Revision 5447 of "जगद्गुरु श्री संत तुकाराम महाराज कृत हरिपाठ" on mrwikibooks

=जगद्गुरु श्री संत तुकाराम महाराज कृत हरिपाठ=

1

नमिला गणपति माऊली सारजा ।
आतां गुरुराजा दंडवत ॥१॥
गुरुराया चरणीं मस्तक ठेविला ।
आल्या स्तुतीला द्यावी मती ॥२॥
गुरुराया तुजऐसा नाहीं सखा ।
कृपा करुनी रंका धरीं हातीं ॥३॥
तुका म्हणे माता पिता गुरु बंधु ।
तूंचि कृपासिंधु पांडुरंगा ॥४॥


2
 पहाटेच्या प्रहरीं म्हणा हरि हरी ।
तया सुखा सरी नाहीं दुजें ॥१॥
केशव वामन नारायण विष्णु ।
कृष्ण संकर्षणु राम राम ॥२॥
माधवा वामना श्रीधरा गोविंदा ।
अच्युत मुकुंदा पुरुषोत्तमा ॥३॥
नरहरी भार्गवा गोपाळा वासुदेवा ।
हृषीकेशा पावा स्मरणमात्रें ॥४॥
तुका म्हणे एका नामीं भाव ।
राहे होय साह्य पांडुरंग ॥५॥


3

अयोध्या मथुरा काशी अवंतिका ।
कांची हे द्वारका माया सत्य ॥१॥
मोक्ष पुर्या ऐशा नित्य वाचे स्मरे ।
प्राणी तो उद्धरे स्मरणमात्रें ॥२॥
नित्य नित्य मनीं हरि आठवावा ।
तेणेंचि तरावा भवसिंधु ॥३॥
तुका म्हणे ऐसा नामाचा महिमा ।
राहील जो नेमा तोचि धन्य ॥४॥


4

यमुना कावेरी गंगा भगीरथी ।
कृष्णा सरस्वती तुंगभद्रा ॥१॥
नर्मदा आठवी वेळोवेळी वाचे ।
नाहीं भय साचें प्राणियासी ॥२॥
जयाचे संगती प्राणी उद्धरती ।
दर्शनेंच होती मुक्ति प्राप्त ॥३॥
तुका म्हणे नामीं एकनिष्ठ भाव ।
तेथें वासुदेव सर्व काळ ॥४॥


5

प्रातःकाळीं नाम पवित्रचि घ्यावें ।
तेणें विसरावें जन्ममृत्यु ॥१॥
नळ युधिष्ठिर जनक जनार्दन ।
स्मरणेंचि धन्य होती प्राणी ॥२॥
न करा आळस नाम घेतां वाचे ।
नाहीं भय साचें प्राणियांसी ॥३॥
तुका म्हणे वाचें गाईल गोविंद ।
होईल परमानन्द नामें एका ॥४॥


6

कश्यप गौतम भारद्वाज अत्री ।
ऋषि विश्वामित्र नाम थोर ॥१॥
जमदग्नि मुनि वसिष्ठ वर्णिला ।
तिन्हीं लोकीं झाला वंद्य एक ॥२॥
नाम घेतां नुरे पाप ताप दैन्य ।
होय थोर पुण्य उच्चारितां ॥३॥
तुका म्हणे ऐसी उच्चारितां वाणी ।
तेथें अंतःकरणीं सुख होय ॥४॥


7
 
अहिल्या द्रौपदी सीता तारा चारी ।
मुख्य मंदोदरी पतिव्रता ॥१॥
नामें घेतां त्यांची वाणी हे पवित्र ।
होय कुळगोत्र उद्धरण ॥२॥
संकल्प विकल्प सांडोनियां दुरी ।
वाचे हरि हरी उच्चारावे ं ॥३॥
नाहीं बद्धकता तया संसाराची ।
जाचणी यमाची मग कैंची ॥४॥


8

व्यास अंबरीष वसिष्ठ नारद ।
शौनक प्रल्हाद भागवत ॥१॥
नित्य स्मरण करी यांचें जरी प्राणी ।
पुन्हां नाहीं खाणी चौंर्याशींची ॥२॥
शुक पराशर मुनि पुंडलीक ।
अर्जुन वाल्मीक नाम गाती ॥३॥
बली बिभीषण भीष्म रुक्मांगद ।
बकदाल्भ्य शुद्ध महाऋषि ॥४॥
तुका म्हणे यांचीं नामें येतां वाणीं ।
प्रत्यक्ष तो प्राणी देवाऐसा ॥५॥


