Revision 5432 of "गाथा १ ते ३००" on mrwikibooks

(श्री निळोबारायाकृत संतश्रेष्ठ जगदगुरु श्री तुकोबारायांची आरती)
प्रपंच रचना सर्व ही भोगूनि त्यागिली ! 
अनुतापाचे ज्वाळी देहबुद्धी हविली ! 
वैराग्याची निष्ठा प्रगटूनी दाखविली ! 
अहंता ममता दवडूनी निजशांती वरिली !!1!! 
जयजयजी स्वामी सद गुरु तुकया दातारा ! तारक तू सकळांचा जिवलग सोयरा !!धृ!!
हरीभक्तीचा महिमा विशेष वाढविला !
विरक्ती ज्ञानाचा ठेवा उघडीला ! 
जगदोद्धारालागी उपाय सुचविला ! 
निंदक दुर्जनांचा संदेह निरसिला !!2!! 
जयजयजी स्वामी सद गुरु तुकया दातारा ! तारक तू सकळांचा जिवलग सोयरा !!धृ!!
तेरा दिवस वह्या रक्षूनीया उदकी !
कोरड्याची काढूनी दाखविल्या शेखी ! 
अपार कविता शक्ति मिरवूनी विधी अंकी ! 
कीर्तनश्रवणे तुमच्या तरिजे जन लोकी !!3!! 
जयजयजी स्वामी सद गुरु तुकया दातारा ! तारक तू सकळांचा जिवलग सोयरा !!धृ!!
बाळवेष घेवूनी श्रीहरी भेटला ! 
विधीचा जनिता तूचि आठव हा दिधला ! 
तेणे ब्रह्मानंदे प्रेमा रूढविला ! न तुके म्हणूनी तुका नामे गौरविला !!4!! 
जयजयजी स्वामी सद गुरु तुकया दातारा ! तारक तू सकळांचा जिवलग सोयरा !!धृ!!
प्रयाणकाळी देवें विमान पाठविले !
कलीच्या काळामाजी अद्भूत वर्तले ! 
मानव देह घेऊनी निजधामा गेले ! 
निळा म्हणे सकळ संता तोषविले !!5!! 
जयजयजी स्वामी सद गुरु तुकया दातारा ! तारक तू सकळांचा जिवलग सोयरा !!धृ!!



(श्री निळोबारायाकृत) 
गाथा पारायणाचे प्रारंभी म्हणावयाचे मंगल 
नमो सदगुरु तुकया ज्ञानदीपा !
नमो सदगुरु सच्चिदानंद रूपा ! 
 नमो सदगुरु भक्तकल्याणमूर्ती !
नमो सदगुरु भास्करा पूर्ण कीर्ति !!1!! 
मनुष्याकृती राघवे ख्याति केली ! 
शिळा शिखरे सागरी तारियेली !
तुका स्वामी हा पूर्ण ब्रह्मप्रकाशी ! 
जळी रक्षिले निर्जिवा कागदासी !!2!! 
महाराज हा जन्मला मृत्यूलोकी ! 
दुजी उपमा नाढळे ईहलोकी !! 
भवसिंधूसीं बंधिला सेतू जेणें ! 
अनाथा दीनाकारणे तुकयानें !!3!!
तुका भासला मानवी वेषधारी ! 
परे हा लिलाविग्रही निर्विकारी !!
स्वयें श्रीहरी व्यापकु सर्वजीवा ! 
तुका तोचि तो हा परब्रह्म ठेवा !!4!!
जयां पूजिले आदरें पांडुरंगे ! 
विमानस्थ केले प्रयाण प्रसंगे !!
 तनु मानवी दिव्यरूपीच केली ! 
न त्यागी तिये दिव्य लोकासी नेली !!5!! 

