Revision 4251129 of "Gereja Roman Katolik" on mswiki

'''Gereja Roman Katolik''', juga dikenali sebagai '''Gereja Katolik''', ialah gereja [[Kristian]] terbesar, dengan lebih daripada 1.29 bilion penganut di seluruh dunia. Sebagai salah satu institusi agama tertua di dunia, ia telah memainkan peranan penting dalam [[sejarah]] dan perkembangan [[kebudayaan Barat|tamadun Barat]].<ref name="O'CollinsPref">O'Collins, p. v (preface).</ref> Dipimpin oleh Uskup Rome, yang dikenal sebagai [[Paus (Katolik)|Paus]], doktrin gereja diringkaskan dalam [[Pengakuan Iman Nicea]]. Pusat pentadbirannya, Tahkta Suci, berada di [[Kota Vatikan]], yang dikelilingi di [[Rom]], [[Itali]].

Gereja Katolik mengajar bahawa ia adalah gereja Satu, Suci, Katolik dan Apostolik yang diasaskan oleh [[Jesus Christ|Yesus]] dalam Suruhanjaya Agungnya,<ref name="Catholic News Service">{{cite web|url=http://www.catholicnews.com/data/stories/cns/0703923.htm|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20070710201403/http://www.catholicnews.com/data/stories/cns/0703923.htm|dead-url=yes|archive-date=10 July 2007|title=Vatican congregation reaffirms truth, oneness of Catholic Church|publisher=Catholic News Service|accessdate=17 March 2012}}</ref><ref>{{cite book|last=Bokenkotter|first=Thomas|title=A Concise History of the Catholic Church|year=2004|publisher=Doubleday|location=New York|page=7|url=https://books.google.com/books?id=DISK1e7JXA8C&pg=PA7|isbn=9780307423481}}</ref> bahawa para uskupnya ialah pengganti para pengikut Kristus, dan Paus ialah pengganti kepada [[Santo Peter]] yang keutamaan diberikan oleh Yesus Kristus.<ref>Holy Bible: Matthew 16:19</ref> Ia menegaskan bahawa ia mengamalkan iman Kristian yang asal, menempuh kesempurnaan, diturunkan oleh tradisi suci. Gereja Latin, Gereja Katolik Timur, dan institut seperti perintah ''mendicant'' dan perintah monastik yang tertutup mencerminkan pelbagai penekanan teologi dan rohani di Gereja.<ref name="Gunton2">Colin Gunton. "Christianity among the Religions in the Encyclopedia of Religion", Religious Studies, Vol. 24, number 1, page 14. In a review of an article from the Encyclopedia of Religion, Gunton writes: "[T]he article [on Catholicism in the encyclopedia] rightly suggests caution, suggesting at the outset that Roman Catholicism is marked by several different doctrinal, theological and liturgical emphases."</ref>

Daripada tujuh sakramennya, Eukaris ialah yang utama, yang disambut secara liturgi dalam Misa. Gereja mengajarkan bahawa melalui penyucian oleh seorang paderi, roti kudus dan wain menjadi tubuh dan darah Kristus. [[Maryam|Virgin Mary]] dihormati di Gereja Katolik sebagai Ibu Tuhan dan Ratu Syurga, dihormati dalam dogma dan ibadat.{{refn|name=marian_dogmas|{{cite web|url=http://www.catholicnewsagency.com/resources/mary/general-information/the-four-marian-dogmas/|publisher=Catholic News Agency|title=The Four Marian Dogmas|accessdate=25 March 2017}}|}} Pengajarannya termasuk pengudusan melalui iman dan penginjilan Injil dan ajaran sosial Katolik, yang menekankan sokongan kepada yang sakit, golongan miskin, dan orang yang menderita melalui kerja-kerja belas kasihan korporat dan kerohanian. Gereja Katolik adalah penyedia pendidikan dan penjagaan kesihatan bukan kerajaan terbesar di dunia.<ref name=Geopolitics>{{cite journal|last=Agnew|first=John|title=Deus Vult: The Geopolitics of Catholic Church|journal=Geopolitics|date=12 February 2010|volume=15|issue=1|pages=39–61|doi=10.1080/14650040903420388}}</ref>

