Difference between revisions 498529 and 499699 on nahwiki{{Kalpoltlahtolli|NHE2_NCH2_NHN1_PPL2=Kena|NHE_name=Tlatilantli Hidalgo||NCH_name=Hidalgo tlatokajyotl|NHN_name=Tlahtohcayotl Hidalgo |PPL_name=Hidalgo}} {{Toquiliztequitl}} {{Tlacatiyan ixeliuhca | Tlacatiyan ixeliuhca = Tlahtocayotl | Tocaitl = Hidalgo | Chantocaitl = Estado de Hidalgo | Pamitl = | Chimalli = Coat of arms of Hidalgo.svg | Tlalmachiyotl = Hidalgo in Mexico (location map scheme).svg | Lema = | Tlacatiyan = {{MEX}} | Tecuacan = [[Pachyohcan]] | Hueyaltepetl = [[Pachyohcan]] | Ixtentli = 22,499.95 | Tlaixpayotl = 25 | Tlalticpac tliltetl = 19°21′15″N <br />99°37′51″O | Tepenelihuahcapanca = | Metros = 4,418 | Chanehqueh = 3 082 841 | CampaChanequeh = 1 | Pozahuacayotl = 663 | CampaDensidad = 11 | IDH = 0.958 | CampaIDH = 10 | PIB = 1.812.968 | PPC = 42,325 | Tzintiliztli = [[Tlachiucnāuhti 9]], [[1850]] | CampaCreacion = 31 | Tlahtolli = [[Caxtillantlahtolli]], [[Nahuatlahtolli]], [[Otontlahtolli]], [[Tepehuatlahtolli]] | Tetlanahuatiani = Omar Fayad | Teuctlahtoqueh = 3 | Tequichihuanih = 65 | Tlacatocaitl = Hidalgotlacatl | Onohuayan = [[Tlahtohcayotl Mexihco ialtepecalpolhuan|16]] | Altepecalpolli = [[Altepecalpolli ipan Hidalgo|125]] | UTC = [[UTC]]-6 | USPS = | CodigoISO = MX-HGO | Matlatzalan = |}} '''Hidalgo''' nozo '''Tlahtocayotl Hidalgo''' ({{es2}} '''Estado de Hidalgo''', {{ot2}} '''Hyodi Hidalgo'''). In [[tlahtocayotl]] in ompa [[Mexico]]. [[Pachyohcan]] itecuacan in Tlahtocayotl Hidalgo ca. Cuaxochtia mictlampa ica [[San Luis Potosí]] huan [[Veracruz]] tlahtocayotl, canahpa in huitztlampa ica [[Tlaxcallan]] huan [[Tlahtocayotl Mexico]], in iquizayampa ica [[Veracruz]] huan [[Puebla]] huan in icalaquitlampa ica [[Querétaro]]. Inin tlahtocayotl ca itzalan [[Teotlalli Mexico]] huan [[Cuextecapan]], quipiya nenepan yeyantli cualcan huel cecec huan cualcan huel tonaltic, quipia 3,082,841 chanehqueh. == Tlaltocayotl == In tlahtocayotl Hidalgo itoca itech teopixqui [[Miguel Hidalgo]]. In motlamia mochi ixpantlalli ica itoca in ''Hidalgo'' caxtillantlahtolli, nahuatlahtolcuepa ''calpilli'', catca ipan in [[Tlacatlahtocayotl]]. Ica in [[1848]] xihuitl, in hueyaltepetl omocuepa '''Yoloxoxouhqui huan Tlahtohcauh Tlahtocayotl Hidalgo''' in tlen achcauhtoca axcan. ==Huehcapatlahtoliztli== Achtopa tlamantli ipan Hidalgo, mamutomitl ipan Tizayohcan teotlalli. Achto tlacameh catcah ipan Tepeapolco, Huapalcalco, Atocpan huan Hueyichiyapan; ihuehcapan catca itzalan 14 000 canahpan 2500 a.C. Ompa Huapalcalco, tlen quipiya tlacaomitl ocachi huehuehcauh ipan axcan Hidalgo tlahtocayotl. [[Image:Telamones_Tula.jpg|220px|thumb|left|Tollan Xicohcotitlan]] Tollan Xihcocotlan ce huehuehcauh altepeticpac, tlalli itech toltecatl itequichihualiz quihtoznequi ''toltecayotl''. Inon altepetl ica tequichihuanimeh, ipan tlanahuatilli itech Ce acatl Topiltzin Quetzalcoatl. Inic ce ixeliuhcayoh ihuic Tlahtocayotl Mexico, 1832 icampa xi tlachihua, ixexeliuh in altepetiliztli, ixexeliuh in altepetiliztli [[Acapolco]], [[Tlachco]] ihuan [[Chilapan]], ixexeliuh in altepetiliztli [[Tollan, Hidalgo|Tollan]], [[Tollantzinco]], [[Apan]], [[Atocpan]], [[Huexotlah]], [[Hueychiyapan]], [[Cimapan]] huan [[Tzacualtipan]]; in altepetiliztli [[Calpolalpan]] ihtic Tlahtohcayotl [[Tlaxcallan]] huan último inic nahui ixeliuhcayoh ic xic tlachihua Tlahtocayotl [[Morelos]], ixexeliuh in altepetiliztli [[Cuauhnahuac]], [[Yauhtepec]] huan [[Cuauhtlah]]. Ihcuac caxtiltecah oahci nican tlalli, quipiaya oztoyotl, mochi cualtzin tepoztli, in iztac teocuitlatl hueyic ''vetas'' intlah Tepehuahcan Pachyohcan. Achto caxtiltecah catca Francisco Téllez huan Gonzalo Rodríguez, yehuan otlaquetza inic ce callah, ipampa 1529-1530, Pachyohcan altepetl catca ochanti, quipiaya ohcalli, tzalcualcalli huan calimayan. Virreyotl Yancuic España oquipia itlepehualiz 8 metztli marzo xiuhpan 1535, achtopa