Difference between revisions 489034 and 489035 on nahwiki

{{Ahcopa}}
{{P2|[[Perú|NCH]]}}
{{P1|[[{{PAGENAME}}|NHN]]}}
{{P2|[[Pelon|NCI]]}}
{{Tlani}}
{{Tlacatiyan
| Chantocaitl = Tlacatlahtohcayotl Peru
| Tlaltocaitl = República del Perú<br>Piruw Hapan Llaqta<br />Piruw Suyu
| Tocaitl = Peru
| Pamitl = Flag of Peru.svg
| Chimalli = Escudo nacional del Perú.svg
| Chimalli_tamaño = 110px
| Tlacatiyancuicatl = [[Peru tlacatiyancuicatl]]
| Tlacatiyancuicatl_tlahcuilolli = United States Navy Band - Marcha Nacional del Perú.ogg
| lema_nacional = ''Firme y feliz por la unión''<br />({{es2}} "Huapactic huan paquini in cetilizpampa")
| Tlalmachiyotl = Peru (orthographic projection).svg
| Tecuacan = [[Lima]] [[File:Coat of arms of Lima.svg|derecha|20px]]
| hueyaltepetl = [[Lima]]
| Ancayotl = 34°35′59″  58°22′55″
| Tecpantlahtolli  = [[Caxtillantlahtolli]]
| Tenahuatiyotl = República
| Tlaquetzalli  = 
| Tlaquetzalli tetl  = &nbsp;• Omopeuh <br />&nbsp;• Omotlami
| Tlaquetzalli iman  = Itech [[Caxtillan]]<br />[[9 chicōntetl mētztli]], [[1816]]<br />[[9 chicōntetl metztli]], [[1859]]
| Tlaixpayotl = 3.761.274
| Tlaixpayotl_tlatectli = 8
| Tlaixpayotl_atl = 1.1%
| Tlahtohcayotenco = 9665
| Hueyatenco =
| Tepachoani = [[ColombiaPeru tlahtohcatlahtoani|Tlahtohcatlahtoani]]
| Tepachoani itoca  = [[Iván Duque Márquez]]
| Nelihuehcapanca = [[Nevado del RuízHuascarán]]
| Chanehqueh = 45 195 777
| Chanehqueh_tlatectli = 32 
| Chanehqueh_pozahuacayotl = 15,68
| Tlacatocaitl = Colombiatecatl
| PIB_nominal = US$ 537 660 millones
| PIB_nominal_xihuitl = 
| PIB_nominal_tlapohualli = 21
| PIB_nominal_per_capita = US$ 12 590
| PIB = US$ 964 279 millones
| PIB_xihuitl = 
| PIB_tlapohualli = 23
| PIB_per_capita = US$ 22 404
| IDH = {{creciente}} 0,836
| IDH_xihuitl = 2015
| IDH_tlapohualli = 40
| IDH_neneuhcayotl =  {{Ingreso|ingreso=pani}}
| Tomin = [[Sol]] ($, <code>[[ISO 4217|ARS]]</code>)
| Cemanahuacahuitl = [[UTC-3]]
| Cemanahuacahuitl_xopan = [[UTC-3]]
| Matlatzalan = [[.pe]]
| Tepozehecanonotzalli = 54
| Tlahuilehecanonotzalli = AYA-AZZ, LOA-LWZ, L2A-L9OAA-OCZ 4TA-4TZ
| Ihcuilolli = 170 / COL / CO
| Olochcalpolli_ica = 
| Toquiliztequitl = 
| Toquiliztequitl1 = 
| Toquiliztequitl2 = Toquiliztequitl: FMI.
}}

Peru<ref>Chimalpahin Cuauhtlehuanitzin yeh oquihcuiloh ''Peru'', ''Perù'', ''Perũ'', ''Pirù'' no huan ''Pirũ'' ipan ''Annals of his Time''.</ref> nozo '''Tlacatlahtocayotl Peru''' ([[caxtillahtolli]]: ''Perú'' {{IPA|peˈɾu}}; [[quechuatlahtolli]]: ''Piruw'' {{IPA|pʰɪɾʊw}}; In perutepacholiztli quitenehua ''Perú'' quechuatlahtoltica, [[aimaratlahtolli]] ''Piruw'' {{IPA|pɪɾʊw}}), huehcapan tlacatiyan tlatectli in iquizayampa ipan [[America]]. Cuaxochtia no mictlampa ica [[Ecuador]], no huitztlampa ica [[Bolivia]] huan [[Chile]], no tonatih icalaquitlampa ica in [[Pacífico ailhuicatl]] huan in tonatih iquizatlampa ica [[Colombia]] huan [[Brasil]]. Itlal quichihuah in tlahuelmayan, huehcapanixtlahuatl huan in Andes tepehuahcan tlatectli motiticanah tonatih icalaquitlampa in [[Pacífico ailhuicatl]] huan tonatih iquizatlampa in [[Amazonas cuahutlahtli]]. Ca ce [[hueyinepapan tlacatiyan]] ihuan quipia hueyi necuiltonolli [[oztocayotl]] in cemanahuac.<ref>[http://www.sernanp.gob.pe/documents/10181/88081/Marco_Teorico+congreso.pdf/dfb8c771-ee3a-49b2-810a-a73cffd4bf8c Perú: País Megadiverso], Servicio Nacional de Áreas Naturales Protegidas.</ref><ref>[https://www.minag.gob.pe/portal/41-sector-agrario/recursos-naturales/317-recurso-mineral Recurso Mineral], Ministerio de Agricultura y Riego (Perú)|Ministerio de Agricultura y Riego del Perú.</ref>