मगंलाचरण - अभंग 6


1
                समचरणदृष्टि विटेवरी साजिरी । तेथें माझी हरी वृत्ति राहो ॥1॥   
                  आणीक न लगे मायिक पदार्थ । तेथें माझें आर्त्त नको देवा ॥ध्रु.॥
                  ब्रह्मादिक पदें दुःखाची शिराणी । तेथें दुश्चित झणी जडों   देसी ॥2॥
                  तुका ह्मणे त्याचें कळलें आह्मां वर्म । जे जे कर्मधर्म नाशवंत॥3॥

2
                सुंदर तें ध्यान उभे विटेवरी । कर कटावरी ठेवूनियां ॥1॥ 
                  तुळसीचे हार गळां कासे पीतांबर । आवडे निरंतर तें चि रूप ॥ध्रु.॥
                  मकरकुंडलें तळपती श्रवणीं । कंठीं कौस्तुभमणि विराजित ॥2॥
                  तुका ह्मणे माझें हें चि सर्व सुख । पाहीन श्रीमुख आवडीनें ॥3॥

3
                सदा माझे डोळे जडो तुझे मूर्ती । रखुमाईच्या पती सोयरिया ॥1॥
                  गोड तुझें रूप गोड तुझें नाम । देईं मज प्रेम सर्व काळ ॥ध्रु.॥ 
                  विठो माउलिये हा चि वर देईं । संचरोनि राहीं हृदयामाजी ॥2॥ 
                  तुका ह्मणे कांहीं न मागे आणीक । तुझे पायीं सुख सर्व आहे ॥3॥

4
                राजस सुकुमार मदनाचा पुतळा । रविशशिकळा लोपलिया ॥1॥ 
                  कस्तुरीमळवट चंदनाची उटी । रुळे माळ कंठीं वैजयंती ॥ध्रु.॥ 
                  मुगुट कुंडले श्रीमुख शोभलें । सुखाचें ओतलें सकळ ही ॥2॥ 
                  कासे सोनसळा पांघरे पाटोळा । घननीळ सांवळा बाइयानो ॥3॥ 
                  सकळ ही तुह्मी व्हा गे एकीसवा । तुका ह्मणे जीवा धीर नाहीं॥4॥

5
                कर कटावरी तुळसीच्या माळा । ऐसें रूप डोळां दावीं हरी ॥1॥ 
                  ठेविले चरण दोन्ही विटेवरी । ऐसें रूप हरी दावीं डोळां ॥ध्रु.॥ 
                  कटीं पीतांबर कास मिरवली । दाखवीं वहिली ऐसी मूर्ती ॥2॥ 
                  गरुडपारावरी उभा राहिलासी । आठवें मानसीं तें चि रूप ॥3॥
                  झुरोनी पांजरा होऊं पाहें आतां । येईं पंढरीनाथा भेटावया ॥4॥
                  तुका ह्मणे माझी पुरवावी आस । विनंती उदास करूं नये ॥5॥

6
                गरुडाचें वारिकें कासे पीतांबर । सांवळें मनोहर कैं देखेन ॥1॥ 
                  बरवया बरवंटा घनमेघ सांवळा । वैजयंतीमाळा गळां शोभे ॥ध्रु.॥ 
                  मुगुट माथां कोटि सूर्यांचा झळाळ । कौस्तुभ निर्मळ शोभे कंठीं ॥2॥ 
                  ओतींव श्रीमुख सुखाचें सकळ । वामांगीं वेल्हाळ रखुमादेवी ॥3॥
                  उद्धव अक्रूर उभे दोहींकडे । वर्णिती पवाडे सनकादिक ॥4॥
                  तुका ह्मणे नव्हे आणिकांसारिखा । तो चि माझा सखा पांडुरंग ॥5॥

॥6॥	

विराण्या - अभंग 25
7
                वाळो जन मज ह्मणोत शिंदळी । परि हा वनमाळी न विसंबें ॥1॥ 
                  सांडूनि लौकिक जालियें उदास । नाहीं भय आस जीवित्वाची ॥2॥
                  नाइकें वचन बोलतां या लोकां । ह्मणे जालों तुका हरिरता ॥3॥

8
               आधिल्या भ्रतारें काम नव्हे पुरा । ह्मणोनि व्यभिचारा टेकलियें ॥1॥ 
                 रात्रंदिस मज पाहिजे जवळी । क्षण त्यानिराळी न गमे घडी ॥2॥
                 नाम गोष्टी माझी सोय सांडा आतां । रातलें अनंता तुका ह्मणे ॥3॥

