] жана [[Люксембург]] менен кошо ал Бенилюкс деген экономикалык уюмга кирет. Мамлекетте бир нече эл аралык соттордун штаб-квартиралары жайгашкан: [[Эл аралык арбитраждык сот]] (the Permanent Court of Arbitration), [[БУУ|БУУнун]] эл аралык соту (ICJ), мурунку [[Югославия]] боюнча эл аралык криминалдык трибуналы, [[Эл аралык жаза соту]] (ICC) жана [[Ливан|Ливанга]] караштуу атайын трибуналы. Андан тышкары, Нидерланддарда Еврошаркеттин сот жана юстиция боюнча институтардын башкы офистери жайгашкан.

Нидерланддарда базар экономикасына караган капиталисттик система. Ал экономиканын эркиндиги жана либералдуу боюнча [[Эл аралык Экономикалык эркиндиктин индекси]] (IEF) боюнча 157 орундун 15-чисинде турат<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Netherlands#cite note-5/ Экономикалык экркиндиктин жыйынтыктары (Англисче)]</ref>. 

Нидерланддар географиялык түзүмүндө жери деңиз даражысынан ылдый турат деп саналат. Анын жарымы деңиз даражасынан ылдый турат. Андай жерлерде мамлекеттин 20 пайызындай калкы турат<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Netherlands#cite note-milrek-6/ Калктын турган жерлердин статистикасы (Голландча)]</ref>. Калгандары 50 пайыздык деңиз даражасынан өйдө турган жерде турушат<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Netherlands#cite note-7/ Нидерланддар жөнүндөгү кызыктуу маалыматтар (Англисче)]</ref>. Нидерланддар суу жегине жайгашкан жерлерге атайын дамбаларды жана плотиналарды коюга аргасызда. Анткени суу жылдан жылга ашып, Нидерланддардын жерин санын азайтып жатат. Эгер суу ушинтип эле көтөрүлсө бир нече убакыттан кийин Нидерланддар мамлекетинин калкы каякта тураары белгисиз.


== Шилтемелер ==

{{reflist}}

== Башка линктер ==
* [http://overheid.nl/english/ Нидерланддардын расмий интернет порталы]
* [http://www.government.nl/Нидерланддар өкмөтүнүн расмий сайты]

[[Категория:Европа]]
[[Категория:Нидерланддар]]
[[Категория:Мамлекеттер]]

