Difference between revisions 280337 and 280405 on mnwiki

< previous diff
next diff >
Монгол улс
{{Redirect|Монгол}}
{{Жааз Улс
|уугуул_нэр                    =[[Файл:Monggol ulus.svg|50px]]
|албан_ёсны_нэр                =Монгол Улс
|богино_нэр                    =Монгол
|далбааны_зураг                =Flag_of_Mongolia.svg
|сүлдний_зураг                 =Coat of Arms of Mongolia.svg
|уриа                          =
(contracted; show full)

=== Манжийн эрхшээлд ===
[[Файл:BogdKhan.jpg|thumbnail|right|200px|Наймдугаар Жибзундамба Хутагт]]
[[17-р зуун]]ы үеэс [[Манж угсаатан|Манжууд]] зүүн Азид хүчирхэгжиж эхэлсэн юм. [[1636]] онд [[Алтан ургийн]] сүүлчийн хаан [[Лигдэн хаан|Лигдэн]] өөд болсноор [[Өвөр Монгол]]ыг эрхэндээ оруулж, [[1691]] онд [[Халх|Халхууд]] дагаар орсон юм. Ингэснээр [[Ойрад]]аас бусад Монголчууд [[Манж Чин улс|Манж Чин Улсын]] бүрэлдэхүүнд оржээ. 1696 онд Манжийн түрэмгийлэлд [[Галдан
 бошигт хаан|Галдан]] хаан ялагдан нас барсан ч 1755 он хүртэл [[Зүүн  гарын хаант улс]] тусгаар байсан. Ихэнх түүхчид Монголчууд 1691 онд Манжийн дарлалд орсон гэж үздэг боловч энэ нь эргэлзээтэй ойлголт юм. Учир нь одоогийн баруун Монгол буюу Ойрадууд тэр үед тусгаар улсын шинжээ хадгалж оршин байсан бөгөөд 1758 онд хүртэл энэ байдлаа хадгалж байсан гэж үзэж үндэстэй юм. 1636 онд Өвөр Монгол, 1691 онд Ар Монгол, 1755 онд Баруун Монгол Манжид эзлэгдсэн гэж үзвэл илүү зохистой мэт. Манжийн үеийн Монголд хамжлагат ёс тогтож, аливаа иргэншил үүсэх нь хаалттай байсан. 20-р зууны эхний Манжийн "Шинэ засгийн бодлого"-ыг Монголчууд зэвүүцсэнээр үндэсний үзэл сэргэж, нэгэнт нурж унах нь тодорхой болсон Чин гүрнээс тусгаарлахаар санааширч, [[Богд хаан|Богд Жавзандамба хутагт]]ыг нэгдэн нягтарч тусгаар улс болохоор самбаачилжээ.

=== Тусгаар тогтнол ===
[[20-р зуун]]ы эхээр [[Манж Чин улс]] доройтож мөхөх болсон завшаанаар [[Богд Гэгээн]] тэргүүтэй [[Ар Монгол]]ын ба бусад Монгол ноёд удирдан Манжийн засаглалыг халж, [[1911]] оны [[12 сарын 29]]-нд тусгаар тогтносон [[Богд Хаант Монгол Улс]]ыг зарлав. [[Нийслэл Хүрээ]], [[Улиастай]], [[Ховд]] дахь амбан болон дарангуй цэргүүдийг 1911-1912 онуудад Монгол цэргүүд хөөж, [[Өвөр Монгол]]ыг чөлөөлөх аян мордож [[Хаа(contracted; show full)[[xal:Моңһлмудин Орн]]
[[yi:מאנגאליי]]
[[yo:Mòngólíà]]
[[za:Mungzguj]]
[[zea:Monholië]]
[[zh:蒙古国]]
[[zh-min-nan:Bông-kó͘]]
[[zh-yue:蒙古國]]