Difference between revisions 2279524 and 2279609 on mswiki

{{proses|BukanTeamBiasa}}
{{about|sejarah sains dalam tamadun Islam di antara abad ke-8 dan ke-16|maklumat pada sains dalam konteks Islam|Islam dan sains}}
{{History of science sidebar}}
⏎
⏎
Dalam [[sejarah sains]], '''sains Islam''' merujuk kepada [[sains]] yang dikembangkan dalam lingkungan [[dunia Islam|tamadun Islam]] di antara abad ke-8 dan ke-16, sewaktu apa yang dikenalisebut sebagai [[Zaman Kegemilangan Islam]].<ref>{{cite journal|first=A. I.|last=Sabra|authorlink=A. I. Sabra|title=Situating Arabic Science: Locality versus Essence|journal=Isis|year=1996|volume=87|pages=654–670|url=http://links.jstor.org/sici?sici=0021-1753%28199612%2987%3A4%3C654%3ASASLVE%3E2.0.CO%3B2-M|issue=4|doi=10.1086/357651}}
{{quote|"Let us begin with a neutral and innocent definition of Arabic, or what also may be called Islamic, science in terms of time and space: the term ''Arabic'' (or ''Islamic'') ''science'' the scientific activities of individuals who lived in a region that might extended chronologically from the eighth century A.D. to the beginning of the modern era, and geographically from the Iberian Peninsula and north Africa to the Indus valley and from the Southern Arabia to the Caspian Sea—that is, the region covered for most of that period by what we call Islamic Civilization, and in which the results of the activities referred to were for the most part expressed in the Arabic Language. We need not be concerned over the refinements that obviously need to be introduced over this seemingly neutral definition."}}</ref> Ia juga dikenali sebagai ''"sains Arab''" kerana kebanyakan teks pada zaman itu ditulis dalam [[bahasa Arab]], bahasa yang menjadi ''[[lingua franca]]'' tamadun [[Islam]]. Namun, bukan semua ahli sains pada zaman itu [[Muslim]] atau [[Arab]]. Sebilangan ahli sains terkemuka yang menyumbang kepada sains dalam tamadun Islam bukan berketurunan Arab (yang paling terkemuka ialah orang Parsi), dan ada juga ahli sains yang bukan Muslim.<ref>[[Bernard Lewis]], ''[[What Went Wrong]]? Western Impact and Middle Eastern Response'':
(contracted; show full)
</ref> 

