Difference between revisions 372711 and 384444 on nahwiki

{{Coor capital dm|34|36|13|S|58|22|54|W}}
{{Tlācatiyān 
| āchcāuhtōcāitl_nativo = República Argentina
| āchcāuhtōcāitl = Argentina Tlācatlahtohcāyōtl
| cemāxcātōcāitl = Argentina
| pāmitl = Flag of Argentina.svg
| chīmalli =Coat_of_arms_of_Argentina.svg
| símbolos =
| mapa = Argentina (orthographic projection).svg
| imagen_mapa_tamaño = 290px
| lema_nacional = "En unión y libertad" <br /> Caxtillāntlahtōlli: "Īpan cetiliztli īhuān yōllōxoxouhcayōtl"
| āltepētlacuīcatl = ''[[Himno Nacional Argentino]] (Argentinaāltepētlacuīcatl)''
| tēcuacān = [[Āltepētl Buenos Aires|Buenos Aires]]
| tēcuacān_chānehqueh = 3.025.772 (2006)
| huēyi_āltepētl = [[Āltepētl Buenos Aires|Buenos Aires]]
| āchcāuhtlahtōlli = [[Caxtillāntlahtōlli]]   
| tēpacholiztli = [[Tlācatlahtohcāyōtl]] 
| tēpachohqueh = [[Argentina Tlahtocatēīxiptla|Tlahtocatēīxiptla]]
| tēpachohqueh_tōcāitl = [[Cristina Fernández]]
| tzintiliztli = [[Argentina Celcatiyotl|Celcatiyotl]]<br />
| fundación_hitos = &nbsp;• Ōmopēuh <br />&nbsp;• Centlamialli
<br />
| tzintiliztli = [[Independencia]]
| fundación_hitos = &nbsp;• Iniciada<br />&nbsp;• Declarada
| fundación_fechas = īhuīcpa [[Caxtillān]]<br />[[Tlamācuīlti 25]], [[1810]]<br />[[Tlachicōnti 6]], [[1816]]
| Tēntli = 2,791,8104
| tlaīxpayōtl_tlatēctli = 8
| tlaīxpayōtl_ātl = 1.1%
| cuāxōchtli = 9,655
| huēyi_ātēntli = 4,989
| chānehqueh = 38 970 611
| chānehqueh_pozāhuacāyōtl = 14
| PIB_nominal = [[{{USAgent2}}tl dollar|USD]] 323.800 millones (est) {{Infobox ref|7}}
| PIB_nominal_año = 2008
| PIB_nominal_puesto = 31
| PIB_nominal_per_cápita = [[{{USAgent2}}tl dollar|USD]] 6,606 (2008)(est) {{Infobox ref|7}}
| PIB = [[{{USAgent2}}tl dollar|USD]] 571,392,000,000 (est) {{Infobox ref|7}}
| PIB_año = 2008
| PIB_puesto = 23
| PIB_per_cápita = [[{{USAgent2}}tl dollar|USD]] 14,376 (2008) (est) {{Infobox ref|7}}
| IDH = 0.869
| IDH_año = [[2007]]
| IDH_puesto = 38 
| IDH_categoría = {{Ingreso|ingreso=pani}}
| tomīn = [[Argentina peso]], ($ ARS)
| tlācatōcāitl = Argentinatlācatl, tlācah
| horario = 
| horario_verano = miaquīntīn, [[UTC-3]]
| cctld = [[.ar]]
| código_telefónico = +54
| prefijo_radiofónico = AYA-AZZ, LOA-LWZ, L2A-L9Z
| nenecuilhuāztli_ISO = 	032 / ARG / AR
| miembro_de = [[ONU]], [[OEA]], [[CSN]], [[Mercosur]]
}}

'''Argentina Tlācatlahtohcāyōtl''',  ahnozo '''Argentina''' ({{es2}} '''República Argentina''' nozo '''Argentina'''), ītōca [[tlācatiyān]] ahco [[Ixachitlān]] Huiztlāmpa, auh cah [[Āltepētl Buenos Aires|Buenos Aires]] [[āltepēnānyōtl|īāltepēnānyo]] auh [[tēcuacān|ītēcuacān]].

Cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca [[Bolivia]], canahpa icalaquitlāmpa nō [[Chile]], canahpa iquizāyampa [[Uruguay]], [[Brasil]] īhuān [[Paraguay]], in iuhquin canahpa tlāpcopa [[Ilhuicaātl Atlántico]], īhuān canahpa huiztlāmpa [[Antartico Huēyātl]].