oztoyotl catca in ompa El Cardonal ipan 1534 xihuitl. ==Tlalticpacmatiliztli== {{Ancayotl | Noroeste = [[Querétaro]] | Norte = [[San Luis Potosí]] | Noreste = [[Veracruz]] | Oeste = [[Querétaro]] | Centro = Hidalgo | Este = [[Veracruz]] huan [[Puebla]] | Suroeste = [[Tlahtocayotl Mexico|Mexico]] | Sur = [[Tlahtocayotl Mexico|Mexico]] | Sureste = [[Tlaxcallan]] }} Inin tlahtocayotl ca ancayotl cuaxochtia mictlampa ica [[San Luis Potosí]] huan [[Veracruz]] tlahtocayotl, canahpa in huitztlampa ica [[Tlaxcallan]] huan [[Tlahtocayotl Mexico]], in tonatih iquizayampa ica [[Veracruz]] huan [[Puebla]] huan in tonatih icalaquitlampa ica [[Querétaro]]. === Yoliztli === Hidalgo iyoliz hueyi, quipia ohce yeyantli. Nican quipiya hueyac tepehuahcan, quiyauhcuauhtlatli, huacqui teotlalli moihtoa ''Llanos Apan'', quipia atl ipampa atoyatl. Ompa mictlampa ca ''Sierra Gorda'' huan ''Sierra Alta''. No xiquitta Hidalgo tlahtocayotl quipia chichinimeh yolcameh in tlecuahutli, canauhtli, centzontlahtoleh, huehxolotl, techalotl, [[oztoatl]], ayotochtli, tepocolcoatl, miztli, tochtli, [[tlacuachin]], [[tlahcomiztli]] huan [[epatl]]. <div align=center> <!-- galería de mapas --> {| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=800px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e |colspan=8 style="background:#green; color:white; font-size:100%" align=center bgcolor="green"|'''Yoliztli itechcopa Hidalgo''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:Striped Skunk (cropped).jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:MountainLion.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:Tamiasciurus douglasii 000.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:Didelphis marsupialis bragança-PA-brazil.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:Gray Fox - Red Rock Canyon, Nevada copy.jpg|125px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Epatl]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Miztli]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Techalotl]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Tlacuachin]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Oztoatl]] |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:Wild Turkey.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:Cobra cascavel 280707- 23 04 40s - 49 06 55w REFON (4)a.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:Granger Lake 013.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:Canis latrans.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:Cottontail Rabbit in West Hartford, Connecticut 5.jpg|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Huehxolotl]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Tepocolcoatl]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Ayotochtli]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Coyotl]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Tochtli]] |- |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:Silver Maple Acer saccharinum Leaves 2598px.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:Figa de moro 01.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:Singapore Botanic Gardens Cactus Garden 2.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:Cylindropuntia spinosior, with flower, Albuquerque.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Īxiptli:Pinus ponderosa 9681.JPG|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Acer saccharinum]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Nohpalli]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Teoacomitl]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Cylindropuntia imbricata]] |style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Ocotl]] |- |} </div> === Onohuayan === [[File:Mapa de las Regiones geográficas del estado de Hidalgo.svg|250px|thumb|right|Onohuayan ipan Tlahtocayotl Hidalgo]] * [[Altiplanicie pulquera]] (Llanos de