Revision 2315130 of "Bahasa Malaya" on mswiki

{{rujukan}}
{{padam|Istilah digunakan tidak wujud dalam rujukan sahih melalui Google. Syak rekaan sendiri.}}


{{infobox language
|image=Asiangarian Language in Austronesian Scripts.png
|imagesize=470x312px
|name=Bahasa Sekawasan Malaya
|nativename=''Bahasa Malaya''
|states= [[Indonesia]], [[Malaysia]], [[Singapura]], [[Brunei]], [[Filipina]], [[Thailand]] <br />
|familycolor=Austronesian
|fam2=[[Bahasa-bahasa Melayu-Polinesia|Melayu-Polinesia]]
|fam3=[[Bahasa-bahasa Melayu-Polinesia Nuklear|Melayu-Polinesia Nuklear]]
|fam4=[[Bahasa Sunda-Sulawesi|Sunda–Sulawesi]]
|fam5=[[Bahasa-bahasa Malayik|Melayuni]]
|fam6=[[Malaya|Malaya]]
|script=[[Kawi]], [[Tulisan Jawa|Javo]]-[[Tulisan Bali|Bali]], Baybayin
|iso1=wia|iso2=wia|iso3=wia
}}
'''Bahasa Malaya Sekawasan''' (atau '''Bahasa Malaya''' sahaja) ialah bahasa pendahulu dialek [[bahasa Melayu|Melayu]] berdasarkan Melayu Malaka ("[[Johor]]"). Namun, [[tatabahasa]] dan kosa katanya terutama didasarkan pada bentuk yang lebih tua dari Melayu Masakini: yakni, Melayu Kuna. Bahasa ini saat ini digunakan untuk [[lingua franca|bahasa pengantar]] negara-negara yang berbahasa Indonesia atau Malaysia seperti Indonesia, Brunei Darussalam, Malaysia, Singapura, Thailand Selatan, Filipina dan Madagaskar. Perkaitan bahasa ini ialah keutamaan tinggi dalam perkembangan Melayu yang pernah digunakan sebagai bahasa pengantar [[Asia Tenggara]], meliputi Thailand, [[Vietnam]], [[India]], [[Kambodia]], [[Myanmar]], [[Cina]] Selatan dan [[Laos]]. Bahasa ini kini digunakan sebagai bahasa perantara untuk [[perdagangan]], [[perniagaan]], [[politik]], [[diplomasi]], keresmian, antara gaul, antara [[budaya]], [[pendidikan]], [[undang-undang]], [[perubatan]] dan kesatuan [[kawasan]]. Penurunan penggunaan bahasa ini datang pada [[Zaman Pertengahan]] ketika [[Kerajaan]] Melayu (seperti Malaka, Kerajaan [[Majapahit]] dan [[Sriwijaya]]) runtuh dan digantikan oleh Penaklukan [[Islam]] dan [[Penjajahan]] [[Eropa]].

'''Berikut ialah daftar nama bahasa yang digunakan oleh bahasa lainnya di Asia Tenggara pada Abad Pertengahan:'''
* [[Bahasa Indonesia|Indonesia]]/[[Bahasa Malaysia|Malaysia]]: '''''Bahasa Malaya Sedaerah/Sekawasan'''''
* [[Jawi]]: <big><big>بهاس السكة،وسن آسيافيخير</big></big>
* [[Bahasa Filipina|Filipina]]: '''''Wikang Loob-rehiyon Malaya'''''
* [[Bahasa Thai|Thai]]: <big><big>เป็นชิ้นภาษากรัมภายในภูมิภาค</big></big>
* [[Mandarin]]: <big>法昂雅利安區域語</big>
* [[Tamil]]: <big>ஆசியாஏரியா பிராந்திய மொழி</big>
* [[Bahasa Vietnam|Vietnam]]: '''''Đông Nam Á Nội Vùng ngôn ngữ '''''
* [[Hindi]]: <big>अस्यिएन्गारिअन क्षेत्रीय भाषा</big>