Argentina cah inic nāhui tlālli Ixachitlānco īhuān inic chicuēyi tlālli [[Tlālticpactli|Tlālticpac]]. Argentina cah in tlācatiyān inic ēyi caxtillahtōhqueh Ixachitlānco īhuān inic nāhui Tlālticpac.

== Tlāltōcāitl ==
Inīn [[tlācatiyān]] tlapiya [[Latintlahtōlli]] ''Argentum'', ītechpa in ''Río de la Plata'' quihtōznequi ''Iztāc Teōcuitlatl Ātoyatl'', īpampa cē tlaquetzalli ītechpa in ''Iztāc Teōcuitlatl Tepētlah'', in tlein ''Argentina'' quihtōznequi ''Iztāc Teōcuitlatl Tlālli''.

==Tlahtōllōtl==<!--Historia/History-->
Mihtoa in auchtlācah tlamini īpan inōn tlāltin mictlāmpa achto huitztlāmpa motōcāyōtia Patagontlān.

In Argentina ōyeya tepitzin ihuani īpampa caxtiltēcah in īpan [[Mācuīlpōhualxihuitl 16]]. Inōn tlācatiyān moxexelohua īhuīcpa [[Caxtillān]] ic ximayahui in inglatēcatl ītlapehual īpan [[1806]] {{2conejo}} oc [[1807]] {{3caña}}. In huēyi Ixtlahuatl īhuān ānalco ātōyātl nenequi ic europantlācah īpampa axentinēcatl āmoxnahuatiliztli in xiuhpan [[1853]] {{10casa}}. 

Īca [[tepozcōātl]] īhuān yancuīc tōltēcayoh chīhuayōltica, nicān Argentina motitlani occequīntīn tlācatiyān nacatl, ichcatl, ehuatl īhuān achtli. Canahpa [[Mācuīlpōhualxihuitl 20]], Argentina quemeh cē tlatquihuac tlācatiyān catca, auh [[Īyāōyo in Cemānāhuac Inic Ōme]] ōtlaixpolouh ītequiyo īhuān ītlācapachouh.

In īhuīcpa [[1930]] {{9conejo}} in arxentinēcah tepachohualiztli mācēhualtin īhuān yāōtlayehcoanimeh cateh. Tepanyāōquizcani [[Juan Perón]], tlahtohcātēīxiptla catca in xiuhpan [[1946]] {{12conejo}} canahpa [[1955]] {{8caña}}, yehhuātl quipēhua īargentinatetenahuatoh, in āquin inic cē Tlahtocātēīxiptla quimauhtili oc īmiquiz.

Inīn xiuhpan [[1982]] {{9conejo}}, Argentina ōquipix cē īyāōyō īca [[Tlacetilīlli Huēyitlahtohcāyōtl]] in īpan ōquipolo Malvinah Tlatlhuactli, auh Carlos Saúl Menem ītlahtocātēīxiptla ōtētlapolouh canah [[Elizabeth II]] xiuhpan [[1998]] {{12conejo}} zātēpan in Pilli īhuīcpa Gallitlān ōtētlapolouh canah in Argentina inīn xihuitl [[1999]] {{13caña}}.

Argentina omopēuh xihuetzi oc [[2004]] {{5ped}}, ihcuāc ōmoquetz ītlācatepachohualiz īpampa xiyectlali ītequiyo īhuān īcualtepachohualiz.

==Cemānāhuacāyōtl== <!--Geografía-->

Cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca [[Bolivia]], canahpa icalaquitlāmpa nō [[Chile]], canahpa iquizāyampa [[Uruguay]], [[Brasil]] ihuan [[Paraguay]], in yuhquin canahpa tlāpcopa Atlantico Huēyātl, īhuān canahpa huiztlāmpa Antartico Huēyātl.

Īhuēyitlālpan īxtli cah 2.780.400 Km2. Īānāhua tlatlamachiyōtiāni 11,122 km. 

===Tepētiliztli=== <!--Orografía-->
Cateh miaquīntīn tlatlālhuāctli: [[Malvinah Tlatlālhuāctli]] (Hueyi Malvina ihuan Soledad), īhuān in Atlānticoc hueyatl. In quipiya in Tierra de Fuego (Tletlalpan) Tlālhuāctli īhuān Tlahtohcāyōtl Tlalhuactli.