Gereja Katolik telah mempengaruhi [[Falsafah Barat|falsafah]], [[kebudayaan Barat|budaya]], [[sains]], dan seni Barat. Gereja Katolik berkongsi perhubungan dengan [[Gereja Ortodoks Timur]] sehingga [[Perpecahan Timur-Barat]] pada tahun 1054, membantah terutamanya kewibawaan Paus, serta dengan gereja-gereja Ortodoks Oriental Timur sebelum perpecahan Chalcedonian dalam 451 mengenai perbezaan dalam Kristologi.

Katolik dianut di seluruh dunia melalui misi, diaspora, dan penukaran. Sejak abad ke-20, majoriti berada di [[Hemisfera Selatan|hemisfera selatan]] disebabkan oleh sekularisasi di Eropah, dan penindasan yang meningkat di [[Timur Tengah]].

Dari abad ke-20, Gereja Katolik telah dikritik kerana doktrin mengenai seksualiti, penolakannya untuk mentahbis wanita dan menangani kes-kes penderaan seksual.

== Nama ==
[[File:Ignatius of Antiochie, poss. by Johann Apakass (17th c., Pushkin museum).jpg|thumb|Penggunaan pertama istilah "Gereja Katolik" (secara harfiah bermaksud "gereja universal") ialah oleh paderi gereja Santo Ignatius dari Antioch dalam ''Surat kepada Orang Smirnae'' (sekitar 100 AD).<ref>John Meyendorff, ''Catholicity and the Church'', St Vladimirs Seminary Press, 1997, {{ISBN|0-88141-006-3}}, page 7</ref> Beliau meninggal dunia di [[Rom]], dengan relik beliau terletak di Basilika San Clemente al Laterano.]]
Katolik (dari [[bahasa Greek|Greek]]: καθολικός, {{small|translit}}, ''katholikos'', {{small|terjemahan harfiah}} 'universal') mula-mula digunakan untuk menggambarkan gereja pada awal abad ke-2.<ref>MacCulloch, ''Christianity'', p. 127.</ref> Penggunaan kata pertama yang dikenali sebagai "gereja katolik" (καθολικὴ ἐκκλησία ''he katholike ekklesia'') berlaku dalam surat yang ditulis sekitar 110 AD dari Santo Ignatius dari Antioch kepada orang Smirnae.<ref>[Petikan St Ignatius kepada orang Smirnae: "Ke mana sahaja uskup itu akan muncul, di sana biarkanlah orang-orang itu, sama seperti di mana Yesus berada, terdapat Gereja universal [katholik]."</ref> Dalam ''Ceramah Kateketikal'' (sekitar 350) Santo Cyril dari Jerusalem, nama "Gereja Katolik" digunakan untuk membezakannya dari kumpulan lain yang juga menyebut diri mereka sebagai "gereja".<ref name="CathEnc1910_Catholic">{{cite encyclopedia|url=http://www.newadvent.org/cathen/03449a.htm|work=The Catholic Encyclopedia |title=Catholic|last=Thurston |first=Herbert |place=New York |publisher=Robert Appleton Company|date=1908 |accessdate=17 August 2012|editor-first=Kevin |editor-last=Knight |volume=3}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tertullian.org/fathers2/NPNF2-07/Npnf2-07-23.htm|title=Cyril of Jerusalem, Lecture XVIII, 26 |publisher=Tertullian.org|date=6 August 2004 |accessdate=17 August 2012}}</ref> Pengertian "Katolik" lebih menegaskan dalam fatwa ''De fide Catolica'' yang dikeluarkan 380 oleh [[Theodosius I]], maharaja terakhir untuk memerintah kedua-dua bahagian [[Empayar Byzantine|timur]] dan [[Empayar Rom Barat|barat]] dari [[Empayar Rom]], ketika mendirikan gereja negara [[Empayar Rom]].<ref>http://webu2.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak/Constitutiones/Thessalonique.htm Edictum de fide catholica</ref>

