Revision 96537 of "Ислам" on kywiki

{{Ислам}}

'''Ислам''' - арап сөзүнөн которгондо моюн сунуу, тагыраак айтканда Алла Тааланын амирине - "багынуу". Ошентсе да арап таануучуларынын көпчүлүгү жана арап дүйнөсүндөгү ислам аалымдарынын которуусунда: "Теңир эркинен берилүү; Алланын амирин кабыл алуудагы жеке ишеними жүрүм-турумдун Кудай тарабынын алдын ала чектелген чийими боюнча жасалган аракетке тете" делинет. , мусулманчылык — дүйнөдө кеңири тараган диндердин бири. Азыркы убакта дүйнөнүн жартысы ислам дининде башкача айтканда дүйнөдө жашаган адамдардын жарымы мусулмандар. Алар жакынкы [[Чыгыш|Чыгыштагы]], [[Түндүк Африка|Түндүк Африкадагы]] араб өлкөлөрүндө, [[Орто Чыгыш]] мамлекеттеринде, [[Малазия|Малазияда]] жана [[Индонезия|Индонезияда]] жашайт. 

Мусулмандар [[Кытай]] ([[Уйгурлар|уйгур]], [[дунгандар|дунган]], [[Өзбек|өзбек]], [[Казактар|казак]], [[Кыргыздар|кыргыздар]]) да бар, азыраак санда [[Түштүк-Чыгыш Европа|Түштүк-Чыгыш Европада]] жана [[Америка|Америкада]] да жолугат. Шериктештикке кирген өлкөлөрдө: Батыш [[Азия|Азияда]], [[Казакстан Республикасы|Казакстан]], [[Волга|Волга]] боюнда, [[Кавказ|Кавказда]] жашаган түрк элдери, [[Дагестан]] менен [[Түндүк Кавказ|Түндүк Кавказдагы]] айрым майда калктарда да ислам динин туткандар бар. 

Ислам биздин замандын 7-кылымында [[Хиджазда|Хиджазда]] Батыш Аравия пайда болгон. Аны Мухаммед негиздеген. Мусулмандар жамааты (умма) диний гана эмес, саясий да уюм болгон. Бул уюмга ислам дининин талаптарына сөзсүз орундагандар гана баш кошкон. Ислам христиан дини менен иудаизмден көп идеяларды жана жоболорду алган. 9–10-кылымда Ислам философиялык теологияга (калам) жана диний укукка (шарыятка) негизделген татаал диний ссистемага айланган. Анын башкы принциптери куранда айтылып, ал мусулмандардын окуусунун негизги булагы болуп калат. Мухаммеддин осуяттары менен кылган иштери жазылган – сунна да чоң мааниге ээ. 

Исламдын ички түзүлүшү ''Имандан'' жана ''Динден'' турат. Имандын (исламдын чындыгына ишенүү) негизинде алладан башка кудай жок, Мухаммеддин пайгамбарлыгына, курандын ыйыктыгына, кыямат болоруна ишеним жатса, Динде (“алладан башка кудай жок, Мухаммед – анын элчиси” деген келмени) толук түшүнүп, жарыя айтуу, күндө беш ирет намаз окуу, рамазан айында орозо тутуу, зекет берүү, кайыр-садага берүү, Меккеге ажыга барууга жана башка диний милдеттер белгиленген. 7-кылымда Ислам суннизм жана шиизм болуп эки агымга бөлүнсө, 8-кылымда мистикалык суфизм агымы пайда болгон. Кыргыз эли да Октябрь төңкөрүшүнө чейин эле Ислам динин туткан. Айрым маалыматтарга караганда Ислам кыргыз арасына болжол менен 12-кылымдын ортосунда тарай баштаган. Бул процесске кийинчерээк кокон хандыгы чоң үлүшүн кошот. Исламдын кыргыз арасына кокондук мусулман миссионерлер (шайык, эшен, кожо, дубана-дэрвиш ж. б.) тартышып, ага биринчи кезекте уруу төбөлдөрүн тартышкан, алардын ичинде Исламдын таасири аздыр-көптүр күчтүүрөк болгон.

[[Category:Ислам]]