===Yeyāntli=== <!--Clima-->
===Yōlcatiliztli=== <!--Biodiversidad-->

==Tlanahuatīliztli īhuān cemitquimatiliztli== <!--Legislación y política-->
===Xelihuiliztli=== <!--División política-->

<!-- Tabla de los estados -->
{|width=600px align=center
|colspan=4 style="background:#e9e9e9;" align=center|'''Argentina īxeliuhca'''
|- 
|colspan=4 align=center|[[Īxiptli:Argentina - Político 2.png|thumb|center|280px|''Provincias de la Argentina''. Argentina (Coztic Tlalli quimpopoloc ōmpa [[Inglatlālpan]])]]
|- 
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Tlahtohcāyōmeh'''
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Chānehqueh (2005)'''
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Tentli (km²)'''
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Āltepēnānyōtl''' 
|- bgcolor="#f0f0f0"
|'''Tlācatlahtohcāyōtl Arxentinēcatl'''  
| align="right" |'''103 088 000''' 
| align="right" |'''1 959 248''' 
| '''[[Buenos Aires (Āltepētl)|Buenos Aires]]'''  
|-
|1. [[Buenos Aires Tēcuācān]]
| align="right" | 1 051 000 
| align="right" | 300 
| [[Buenos Aires (Āltepētl)|Buenos Aires]]
|- bgcolor="#f0f0f0"
|2. [[Buenos Aires HueyaltepetlHuēyāltepētl Buenos Aires|Buenos Aires]] 
| align="right" | 2 842 000 
| align="right" | 177
| [[La Plata]] (In Iztateocuitlatl)
|-
|3. [[Catamarca]] 
| align="right" | 517 000 
| align="right" | 3.812  
| [[San Juan]]
|- bgcolor="#f0f0f0"
|4. [[Chaco]] 
| align="right" | 751 000
| align="right" | 87
| [[La Rioja]]
|-
|5. [[Chubut]] 
| align="right" | 4 256 000 
| align="right" | 1.642 
| [[Santa Fe]]
|- bgcolor="#f0f0f0"
|6. [[Cordoba]] 
| align="right" | 3 238 000 
| align="right" | 2.317 
| [[Cordoba]]
|-
|7. [[Corroentes]] 
| align="right" | 2 475 000 
| align="right" | 288
| [[Corrientes]]
|- bgcolor="#f0f0f0"
|8. [[Entre Rios]] (Atoyatitlan) 
| align="right" | 562 000
| align="right" | 73
| [[Entre Ríos]]
|-
|9. [[Formosa]]
| align="right" | 1 489 000
| align="right" | 168 
| [[Formosa]]
|- bgcolor="#f0f0f0"
|10. [[Jujuy]] 
| align="right" | 4 893 000
| align="right" | 529
| [[San Salvador de Jujuy]]
|-
|11. [[In Pampa]] (Ixtlahuacan)
| align="right" | 3 116 000
| align="right" | 204
| [[Santa Rosa]]
|- bgcolor="#f0f0f0"
|12. [[In Rioja]]
| align="right" | 2 334 000
| align="right" | 407
| [[La Rioja]]
|-
|13. [[Mendoza]] 
| align="right" | 6 652 000
| align="right" | 231  
| [[Mendoza]]
|- bgcolor="#f0f0f0"
|14. [[Misiones]]
| align="right" | 14 161 000
| align="right" | 120
| [[Misiones]]
|-
|15. [[Nauquen]] 
| align="right" | 3 988 000
| align="right" | 180
| [[Nauquen]]
|- bgcolor="#f0f0f0"
|16. [[Río Negro]] (Tlilāpan)
| align="right" | 1 605 000
| align="right" | 144
| [[Río Negro]]
|-
|17. [[Salta]] 
| align="right" | 3 988 000
| align="right" | 180
| [[Salta]]
|- bgcolor="#f0f0f0"
|18. [[San Juan]]
| align="right" | 1 605 000
| align="right" | 144
| [[San Juan]]
|-
|19. [[San Luis]] 
| align="right" | 3 988 000
| align="right" | 180
| [[San Luis]]
|- bgcolor="#f0f0f0"
|20. [[Santa Cruz]]
| align="right" | 1 605 000
| align="right" | 144
| [[Rio Gallegos]]
|-
|21. [[Santa Fe]] 
| align="right" | 3 988 000
| align="right" | 180
| [[Santa Fe]]
|- bgcolor="#f0f0f0"
|22. [[Santiago Estero]]
| align="right" | 1 605 000
| align="right" | 144
| [[Santiago Estero]]
|-
|23. [[Tierra de Fuego]] (tletlalpan)
| align="right" | 3 988 000
| align="right" | 180
| [[Uxuaya]]
|- bgcolor="#f0f0f0"
|24. [[Tucuman]]
| align="right" | 1 605 000
| align="right" | 144
| [[San Miguel de Tucuman]]
| 
|}