9

गीता भागवत वेद उच्चारितां ।
पापाची तों वार्ता कोठें राहे ॥१॥
सकळ वासना नामीं जे रंगली ।
साधनें राहिली  मग कैंची ॥२॥
म्हणोनिया नेम ऐसा तारी जीवा ।
होय तोचि देवा आवडता ॥३॥
उगवला दिवस जाय तो क्षणांत ।
विचारूनि हित वेगीं करा ॥४॥
तुका म्हणे स्मरा वेगीं विठोबासी ।
न धरा मानसीं दुजें कांहीं ॥५॥


10

तीर्थांचें जें मूळ व्रतांचें जें फळ ।
ब्रह्म तें केवळ पंढरीये ॥१॥
तें आम्हीं देखिलें आपुले नयनीं ।
फिटलीं पारणीं लोचनांचीं ॥२॥
जिवींचा जिव्हाळा सुखाचा शेजार ।
उभें कटीं कर ठेवूनियां ॥३॥
जगाचा जनिता कृपेचा सागर ।
दीनां लोभपर दुष्टां काळ ॥४॥
सुरवरां चिंतनीं मुनिवरां ध्यानीं ।
आकार निर्गुणीं तोचि असे ॥५॥
तुका म्हणे नाहीं श्रुती आतुडलें ।
आम्हां सांपडलें गीतीं गातां ॥६॥


11

राजस सुकुमार मदनाचा पुतळा ।
रविशशिकळा लोपलिया ॥१॥
कस्तुरी मळकट चंदनाची उटी ।
रुळे माळ कंठीं वैजयंती ॥२॥
मुकुट कुंडलें श्रीमुख शोभलें ।
सुखाचें ओतिलें सकळही ॥३॥
कांसे सोनसळा पांघरे पाटोळा ।
घननीळ सावळा बाइयांनो ॥४॥
सकळही तुम्ही व्हा गे एकीसवा ।
तुका म्हणे जीवा धीर नाहीं ॥५॥


12

आवडे हें रूप गोजिरें सगुण ।
पाहतां लोचन सुखावले ॥१॥
आतां दृष्टीपुढें ऐसाचि तूं राहे ।
जों मी तुज पाहें पांडुरंगा ॥२॥
लांचावलें मन लागलीसे गोडी ।
ते जीवें न सोडी ऐसें झालें ॥३॥
तुका म्हणे आम्हीं मागावें लडिवाळी ।
पुरवावी आळी मायबापें ॥४॥ 


13

शंख चक्र गदा रुळे वैजयंती ।
कुंडलें तळपती दोन्हीं कानीं ॥१॥
मस्तकीं मुकुट नवरत्नहार ।
वरी पीतांबर पांघुरला ॥२॥
रत्नहिरेजडित कटीं कडदोरा ।
रम्य शोभे हिरा बेंबीपाशी ॥३॥
जडित कंकण कर्णी शोभे मुद्रिका ।
लाचावला तुका भेटीसाठीं ॥४॥


14

नेणें जप तप योग युक्ति ध्यान ।
करितां चिंतन रात्रंदिवस ॥१॥
नेणें कांहीं देवा झालों उतराई ।
मागें लागों पाहीं बाळ जैसा ॥२॥
भाव-गंगोदकें आम्ही शुद्ध पाहें ।
प्रक्षाळिले पाय विटेसहित ॥३॥
जन्मली जान्हवी ज्या ठायीं उत्तम ।
हारावया श्रम भाविकांचे ॥४॥
तुका म्हणे आम्ही झालों पुण्यवंत ।
सेविलें अमृत रामतीर्थ ॥५॥


15

परिमळमिश्रित करूनि उटणें ।
नारायण तेणें तोषविला ॥१॥
पय घृत दहि मधु ते शर्करा ।
गोशृंगधारा अखंडित ॥२॥
करोनि संयुक्त ओपियली ईशा ।
पंचामृतें तैशी पंचविधि ॥३॥
तुका म्हणे जेथें गंगे जन्म झाला ।
प्रसाद दिधला आम्हालागी ॥४॥


16

आपुलिया घरीं कष्ट तरी करीं ।
आणोनि घागरी गंगोदक ॥१॥
करोनि विनंती विनवितो तुम्हां ।
स्नान पुरुषोत्तमा करा वेगीं ॥२॥
उत्तम वस्त्रानें पुसावें तें अंग ।
करोनि अभ्यंग सर्वांगासी ॥३॥
परिधान वस्त्रें केलें पीतांबरें ।
तेणें हें साजिरें रूप दिसे ॥४॥
तुका म्हणे नेत्र पाहतां निवाले ।
ध्यान संचारलें हृदयामाजीं ॥५॥


17

मन हा मोगरा अर्पूनी ईश्वरा ।
पुनरपि संसारा येणें नाहीं ॥१॥
मन हें सेवंती अर्पूनी भगवंतीं ।
पुनरपि संसृती येणें नाहीं ॥२॥
मन हें तुळसी अर्पूनी हृषीकशी ।
पुनरपि जन्मासी येणे नाहीं ॥३॥
तुका म्हणे ऐसा जन्म दिला देवा ।
तया वास व्हावा वैकुंठासी ॥४॥


