Difference between revisions 26285 and 26286 on lezwiki

[[Файл:Osmanisches_Reich_1866.png|thumb|right|320px|1866 — й йисуз Осман империядин гъилик квай ччилер]]

'''Осман империя''' официал тӀвар '''ЧӀехи Осман Гьукумат''' — пара халкьар авай гьукумат, осман пачагьрин гьукумдик квай пачагьвал. Империя 1299 йисалай 1923 йисалди авай. Гьукуматдин чӀехи халкь [[туьрквер]] тир. Гьукуматдин чӀал [[туьрк чІал]] тир. Осман империяди вич [[Халифат]] хьиз кьазвай.

== Тарих ==
Осман империядин виридалай пара метлеб авай юкь [[Анатолия]] тир. Туьрквер къведалди а ччилел Византий империядин гъилик квай. Абурухъ галаз дявеяр тухудайла арабри чпиз куьмеквилиз туьрквер эвернай. И кар паталди арабри туьркериз ичӀи чилер гузвай. Гьа ччилерал чпин кӀвал-югъ туькӀуьриз къвез — къведалди и чилер туьркверин яз амукьнай. 1071 йисуз абурухъ чпин сифте гьукумат хьана Анатолиядин юкьв кьазвай, Кони султанат тӀвар алай. 1237 йисуз мугъулри а гьукумат кӀукӀварна. 1326 йисуз Бурсада кьилин шегьер авай султанат туькӀуьрна. Гьа гьукуматди Осман империядик кьил кутуна. 1362 йисуз туьрквери [[Адрианополь]] кьуна ва адан тӀвар '''Эдирне'''дал масакӀа авуна. 1450 йисара Армения Осман пачагьвалдин гьукумдик акатнай. 1453 йисуз османри [[Византий империя]] кӀукӀварнай ва адан кьилин шегьер [[Константинополь]] кьунвай. Шегьердин тӀвар '''[[Истанбул]]'''дал масакӀа авунвай туьрквери чпин кьилин шегьер гьаниз тухвана.

== Дин ==
Осман империя (халифат) Ислам дуьньяда гегьенш ийидай гьукумат тир. ЧІехивилиз кьабулнавай мазхаб ханафитринди тир. Империя яшамиш хьайи кьадар чІехи пай адан къене мусурманрин пак тир шегьерар [[Мекка]]ни [[Медина]] авай. Гьукуматдин чІехи мискІин Истанбулда авай Айя-София тир. Османрин пачагьри халифатда авай мусурман тушир халкьарин кьула Ислам гегьенш ийизавай.

== Лезгиярни османар ==
Осман империядихъ лезги чилел пашман тІвар-ван ава. Пара сефер османриз лезгийрин чилерни вири [[Дагъустан]] къачуз кІанзавай. 1578 йисуз туьркер Кьиблепатан Дагъустандиз атана. 1601 йисуз ана авай халкьар къарагъна туьркериз аксиниз.

1918 йисуз туьркер, [[Урусат]]ин ажузвилиз килигна, Кьиблепатан Кавказдиз гьахьна пара чилер къачуна. СакІус вахтунилай ярубуру османар кьулухъ рекьиз хтуна.⏎
⏎
== Баянар ==
{{Баянар}}

== ЭлячӀунар ==
{{1000}}

[[Категория:Тарихан гьукуматар]]

{{Link FA|ar}}
{{Link FA|ja}}
{{Link FA|lv}}
{{Link FA|sl}}
{{Link FA|zh}}
{{Link GA|ar}}
{{Link GA|lt}}
{{Link GA|lv}}
{{Link GA|no}}
{{Link GA|zh-classical}}