Sejak [[Perpecahan Timur-Barat]] 1054, [[Gereja Ortodoks Timur|Gereja Timur]] telah menggunakan kata sifat "Ortodoks" sebagai gelaran tersendiri (namun, nama rasminya menjadi "Gereja Katolik Ortodoks")<ref>[https://www.britannica.com/topic/Eastern-Orthodoxy "Eastern Orthodoxy"], ''Encyclopædia Britannica'' online.</ref> dan Gereja Barat dalam perkongsian dengan Takhta Suci juga mengambil "Katolik" yang sama, yang mengekalkan gambaran itu juga selepas [[Reformasi Protestan]] pada kurun ke-16, apabila mereka yang tidak mahu berkongsi dikenali sebagai "Protestan".<ref>"catholic, adj. and n." [xford English Dictionary Online. Oxford University Press, June 2014. Web. 7 August 2014. Excerpt: "Selepas pemisahan Timur dan Barat 'Katolik' dianggap sebagai epithet deskriptif oleh Gereja Barat atau Latin, sebagai 'Ortodoks' adalah oleh Timur atau Yunani. Pada Reformasi, istilah 'Katolik' dituntut sebagai hak eksklusifnya oleh tubuh yang tinggal di bawah ketaatan Rom, bertentangan dengan Gereja-gereja Kebangsaan 'Protestan' atau 'Reformasi'. Walau bagaimanapun, ini juga mengekalkan istilah, memberikannya, untuk sebahagian besar, pengertian yang lebih luas dan lebih ideal atau mutlak, sebagai sifat tiada komuniti tunggal, tetapi hanya dari keseluruhan perhubungan yang disimpan dan suci di semua gereja dan zaman . Di England, ia mendakwa bahawa Gereja, walaupun Reformed, adalah cawangan negara 'Gereja Katolik' dalam erti kata sejarahnya yang wajar."</ref>

Ketika "Gereja Roman" telah menggunakan ia untuk menggambarkan keuskupan Rom Paus sejak Kejatuhan Empayar Rom Barat dan pada Abad Pertengahan Awal (abad ke-6 hingga ke-10), "Gereja Roman Katolik" telah digunakan untuk seluruh gereja dalam bahasa Inggeris sejak [[Reformasi Protestan]] pada akhir abad ke-16.<ref>{{cite web|url=http://www.oed.com/view/Entry/167063|title=Roman Catholic, n. and adj.|work=Oxford English Dictionary|access-date=24 Oct 2017|url-access=}}</ref> "Roman Katolik" kadang-kadang muncul juga dalam dokumen-dokumen yang dihasilkan kedua-dua oleh Tahkta Suci, terutama diterapkan pada persidangan episkopal kebangsaan tertentu, dan keuskupan tempatan.

Nama "Gereja Katolik" untuk seluruh gereja digunakan dalam Kateketikal Gereja Katolik pada tahun 1990, Kod Undang-undang Kanun 1983, dokumen-dokumen Majlis Vatikan Kedua 1962-65, dan dokumen rasmi yang banyak.<ref>The Vatican. [http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/ Documents of the II Vatican Council]|date=5 June 2004 }}. Retrieved 4 May 2009. Note: The pope's signature appears in the Latin version.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.newadvent.org/cathen/13121a.htm|title=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Roman Catholic|website=www.newadvent.org}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ewtn.com/library/ANSWERS/HOWNAME.HTM|title=Kenneth D. Whitehead}}</ref>