18

नामपुष्प शुद्ध गळां घाला हार ।
विवेक सारासार तुरा लावूं ॥१॥
बोध भाळीं बुका क्षमा तुलसीदळ ।
वाहतां गोपाळ संतोषतो ॥२॥
गाइलीया गुण संतोषें तयानें ।
करितां कीर्तनें आल्हादे तो ॥३॥
आल्हादे हा देव कीर्ति वाखाणितां ।
पवाडे सांगतां याचे यास ॥४॥
याचे यास करूं सर्व निवेदन ।
वारील हा शीण संसारींचा ॥५॥
संसाराचा वारा लागों नेदी अंगा ।
भावे पांडुरंगा आळवितो ॥५॥
तुका म्हणे आतां उजळली आरती ।
भावें तो श्रीपती ओंवाळूंया ॥७॥


19

शब्दाचिया भावें केला उपचार ।
तेणें सर्वेश्वर संतोषला ॥१॥
शब्दाचिया करें करविलें भोजन ।
धाला नारायण तेणें सुखें ॥२॥
शब्दाचिया करें करविले आचमन ।
तांबूल अर्पून फळें पुष्पें ॥३॥
तुका म्हणे अन्नाआधी धूपदीप ।
उपचार अल्प समर्पिले ॥४॥


20

मजलागीं नाहीं ज्ञानाची ती चाड ।
वाचे घेत गोड नाम तुझें ॥१॥
नेणतें लेकरुं आवडीचें नातें ।
बोले वचनातें आवडीनें ॥२॥
भक्तिविण कांहीं वैराग्य तें नाहीं ।
घातला विठाई भार तुज ॥३॥
तुका म्हणे नाचूं निर्लज्ज होउनी ।
नाहीं मझे मनीं दुजा भाव ॥४॥


21

पूजूं नारायण शब्दाचे सुमनें ।
मंत्रपुष्प तेणें वाहियेलें ॥१॥
भावाचे पैं हातीं जोडुनी ओंजळ ।
समर्पिलें जळ शुद्ध भावें ॥२॥
मुखशुद्धी तांबूल दिलें तुळसीदल ।
आनंद सकळ ओसंडला ॥३॥
तुका म्हणे आतां उरलें नाहीं ।
नामाविण कांहीं बोलावया ॥४॥


22

समाधान चित्ताचें चरणा आलिंगन ।
पायावरी मन स्थिरावलें ॥१॥
जैसें केलें तैसें घालूं लोटांगणा ।
करूं प्रदक्षिणा नमस्कार ॥२॥
प्रार्थितों मी तुज राहें माझें पोटीं ।
हृदयसंपुटीं देवराया ॥३॥
क्षेम आलिंगन दिली पयीं मिठी ।
घेतलीसे लुटी अमूप हो ॥४॥
तुका म्हणे आतां आनंदीआनंद ।
गाऊं परमानंद मनासंगें ॥५॥


23

काय उपचार करूं पांडुरंगा ।
हेंचि मज सांगा विचारूनी ॥१॥
कोणता पदार्थ उणा तुजपासी ।
बोलाया वाचेशीं मौन पडे ॥२॥
शंकर-शेषादि करिती स्मरण ।
तेथें माझें मन गाऊं शके ॥३॥
इंद्र सुरवर वाहती सुमनें ।
तेथें म्यां वाहणे ं काय एक ॥४॥
परीं आवडीनें जोडूनी ओंजळ ।
बुका वाहूं माळ तुळसीची ॥५॥
उणें पुरें तुम्ही करूनियां सांगा ।
जिवालागीं मग सुख तेव्हां ॥६॥
तुका म्हणे माझी ऐकावी प्रार्थना ।
तुम्ही नारायणा सेवकाची ॥७॥


24

कैसें करूं ध्यान कैसा पाहूं तुज ।
वर्म दावी मज याचकासी ॥१॥
कैसी भक्ति करूं सांग तुझी सेवा ।
कोण्या भावें देवा आतुडसी ॥२॥
कैसी कीर्ति वाणूं कैसा लक्षीं जाणूं ।
जाणुं हा कवणूं कैसा तुज ॥३॥
कैसा गाऊं गीतीं कैसा ध्याऊं चित्तीं ।
कैसी स्थिति मति न कळे मज ॥४॥
तुका म्हणे जैसें दास केलें देवा ।
तैसें हें अनुभवा आणीं मज ॥५॥


25

काय तुज कैसें जाणावें गा देवा ।
आणावे अनुभवा कैशापरी ॥१॥
सगुण निर्गुण स्थूल कीं लहान ।
न कळे अनुमान मज तुझें ॥२॥
कोणता निर्धार करूं हा विचार ।
भवसिंधु पार तारावया ॥३॥
तुका म्हणे कैसें पाय आतुडती ।
न पडे श्रीपती वर्म ठावें ॥४॥