== Tequiyōtl ==
Argentina cē tequiyōtl īpan Ixachitlān ītech temocpan [[Brasil]], [[Uruguai]] īhuān [[Paraguai]] icampa inahuatil [[MERCOSUR]]. Arxentinecatl tequiyōtl tequipanoa īhuīc tlaquixtilli tlalpixcayotl īca inic cē ichcapixcayotl ipan Patagontlan, nōiuhqui inic ōme tequipanolli piya cē ācalquīxōhuayān ītequipanoliz in ōmpa [[Buenos Aires (Āltepētl)|Buenos Aires]].

Occequīntīn arxentinecah huēyi tequipanolli in tlalpixcayōtl īhuīpan tlacintli, tlauhtli, [[cintli]], ācintli, [[xocomecatl]], [[mazatexocotl]], acecexocotl, acoloxocotl, xoxocotl, nōhuān pitzopixcayōtl, cahuayōhpixcayōtl, cuacuahuepixcayōtl, tentzonpixcayōtl, pipiyolpixcayōtl, īnōmpan coyonimatiliztli tlaquixtilli iztac teōcuitlatl, chīltic tepoztli, tlīltepoztli, āmochitl, temētztli.

==Chānehquehliztli== <!--Demografía-->
===Huēyi āltepēmeh=== <!--Grandes ciudades-->
===Tlācanemitiliztli=== <!--Migración-->
===Tlahtōltin=== <!--Lenguaje(s)-->

===Neltococayōtl=== <!--Religión-->
==Tōltēcayōtl== <!--Cultura-->
===Īxiptlayōliztli=== <!--Cine-->
===Tlacualcāyōtl=== <!--Gastronomía-->
===Tōnalizcāyōtl=== <!--Periodismo-->
===Cuīcayōtl=== <!--Música-->
Cah huēyi tlacuīcaliztli [[Soda Stereo]].

===Momotlalcāyōtl=== <!--Deporte-->
Cualli [[xōtlachpatoliztli]] tlācah cateh īca [[Asociación del Fútbol Argentino]].
==Nemachtiliztli== <!--Educación-->
==Tlalyehcotiliztli== <!--Infraestructura-->
==Tlamatiliztli īhuān āmantēcayōtl== <!--Ciencia y tecnología-->
===Tlachicāhualiztli=== <!--Energía-->
===Huaznenquiliztli=== <!--Transportación-->
===Nēzcāyōpanōliztli=== <!--Comunicaciones-->
===Huēhuehtlatquicayōtl=== <!--Patrimonio-->
== Tlaīxcopinalli ==
<gallery>
Īxiptli:ViñedoCafayate.jpg|''Salta''
Īxiptli:Aconcagua.jpg|''Tepētl Aconcahua''
Īxiptli:Iguacu-004.jpg|''Ihuazu Atemoctli''
Īxiptli:Southern right whale.jpg|''Valdez Huēyātl''
Īxiptli:Selva-misionera.JPG|''Misiones quiyahuicuāuhtlah''
Īxiptli:Aconcagua from base.jpg|''Aconcahua''
Īxiptli:Perito moreno.jpg|''Perito Moreno''

Īxiptli:Buenos Aires at night.JPG|''Cualli Ehēcameh''
Īxiptli:Tango-Show-Buenos-Aires-01.jpg |''Tango''
Īxiptli:Erythrina crista-galli2.jpg|''Argentina xōchitl''
</gallery>

== Āmoxtiliztli ==
* ''Reader’s Digest'', Gran Atlas Ilustrado del Mundo īpān Caxtillāntlahtōlcopa, ''Duncan Company [[Londres]], [[Inglatlālpan]], otepoztlahcuiloc ipan [[Italia]], 1999''.

[[Neneuhcāyōtl:Tlācatiyān Ixachitlānco]]
[[Neneuhcāyōtl:Tlacetilīztli Huitzixachitēcatl Tlācatiyān]]
[[Neneuhcāyōtl:Argentina]]

{{Link FA|af}}