[[ace:Éseulam]]
[[af:Islam]]
[[als:Islam]]
[[am:እስልምና]]
[[an:Islam]]
[[ang:Alladōm]]
[[ar:إسلام]]
[[arc:ܐܣܠܐܡ]]
[[arz:الاسلام]]
[[as:ইছলাম]]
[[ast:Islam]]
[[av:Ислам]]
[[az:İslam]]
[[ba:Ислам]]
[[bar:Islam]]
[[bat-smg:Ėslams]]
[[bcl:Islam]]
[[be:Іслам]]
[[be-x-old:Іслам]]
[[bg:Ислям]]
[[bi:Islam]]
[[bjn:Islam]]
[[bm:Silameya]]
[[bn:ইসলাম]]
[[bo:དབྱི་སི་ལམ་ཆོས་ལུགས།]]
[[br:Islam]]
[[bs:Islam]]
[[bug:Islam]]
[[ca:Islam]]
[[ceb:Islam]]
[[ckb:ئیسلام]]
[[co:Islamu]]
[[crh:İslâm]]
[[cs:Islám]]
[[cv:Ислам]]
[[cy:Islam]]
[[da:Islam]]
[[de:Islam]]
[[diq:İslam]]
[[dsb:Islam]]
[[dv:އިސްލާމް]]
[[el:Ισλάμ]]
[[en:Islam]]
[[eo:Islamo]]
[[es:Islam]]
[[et:Islam]]
[[eu:Islam]]
[[ext:Islam]]
[[fa:اسلام]]
[[fi:Islam]]
[[fiu-vro:Muhamediusk]]
[[fo:Islam]]
[[fr:Islam]]
[[frp:Islame]]
[[fur:Islam]]
[[fy:Islam]]
[[ga:An tIoslam]]
[[gd:Islam]]
[[gl:Islam]]
[[gn:Islã]]
[[gu:ઇસ્લામ ધર્મ]]
[[ha:Musulunci]]
[[hak:Yî-sṳ̂-làn-kau]]
[[haw:Hoʻomana Mohameka]]
[[he:אסלאם]]
[[hi:इस्लाम]]
[[hif:Islam]]
[[hr:Islam]]
[[hsb:Islam]]
[[ht:Islamis]]
[[hu:Iszlám]]
[[hy:Իսլամ]]
[[ia:Islam]]
[[id:Islam]]
[[ie:Islam]]
[[ig:Áláküba]]
[[ilo:Islam]]
[[io:Islamismo]]
[[is:Íslam]]
[[it:Islam]]
[[ja:イスラム教]]
[[jbo:musyjda]]
[[jv:Islam]]
[[ka:ისლამი]]
[[kab:Islam]]
[[kg:Kisilamu]]
[[kk:Ислам]]
[[kl:Islam]]
[[km:សាសនាឥស្លាម]]
[[kn:ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ]]
[[ko:이슬람교]]
[[krc:Ислам]]
[[ku:Îslam]]
[[kw:Islam]]
[[la:Religio Islamica]]
[[lad:Islam]]
[[lb:Islam]]
[[lbe:Ислам]]
[[lez:Ислам]]
[[li:Islam]]
[[lij:Islamiximo]]
[[lmo:Islam]]
[[ln:Islamu]]
[[lt:Islamas]]
[[lv:Islāms]]
[[map-bms:Islam]]
[[mk:Ислам]]
[[ml:ഇസ്‌ലാം]]
[[mn:Ислам]]
[[mr:इस्लाम धर्म]]
[[ms:Islam]]
[[mt:Iżlam]]
[[mwl:Eislan]]
[[my:အစ္စလာမ်ဘာသာ]]
[[mzn:ایسلام]]
[[nah:Islam]]
[[nap:Islam]]
[[nds:Islam]]
[[nds-nl:Islam]]
[[ne:इस्लाम धर्म]]
[[new:इस्लाम]]
[[nl:Islam]]
[[nn:Islam]]
[[no:Islam]]
[[nov:Islam]]
[[nrm:Islam]]
[[oc:Islam]]
[[os:Пысылмон дин]]
[[pap:Islam]]
[[pdc:Islaam]]
[[pih:Islem]]
[[pl:Islam]]
[[pnb:اسلام]]
[[ps:اسلام]]
[[pt:Islão]]
[[qu:Islam]]
[[rm:Islam]]
[[ro:Islam]]
[[roa-rup:Islam]]
[[ru:Ислам]]
[[rue:Іслам]]
[[sa:इस्लाममतम्]]
[[sah:Ислам]]
[[sc:Islam]]
[[scn:Islam]]
[[sco:Islam]]
[[sd:اسلام]]
[[se:Islám]]
[[sh:Islam]]
[[si:ඉස්ලාම් ආගම]]
[[simple:Islam]]
[[sk:Islam]]
[[sl:Islam]]
[[sn:Islam]]
[[so:Islaam]]
[[sq:Feja Islame]]
[[sr:Ислам]]
[[su:Islam]]
[[sv:Islam]]
[[sw:Uislamu]]
[[szl:Islam]]
[[ta:இசுலாம்]]
[[te:ఇస్లాం మతం]]
[[tg:Ислом]]
[[th:ศาสนาอิสลาม]]
[[tk:Yslam]]
[[tl:Islam]]
[[tpi:Islam]]
[[tr:İslam]]
[[tt:Íslam]]
[[ug:ئىسلام دىنى]]
[[uk:Іслам]]
[[ur:اسلام]]
[[uz:Islom]]
[[vec:Islam]]
[[vep:Islam]]
[[vi:Hồi giáo]]
[[vls:Islam]]
[[wa:Islam]]
[[war:Islam]]
[[wo:Lislaam]]
[[wuu:回教]]
[[xal:Лал шаҗн]]
[[xmf:ისლამი]]
[[yi:איסלאם]]
[[yo:Ìmàle]]
[[zea:Islam]]
[[zh:伊斯兰教]]
[[zh-classical:回教]]
[[zh-min-nan:I-su-lân-kàu]]
[[zh-yue:伊斯蘭教]]