26

स्तुती करूं तरी कोण माझी मती ।
वेदां पडे भ्रांति हें आश्चर्य ॥१॥
परी हा जिव्हाग्रीं रामकृष्णहरी ।
बैसवीं लौकरी यातीगुण ॥२॥
रूप गुण कीर्ति कृपाळू उदार ।
वर्णावया पार ब्रह्मा नेणे ॥३॥
रूपीं नामीं शिव होऊनिया वेडा ।
वर्णिला पवाडा रामनामीं ॥४॥
तुका म्हणे मज नेणवेचि शिव ।
नाहीं राहिला वाव बोलावया ॥५॥


27

नामाचा प्रताप न वर्णवेचि मज ।
सांग गरुडध्वज राहे तेथें ॥१॥
मम वाचा किती परतल्या श्रुती ।
वेद मुखें श्रुती मौन ठेले ॥२॥
वर्णूं नेणें शेष नामाचा पवडा ।
चिरलिया रांडा जिव्हा त्याच्या ॥३॥
अनुसरली रमा वर्णावया श्रीहरी ।
पायांची किंकरी होऊनि ठेली ॥४॥
तुका म्हणे आम्ही मानव किंकर ।
वर्णावया पार न कळे तुझा ॥५॥


28

आम्हीं मानवानी वर्णावें तें काय ।
सुरवर पाय वंदिताती ॥१॥
गणेश शारदा करिती गायन ।
आदिदेव गण श्रेष्ठ श्रेष्ठ ॥२॥
जयाच्या गायना तिष्ठतो शंकर ।
तयासी पैं पार न कळे तुझा ॥३॥
तुका म्हणे आम्ही किंकर ते किती ।
इंद्राची ती मती नागविली ॥४॥


29

अगा महाविष्णु अनंत भुजांच्या ।
आम्हां अनाथांच्या सोयरीया ॥१॥
न कळे महिमा वेद मौनावती ।
तेथें माझी मति कोणीकडे ॥२॥
काय म्यां वर्णावें तुझ्या थोरपणा ।
सहस्रवदना शक्ति नव्हे ॥३॥
रविशशी जेथें तेजें सामावती ।
तेथें माझी मती कोणीकडे ॥४॥
तुका म्हणे आम्ही बाळ तूं माऊली ।
करावी साउली करुणेची ॥५॥


30

नमो विश्वरूपा अगा मायबाप ।
अपारा अमूपा पांडुरंगा ॥१॥
विनवितो रंक दास मी सेवक ।
वचन तें एक आइकावे ॥२॥
तुझी स्तुती वेद करितां भागला ।
निवांतचि ठेला नेति नेति ॥३॥
ऋशि मुनि बहु सिद्ध कविजन ।
वर्णितां तुझे गुण न सरती ॥४॥
तुका म्हणे तेथें काय माझी वाणी ।
जे तुझी वाखाणी कीर्ति देवा ॥५॥


31

विनविजे ऐसे भाग्य नाहीं देवा ।
पायांशीं केशवा सलगी केली ॥१॥
धीटपणे पत्र लिहिलें आवडी ।
पार नेणें थोडी मति माझी ॥२॥
जेथें वेदां तुझा न कळेचि पार ।
तेथें मी अपार  काय वानूं ॥३॥
जैसे तैसे माझे बोल अंगिकारी ।
बोबड्या उत्तरी गौरवितो ॥४॥
तुका म्हणे विटेवरी जीं पाऊलें ।
तेथें म्यां ठेविलें मस्तक हें ॥५॥


32

त्रिगुण आटीव वाचेचा पसारा ।
पडेल विचार सर्व रस ॥१॥
आदि मध्य अंतीं नाहीं अवसान ।
जीवनीं जीवन मिळुनी गेलें ॥२॥
रामकृष्ण नाम माळ ही साजिरी ।
ओंविली गोजिरी कर्णीं मनी ॥३॥
तुका म्हणे तनु झाली हे शीतल ।
आवडी सकळ ब्रह्मानंदें ॥४॥


33

इतुकें करीं देवा ऐकें वचन ।
समूळ अभिमान जाळीं माझा ॥१॥
इतुकें करीं देवा आइकें हे गोष्टी ।
सर्व समदृष्टी तुज देखें ॥२॥
इतुकें करीं देवा विनवितों तुज ।
संतचरण रज वंदी माथां ॥३॥
इतुकें करी देवा आइकें हे मात ।
हृदयीं पंढरीनाथ दिवसरात्रीं ॥४॥
भलतियां भावें तारी पंढरीनाथा ।
तुका म्हणे आतां शरण आलों ॥५॥