Ada beberapa pandangan berlainan di kalangan sejarawan sains berkaitan sains Islam . Pandangan traditional,  contohnya pandangan yang dipegang 
[[Bertrand Russell]],<ref>[[Bertrand Russell]] (1945), ''[[History of Western Philosophy (Russell)|History of Western Philosophy]]'', book 2, part 2, chapter X</ref> memegang bahawa sains Islam, sementara mengkagumkan dalam banyak cara, berkurangan tenaga intelek yang diperlukan untuk membuat inovasi, dan nilai utamanya ialah sebagai penyimpan ilmu kuno dan pengirim kepada [[zEropah]] [[Zaman pPertengahan]] [[Eropah]]. Para pengulang kaji seperti [[Abdus Salam]]<ref>[[Abdus Salam]], H. R. Dalafi, Mohamed Hassan (1994). ''Renaissance of Sciences in Islamic Countries'', p. 162. [[World Scientific]], ISBN 9971-5-0713-7.</ref> dan [[George Saliba]],<ref name=Saliba-1994>{{Harv|Saliba|1994|pp=245, 250, 256-257}}</ref> pula berpegang bahawa suatu '''Revolusi saintifik Islam''' muncul sewaktu [[Zaman Pertengahan]],<ref>Abid Ullah Jan (2006), ''After Fascism: Muslims and the struggle for self-determination'', "Islam, the West, and the Question of Dominance", Pragmatic Publishings, ISBN 978-0-9733687-5-8.</ref><ref>Salah Zaimeche (2003), [http://www.muslimheritage.com/uploads/Introduction_to_Muslim%20Science.pdf An Introduction to Muslim Science], FSTC.</ref> satu ungkapan yang digunakan para sarjana seperti [[Donald Routledge Hill]] dan [[Ahmad Y Hassan]] untuk menyatakan pandangan bahawa Islam merupakan kuasdaya pendorong bagi pencapaian orang Islam.<ref>[[Ahmad Y Hassan]] and [[Donald Routledge Hill]] (1986), ''Islamic Technology: An Illustrated History'', p. 282, [[Cambridge University Press]]</ref> [[Robert Briffault]], seorang sezaman dengan Russell, pula melihat sains Islam sebagai pengasas sains moden.<ref name=Briffault/> Pandangan pengajian terkini seperti ditonjolkan Toby E. Huff,<ref name=Huff>{{Harv|Huff|2003}}</ref><ref>{{citation|last=Saliba|first=George|author-link=George Saliba|title=Seeking the Origins of Modern Science? Review of Toby E. Huff, The Rise of Early Modern Science: Islam, China and the West|url=http://www.riifs.org/review_articles/review_v1no2_sliba.htm|journal=Bulletin of the Royal Institute for Inter-Faith Studies|volume=1|issue=2|date=Autumn 1999|accessdate=2008-04-10}}</ref> [[Will Durant]],<ref name=Durant/> [[Fielding H. Garrison]],<ref name=Garrison/> [[Muhammad Iqbal]]<ref name=Iqbal/> [[Hossein Nasr]] dan [[Bernard Lewis]],<ref>{{citation|title=End the Biggest Educational and Intellectual Blunder in History: A $100,000 Challenge to Our Top Educational Leaders|first=Norman W.|last=Edmund|publisher=Scientific Method Publishing|year=2005|isbn=0963286668|page=447}}</ref> ialah para [[Senarai ahli sains Islam|ahli sains Islam]] menyumbang kepada pengasasan sains ber[[eksperimen]] melalui sumbangan mereka kepada [[kaedah saintifik]] danserta pendekatan [[empirik]], bereksperimen dan [[kuantitatif]] yang dibawa kepada [[penyelidikan]], mahupun usaha mereka tidak boleh dikatakan suatu [[Revolusi Sains|revolusi sains]],<ref name=Huff/> seperti yang telah berlaku pada zaman awal Eropah moden yang membawa kepada kemunculan sains moden,<ref>Thomas Kuhn, ''The Copernican Revolution'', (Cambridge: Harvard Univ. Pr., 1957), p. 142.</ref><ref>Herbert Butterfield, The Origins of Modern Science, 1300-1800.</r(contracted; show full)ef><ref>{{citation|title=Portraits of Science: A Polymath in the 10th Century|first=Roshdi|last=Rashed|journal=[[Science (journal)|Science]]|date=2 August 2002|volume=297|issue=5582|page=773|doi=10.1126/science.1074591}}</ref><ref>{{Citation |last=Lindberg |first=David C. |year=1967 |title=Alhazen's Theory of Vision and Its Reception in the West |journal=[[Isis (journal)|Isis]] |volume=58 |issue=3 |pages=321–341 [332] |doi=10.1086/350266 }}</ref>

== Gambaran keseluruhan ==

⏎
⏎
=== Kebangkitan ===
⏎
⏎
''Maklumat lanjut: [[Zaman Kegemilangan Islam]]''

[[File:Taqi al din.jpg|thumb|Sarjana Islam pada Zaman Pertengahan]]

Sewaktu [[penaklukan Islam|penaklukan]] awal Islam, tentera [[Arab]] [[Muslim]], yang pada asasnya dipimpin oleh [[Khalid ibn al-Walid]], menakluki [[Empayar Parsi]] [[Empayar Sassanid|Sassanid]] dan lebih dari setengah [[Empayar Rom]] [[Empayar Byzantine|Byzantine]], (ataupun "Rom")]], dan mendirikan [[Empayar Arab]] sepanjang [[Timur Tengah]], [[Asia Tengah]], dan [[Afrika Utara]], diikuti oleh pengembangan selanjutnya di sepanjang [[Pakistan]], [[Sejarah Islam di Itali selatan|Itali selatan]] dan [[Semenanjung Iberia]]. Oleh sebab itu, kerajaan-kerajaan Islam mewarisi ilmu dan kemahiran [[Sejarah Timur Tengah|Timur Tengah]] silam, [[Sejarah Greece|Greece]], [[Empayar Parsi|Parsi]] dan [[Sejarah India|India]] <ref>[[Bernard Lewis]], ''[[What Went Wrong]]?''</ref>