[[ace:Beulanda]]
[[af:Nederland]]
[[als:Niederlande]]
[[am:ሆላንድ]]
[[an:Países Baixos]]
[[ang:Niðerland]]
[[ar:هولندا]]
[[arc:ܗܘܠܢܕܐ]]
[[arz:نيديرلاند]]
[[ast:Países Baxos]]
[[ay:Aynacha Jach'a Markanaka]]
[[az:Niderland]]
[[ba:Нидерландтар]]
[[bar:Holland]]
[[bat-smg:Nīderlandā]]
[[bcl:Nederlands]]
[[be:Нідэрланды]]
[[be-x-old:Нідэрлянды]]
[[bg:Нидерландия]]
[[bh:एम्सटर्डम]]
[[bi:Netherlands]]
[[bn:নেদারল্যান্ডস]]
[[bo:ཧོ་ལན།]]
[[bpy:নেদারল্যান্ড]]
[[br:Izelvroioù]]
[[bs:Holandija]]
[[bug:Belanda]]
[[ca:Països Baixos]]
[[ce:Нидерланд]]
[[ceb:Netherlands]]
[[chr:ᏛᏥᏱ]]
[[ckb:ھۆلەند]]
[[co:Paesi Bassi]]
[[crh:Felemenk]]
[[cs:Nizozemsko]]
[[csb:Néderlandzkô]]
[[cu:Нидєрландꙑ]]
[[cv:Нидерландсем]]
[[cy:Yr Iseldiroedd]]
[[da:Holland]]
[[de:Niederlande]]
[[diq:Hollanda]]
[[dsb:Nižozemska]]
[[dv:ނެދަލޭންޑު]]
[[dz:ནེ་དར་ལེནཌསི་]]
[[ee:Netherlands]]
[[el:Ολλανδία]]
[[en:Netherlands]]
[[eo:Nederlando]]
[[es:Países Bajos]]
[[et:Holland]]
[[eu:Herbehereak]]
[[ext:Paisis Bajus]]
[[fa:هلند]]
[[ff:Holannda]]
[[fi:Alankomaat]]
[[fiu-vro:Holland]]
[[fo:Niðurlond]]
[[fr:Pays-Bas]]
[[frp:Payis-Bâs]]
[[frr:Nederlönje]]
[[fur:Paîs Bas]]
[[fy:Nederlân]]
[[ga:An Ísiltír]]
[[gag:Niderland]]
[[gan:荷蘭]]
[[gd:Na Tìrean Ìsle]]
[[gl:Países Baixos - Nederland]]
[[gn:Holanda]]
[[got:𐌽𐌹𐌸𐌴𐍂𐌰𐌻𐌰𐌽𐌳]]
[[gu:નેધરલેંડ]]
[[gv:Yn Çheer Injil]]
[[hak:Hò-làn]]
[[haw:Hōlani]]
[[he:הולנד]]
[[hi:नीदरलैण्ड]]
[[hif:The Netherlands]]
[[hr:Nizozemska]]
[[hsb:Nižozemska]]
[[ht:Peyiba]]
[[hu:Hollandia]]
[[hy:Նիդերլանդներ]]
[[ia:Pais Basse]]
[[id:Belanda]]
[[ie:Nederland]]
[[ilo:Olánda]]
[[io:Nederlando]]
[[is:Holland]]
[[it:Paesi Bassi]]
[[ja:オランダ]]
[[jbo:nederland]]
[[jv:Walanda]]
[[ka:ნიდერლანდი]]
[[kaa:Niderlandiya]]
[[kbd:Нидерлэндхэр]]
[[kg:Pays-Bas]]
[[kk:Нидерланд]]
[[kl:Hollandi]]
[[kn:ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]]
[[ko:네덜란드]]
[[koi:Недерланд]]
[[krc:Нидерландла]]
[[ksh:Niederlande]]
[[ku:Holand]]
[[kv:Нидерландъяс]]
[[kw:Iseldiryow]]
[[la:Nederlandia]]
[[lad:Payises Bashos]]
[[lb:Holland]]
[[lez:Нидерландар]]
[[li:Nederland]]
[[lij:Paixi Basci]]
[[lmo:Paes Bass]]
[[ln:Holanda]]
[[lt:Nyderlandai]]
[[ltg:Nīderlandeja]]
[[lv:Nīderlande]]
[[map-bms:Landa]]
[[mdf:Недерлантт]]
[[mhr:Нидерланде]]
[[mi:Hōrana]]
[[mk:Холандија]]
[[ml:നെതർലന്റ്സ്]]
[[mn:Нидерланд]]
[[mr:नेदरलँड्स]]
[[ms:Belanda]]
[[mt:Pajjiżi l-Baxxi]]
[[my:နယ်သာလန်နိုင်ငံ]]
[[mzn:هلند]]
[[na:Eben Eyong]]
[[nah:Tlanitlālpan]]
[[nap:Ulanna]]
[[nds:Nedderlannen (Europa)]]
[[nds-nl:Nederlaand]]
[[ne:नेदरल्याण्ड्स]]
[[nl:Nederland]]
[[nn:Nederland]]
[[no:Nederland]]
[[nov:Nederlande]]
[[nrm:Pays Bas]]
[[nv:Kéyah Wóyahgo Siʼánígíí]]
[[oc:Païses Basses]]
[[os:Нидерландтæ]]
[[pam:Netherlands]]
[[pap:Hulanda]]
[[pcd:Bos-Péis]]
[[pdc:Holland]]
[[pih:Dem Nethiland]]
[[pl:Holandia]]
[[pms:Pais Bass]]
[[pnb:نیدرلینڈز]]
[[pnt:Ολλανδία]]
[[ps:هالنډ]]
[[pt:Países Baixos]]
[[qu:Urasuyu]]
[[rm:Pajais Bass]]
[[rmy:Olanda]]
[[ro:Olanda]]
[[roa-rup:Olanda]]
[[roa-tara:Pajèsere Vasce]]
[[ru:Нидерланды]]
[[rue:Нідерланды]]
[[rw:Ubuholandi]]
[[sa:नेदरलैंड्स]]
[[sah:Недерланд]]
[[sc:Logos Bascios]]
[[scn:Paisi Vasci]]
[[sco:Netherlands]]
[[se:Vuolleeatnamat]]
[[sh:Holandija]]
[[si:නෙදර්ලන්තය]]
[[simple:Netherlands]]
[[sk:Holandsko]]
[[sl:Nizozemska]]
[[so:Holland]]
[[sq:Holanda]]
[[sr:Холандија]]
[[srn:Bakrakondre]]
[[ss:IDashi]]
[[st:Hôlanê]]
[[stq:Niederlounde]]
[[su:Walanda]]
[[sv:Nederländerna]]
[[sw:Uholanzi]]
[[szl:Ńiderlandy]]
[[ta:நெதர்லாந்து]]
[[te:నెదర్లాండ్]]
[[tet:Olanda]]
[[tg:Нидерланд]]
[[th:ประเทศเนเธอร์แลนด์]]
[[tk:Niderlandlar]]
[[tl:Olanda]]
[[to:Holani]]
[[tpi:Ol Nitelan]]
[[tr:Hollanda]]
[[tt:Нидерландлар]]
[[udm:Нидерланд]]
[[ug:گوللاندىيە]]
[[uk:Нідерланди]]
[[ur:نیدرلینڈز]]
[[uz:Niderlandlar]]
[[vec:Paéxi Basi]]
[[vep:Alamad]]
[[vi:Hà Lan]]
[[vls:Holland]]
[[vo:Nedän]]
[[wa:Bas Payis]]
[[war:Nederlandes]]
[[wo:Olaand]]
[[wuu:尼德兰]]
[[xal:Недерлендин Нутг]]
[[xh:ENetherlands]]
[[xmf:ნიდერლანდი]]
[[yi:האלאנד]]
[[yo:Nẹ́dálándì]]
[[zea:Nederland]]
[[zh:荷兰]]
[[zh-classical:尼德蘭]]
[[zh-min-nan:Kē-tē-kok]]
[[zh-yue:荷蘭]]
[[zu:Netherlands]]