Difference between revisions 425597 and 427465 on nahwiki

{{Cualli tlahcuilolli}}⏎
{{Altepetl
| Tocaitl       = Santa Fe Analco
| Chantocaitl   = Santa Fe<br />Yootó<br />Ogha Po'oge
| Ixiptli       = Santa Fe, New Mexico Montage 1.png
| Tlalmachiyotl = Santa_Fe_County_New_Mexico_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Santa_Fe_Highlighted.svg
| Chimalli      = 
| Pamitl        = 
| Tlacatiyan    = Tlacetililli Tlahtohcayotl
| Tlacatiyanf   = {{USA}}
| Tlacatiyan_ixeliuhca1 = Tlahtohcayotl
| Xeliuhca1     = {{US-NM}}
| Tlacatiyan_ixeliuhca2 = Teucyotl
| Xeliuhca2     = [[Santa Fe (teucyotl)|Santa Fe]]
| Tequihuah = Tequihuah
| Tequihuahtocaitl  = [[Javier Gonzales]]
| Chanehqueh    = 67,947
| ChanehXihuitl = 2010
| Ixtentli      = 6.2 km<sup>2</sup>
| Tlalticpac tliltetl = 99° 40′ 58″ M, 120° 21′ 22″ I 
| Tlacapohualtextli  = 
| Altepetzintiliztli = [[1607]]
| AltepetzintiliztliTocaitl =
| Tlacatocaitl  = Santa Fe Analcatl
| Huehcapancayotl = 2109 m
| CP = 87500-87599
| CT = 505
| UTC = [[UTC-7]]
| Matlatzalantli = http://www.santafenm.gov/
}}

'''Santa Fe Analco''' ([[caxtillantlahtolli]]: ''Santa Fe'', [[navajotlahtolli]]: ''Yootó'' ihuan [[tehuatlahtolli]]: ''Ogha Po'oge'') in altepetl in ompa [[Yancuic Mexihco]], inin altepetl ocachi huehcauh ipan [[Tlacetililli Tlahtohcayotl Ixachitlan]].

Ce Yancuic Mexihco ixeliuhca itechpahuic in teucyotl [[Santa Fe]], itzalan icampa hueyi [[Albuquerque]] ipan in tlaltecoyan [[Yancuic Mexihco]] cah. In altepetl quipiya 67,947 chanehqueh.<ref>http://www.50states.com/newmexic.htm</ref>

== Tlaltocaitl ==<!--Toponimia-->
Inin tlalli omocuep itlaltocatzin ipampa nahuatlahtolcopa: '''Analco'''. Inin tocaitl huehcauhtlacuepalli canahpa ''La Villa Real de la Santa Fe de San Francisco de Asís'' caxtillahtoltica. Occe tlahtolli omopeuh motenehua '''[[analli]]''' ahnazo ''tlalli ompa analli'' nahuatlahtoltica.

* [[Caxtillantlahtolli]]: '''Santa Fe'''
* [[Navajotlahtolli]]: '''Yootó'''
* [[Tehuatlahtolli]]: '''Ogha Po'oge'''

== Tlalcemanahuayotl ==<!--Geografía-->
[[Īxiptli:Interstate 25 approaching Santa Fe New Mexico.jpg|thumb|left|In tepehuahcan [[Sangre de Cristo]] ipan Santa Fe Analco.]]

'''Altepetl Santa Fe Analco''' itoca [[Mexihco]] [[tecuacan|itecuacan]]. Santa Fe Analco tlatectli in tlahcopampa in tlahtohcayotl [[Yancuic Mexihco]]. Cuaxochtia in mictlampa ica in [[Tesuque]] ihuan huitztlampa [[Eldorado]]. Quipiya 1,479 km² in hueyatentli in mohtlamantiliah ipan cempoalmatlahtli omome: in huitztlampa in [[Tepehuahcan Sandía]], noihqui in hueyi tepehuehcan [[Sangre de Cristo]] ica 3930 m. tliltetl ocachi cuauhuic ipan Yancuic Mexihco, in ompa mictlampa Sierra de Guadalupe; ihuan in tlapcopa in [[Ixtlahuacan Santa Fe]] ihuan in centettihuitz in [[Sierra Nevada]].