Seni pembuatan [[kertas]] diperoleh daripada banduan [[China]] dalam [[Pertempuran Talas]] (751 M), dan ini membawa kepada pembinaan [[kincir kertas]] di [[Samarkand]] dan [[Baghdad]]. Orang Arab memperbaiki teknik-teknik China dengan menggunakan kain buruk [[linen]] yang diperbuat daripada kulit kayu [[kertau]] (mulberi).

[[Senarai ahli sains dan sarjana Arab|Ahli Sains Arab]] dan [[Senarai ahli sains dan sarjana Iran|ahli sains Iran]] tinggal dan mengamalkan ilmu masing-masing di tanah jajahan Islam sewaktu Zaman Kegemilangan Islam, walaupun bukan semua ahli sains dalam tamadun Islam berbangsa [[Arab]] atau beragama [[Islam]]. Sesetengah sarjana membantah penggunaan istilah "Arab-Islam" kerana dirasakan istilah itu tidak menggambarkan kepelbagaian para sarjana tTimur yang telah menyumbang kepada sains pada zaman itu.<ref>Behrooz Broumand, The contribution of Iranian scientists to world civilization, Archives of Iranian Medicine 2006; 9 (3): 288 – 290</ref>

Sewaktu Zaman Kegemilangan Islam, para sarjana Islam membuat pengembangan penting kepada [[sains]], [[matematik]], [[perubatan]], [[Astronomi|ilmu falak]], [[kejuruteraan]], dan bidang-bidang lain. Sewaktu ini, [[falsafah Islam awal]] berkembang dan sering memainkan peranan pangsi dalam perdebatan saintifik &mdash; tokoh-tokoh utama, biasanya [[ahli sains]] dan [[ahli falsafah]].

Bilangan karya penting dan asli Arab yang ditulis dalam bidang sains matematik adalah lebih besar daripada jumlah gabungan karya [[Bahasa Latin]] dan [[Bahasa Yunani]] dalam sains matematikbidang yang sama.<ref>N. M. Swerdlow (1993). "Montucla's Legacy: The History of the Exact Sciences", ''Journal of the History of Ideas'' '''54''' (2), p. 299-328 [320].</ref>

=== Institusi saintifik ===

{{see|''Lihat: [[Madrasah|]], [[Bimaristan|]] dan [[Ilmu falak Islam}}]]

Terdapat beberapa institusi penting yang tidak wujud padalam zaman kuno diasaskan dalam dunia Islam Zaman Pertengahan: contoh-contoh  utama termasuklah [[hospital awam]] (yang menggantikan [[kuil penyembuhan]] dan [[kuil tidur]])<ref name=Barrett/> dan [[hospital psikiatri]],<ref>Ibrahim B. Syed PhD, "Islamic Medicine: 1000 years ahead of its times", ''Journal of the International Society for the History of Islamic Medicine'', 2002 (2), p. 2-9 [7-8].</ref> [[Perpustakaan awam]] dan [[perpustakaan pinjaman]], [[universiti]] yang mengurniakan ijazah, dan [[balai cerap]] [[aAstronomi|ilmu falak]] yang berfungsi sebagai institut penyelidikan<ref name=Barrett>[[Peter Barrett]] (2004), ''Science and Theology Since Copernicus: The Search for Understanding'', p. 18, [[Continuum International Publishing Group]], ISBN 0-567-08969-X.</ref> (berlainan dengan [[pos pemerhatian]] peribadi yang terdapat dalam zaman kuno),<ref>{{citation|last=Micheau|first=Francoise|contribution=The Scientific Institutions in the Medieval Near East|pages=992–3}}, in {{Harv|Morelon|Rashed|1996|pp=985-1007}}</ref> dan [[Waqkaf (Faraid)|Waqaf]].<ref>{{Harv|Gaudiosi|1988}}</ref><ref>{{Harv|Hudson|2003|p=32}}</ref>

Universiti-universiti pertama yang mengeluarkan diploma ialah hospital-universiti [[Bimaristan]] alamdunia Islam dalam Zaman Pertengahan. iInstitusi-institusi ini mengurniakan diploma perubatan kepada penuntut-penuntut [[perubatan Islam]] yang layak menjadi pengamal [[Doktor Perubatan|perubatan]] dalam kurun ke-9. 

