Difference between revisions 97528 and 99284 on kywiki

next diff >
Казактар
{{Infobox Ethnic group|
|group = Казактар
|image = <div style="background-color:#fee8ab">[[Сурет:AbaiPainting.jpg|77px]][[Сурет:Abylai khan.jpg|87px]][[Сурет:Kurmangazy 175.jpg|88px]][[Сурет:USSR stamp Ch.Valikhanov 1965 4k.jpg|74px]]<br />[[Сурет:Altynsarin.jpg|69px]][[Сурет:Mashhur Zhusup.jpg|74px]][[Сурет:Baitursynov.jpg|88px]][[Сурет:Nursultan Nazarbayev 27092007.jpg|69px]]</div>
|poptime = 16,000,000 (сарап)
|popplace = [[Қазақстан]]&nbsp;—&nbsp;10,000,000
* [[Кытай]]&nbsp;—&nbsp;2,200,000
* [[Өзбекстан]]&nbsp;—&nbsp;2,500,000
* [[Орусстан]]&nbsp;—&nbsp;1,310,000&nbsp;
* [[Моңголстан]]&nbsp;—&nbsp;100,000
* [[Түркмөнстан]]&nbsp;—&nbsp;120,000
* [[Кыргызстан]]&nbsp;—&nbsp;40,000
* [[Түркия]]&nbsp;—&nbsp;20,000
* [[Тажикстан]]&nbsp;—&nbsp;12,000
* [[Украина]]&nbsp;—&nbsp;10,000
* [[Германия]]&nbsp;—&nbsp;6,000
* [[Иран]]&nbsp;—&nbsp;3,000
* [[Ооганстан]]&nbsp;—&nbsp;5,000
* [[Пакистан]]&nbsp;—&nbsp;5,000
|rels = [[Сунна]] [[Ислам]]і
|langs = [[Казак тили|Қазақ]]
|related = [[Кыпчак]], [[ногой]] , [[каракалпак]], башка [[түркий элдер]] .
}}
'''Казактар''' — (каз. қазақтар /qɑzɑqtɑr/; ед. қазақ /qɑzɑq/), [[Казакстан]]дын байыркы жана негизги калкы. Калк саны 16 500 000 млн. адам. Тили - казак тили. Калктын 85% билет. [[Казак тили]] ногой, каракалпак, башкыурт, татар, кыргыз, өзбек, карачай-балкар тилдерине жакын. Казактар Казакстанда 10 458 000, Кытайда 1 597 000, Өзбекстанда 1 700 000, Орусияда 753 962, Монголияда 200 000, Түркменстанда 98 000, Кыргыстанда 33 198, Иранда 5-6 000.
[[File:Turk22.jpg|260px]]

== Жазуу ==
{{Main|Қазақ жазуы}}

Казак жазуусу бирнече жолу өзгөрүшкө учурады. 1929-жылга чейин [[Казакстан]]да казак [[араб графика]]сы колдонулган. [[20-кылым]]дын башында [[Байтұрсынұлы, Ахмет|Ахмет Байтұрсынұлы]] ұсынысымен казак фонетикасына негизделген араб-парсы алиппесин (төте жазуу) колдонулган. Азыр да [[Кытай]]да иште. 1929-жылдан 1940-жылга чейин [[латын графикасы]] колдонулуп, 1940-жылдан бүгүнкү күнгө чейин [[казак кирилл алфавити|кирилл]] алфавити колдонулууда. [[Түркия]] менен Батыш өлкөлөрдөгү казактар артүрлү [[латын жазуусу]]нда негизделген алфавиттерди колдонушат.

{| class="wikitable"
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''[[Латын жазуы]]''' (ana tili)
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''[[Араб жазуы]]'''
| align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''[[Кирил жазуы]]'''
|-
| Barlıq adamdar twmısınan azat jäne qadir-qasïyeti men kuqıqtarı teñ bolıp dünïyege keledi. Adamdarğa aqıl-parasat, ar-ojdan berilgen, sondıqtan olar bir-birimen twıstıq, bawırmaldıq qarım-qatınas jasawları tïis.||align="right"|بارلىق ادامدار تۋمىسىنان ازات جانە قادىر-قاسيەتى مەن كۇقىقتارى تەڭ بولىپ دۇنيەگە كەلەدى. ادامدارعا اقىل-پاراسات، ار-وجدان بەرىلگەن، سوندىقتان ولار ءبىر-بىرىمەن تۋىستىق، باۋىرمالدىق قارىم-قاتىناس جاساۋلارى ءتيىس.||Барлық адамдар тумысынан азат және қадір-қасиеті мен кұқықтары тең болып дүниеге келеді. Адамдарға ақыл-парасат, ар-ождан берілген, сондықтан олар бір-бірімен туыстық, бауырмалдық қарым-қатынас жасаулары тиіс.
|}

== Сырткы шилтемелер ==
* [http://www.mfa.kz/ Казакстан Республикасыныы Тышкы Иштер Министрлиги]
* [http://www.dmoz.org/World/Kazakh/Қоғам/ Қоғам] — [[Ачык Каттоо Жобосу|Ачык Каттоо Жобосу (ODP)]]
* [http://art-kaz.ru/osnov.php?idstat=47&idcatstat=13 Казактар]

{{элдер-stub}}

[[Category:Дүйнө элдери]]
[[Category:Казактар]]
[[Category:Казакстан]]
[[Category:Казакстан Республикасы]]
[[Category:Борбордук Азия]]

[[an:Cazacos]]
[[ar:كازاخ]]
[[az:Qazaxlar]]
[[be:Казахі]]
[[be-x-old:Казахі]]
[[bg:Казахи]]
[[bs:Kazasi]]
[[bxr:Хасагууд]]
[[ca:Kazakhs]]
[[cs:Kazaši]]
[[cv:Казахсем]]
[[da:Kasakh]]
[[de:Kasachen]]
[[en:Kazakhs]]
[[eo:Kazaĥoj]]
[[es:Kazajo (etnia)]]
[[et:Kasahhid]]
[[fa:مردم قزاق]]
[[fi:Kazakit]]
[[fr:Kazakhs]]
[[fy:Kazakken]]
[[hak:Hâ-sat-khiet-tshu̍k]]
[[hi:कज़ाख़ लोग]]
[[hr:Kazasi]]
[[id:Bangsa Kazakh]]
[[it:Kazaki]]
[[ja:カザフ]]
[[jv:Bangsa Kazakh]]
[[ka:ყაზახები]]
[[kaa:Qazaqlar]]
[[kk:Қазақтар]]
[[ko:카자흐인]]
[[krc:Къазакълыла]]
[[lt:Kazachai]]
[[lv:Kazahi]]
[[mk:Казаци]]
[[ml:കസാഖ്]]
[[mn:Хасаг]]
[[ms:Kazakh]]
[[mzn:قزاق‌ها]]
[[nl:Kazachen]]
[[no:Kasaker]]
[[os:Хъазахаг адæм]]
[[pl:Kazachowie]]
[[pt:Cazaques]]
[[ro:Cazahi]]
[[ru:Казахи]]
[[sah:Казахтар]]
[[sh:Kazasi]]
[[sk:Kazachovia]]
[[sr:Казаси]]
[[sv:Kazaker]]
[[tk:Gazaklar]]
[[tr:Kazaklar]]
[[tt:Казакълар]]
[[udm:Казахъёс]]
[[ug:قازاق مىللىتى]]
[[uk:Казахи]]
[[uz:Qozoqlar]]
[[vep:Kazahad]]
[[vi:Người Kazakh]]
[[yo:Àwọn Kàsàk]]
[[zh:哈薩克族]]