9
               हाचि नेम आतां न फिरें माघारी । बैसलें शेजारीं गोविंदाचे ॥1॥ 
                 घररिघी जालें पट्टराणी बळें । वरिलें सांवळें परब्रह्म ॥2॥
                 बळियाचा अंगसंग जाला आतां । नाहीं भय चिंता तुका ह्मणे ॥3॥

10
               नाहीं काम माझें काज तुह्मांसवें । होतें गुप्त ठावें केलें आतां ॥1॥ 
                 व्यभिचार माझा पडिला ठाउका । न सर ती लोकांमाजी जालें ॥2॥
                 न धरावा लोभ कांहीं मजविशीं । जालें देवपिशी तुका ह्मणे॥3॥

11
 विसरले कुळ आपुला आचार । पती भावे दीर घर सोय ॥1॥ 
 सांडिला लौकिक लाज भय चिंता । रातलें अनंता चित्त माझें ॥2॥
 मज आतां कोणी आळवाल झणी । तुका ह्मणे कानीं बहिरी जालें ॥3॥

12
 न देखें न बोलें नाइकें आणीक । बैसला हा एक हरि चित्तीं ॥1॥
 सासुरें माहेर मज नाहीं कोणी । एक केलें दोन्ही मिळोनियां॥2॥
 आळ आला होता आह्मी भांडखोरी । तुका ह्मणे खरी केली मात ॥3॥

13
 दुजा ऐंसा कोण बळी आहे आतां । हरि या अनंता पासूनिया ॥1॥
 बिळयाच्या आह्मी जालों बिळवंता । करूं सर्व सत्ता सर्वांवरी ॥2॥
 तुका ह्मणे आह्मी जिवाच्या उदारा । जालों प्रीतिकरा गोविंदासी ॥3॥

14
 क्षणभरी आह्मी सोसिलें वाईट । साधिलें अवीट निजसुख ॥1॥
 सांडी मांडी मागें केल्या भरोवरी । अधिक चि परी दुःखाचिया ॥2॥
 तुका ह्मणे येणें जाणें नाहीं आतां । राहिलों अनंताचिये पायीं ॥3॥

15
 आह्मां आह्मी आतां वडील धाकुटीं । नाहीं पाठीं पोटीं कोणी दुजें ॥1॥
 फावला एकांत एकविध भाव । हरि आह्मांसवें सर्व भोगी ॥2॥
 तुका ह्मणे अंगसंग एके ठायीं । असों जेथें नाहीं दुजें कोणी ॥3॥

16
 सर्व सुख आह्मी भोगूं सर्व काळ । तोडियेलें जाळ मोहपाश ॥1॥
 याचसाठी सांडियेले भरतार । रातलों या परपुरुषाशीं ॥2॥
 तुका ह्मणे आतां गर्भ नये धरूं । औषध जें करूं फळ नव्हे ॥3॥

17
 एका जिवें आतां जिणें जालें दोहीं । वेगळीक कांहीं नव्हे आतां ॥1॥
 नारायणा आह्मां नाहीं वेगळीक । पुरविली हे भाक सांभािळली ॥2॥
 तुका ह्मणे जालें सायासाचें फळ । सरली ते वेळ काळ दोन्ही ॥3॥

18
 हासों रुसों आतां वाढवूं आवडी । अंतरींची गोडी अवीट ते ॥1॥
 सेवासुखें करूं विनोदवचन । आह्मी नारायण एकाएकीं ॥2॥
 तुका ह्मणे आह्मी जालों उदासीन । आपुल्या आधीन केला पति ॥3॥

19
 मजसवें आतां येऊं नका कोणी । सासुरवासिनी बाइयानो ॥1॥
 न साहवे तुह्मां या जनाची कूट । बोलती वाइऩट ओखटें तें ॥2॥
 तुका ह्मणे जालों उदास मोकळ्या । विचरों गोवळ्यासवें आह्मी ॥3॥
20
 शिकविलें तुह्मीं तें राहे तोंवरी । मज आणि हरी वियोग तों ॥1॥
 प्रसंगीं या नाहीं देहाची भावना । तेथें या वचना कोण मानी ॥2॥
 तुका ह्मणे चित्तीं बैसला अनंत । दिसों नेदी नित्य अनित्य तें ॥3॥