[[af:Ottomaanse Ryk]]
[[als:Osmanisches Reich]]
[[am:የኦቶማን መንግሥት]]
[[an:Imperio Otomán]]
[[ar:الدولة العثمانية]]
[[arz:امبراطوريه عثمانيه]]
[[ast:Imperiu Otomanu]]
[[az:Osmanlı İmperiyası]]
[[bat-smg:Uosmanu imperėjė]]
[[be:Асманская імперыя]]
[[be-x-old:Асманская імпэрыя]]
[[bg:Османска империя]]
[[bn:উসমানীয় সাম্রাজ্য]]
[[br:Impalaeriezh otoman]]
[[bs:Osmanlijsko carstvo]]
[[ca:Imperi Otomà]]
[[ckb:دەوڵەتی عوسمانی]]
[[crh:Osmanlı Devleti]]
[[cs:Osmanská říše]]
[[cy:Ymerodraeth yr Otomaniaid]]
[[da:Osmanniske Rige]]
[[de:Osmanisches Reich]]
[[diq:İmparatoriya Usmanıcan]]
[[el:Οθωμανική Αυτοκρατορία]]
[[en:Ottoman Empire]]
[[eo:Otomana Imperio]]
[[es:Imperio otomano]]
[[et:Osmanite riik]]
[[eu:Otomandar Inperioa]]
[[fa:امپراتوری عثمانی]]
[[fi:Osmanien valtakunta]]
[[fiu-vro:Osmannõ riik]]
[[fr:Empire ottoman]]
[[fy:Osmaanske Ryk]]
[[ga:Impireacht Otamánach]]
[[gl:Imperio Otomán]]
[[he:האימפריה העות'מאנית]]
[[hi:उस्मानी साम्राज्य]]
[[hif:Ottoman Samrajya]]
[[hr:Osmansko Carstvo]]
[[hu:Oszmán Birodalom]]
[[hy:Օսմանյան կայսրություն]]
[[ia:Imperio Ottoman]]
[[id:Kesultanan Utsmaniyah]]
[[ilo:Imperio nga Otomano]]
[[io:Otoman imperio]]
[[is:Tyrkjaveldi]]
[[it:Impero ottomano]]
[[ja:オスマン帝国]]
[[jv:Kakaisaran Ottoman]]
[[ka:ოსმალეთის იმპერია]]
[[kk:Османлы империясы]]
[[km:ចក្រភព អូតូម៉ង់]]
[[kn:ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]
[[ko:오스만 제국]]
[[ku:Împeratoriya Osmanî]]
[[ky:Осмон Империясы]]
[[la:Imperium Ottomanicum]]
[[lad:Imperio Otomano]]
[[lb:Osmanescht Räich]]
[[lt:Osmanų imperija]]
[[lv:Osmaņu impērija]]
[[mk:Отоманска империја]]
[[ml:ഓട്ടൊമന്‍ സാമ്രാജ്യം]]
[[mn:Османы эзэнт гүрэн]]
[[mr:ओस्मानी साम्राज्य]]
[[ms:Empayar Uthmaniyyah]]
[[mt:Imperu Ottoman]]
[[mwl:Ampério Outomano]]
[[my:အော့တမန် အင်ပိုင်ယာ]]
[[mzn:عوسمانی]]
[[nds:Osmaansch Riek]]
[[nl:Ottomaanse Rijk]]
[[nn:Det osmanske riket]]
[[no:Det osmanske rike]]
[[oc:Empèri Otoman]]
[[os:Османты импери]]
[[pl:Imperium osmańskie]]
[[pnb:سلطنت عثمانیہ]]
[[pt:Império Otomano]]
[[rmy:Otomano Thagaripen]]
[[ro:Imperiul Otoman]]
[[roa-tara:'Mbere Ottomane]]
[[ru:Османская империя]]
[[scn:Mpiru uttumanu]]
[[sco:Ottoman Empire]]
[[sh:Otomansko Carstvo]]
[[simple:Ottoman Empire]]
[[sk:Osmanská ríša]]
[[sl:Osmansko cesarstvo]]
[[so:Dawlada Cosmaniya]]
[[sq:Perandoria Osmane]]
[[sr:Османско царство]]
[[stq:Osmaniske Riek]]
[[sv:Osmanska riket]]
[[sw:Milki ya Osmani]]
[[ta:உதுமானியப் பேரரசு]]
[[th:จักรวรรดิออตโตมัน]]
[[tk:Osman imperiýasy]]
[[tl:Imperyong Otomano]]
[[tr:Osmanlı İmparatorluğu]]
[[tt:Госман империясе]]
[[ug:ئوسمان ئىمپېرىيىسى]]
[[uk:Османська імперія]]
[[ur:سلطنت عثمانیہ]]
[[vec:Inpero Otoman]]
[[vi:Đế quốc Ottoman]]
[[war:Imperyo Otomano]]
[[yi:אטאמאנישע אימפעריע]]
[[yo:Ilẹ̀-Ọba Òttómánì]]
[[za:Osman Daeqgoz]]
[[zh:奥斯曼帝国]]
[[zh-classical:鄂圖曼帝國]]
[[zh-min-nan:Osman Tè-kok]]
[[zh-yue:鄂圖曼帝國]]