=== Calpolli ===
* [[Calpolli Analco]]
* [[Calpolli Don Gaspar]]
* [[Calpolli Santa Fe]]
* [[Calpolli Santa Fe Railyard]]

== Huehcapatlahtolyotl ==<!--Historia-->
Achcauhtlacah nican ipan Santa Fe Analco catcah tehua macehuallacah in tlein otlaquetza Altepetl xiuhpan 1050 canapah 1150. Inic ce itoca Ogha Po'oge, ce tehualtepeticpac itech ixtlahuahcan.

In [[24 de junio]] xiuhpan [[1619]], caxtiltecatl [[Pedro de Peralta]], inic yei tepachoani, in onemic ce expedición, motenehua nican [[Yancuic Mexihco]] ihuan in [[20 de marzo]] xiuhpan [[1598]] oaci ompa in [[Atoyatl Sacramento]] ce achcauhtoca europatlacameh pampa axcan in Altepetl Santa Fe Analco.

== Tequitiliztli ==<!--Economía-->
[[Īxiptli:Santa_Fe_NM.jpg|thumb|left|Santa Fe Analco, ce turisticoaltepetl.]]

Santa Fe Analco in inic ce tlachiuhqui ipan [[alfalfa|alfalfapixcayotl]]. Occequintin yancuic mexihcah hueyi tequipanolti in tlalpixcayotl itech [[cintli]], [[chilli]], [[xoconochtli]], [[nohpalli]], [[xonacatl]], [[limonxocotl]], nohuan [[pitzopixcayotl]], [[totolpixcayotl]], [[ichcapixcayotl]], [[cahuayohpixcayotl]], [[cuacuahuehpixcayotl]] inompan [[coyonimatiliztli]].

Nican itlachuhual in cualli chichihualatl ipan onohuayan, Santa Fe Analco oncah establos ihuan industria chichihualoyan ipampa chichihualli,  tlatetzauhtli, xocoqui ihuan chichihualalchiyatl, no iuhqui onca hueyi tiyaquiztli in jueves ihuan domingos.

In tomin motlacohua ipan nacamacoyan, pahcalli, amanamacoyan, tilmahnamacoyan, cacnamacoyan, tlaxcalnamacoyan, quilnamacoyan, texnamacoyan, tlacualcalli, ihuan occequintin  establecimientos.

=== Ohtiliztli ihuan huaznenqui ===<!--Comunicaciones y transporte-->

== Tepacholiztli ==<!--Poder y gobierno-->
[[Īxiptli:NewMexicoPalaceSantaFe.jpg|thumb|right|middle|[[Tlahtoantecpan]], xiuhpan 1609.]]

{| class="wikitable" 
|- align=center style="background:#d8edff"
!Tequihuah!!Cahuitl
|-
| Larry Delgado || 1998-2006
|-
| David Coss || 2006-2012 
|-
| Javier Gonzales || 2012
|}

== Chanehmatiliztli ==<!--Demografía-->
Ce Mexihco ixeliuhca itechpahuic in altepecalpolli [[Santa Fe (teucyotl)|Santa Fe]] ipan in onohuayan [[Santa Fe]], itzalan icampa ipan in tlaltecoyan [[Yancuic Mexihco]] ca. In altepemaitl quipiya 67,947 chanehqueh.

