Difference between revisions 474590 and 474737 on nahwiki

{{Tlacatiyan
| Chantocaitl = Tlacatlahtocayotl Peru⏎
| Tlaltocaitl = República del Perú<br>Piruw Hapan Llaqta<br />Piruw Suyu
| Chantocaitl = Tlacatlahtocayotl Peru⏎
| Tocaitl = Peru
| Pamitl = Flag of Peru.svg
| Chimalli = Escudo nacional del Perú.svg
| Tlacatiyancuicatl = [[Peru tlacatiyancuicatl]]
| Tlacatiyancuicatl_tlahcuilolli = United States Navy Band - Marcha Nacional del Perú.ogg
| Tlalmachiyotl = Peru (orthographic projection).svg
| lema_nacional = ''Firme y feliz por la unión''<br />({{es2}} "Huapactic īhuān pāquini in cētilizpampa")
(contracted; show full)27;Peru'' machiyotica ipan in ''u'', ye ahmo quitenehua yacayotl tozquinehnehuiliztli, mānel miec nāhuatlācah ōquihcuilohqueh ''pelon''.</ref><ref> Francisco Hernández. ōquihcuiloh ''Pelon'' īpan in tlahtōlli ''Pelon Mexixquilitl'', ''Pelon Chilli'', īhuān ''Pelon ichcatl oqvichtli'' īpan ''Rerum Medicarum Novae Hispaniae Thesaurus''</ref>


==Huehcapatlahtoliztli==
[[Īxiptli:80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.jpg|thumb|left|[[Machu Picchu]].]]

Huehuēcauh tlamantli nicān Peru īca tlācayotica 65,000 xihuitl īcuitlapan cenca cāhuitl zātēpan in tlācah ōpanoh ītech Bering tlālcamatl canahpa [[Ixachitlān Mictlāmpa]] zanno [[Ixachitlān Huitztlāmpa]]. Nicān ōnamiquih tlācatl Piccaicasa ihtic techcopa oztotl Piquimachay, īpan āxcān tlahtōcāltepētl Ayacucho.

In ''arqueología'' machtiliztli quihto ītech yanno inic cē chīhualtlācayōtl īpan Peru, quemeh caraltēcatl, nazcatl, mochicatl, chimucatl, paracatēcatl, chavincatl, huari tepitzin āltepētl īhuān occequīntīn tlahtohcāyōtl quemeh Tihuanahco, Chincha, Lima, īhuān Cuizmanco tlein ōquipolōlō īpampa Inca huēyitlahtohcāyōtl.

Chīhualtlācayōtl Huari ōtlachīhualoc cē tezcatl ihtic huēyitlahtohcāyōtl incatēcatl quenin ōacicoh canahpa āxcān [[Colombia]], [[Ecuador]], [[Bolivia]] īhuān [[Chile]], inīn chīhuatlācayōtl cinpixcayōtl, Pelōn ichcapixcayōtl īhuān calpōllālpixcayōtl. Achtotipan īcaxtiltlapolōlōliz in [[Mahtlācpōhualxihuitl 16]], [[Cuzco]] ītēcuacān. In cahuēyitlahtohcāyōtl catca, Peru in yōllōtl īhuīcpa Andes tepētlān. Oncān quipiya āltepēhuecauh quemeh [[Machu Picchu]].

In [[1821]] xiuhpan, Peru quipiya īcelcatiyo īhuīcpa [[Caxtillān]] īcan huēyitlahtohcāyōtl Yancuīc Granada motōcāyotia īpampa caxtiltēcah īca [[Lima]] ītēcuacān.⏎
⏎
==Tlalticpacmatiliztli==
[[Īxiptli:Peru Topography.png|thumb|200px|left|Peru īcemānāhuacāyō.]]

Īhuēyitlālpan īxtli cah 1,959,248 km² īhuān tlālhuāctlīxtli 5,127 km². Īānāhua tlatlamachiyōtiāni 11,122 km. Ca miaquīn tlālhuāctli. Cuāxōchtia canahpa ayamictlāmpa īca [[Andes Tepetlah]], canahpa huiztlāmpa nō [[Andes Tepetlah]]co, canahpa īquizāyampa nō [[Amazonas cuauhtlah]], īhuān canahpa īcalaquitlāmpa nō [[Ilhuicaātl Pacífico]].

Peru cemictica cuaxotia mictlampa ica Ecuador ihuan Colombia, In Atoyatl Amazonas pano ipan hueyixtlahuac cuauhtlacamac canahpa Colombia, [[Brasil]] huan [[Bolivia]] ce tlalli cenca azoquiyotic ca. In ompa cuaxtia huitztlampa no Chile ihuan Bolivia ipampa Andes Tepetlahco.