== Organisasi ==
[[File:Emblem of the Papacy SE.svg|thumb|"Saya akan memberikan anda kunci-kunci kerajaan surga, dan apa sahaja yang kamu "ikat" di Bumi akan terikat di syurga, dan apa sahaja yang kamu "longgar" di Bumi akan dilepaskan di syurga." Kata Jesus kepada Peter dalam Injil Matthew, [http://www.esvbible.org/Matthew+16:19 16:19]<br><br>Kunci emas dan perak Takhta Suci melambangkan kunci [[Santo Peter|Simon Peter]], mewakili kuasa sebagai pejabat kepausan untuk "melonggarkan dan mengikat". Tiga mahkota tiara paus mewakili tiga kuasa Paus sebagai "bapa raja-raja", "gabenor dunia" dan "Pendeta Kristus". Salib emas pada ''monde'' ([[glob]]) yang terletak di tiara melambangkan kedaulatan [[Jesus]].]]
Gereja Katolik mengikut politik episkopal, yang dipimpin oleh uskup yang telah menerima sakramen Perintah Suci yang diberikan bidang kuasa formal pemerintahan dalam gereja. Terdapat tiga peringkat pendeta, keuskupan, yang terdiri daripada uskup yang memegang bidang kuasa untuk kawasan geografi yang disebut keuskupan atau eparky; kedua dikenali sebagai ''presbyterate'', terdiri daripada para paderi yang ditahbiskan oleh uskup dan yang bekerja di keuskupan tempatan atau perintah keagamaan; dan ketiga ialah diakoni, terdiri dari diakon yang membantu para uskup dan paderi dalam pelbagai tugas menteri. Akhirnya memimpin seluruh Gereja Katolik ialah Uskup Rom, yang biasa disebut paus, yang bidang kuasanya disebut Takhta Suci (''Holy See''). Secara selari dengan struktur keuskupan ialah pelbagai institut keagamaan yang berfungsi secara autonomi, sering tertakluk hanya kepada kewibawaan paus, walaupun kadang-kadang tertakluk kepada uskup tempatan. Kebanyakan institusi keagamaan hanya mempunyai anggota lelaki atau wanita tetapi ada yang mempunyai kedua-duanya. Di samping itu, ahli-ahlinya membantu banyak fungsi liturgi semasa upacara ibadat.

=== Tahkta Suci, kepausan, dan Kuria Rom ===
[[File:Canonization 2014- The Canonization of Saint John XXIII and Saint John Paul II (14036966125).jpg|thumb|left|[[Paus Francis]] ialah paus terkini dan ke-266 Gereja Roman Katolik, satu jawatan beliau pegang ialah ''ex officio'' sebagai Uskup Rom, dan pemegang kedaulatan [[Kota Vatikan]]. Beliau dipilih pada konklaf kepausan, 2013]]
Hierarki Gereja Katolik diketuai oleh Uskup Rom, yang dikenal sebagai paus ([[bahasa Latin|Latin]]: ''papa''; "bapa"), yang merupakan pemimpin Gereja Katolik di seluruh dunia.<ref name="section880">{{cite web|url=http://www.vatican.va/archive/ENG0015/_P2A.HTM#PZ|work=Catechism of the Catholic Church|title= Christ's Faithful – Hierarchy, Laity, Consecrated Life: The episcopal college and its head, the Pope|publisher=Libreria Editrice Vaticana|location=Vatican City|year=1993|accessdate=14 April 2013}}</ref> Paus terkini, [[Paus Francis|Francis]], dipilih pada 13 Mac 2013 oleh konklaf kepausan.<ref name=habemus_papem_2013>{{cite web|url=http://www.news.va/en/news/habemus-papam-cardinal-bergolio-elected-pope |title=Habemus Papam! Cardinal Bergoglio Elected Pope Francis |publisher=News.va |accessdate=14 March 2013}}</ref>