=== Neltoquiliztli ===<!--Religión-->
[[Īxiptli:Santa Fe San miguel chapel.jpg|thumb|left|San Miguel Teocalli (xihuitl 1610)]]

Huēhuehmēxihcatl teōneltococāyōtl poliuhqui cenca iciuhcac catca īpampa [[catolicismo romano]], mācēhualtin ahmō ōneltoqui mochololih canahpa ohuitepētitlān īhuān occequīntīn tlaihiyōhuatilocque zannō ''Santo Oficio'' ([[Caxtillān Atlācayōtl]]). Ihcuāc caxtiltēcah ōmpēhua mā xicristiania canah mācēhualtzintin zan motlamati Catolico teōneltococāyōtl quēmeh cristianoyōtl, mātēl in teōpixqueh tlamatizqiazque tlein ōyeyah occequīntīn cristianomeh ītōcā ''lutero tlalnetoqui'' īhuān inglatlālpantlalnetoqui.

Axcan inonqueh calpolli itech '''judioyōtl''' in sefarditlacameh, Huehuehcauh Santa Fe Analco ihuan '''cristianoyotl''' ihuicpa huēytlahtōlāmoxtli.

=== Chicahualiztli ===<!--Salud-->

== Tlamachtiliztli ==<!--Educación-->

== Tequichihualiztli ==<!--Arte-->
=== Cuicatlamatiliztli ===<!--Música-->
Miaquintin [[cuicatlamatiliztli]] cah inin teucyotl Santa Fe iuhqui [[banda]], [[norteña]], [[balada]] ahnozo [[opera]].

=== Calmanaliztli ===<!--Arquitectura-->
Santa Fe Analco quipiya ce cualli calmanaliztli, altepeticpac xamicalpan, calmeh otlaquetzaqueh ica tlalli.

== Momotlaliztli ==<!--Deporte-->
In momotlaliztli ipan sltepetl Santa Fe Analco cah ipampa xopatoltiliztli (ihuicpa in xiuhpohualli XX), chiquiuhpatoliztli, omemalacaztli, tenis, mapatoltiliztli, ihuan momotlacayotl itech tepozcuaitl. 

Santa Fe Analco oquipiya cemanahuac tlamahuichihuanih ipan momotlalcayotl quemeh: xopatiliztli, mapatoltiliztli, hockey patines, amapatoltiliztli, acalpamitl, taekwondo, tenis, atletismo, triatlón, aquizaliztli, windsurf, golf, motociclismo, rally, ciclismo, ocachi axcan, Fórmula 1 ihuan quiquiuhpatoltiliztli.

== Ixiptlayolli ==
<gallery>
Īxiptli:Our Lady of Guadalupe Church 2.jpg|Tonantzin Guadalupe iteopan.
Īxiptli:Cathedral Basilica of St. Francis of Assisi - A - Stierch.jpg|In Hueyteocalli Santa Fe Analco.
Īxiptli:SantaFeFineArtMuseumStroller.jpg|Tequitcalli Santa Fe.
</gallery>

== Icniuhcayo altepetl ==
Altepetl Santa Fe Analco ca icniuhcayotl ica ininqueh altepetl.

<center>
{| class="wikitable"  style="text-align:center; background:white; width:55%;"
|- style="color:white;"
!style="background:#659ec7;"|Altepetl
!style="background:#659ec7;"|Tliltetl
!style="background:#659ec7;"|Tlacatiyan
!style="background:#659ec7;"|Xihuitl
|-
!style="background:lemonchiffon;"|[[Hidalgo del Parral]]
|[[Chihuahuah]]
|{{MEX}}
|1997
|-
!style="background:lemonchiffon;"|[[San Miguel de Allende]]
|[[Guanajuato]]
|{{MEX}}
|1978
|}
</center>

== No xiquitta ==
* [[Yancuic Mexihco]]

== Tlahtolcaquiliztiloni ==
<references/>

== Cequin tlatilantli ==<!--Enlaces externos-->

{{Yancuic Mexihco}}

[[Neneuhcāyōtl:Altepetl ipan Yancuic Mexihco]]
[[Neneuhcāyōtl:Yancuic Mexihco]]