Sir [[John Bagot Glubb]] menulis:<ref>[[John Bagot Glubb]] ([[cf.]] [http://www.cyberistan.org/islamic/quote2.html Quotations on Islamic Civilization])</ref>

{{quote|"Sekolah-sekolah perubatan sangat aktif di Baghdad setibanya zaman [[Al-Ma'mun|Ma'mun]]. Hospital awam percuma pertama dibuka di Baghdad pada zaman pemerintahan [[Kekhalifahan|Khalifah]] [[Harun al-Rashid]]. Dengan pembangunan sistem ini, para pakar perubatan dan pembedahan dilantik sebagai pensyarah kepada penuntut perubatan dan mengurniakan diploma kepada mereka yang dikira layak menjadi pengamal perubatan. Hospital pertama di Mesir dibuka pada tahun 872 CEM dan selepas itu hospital-hospital awam dibuka di seluruh empayar Islam, dari Al-Andalus dan [[Maghreb]] hinggalah ke wilayah [[Parsi]]."}} 

[[Universiti Al-Karaouine]] di [[Fez]], Maghribi, yang ditubuhkan pada tahun 859 CEM diiktiraf [[Buku Rekod Dunia Guinness]] sebagai universiti tertua di dunia.<ref>''The Guinness Book Of Records'', Published 1998, ISBN 0-553-57895-2, P.242 </ref> [[Universiti Al-Azhar]] yang ditubuhkan di Kaherah, Mesir pada abad ke-10, menawarkan beberapa ijazah akademik termasuklah [[ijazah [[pascasiswazah]], dan dianggap universiti penuh yang pertama. 

Beberapa ciri tersendiri perpustakaan moden diperkenalkan di dalam dunia Islam. Perpustakaan bukan sahaja merupakan kumpulan manuskrip lama seperti pada zaman kuno, tetapi juga berfungsi sebagai perpustakaan awam dan pinjaman, pusat pendidikan dan penyebaran sains dan idea, tempat mesyuarat dan muzakarah, dan kadangkala sebagai rumah pertumpangan para sarjana atau murid. Konsep [[katalog perpustakaan]] juga diperkenalkan di dalam perpustakaan Islam Zaman Pertengahan, dan buku-buku disusun mengikut [[genre]] dan kategori tertentu.<ref>{{citation|last=Micheau|first=Francoise|contribution=The Scientific Institutions in the Medieval Near East|pages=988–991}} in {{Harv|Morelon|Rashed|1996|pp=985-1007}}</ref>

Satu ciri yang sering terdapat pada Zaman Keemasan Islam ialah jumlah besar orang Islam yang pakar dalam pelbagai bidang ([[polymath]]) ataupun "orang bergeliga" yang menyumbang kepadadalam pelbagai bidang. Mereka ini dikenali sebagai ''Hakim'' dan mereka memiliki ilmu meluas dalam beberapa bidang agama dan sekular, setanding dengan tokoh-tokoh Zaman Pembaharuan seperti [[Leonardo da Vinci]]. Sarjana pelbagai bidang sering dijumpatemui semasa Zaman Keemasan Islam sehinggakan sukar mencari seorang sarjana yang pakar hanya dalam satu bidang kajian. <ref name=Alavi>Karima Alavi,
(contracted; show full)[[nl:Wetenschap in de middeleeuwse islamitische wereld]]
[[ja:イスラム科学]]
[[pt:Ciência islâmica]]
[[sq:Shkenca në mesjetën Islame]]
[[sr:Наука у средњовековном исламском свету]]
[[sh:Islamska nauka]]
[[sv:Islamisk vetenskap]]
[[ur:مسلم سائنس]]