== Perbezaan antara Melayu Masakini ==
Bahasa Malaya ialah bahasa sintetis aglutinatif (''synthetic agglutinative language'') yang dikarenakan oleh banyaknya jumlah pelekatubah (''inflection'') dan [[afiks[[ digunakan secara bersamaan tidak seperti Melayu Masakini yang merupakan bahasa aglutinatif sahaja. Perbezaan utama dalam hal bahasa ialah adanya artikel (''grammatical articles''), bentuk jamak (''plurals''), bentuk aspek (''grammatical aspect''), kala [[kata kerja]] (''verb tenses'') dan bentuk suasana hati (''grammatical mood''), bentuk pengandaian (''grammatical modality'') dan bentuk kadan (''grammatical case'') sebagai bagian dari ciri khususnya. Bahasa rendah hati (''humble language'') dan bahasa kehormatan (''honorific language'') ialah keistimewaan bahasa Malaya.

=== Asas Asbadasa ===
Asas Asbadasa ialah asas yang pertama dari ketiga asas utama bahasa Malaya. Asas ini menyatakan bahwa kata sandang dan bentuk jamak sangatlah penting dalam bahasa Malaya kerana boleh memperincikan dan membantu dalam pengartian kalimat. Kata "asbadasa" merujuk pada imbuhan yang ditambahkan pada kata-kata untuk membentuk kata jamak dan kata sandang.

'''Contoh penggunaan Asas Asbadasa dengan menggunakan kata "buah" (''fruit''):'''
* ''buah'' + ''as'' : ''buah'''as''''' = "buah-buah"/"fruit'''s'''"
* ''ba'' + ''buah'' : '''''ba'''buah'' = "'''the''' fruit"
* ''sa'' + ''buah'' : '''''sa'''buah'' = "'''a''' fruit"

=== Asas Purtaniat ===
Asas Purtaniat ialah asas yang kedua dari ketiga asas utama bahasa Malaya. Asas ini menyatakan bahwa bentuk kata kerja dan aspek tatabahasa sangatlah penting dalam bahasa Malaya kerana boleh memperincikan dan membantu dalam pengartian kalimat. Kata "purtaniat" merujuk pada imbuhan yang ditambahkan pada kata-kata untuk membentuk bentuk kata kerja dan aspek tatabahasa.

'''Contoh penggunaan Asas Purtaniat dengan menggunakan kata "makan" (''to eat'') untuk menunjukkan aspek bentuk kini:'''
* ''makan'' : "eat" (''bentuk kini sederhana'')
* ''da'' + ''makan'' = '''''da'''makan'' : "eat'''ing'''" (''bentuk kini sinambung'')
* ''pur'ba'' + ''makan'' = '''''pur'ba'''makan'' : "have eat'''en'''" (''bentuk purnakini'')
* ''pur'da'' + ''makan'' = '''''pur'da'''makan'' : "have '''been''' eat'''ing'''" (''bentuk purnakini sinambung'')
* ''makan'' + ''nida'' = ''makan''''nida''''' : "'''about''' to eat" (''bentuk malausaikini'')
* ''makan'' + ''niba'' = ''makan''''niba''''' : "'''almost (completely)''' eat" (''bentuk malapurnakini'')

'''Aspek bentuk lampau:'''
* ''makan'' + ''at'' = ''makan'at'' : "ate" (''bentuk lampau sederhana'')
* ''da'' + ''makan'' + ''at'' = '''''da'''makan'at'' : "was eat'''ing'''" (''bentuk lampau sinambung'')
* ''pur'ba'' + ''makan'' + ''at'' = '''''pur'ba'''makan'at'' : "had eat'''en'''" (''bentuk purnalampau'')
* ''pur'da'' + ''makan'' + ''at'' = '''''pur'da'''makan'at'' : "had '''been''' eat'''ing'''" (''bentuk purnalampau sinambung'')
* ''makan'' + ''niya'' = ''makan''''niya''''' : "'''almost''' ate" (''bentuk malausailampau'')
* ''makan'' + ''niwa'' = ''makan''''niwa''''' : "'''had almost (completely)''' eaten" (''bentuk malapurnalampau'')

=== Asas Zarjah ===
Asas Zarjah ialah asas yang ketiga dari ketiga asas utama bahasa Malaya. Asas ini menyatakan bahwa bentuk suasana hati dan bentuk pengandaian sangatlah penting dalam bahasa Malaya kerana boleh memperincikan dan membantu dalam pengartian kalimat. Kata "zarjah" merujuk pada imbuhan yang ditambahkan pada kata-kata untuk membentuk bentuk suasana hati dan bentuk pengandaian.

