Revision 372801 of "Аляска" on kywiki

{{мамлекет
 |Кыргыз аты=Аляска
 |Мамлекеттик аты=Alaska
 |Илик жөндөмө=
 |Гимн =
 |Башкаруу формасы = Штат
 |Желек= Flag of Alaska.svg
 |Герб= Alaska-StateSeal.svg
 |Девиз=«Түндүк-келечегибизге»
 |Дүйнөдөгү Орду=Map of USA AK full.png
 |Тил=Англисче
 |Башкалаа=[[Джуно]]
 |Эң ири шаарлар=[[Фэрбанкс]], [[Джуно]], [[Ситка]], [[Василла]]
 |Башчылар кызматтары=[[Губернатор]]<br />[[Вице-Губернатор]]
 |Башчылар=[[Шон Парнелл]]<br />[[Мид Тредвелл]] 
 |Аянт боюнча орун=1
 |Аянт=1 717 854
 |Суу аянты=236 507км²(13,77%)
 |Калкынын саны боюнча орун=1
 |Калк=710 231
 |Каттоо жылы=2010
 |Калкынын жыштыгы=0,42
 |Акча бирдиги	= [[АКШ Доллар]]
 |Домен = жок
 |Телефон коду = 1
 |Убакыт алкагы= +22
 }}

'''Аля́ска''' ({{lang-en|Alaska}} {{IPA|[əˈlæskə]}}, алеут тилинден которгондо — «Чоң балык жери», «Балык мекени» (ала’сх’а)[1]) — [[АКШ]]-нын эң чоң штаты, [[Түндүк Америка|Түндүк Американын]] түндүк-батыш тарабында жайгашкан. Аляска жарымаралды, [[Алеут аралдары|Алеут аралдарды]], Александр архипелагты өзүнө камтыйт.

== География ==

Штат, түндүк Американын түндүк-батыш тарабында жайгашкан, Беринг агымдыгы менен Чукот жарымаралындан ([[Россия]]) бөлүнгөн, чыгышта Канада менен бир чегараны бөлүшөт, батышта Россия менен чегарасы бар. Чоң бөлүгү материкте , жана көптөгөн аралдары бар. Алардын ичинде: Александр арал тобу, Алеут аралдары, Прибылов аралдары, Кадьяк аралы, Ыйык Лаврентий аралы. Тынч жана Түндүк Муз океандарына чыгышы бар. Тынч океан жээги менен Алясканын тоолору жайгашкан; ички [[Аляска]] бийиктешкен  600 метрден 1200 метрге чейин ,талаалары бар  ; Түндүк-Батышта пастик океанга отүп кетет. Түндүктө Бурукс тоолорунан кийин Арктика пастиги жайгашкан.

Мак-Кинли чокусу (6194 м) — Түндүк Американын эң бийик жери. Жака-белинде Денали улуттук паркы бар.

Аляска вулкандары менен белгилүү.

1912 жылы "Новарупта" вулканынын жарылмасы менен , "Он миң үй" талаасы пайда болгон. Түндүк Аляска тундраларга бай. Түштүктө тундра , ормонго өтүп кетет. Штат тизмесине Беринг агымдыгындагы  Кичи Диомид аралы(Крузенштерн аралы) кирет , 4 км узактыгында Россиянын Чоң Диомид аралы (Ратманов аралы) жайгашкан.

[[Тынч океан]] жээгинде аба жумшактыгы орточо; башка бөлүктөрүндө,арктикалык жана субарктикалык климат , кыштар иттей суук.
[[File:800x598 Carte Alaska R3.jpg|thumb|300px|]]

== Шаарлары ==
Анкоридж - Алясканын эң чоң шаары 100 000-ден ашык адам жашайт.
Фэрбенкс, Джуно (борбор шаары), Колледж, Василла - шаарларынын адам саны 100 000-ге чейин.
Кичүү шаарлар 10 000 адамга чейин - Кетчикан, Ситка, Кенай, Кадьяк, Палмер Бетел, Барроу, Уналашка, Валдез, Солдотна, Хомер, Ном, Питерсберг, Коцебу, Сьюард, Диллинхэм, Кордова, Хейнс Норт-Поул, Эстер, Делта-Джанкшен, Гленналлен.

[[Категория:АКШ географиясы‎]]
[[Категория:Арктика]]