21
 सांगतों तें तुह्मीं अइकावें कानीं । आमुचे नाचणीं नाचूं नका ॥1॥
 जोंवरी या तुह्मां मागिलांची आस । तोंवरी उदास होऊं नका ॥2॥
 तुका ह्मणे काय वांयांविण धिंद । पति ना गोविंद दोन्ही नाहीं ॥3॥

22
 आजिवरी तुह्मां आह्मां नेणपण । कौतुकें खेळणें संग होता ॥1॥
 आतां अनावर जालें अगुणाची । करूं नये तें चि करीं सुखें ॥2॥
 तुका ह्मणे आतां बुडविलीं दोन्ही । कुळें एक मनीं नारायण ॥3॥

23
 सासुरियां वीट आला भरतारा । इकडे माहेरा स्वभावें चि ॥1॥
 सांडवर कोणी न धरिती हातीं । प्रारब्धाची गति भोगूं आतां ॥2॥
 न व्हावी ते जाली आमुची भंडाई । तुका ह्मणे काई लाजों आतां ॥3॥

24
 मरणाही आधीं राहिलों मरोनी । मग केलें मनीं होतें तैसें ॥1॥
 आतां तुह्मी पाहा आमुचें नवल । नका वेचूं बोल वांयांविण ॥2॥
 तुका ह्मणे तुह्मी भयाभीत नारी । कैसे संग सरी तुह्मां आह्मां ॥3॥

25
 परपुरुषाचें सुख भोगे तरी । उतरोनि करीं घ्यावें सीस ॥1॥
 संवसारा आगी आपुलेनि हातें । लावूनि मागुतें पाहूं नये ॥2॥
 तुका ह्मणे व्हावें तयापरी धीट । पतंग हा नीट दीपासोई ॥3॥

26
 अइकाल परी ऐसें नव्हे बाई । न संडा या सोई भ्रताराची ॥1॥
 नव्हे आराणुक लौकिकापासून । आपुल्या आपण गोविलें तें ॥2॥
 तुका ह्मणे मन कराल कठीण । त्या या निवडोन मजपाशीं ॥3॥

27
 आहांच वाहांच आंत वरी दोन्ही । न लगा गडणी आह्मां तैशा ॥1॥
 भेऊं नये तेथें भेडसावूं कोणा । आवरूनि मना बंद द्यावा ॥2॥
 तुका ह्मणे कांहीं अभ्यासावांचुनी । नव्हे हे करणी भलतीची ॥3॥

28
 बहुतांच्या आह्मी न मिळों मतासी । कोणी कैसी कैसी भावनेच्या ॥1॥
 विचार करितां वांयां जाय काळ । लटिकें तें मूळ फजितीचें ॥2॥
 तुका ह्मणे तुह्मी करा घटापटा । नका जाऊं वाटा आमुचिया ॥3॥

29
 त्याचें सुख नाहीं आलें अनुभवा । कठिण हें जिवा तोंचिवरी ॥1॥
 मागिलांचे दुःख लागों नेदी अंगा । अंतर हें संगा नेदी पुढें ॥2॥
 तुका ह्मणे सर्वविशीं हा संपन्न । जाणती महिमान श्रुति ऐसें ॥3॥

30
 न राहे रसना बोलतां आवडी । पायीं दिली बुडी माझ्या मनें ॥1॥
 मानेल त्या तुह्मी अइका स्वभावें । मी तों माझ्याभावें अनुसरलें ॥2॥
 तुका ह्मणे तुह्मीं फिरावें बहुतीं । माझी तों हे गती जाली आतां ॥3॥

31
 न बोलतां तुह्मां कळों न ये गुज । ह्मणउनी लाज सांडियेली ॥1॥
 आतां तुह्मां पुढें जोडीतसें हात । नका कोणी अंत पाहों माझा ॥2॥
 तुका ह्मणे आह्मी बैसलों शेजारीं । करील तें हरी पाहों आतां ॥3॥