In Huehcāauh Peru ōomochīihqueh miec āaltepētīetiliztli īixquichca in [[Caralyōtl|Caral-Supe]] īipan 3200 y. C.<ref>{{Harvsp|Shady Solís|2003}}</ref> In Incatlahtohcāyōcayotl ōotlatzacuih nicāan tlāacameh īintlahtohcāoyo cihuatlāampa un Huitztlānixachitlānin America in māacuilpōhualxiuhcopahuīc XV. In tlatocani mācuilpōhualxihuitl, ōmochīuh in ītlālpolōliz in Incatlahtohcāyōtl. Quin in tlālli ōmocuēp īpan [[tlahtohcātēīxiptlahyōtl]] īpan in [[Caxtiltēcatl Emperadoryōtl]], ōmotlīlih in tlatlāllāntataquiliztica in iztāc īhuān cōztic tētōcuitlatl auh ōquintlachīhuallaneh in nicān tlācah īhuān tlīltiqueh tlātlācohtin in ōztōtatacacpan īhuān in tlatquihuahcān. In [[Borbonyōtl tlapahpatlaliztli]] in mācuilpōhualxiuhpan XVIII ōquichīuh miec neahcomanaliztli in tēpoloani tēpachohhui(contracted; show full)achōliztli Tlācatlahtōhcāyōtl|achitēpachōliztli āltepēhuahcāyōtl]] in ōnen īxquichca in [[Leguía īmahtlāconcēxiuh|Mahtlāctli oncēxihuitl]] ītlamiliz. In tlatoquilih tlācatēpachōliztli oquincotōnqueh miec [[tlahtohcāyōtl tlatzotzonaliztli]].<ref>{{cita web |año = 2015 |url = http://archivo.globovision.com/latinoamerica-y-los-golpes-de-estado/ |título = Latinoamérica y los golpes de Estado |editor = [[Globovisión]] |fechaacceso = 21 de abril de 2016}}</ref>

==Tlaltocayotl==
Inin tlacatiyan tlapi
ya quechuatlahtolli, in tocayotl ic hueytlahtoani tlein ochantiaya ipan [[Panama]] huan oquipololo hueyātl canah Chile notocayotia '''Piruw''' nozo '''Biruw'''. Nahuatlahtoltica huehcauh camanalli '''Pelon'''<ref>James Lockhart, Susan Schroeder huan Doris Namala oquiteneuh in tlein manel Chimalpahin cuecuel oquihcuilohqueh ''Peru'' machiyotica ipan in ''u'', ye ahmo quitenehua yacayotl tozquinehnehuiliztli, māanel miec nāahuatlāacah ōoquihcuilohqueh ''pelon''.</ref><ref> Francisco Hernández. ōoquihcuiloh ''Pelon'' īipan in tlahtōolli ''Pelon Mexixquilitl'', ''Pelon Chilli'', ī  huāan ''Pelon ichcatl oqvichtli'' īipan ''Rerum Medicarum Novae Hispaniae Thesaurus''</ref>

==Huehcapatlahtoliztli==
[[Īxiptli:80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.jpg|thumb|left|[[Machu Picchu]].]]

Huehuecauh tlamantli nicān Peru ica tlacayotica 65,000 xihuitl icuitlapan cenca cahuitl zatepan in tlacah opanoh itech Bering tlalcamatl canahpa [[Ixachitlān Mictlāmpa]] zanno [[Ixachitlān Huitztlāmpa]]. Nican onamiquih tlacatl Piccaicasa ihtic techcopa oztotl Piquimachay, ipan axcan tlahtocaltepetl Ayacucho.

(contracted; show full)
== Ohcequin necuazaloliztli ==
{{wiktionary|Peru}}

{{America}}

[[Neneuhcāyōtl:Quiyotqui tlahcuilolli]]
[[Neneuhcāyōtl:Peru| ]]