Apan) * [[Comarca Minera]] * [[Teotlalli Mexico]] * [[Cuextecapan|Cuextecapan]] * [[Pani Tepehuahcan]] * [[Tlani Tepehuahcan]] * [[Sierra de Tenango]] (Sierra Otomí-Tepehua) * [[Sierra Gorda (Mexico)|Sierra Gorda]] * [[Valle de Tulancingo]] * [[Valle del Mezquital]] == Tequitiliztli == Hidalgo ce altepecalpolli ipan Mexico. Tlapixcayotl ipan Hidalgo ca [[cintli]], [[ixizhuatl]], [[zapalotl]], [[xalchocotl]], [[ahuacatl]], [[pahuatl]], [[lalaxtli]], [[xitomatl]], [[miltomatl]], [[tlalcamohtli]], [[xonacatl]], [[chichihualtzapotl]], ohcequin; xochicualli tlanamaca ohcequin altepemeh ipan tiyanquiztli nozo tiyanquiztiloyan. Nican yeyanyotl tonalli ica quiyahuitl. Hidalgo tlahtocayotl nohuan pitzopixcayotl, cahuayohpixcayotl, cuacuahuehpixcayotl, pipiyolpixcayotl huan ichcapixcayotl ipan xoxohuic ixtlahuahcan afuera itechpahuic altepetl nozo altemaitl. ==Teyacanaliztli== Hidalgo quipiya caltetlahtlaniliztli motech teyacanaliztli ipan itecuacan in Pachyohcan altepetl, tlahtocac tequitini in tlacatzin Omar Fayad in tetlanahuatiani. == Chanehmatiliztli == Ce tlacaliztli itechcopa 3,082,841 chanehqueh (Censo INEGI xihuitl 2020), inic ce densidad 16,54 hab/km². Inin nochintin chanehqueh, 1,601,462 cihuameh ca (58,33%) huan 1,481,379 tlacameh cah (51,97%). Inic ce 23,67% (2.933,034 chaneh.) tlacamilqueh, 76,33% (9.459 chaneh.) in altepetlacameh ipan mochi altepeticpac 1.576.259 chanehqueh. {| class="wikitable" |- ! Xihuitl ! Chanehqueh |- | [[2010]] | 2,883,168 |- | [[2020]] | 3,082,841 |- |} ==Tlamachtiliztli== [[File:Edificio central UAEH, Pachuca. 006.jpg|thumb|200px|izquierda|Universidad Tecnológica de la Huasteca.]] Hidalgo tlahtocayotl quipia ipan ahcopa tlamachtiloyan, canahpa hueyi tepochcalli tlen itocah ''Universidad Autónoma del Estado de Hidalgo'', ''Instituto Tecnológico de Pachuca'', ''Universidad Tecnológica Tula-Tepejí'', ''Universidad Tecnológica de la Huasteca Hidalguense'', ''Instituto de Ciencias y Estudios Superiores de Huejutla'', ''Instituto Tecnológico de Huejutla'', ''Universidad Pedagógica Nacional Sede Regional Huejutla'' huan ''Universidad Politécnica de Huejutla''. Ohcequin tepochcalli in ''ITESM Campus Hidalgo'', ''Universidad la Salle Pachuca'', ohcequin. In tlahtocayotl nican quipia ipan temachtiliztli coconeh xochitlah, inic ce tlamachtiliyan, inic ome tlamachtiloyan, bachillerato, tepochcaltlamachtiloyan huan Hueyi tepochcalli, noyuhqui in ''Escuela Secundaria Técnica'', noyuhqui quipiya in conemeh; pipilton huan cihuapiltin temachtiah ica ''becas'' (tequiyotl), huan chicuace tlamachtiloyan huan temachtianimeh quipia “programa” ica itemachtiliz ipan ome tlahtolli, nahuatlahtolcopa huan caxtillahtolli. == Momotlaliztli== In momotlaliztli ipan Hidalgo ca ipampa [[neicxitapayolhuiliztli]], [[chiquiuhtapayolhuiliztli]], [[omalacapainaliztli]], tenis, mapatoltiliztli, ihuan momotlacayotl itech tepozcuaitl. Nican ca ce autódromo ipan Singuilucan, in Fórmula 1 huan quiquiuhpatoltiliztli. Hidalgo quipiya tlamahuichihuanih ipan momotlaliztli quemeh: xopatiliztli ipan [[Estadio Hidalgo]] huan Estadio Cruz Azul ipan Tollan Allende, padel, mapatoltiliztli, hockey patines, amapatoltiliztli, acalpamitl, taekwondo, tenis, atletismo, triatlón, aquizaliztli, neneloaliztli, golf, motociclismo, rally, ciclismo, ocachi axcan. == No xiquitta == * [[Miguel Hidalgo]] * [[Mexico]] == Toquiliztequitl == <references/> == Occequin necuazaloliztli == {{Commons|Category:Hidalgo}} {{Mexico}} [[Neneuhcāyōtl:Hueyac tlahcuilolli]] [[Neneuhcāyōtl:Hidalgo]] All content in the above text box is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike license Version 4 and was originally sourced from https://nah.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=499699.
![]() ![]() This site is not affiliated with or endorsed in any way by the Wikimedia Foundation or any of its affiliates. In fact, we fucking despise them.
|