Jawatan paus dikenali sebagai kepausan. Gereja Katolik menegaskan bahawa Kristus melancarkan kepausan setelah memberikan kunci Syurga kepada [[Santo Peter|Saint Peter]]. Bidang kuasa gerejanya disebut "Takhta Suci" (''Holy See''; ''Sancta Sedes'' dalam Latin), atau "Apostolik Suci" (yang bermaksud rasul suci Petrus).<ref>{{cite book|first=Jaroslav|last=Pelikan|url=https://books.google.com/books?id=S-Qve0IqI5YC&pg=PA114|title=Christian Tradition: A History of the Development of Doctrine, Volume 4: Reformation of Church and Dogma (1300–1700)|publisher=University of Chicago Press|year=1985|isbn=978-0-226-65377-8|page=114}}</ref><ref>Robert Feduccia (editor), ''Primary Source Readings in Catholic Church History'' (Saint Mary's Press 2005 {{ISBN|978-0-88489-868-9}}), p. 85. Accessed at [https://books.google.com/books?id=Bkc6gh1JdGkC&pg=PA85&dq=%22apostolic+see%22+%22saint+peter%22#v=onepage&q=%22apostolic%20see%22%20%22saint%20peter%22&f=false Google Books]</ref> Secara langsung, berkhidmat kepada Paus ilah [[Kuria Rom]], badan pentadbiran pusat yang mentadbir urusan sehari-hari Gereja Katolik.

Paus juga ialah pemegang Kedaulatan Kota Vatikan,<ref>{{cite web|url=http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/ |title=Vatican City State – State and Government |publisher=Vaticanstate.va |accessdate=11 August 2010 </ref> sebuah kota kecil di dalam kota Rom, yang merupakan entiti yang berbeza dari Takhta Suci. Ia adalah sebagai ketua Takhta Suci, bukan sebagai ketua Negara Kota Vatikan, bahawa Paus menerima duta negara dan menghantar wakil diplomatik mereka sendiri.<ref>British Foreign and Commonwealth Office. [http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/europe/holy-see/ "Country Profile: Vatican City State/Holy See"]. ''Travel and Living Abroad'', 27 February 2012. Retrieved 26 June 2012 |date=31 December 2010 }}</ref> Takhta Suci juga menganugerahkan perintah, perhiasan dan pingat, seperti [[golongan kesatriaan|perintah kesatriaan]] pada Zaman Pertengahan.

Ketika [[Basilika St. Peter|Basilika Saint Peter]] yang terkenal terletak di [[Kota Vatikan]], di atas tapak tradisional kubur Saint Peter, katedral paus untuk Keuskupan Rom ialah Saint John Lateran, yang terletak di dalam kota Rom, walaupun menikmati keistimewaan luar wilayah yang diiktiraf kepada Takhta Suci.

Kedudukan kardinal adalah pangkat kehormatan yang dikurniakan oleh paus-paus pada kalangan penganut tertentu, seperti para pemimpin dalam [[Kuria Rom]], uskup berkhidmat di kota-kota besar dan ahli teologi yang terkenal. Untuk nasihat dan bantuan dalam memerintah, paus boleh beralih kepada Kolej Kardinal.<ref name=McDonough227>McDonough (1995), p. 227</ref>

Berikutan kematian atau peletakan jawatan seorang paus, anggota Kolej Kardinal yang berusia di bawah 80 tahun bertindak sebagai kolej pemilihan, bertemu dalam konklaf kepausan untuk memilih pengganti.<ref name=duffy416>Duffy (1997), p. 416</ref> Walaupun konklaf itu boleh memilih mana-mana lelaki Katolik sebagai paus, sejak 1389 hanya kardinal telah dipilih.<ref name=duffy417and18>Duffy (1997), pp. 417–8</ref>