'''Contoh penggunaan bentuk suasana hati:'''
* -''iza'' > ''John makan'''iz''' jikalau ia lapar.'' : "John would eat if he '''were''' hungry." (''bentuk pengandaian'')
* -''ija''/''iya'' > ''John makan''''ya''' jikalau ia lapar.'' : "John '''would eat''' if he were hungry." (''bentuk bersyarat'')
* -''yi'' > ''Pergi''''i'''!'' : "Go'''!'''" (''bentuk perintah'')
* -''iqa''/''iuk'' > ''Pergi''''uk'''!'' : "'''Let's''' go!" (''bentuk kehendak'')

'''Contoh penggunaan bentuk pengandaian:'''
* -''ima'' > ''John da'apat''''im''' uang banyak.'' : "John '''must be''' earning a lot of money." (''bentuk pra-andai'')
* -''ipa'' > ''John buk''''ip''' ba'selubung-yani 'purwa.'' : "John '''can open''' the computer('s) case." (''bentuk kemampuan'')

=== Asas Karaka ===
Asas Karaka ialah asas tak wajib yang berasal dari [[bahasa Sanskrit]] merupakan penambahan kadan tatabahasa dan secara tak wajib digunakan (biasanya dalam ragam bahasa tinggi (''high register'')) dalam bahasa Malaya. Para pakar tatabahasa, Panini, mencirikan delapan peran artian atau karaka, yang berkaitan dengan delapan kes tatabahasa bahasa Malaya (nominatif, akusatif, instrumental/sosial, datif, ablatif, genitif, lokatif, dan vokatif),<ref>Amba Kulkarni and Peter Scharf (eds), ''[http://books.google.com.au/books?id=t2f1hneiV08C&pg=PA68 Linguistik Pengkomputeran Bahasa Sansekerta: Simposium Antara Bangsa Rocquencourt Kesatu dan Kedua, Perancis, Oktober 29-31, 2007 dan Providence, RI, Amerika Serikat, 15 Mei -17, 2008, Semakan Makalah Terpilih]'', Volume 5402 Catatan Kuliah dalam [[Kecerdasan Buatan]], Springer, 2009, ISBN 3-642-00154-8, pp. 64–68.</ref> tetapi tidak setara satu-demi-satu.

'''Kedelapan Karaka ialah:<ref>''' Pieter Cornelis Verhagen,'' [http://books.google.com.au/books?id=5vmaX_JQzc4C&pg=PA281 Buku Panduan: Kajian Timur-Asia: India. Sejarah Kesusasteraan Tatabahasa Sanskrit di Tibet, Volume 2]'', BRILL, 2001, ISBN 90-04-11882-9, hal. 281 </ref>
* Pelaku (''-pati'', berkaitan dengan nominatif)
* Pekurban (''-tama'', berkaitan dengan akusatif)
* Sarana (''-vana'', berkaitan dengan instrumental/sosial)
* Penerima (''-sada'', berkaitan dengan datif)
* Sumber (''-dana'', berkaitan dengan ablatif)
* Milik (''-yani'', berkaitan dengan genitif) 
* Tempat (''-kani'', berkaitan dengan lokatif)
* Sapa (''-anda'', berkaitan dengan vokatif)

'''Perhatikan kalimat berikut:'''
{| style="white-space: nowrap; text-align: center;"
| ''poho''''dana''''' || ''daun''''ati''''' || ''jatuh'' || ''tana''''kani''''' || 
|-
| '''dari''' pohon || selembar daun || jatuh ||'''ke''' tanah
|-
| colspan="4" | "selembar daun jatuh dari pohon"
|}

Di sini ''daun'' ialah "pelaku", ''pohon'' ialah "sumber", dan ''tanah'' ialah "tempat", yang mengungkapkan akhiran ''-'dana'', ''-'pati'' and ''-'kani'' secara berurutan.