===Tepēetiliztli=== <!--Orografía-->
Quipia nahui regiones naturales quemeh Andes tepetlah huitztlampa canahpa Mictampa itzatlan Chile, Bolivia īhuān Ecuador; noyuhqui ihuehcapan altitud in cah in Cepayauhtic [[Huascarán]] ica 6,600 m. in hueyic tepetl ocachi ahco ipan Peru. Occe yoliztlalpan noyuhqui nicān tlalli in ahco pani ixtlahuatl hasta in atoyatl Amazonas in ompa tlapcopampa, in Tepetlah [[Andes]] iquiziyampa tlen nemi ihuic [[Océano Pacífico]].

===Yeyāntli===<!--Clima-->
(contracted; show full)

Īpan nō tlahcopampa zacatlah īca ehecahuacqui, Peru nican quipia ixtlahuatl īhuān tepetzintli pani atlacomolco itech Lima. In [[huaccaixtlahuatl]]<ref>Quihtōznequi ''desierto''</ref>. nican tlacatiyan [[Ica]] īhuān tlalhuactli [[Chimbote]] cah, quemeh tlahtohcayoh ayollohco Paracas itech Corriente de Humboldt in ōmpa Ilhuicaātl Pacífico.

===Y
ōlcatioliztli=== <!--Fauna-->
Nō xiquitta totomeh quemeh [[cōzcacuāuhtli]], [[alo]] ahnozo yōlcah [[Pelōn ichcatl]], [[alpaca]], [[huanaco]], [[tozantōchtli]], [[ocēlōtl]], [[āmiztli]] [[māpachtlācamāyeh]], [[māpachtli]], [[miztli]] īhuān occequīntīn.

<div align=center>
<!-- galería de mapas -->
{| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=800px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e 
(contracted; show full)|style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Acer saccharinum]]
|style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Opuntia ficus-indica]]
|style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Cantua buxifolia]]
|style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Cylindropuntia imbricata]]
|style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Pinus ponderosa]]
|-
|}

</div>

==Huehcapatlahtoliztli==
[[Īxiptli:80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.jpg|thumb|left|[[Machu Picchu]].]]

Huehuēcauh tlamantli nicān Peru īca tlācayotica 65,000 xihuitl īcuitlapan cenca cāhuitl zātēpan in tlācah ōpanoh ītech Bering tlālcamatl canahpa [[Ixachitlān Mictlāmpa]] zanno [[Ixachitlān Huitztlāmpa]]. Nicān ōnamiquih tlācatl Piccaicasa ihtic techcopa oztotl Piquimachay, īpan āxcān tlahtōcāltepētl Ayacucho.

In ''arqueología'' machtiliztli quihto ītech yanno inic cē chīhualtlācayōtl īpan Peru, quemeh caraltēcatl, nazcatl, mochicatl, chimucatl, paracatēcatl, chavincatl, huari tepitzin āltepētl īhuān occequīntīn tlahtohcāyōtl quemeh Tihuanahco, Chincha, Lima, īhuān Cuizmanco tlein ōquipolōlō īpampa Inca huēyitlahtohcāyōtl.

Chīhualtlācayōtl Huari ōtlachīhualoc cē tezcatl ihtic huēyitlahtohcāyōtl incatēcatl quenin ōacicoh canahpa āxcān [[Colombia]], [[Ecuador]], [[Bolivia]] īhuān [[Chile]], inīn chīhuatlācayōtl cinpixcayōtl, Pelōn ichcapixcayōtl īhuān calpōllālpixcayōtl. Achtotipan īcaxtiltlapolōlōliz in [[Mahtlācpōhualxihuitl 16]], [[Cuzco]] ītēcuacān. In cahuēyitlahtohcāyōtl catca, Peru in yōllōtl īhuīcpa Andes tepētlān. Oncān quipiya āltepēhuecauh quemeh [[Machu Picchu]].

In [[1821]] xiuhpan, Peru quipiya īcelcatiyo īhuīcpa [[Caxtillān]] īcan huēyitlahtohcāyōtl Yancuīc Granada motōcāyotia īpampa caxtiltēcah īca [[Lima]] ītēcuacān.⏎
⏎
==Tlanahuatīliztli īhuān cemitquimatiliztli== <!--Legislación y política-->
Occepa otlatlani Alianza Popular Revolucionaria Americana ([[APRA]]) nicpampa tlahtocateixiptla [[Alan García]] ixpan ipochcayaotl [[Ollanta Humala]] ihicpa Partido Nacionalista nican in Peru.

=== Peru īxeliuhca === <!--División política-->
In Tlahtohcāyōtl Peru piya 25 tlahtohcāyōtl īhuān cē Tlahtōlōyān Calpōlli.

<!-- Tabla de las Regiones -->
<div align=center>
(contracted; show full)| Centro     = Peru
| Este       = {{BRA}}
| Suroeste   = [[Ailhuicatl Pacífico]]
| Sur        = {{CHL}} 
| Sureste    = {{BOL}}
}}

[[Neneuhcāyōtl:Peru| ]]