॥25॥


32
 नये जरी तुज मधुर उत्तर । दिधला सुस्वर नाहीं देवें ॥1॥
 नाहीं तयाविण भुकेला विठ्ठल । येइल तैसा बोल रामकृष्ण ॥ध्रु.॥
 देवापाशीं मागें आवडीची भक्ति । विश्वासेंशीं प्रीति भावबळें ॥2॥
 तुका ह्मणे मना सांगतों विचार । धरावा निर्धार दिसेंदिस ॥3॥

33
 सावध जालों सावध जालों । हरिच्या आलों जागरणा ॥1॥
 तेथें वैष्णवांचे भार । जयजयकार गर्जतसे ॥ध्रु.॥
 पळोनियां गेली झोप । होतें पाप आड तें ॥2॥
 तुका ह्मणे त्या ठाया । ओल छाया कृपेची ॥3॥

34
 आपुलिया हिता जो असे जागता । धन्य माता पिता तयाचिया ॥1॥ 
 कुळीं कन्यापुत्र होतीं जीं सात्त्विक । तयाचा हरिख वाटे देवा ॥ध्रु.॥ 
 गीता भागवत करिती श्रवण । आणीक चिंतन विठोबाचें ॥2॥ 
 तुका ह्मणे मज घडो त्याची सेवा । तरी माझ्या दैवा पार नाहीं ॥3॥

35
 अंतरींची घेतो गोडी । पाहे जोडी भावाची ॥1॥
 देव सोयरा देव सोयरा । देव सोयरा दीनाचा ॥ध्रु.॥ 
 आपुल्या वैभवें । शृंगारावें निर्मळ ॥2॥
 तुका ह्मणे जेवी सवें । प्रेम द्यावें प्रीतीचें ॥3॥

36
सुखें वोळंब दावी गोहा । माझें दुःख नेणा पाहा ॥1॥
आवडीचा मारिला वेडा । होय होय कैसा ह्मणे भिडा ॥ध्रु.॥ 
निपट मज न चले अन्न । पायली गहूं सांजा तीन ॥2॥
गेले वारीं तुह्मीं आणिली साकर । सातदी गेली साडेदहा शेर ॥3॥
अखंड मज पोटाची व्यथा । दुधभात साकर तुप पथ्या ॥4॥
दो प्रहरा मज लहरी येती । शुद्ध नाही पडे सुपती॥5॥
नीज न यें घाली फुलें । जवळी न साहती मुलें॥6॥
अंगी चंदन लाविते भाळी । सदा शूळ माझे कपाळी॥7॥ 
हाड गळोनी आले मांस । माझें दुख: तुम्हा नेणवे कैसे॥8॥
तुका म्हणे जिता गाढव मेला । मेलियावरी नरका गेला ॥9॥


37 
पावलें पावलें तुझें आम्हा सर्व । दुजा नको भाव होऊं देऊं ॥1॥ 
जेथें तेथें तुझींच पाउलें । त्रिभुवन संचलें विठ्ठला गा ॥ध्रु.॥ 
भेदाभेद मतें भ्रमाचे संवाद । आम्हां नको वाद त्यांशी देऊं ॥2॥ 
तुका म्हणे अणु तुजविण नाहीं । नभाहूनि पाहीं वाढ आहे ॥3॥ 


38 वंदू चरणरज सेवूं उष्टावळी । पूर्वकर्मा होळी करुनी सांडूं ॥1॥ 
अमुप हे गाठी बांधूं भांडवल । अनाथा विठ्ठल आम्हां जोगा ॥ध्रु.॥
अवघे होती लाभ एका या चिंतनें । नामसंकीर्तने गोविंदाच्या ॥2॥ 
जन्म मरणाच्या खुंटतील खेपा । होईल सोपा सिद्ध पंथ ॥3॥
गेले पुढें त्यांचा शोधीत मारग । चला जाऊं घेत माग आम्ही ॥4॥ 
तुका म्हणे घालूं जीवपणा चिरा । जाऊं त्या माहेरा निजाचिया ॥5॥


[[वर्ग:Transferable to Marathi Wikisource]]