=== Bahasa kehormatan dan rendah hati ===
'''Bahasa Malaya mempunyai lima ragam [[bahasa]]:'''
* ''Karib'' : "Intimate" (''[[sahabat]], pasangan hidup'')
* ''Gaul'' : "Familiar" (''teman dan [[keluarga]]'')
* ''Malaresmi'' : "Informal" (''sehari-hari'')
* ''Santun'' : "Polite" (''baku'')
* ''Resmi'' : "Formal" (''pendidikan, [[sains]], disiplin akademik, kesejahteraan'')

'''Lagipula, dua ragam tinggi:'''
* ''Hamba'' : "Humble"
* ''Mahadi'' : "Honorific"

Hanya lima ragam baku yang umum digunakan dalam bahasa Malaya sedangkan, ragam tinggi hanya digunakan oleh kalangan yang bekerja di bidang politik, hukum, kerajaan, dan badan pemerintah.

'''Contoh perbezaaan ragam dengan menggunakan "terima" (hanya boleh digunakan dengan kalimat dengan kata kerja):'''
* ''Wa terima'' + ''keu'' (lelaki) or ''neu'' (perempuan) = ''Wa terima'keu'' : "Gue terima" (''karib'')
* ''Gua terima'' + ''keh/neh'' = ''Gua terima'neh'' : "Gua terima" (''gaul'')
* ''Aku terima'' + ''i(di)'' = ''Aku terim'i'' : "Aku terima" (''malaresmi'')
* ''Saya terima'' + ''ida'' = ''Saya terim'ida'' : "Saya terima" (''santun'')
* ''Sahaya terima'' + ''adiya'' = ''Sahaya terima'diya'' : "Sahaya terima" (''resmi'')
* ''Kula terima'' + ''amba'' = ''Kula terim'ba'' : "Kula terima (dengan rendah hati)" (''rendah hati'')
* ''Panjenengan terima'' + ''anyah'' + ''?'' = ''Panjenengan terima'nyah?'' : ''harf.'' "Anda terima?"/"Anda (akan) terimakah?" (''hormat'')

'''Contoh perbezaaan ragam dengan menggunakan "teman" (boleh digunakan untuk kalimat biasa lainnya selain ada kata kerja):'''
* ''Sateman'' + ''seu'' (lelaki) or ''veu'' (perempuan) = ''Saterima'seu'' : "Suatu temen" (''karib'')
* ''Sateman'' + ''seh/veh'' = ''Sateman'veh'' : "Suatu temen" (''gaul'')
* ''Sateman'' + ''is(i)'' = ''Sateman'is'' : "Suatu temen" (''malaresmi'')
* ''Sateman'' + ''isa'' = ''Sateman'isa'' : "Suatu teman" (''santun'')
* ''Sateman'' + ''adisa'' = ''Sateman'disa'' : "Suatu teman" (''resmi'')
* ''Sateman'' + ''amsa'' = ''Sateman'sa'' : "Suatu kawan" (''rendah hati'')
* ''Sateman'' + ''asyah'' + ''?'' = ''Sateman'syah?'' : ''harf.'' "Anda kawan?"/"Anda kawankah?" (''hormat'')

Penggunaan ragam yang benar sangatlah penting dalam bahasa Malaya seperti halnya dalam bahasa Jawa, [[bahasa Jepun]], [[bahasa Korea]] dan bahasa lainnya yang menggunakan sistem ini.

== Lihat pula ==
* [[Bahasa Austronesia]]
* [[Bahasa Melayu]] [[Maluku]]
* [[Bahasa]] Melayu Riau

== Rujukan ==
<references />

[[en:Greater Malayan]]
[[id:Bahasa Malayan]]