== Amalan ibadat ==
Beberapa amalan ibadat tradisi Roman Katolik termasuk membuat [[tanda salib]], berlutut, tunduk, dan menerima [[Perjamuan Tuhan]] semasa upacara ibadat mereka.<ref name=CatholicMass>[https://berkleycenter.georgetown.edu/essays/roman-catholic-practices Roman Catholic Practices]</ref> Bentuk amalan utama mereka dipanggil Misa.<ref>[https://www.thoughtco.com/catholic-mass-542959 The Catholic Mass]</ref> Ia disambut setiap hari. Penganut Katolik dikehendaki menghadiri hari Ahad dan beberapa [[Hari Suci Wajib]].<ref name=CatholicMass/> Di Amerika Syarikat, Hari Suci Wajib adalah: Mary, Ibu Tuhan (1 Januari), Kenaikan Maria ke Syurga (15 Ogos), [[Konsepsi Suci]] (Mary) (8 Disember), [[Naiknya Jesus ke langit|Kenaikan Jesus ke Langit]] (40 hari selepas Paskah), Krismas (25 Disember) dan [[Hari Para Orang Kudus]] (1 November).<ref>[https://www.thoughtco.com/catholic-holy-days-of-obligation-542490 Catholic Holy Days of Obligation in the United States - ThoughtCo]</ref> Walaupun ini ialah semua amalan Roman Katolik, gereja-gereja Kristian lain juga menggunakan beberapa atau semua amalan yang sama. Katolik meletakkan lebih banyak perhatian pada [[Maryam|Perawan Maria]] (ibu Yesus) daripada banyak orang Kristian lain, memanggilnya "Ibu Tuhan," "Ratu Syurga," dan berdoa melalui Nya kepada Anaknya, Yesus, secara kerap.<ref>[https://www.gotquestions.org/virgin-Mary.html What does the Bible say about the Virgin Mary - Got Question]</ref>

== Sakramen ==
Gereja Katolik mempunyai tujuh [[sakramen]].<ref name=WordPress>[https://thomastrika.wordpress.com/2009/09/24/7-sakramen-dalam-gereja-katolik-the-7-sacraments-in-the-catholic-church/ 7 Sakramen dalam Gereja Katolik]</ref> Ketujuh-tujuh sakramen tersebut ialah Pembaptisan, Pengesahan, [[Perjamuan Tuhan]], Rekonsiliasi, Pengurapan Sakit, Pengakuan Dosa dan Pernikahan Suci ([[perkahwinan]]).<ref name=WordPress/> [[Perjamuan Tuhan]] selalu menjadi salah satu aspek yang paling penting dalam agama Kristian. Penganut Katolik percaya bahawa [[Jesus Christ]] benar-benar hadir dalam bentuk roti dan wain.<ref>[http://www2.kenyon.edu/Depts/Religion/Projects/Reln91/Blood/Eucharistmain.htm The Eucharist]</ref> Ini berlaku melalui transubstansi (''transubstantiation'') yang berlaku semasa Misa. Penganut Katolik percaya kepada keperluan [[cinta]], harapan dan [[agama|iman]] untuk mendapatkan keselamatan (agama), tetapi semua ini berasal dari rahmat. Ini berbeza dengan tafsiran abad ke-16 yang dibuat oleh Luther. Katolik mentafsirkan Alkitab (buku yang diberikan Tuhan) mengikut Tradisi. Tradisi ialah penyebaran awal kehidupan gereja dan ajaran, seperti yang tercatat dalam tulisan-tulisan Bapa-bapa Gereja yang hidup di abad-abad pertama. Pada masa itu kitab-kitab suci yang diterima di dalam Alkitab, yang merupakan koleksi buku-buku yang dipertimbangkan. Satu peraturan asas untuk Katolik ialah "Kebenaran tidak boleh bercanggah dengan kebenaran". Mereka menerjemahkan Alkitab dengan fikiran ini. Tiada tafsiran boleh diterima jika ia bercanggah dengan kebenaran yang lain.

== Rujukan ==
{{reflist|20em}}

== Pautan luar ==
*[http://www.vatican.va/ Takhta Suci] – laman web rasmi
*[http://www.news.va/ News.va]  – laman web rasmi berita
*[https://www.youtube.com/vatican The Vatican]  – laman web rasmi YouTube
{{Portal bar|Kristian|Agama}}

{{Kawalan kewibawaan}}

[[Kategori:Gereja Katolik Rom]]
[[Kategori:Gereja]]