Difference between revisions 354313 and 362265 on nahwiki

{{Taxobox
| color = pink
| name = Cuetlāchtlācamāyeh
| status = LR/lc
| image = Black_bear_large.jpg
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| classis = [[Mammal]]ia
| ordo = [[Carnivora]]
| familia = [[Ursidae]]
| genus = ''[[Ursus (biology)|Ursus]]''
| species = '''''U. americanus'''''
| binomial = ''Ursus americanus''
| binomial_authority = [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1780
}}

'''Cuetlāchtlācamāyeh''' nozo '''tlīltlācamāyeh''' cē yolcatl in tlen latintlahtolli: ''Ursus americanus'', yehhuātl zan iuhqui tlachiyaznequi quēmeh cē [[tecuani]], zan yāuh quin mahciz tepitzin itēnxōmah, niman īpan īxcuāteh quipiya quētla cē corōztzīn, nemi īpan [[tepētl]] ahnozo [[cuauhtlah]], zan īcuetlaxpan tlaztaltic niman ītomiyō tlīltic. Yeh chānti nochipa īpan [[tepētlah]] ipan [[Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān|Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl]], [[Canada]] īhuān [[Mēxihco]]; noyuhqui inon yolcatl chanti itechpahuicpa Atlantico hueyatenco, canah Pacífico hueyatenco in ompa Ixachitlan mictlampa. 

In tlīltlācamāyeh quipiya itlacual ipampa tepetlahco. In tlahpohualli itech tetecuanoh era, hace tiempo, seguramente de ome millones. En la actualidad, la especie está protegida y se considera que existen entre 500.000 ihuan 750.000 tetecuanoh ipan inin cemantoc tlalli.

Ocachi tepitzin icampa in [[tlācamāyeh]] ihuan iztatlācamāyeh necah yolcatl quipiya ce tlapaltzontli cenca oscuro según las regiones, que van del tliltic al iztac, pasando por el chiltic ihuan in nextic.

== Tlacuālli ==
In tlīltlācamāyeh tlacua nochi: in [[tlanelhuayōtl]] cē 75% ī[[tlacuālli|tlacuāl]]. inin tecuani yolcatl tlacua [[achtli]], [[xihuitl]], [[xōchihcualli]] ([[avellana]], [[baya]], [[piñón|piñones]], xōchihcualli [[escaramujo]]itechcopa, [[manzana]], [[nochtli]]...), [[bellota]] y [[hayuco]].<ref>Charles Jonkel, «lang|en|Black, brown (grizzly) and polar bears », dans John L. Schmidt, Douglas L. Gilbert (éd), lang|en|''Big game of North America'', Harrisburg, PA, Stackpole Books, 1978, p. 227-248</ref> īmotlacua noyuhqui īcampa [[tlazolnacatl]], īca [[insecto]] ([[avispa]], [[azcatl]], [[pipiyolli]], [[termita]]s). Atacan más raramente a [[quimichin]] ihuan [[mazatl|māmazāh]]... Completan su régimen alimentario con [[xochipalmichin]], [[trucha]], [[tecuicihtli]] ihuān son aficionados canah in [[neuctli]]. 

In tlīltlācamāyeh se acercan a veces a los establecimientos humanos ([[huerta]]s, [[colmena]]s, campos, caxiltechcopa [[tlazolli]], [[callahcuayan]]) para encontrar itlacual. Pueden atacar a las [[Ichcatl (yōlcatl)|ichcatl]] ahnozo [[pitzotl]] ihcuac ahmo encuentran occe tlacualli. 

Tlātlācamāyeh deben almacenar importantes reservas de [[grasa]] para pasar in [[tlaceceyan]]. Ipan Tlahuetziyān, pueden consumir hasta 20.000 [[caloría]]s ic [[tonalli]].<ref>. Catherine et Rémy Marion, ''Cap sur les ours'', Paris, Nathan, 1997, p. 41.</ref> Tienen también grandes necesidades itechcopa [[ātl]].

[[Īxiptli:Schwarzbär-Omega Park.jpg|left|thumb|Tecuani tlīltlācamāyeh]]

==Nō xiquitta==<!--Véase también-->
* [[Tlācamāyeh]]

== Occequīntīn macehuallahtōlcopa ==

== Tlahtōlcaquiliztilōni ==
<REFERENCES/>

[[Neneuhcāyōtl:Tlācamāyehqueh]]

[[ar:دب أسود أمريكي]]
[[az:Baribal]]
[[be:Барыбал]]
[[bg:Американска черна мечка]]
[[br:Arzh du Amerika]]
[[ca:Ós negre americà]]
[[ceb:Ursus americanus]]
[[chy:Mo'ôhtáenáhkohe]]
[[cs:Medvěd baribal]]
[[da:Amerikansk sortbjørn]]
[[de:Amerikanischer Schwarzbär]]
[[dsb:Baribal]]
[[en:American black bear]]
[[eo:Amerika nigra urso]]
[[es:Ursus americanus]]
[[eu:Hartz beltz]]
[[fa:خرس سیاه آمریکایی]]
[[fi:Mustakarhu]]
[[fr:Ours noir]]
[[he:דוב שחור אמריקני]]
[[hr:Američki crni medvjed]]
[[hsb:Baribal]]
[[hu:Fekete medve]]
[[id:Beruang hitam Amerika]]
[[ik:Iggaġri]]
[[it:Ursus americanus]]
[[ja:アメリカグマ]]
[[ka:ბარიბალი]]
[[kk:Барибал]]
[[ko:아메리카흑곰]]
[[koi:Америкаись сьӧд ош]]
[[la:Ursus americanus]]
[[lt:Juodasis lokys]]
[[lv:Amerikas melnais lācis]]
[[mk:Американска црна мечка]]
[[mn:Америкийн хар баавгай]]
[[mrj:Америка шим мӧскӓ]]
[[my:အမေရိကန် ဝက်ဝံနက်]]
[[nl:Amerikaanse zwarte beer]]
[[no:Amerikansk svartbjørn]]
[[nv:Shash łizhinígíí]]
[[pl:Baribal]]
[[pnb:امریکی کالا رچھ]]
[[pt:Urso-negro]]
[[qu:Yana ukumari]]
[[ro:Ursus americanus]]
[[ru:Барибал]]
[[simple:American Black Bear]]
[[sk:Medveď baribal]]
[[sl:Ameriški črni medved]]
[[sv:Svartbjörn]]
[[th:หมีดำ]]
[[tr:Amerikan kara ayısı]]
[[udm:Америкаысь сьӧд гондыр]]
[[uk:Ведмідь барибал]]
[[vi:Gấu đen Bắc Mỹ]]
[[zh:美洲黑熊]]
[[zh-min-nan:Bí-chiu o͘-hîm]]