Revision 335682 of "Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān" on nahwiki

{{Cualli tlahcuilōlli}}
{{Coor capital dm|38|53|42|N|77|02|12|W}}
{{Tlācatiyān| āchcāuhtōcāitl_nativo = United States of America
| āchcāuhtōcāitl = Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān
| cemāxcātōcāitl = Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl
| de = de
| pāmitl = Flag of the United States.svg
| chīmalli = US-GreatSeal-Obverse.svg
| chīmalli_tamaño = 120px
| símbolos =
| mapa = United States (orthographic projection).svg 
| imagen_mapa_tamaño = 290px
| lema_nacional = ''In God we trust''
| āltepētlacuīcatl = 
| tēcuacān = [[Washington, D.C.]]
| tēcuacān_chānehqueh = 
| tēcuacān_cemonocāyōtl_fmt =
| huēyi_āltepētl = [[Āltepētl Yancuīc York]]
| āchcāuhtlahtōlli = [[Inglatlahtōlli]]<sup>1 [[Caxtillahtōlli]]</sup>
| tēpacholiztli = [[Āltepētlaxco]] 
| tēpachohqueh = &nbsp;• [[Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Tlahtohcātēīxiptla|Tlahtohcātēīxiptla]]
| tēpachohqueh_tōcāitl = [[Barack Obama]]
| tzintiliztli = [[1620]]
| fundación_hitos = &nbsp;• Ōmopēuh <br />&nbsp;• Āchcāuh 
| fundación_fechas = [[Tlachicōnti 4]], [[1776]]<br />[[Tlachiucnāuhti 3]], [[1783]]
| Tentli = 
| tlaīxpayōtl_tlatēctli = 3°
| tlaīxpayōtl_ātl = 
| cuāxōchtli =
| huēyi_ātēntli = 
| chānehqueh = 300,000,001 | chānehqueh_tlatēctli = 
| chānehqueh_pozāhuacāyōtl =
| PIB = US$
| PIB_año = 41,399
| PIB_puesto = 
| PIB_per_cápita = US$  [[Lista de países por PIB (PPA) per cápita|5°]]
| tomīn = [[{{USAgent2}}tl Dollar|Dollar]]
| tlācatōcāitl = {{USAgent2}}tl<br />{{USAgent2}}h
| horario = [[UTC-5]] oc [[UTC-10]]
| horario_verano = [[UTC-4]] oc [[UTC-10]]
| cctld = [[.us]]
| código_telefónico = +1
| prefijo_radiofónico = 
| nenecuilhuāztli_ISO = 840/USA/US
| miembro_de = [[Tlacetilīlli Tlācatiyān|ONU]], [[Organización del Tratado del Atlántico Norte|OTAN]], [[Europanēcatl Cēntiliztli|EC]], [[Organización para la Seguridad y Cooperación en Europa|OSCE]], [[OCDE]]
}}

'''Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān''' ({{en2}} ''United States of America''; {{es2}} ''Estados Unidos de América'') ītōcā cē [[tlācatiyān]] īpan [[Ixachitlān]] mictlāmpa. [[Washington, D.C.]] Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl [[tēcuacān|ītēcuacān]].

Cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca [[Canada]] īhuān [[Cececpan mictlāmpa]], canahpa īcalaquitlāmpa nō [[Ilhuicaātl Pacífico]], īhuān canahpa iquizāyampa [[Ilhuicaātl Atlántico]], in iuhquin canahpa tlāpcopa [[Ayōllohco Mēxihco]], īhuān canahpa huiztlāmpa [[Mēxihco]].

== Tlahtōllōtl ==
[[Īxiptli:Mesa verde cliff palace close.jpg|thumb|200px|left|[[Mesa Verde]], [[Colorado]].]]

Īpan [[1619]] {{10caña}} xihuitl, acicih mictlampā inic cēmeh tliliuhque cacatzatlācah ōmpa [[Africa]], in aquique quinhualitquicih in [[Inglatlālpan|inglatēcah]].

Īpan [[1776]] {{1ped}} xihuitl, [[George Washington]] quintepozmecāyōtoma in īhuīcpa [[Inglatlālpan]] mochīntīn inglatēcah inīn Yancuīc Tlālticpac. Iuh inīn xiuhpan ōmotlācatili mictlampa Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān. 4 Tlachicōnti xihuitl 1776 inic ome hueyitlahtocayoh nahuatiloyan ica tlaixpanyotl ihuic 13 inglaltepetlalpan in aquin oxihcuiloh huatilililamatl itemaquixtiliz. Tel yeceh oquipiaya ce tlacuepaliztli canahpa 1788 ihcuac nahualilli ocuep in ipan nahuatililamoxtli ihuicpa Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl.

Īpan [[1819]] {{2caña}} xihuitl, Caxtillān quinamaquiltia īchānehquehuān Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl, īcecniquizaliz in ītōcā Itlālmāitl [[Florida]] (''Xōchiyocān'').

[[Texas|Texacah]] chānehqueh māltepētlaliah īhuān quichihuiliah yāōyōtl in mēxihcah inīc Texapan. In Álamo, īpan [[San Antonio, Texan|San Antonio]] ōpēuh in yāōyōtl īca inglaixachitēcah auh momaquixtizque in īhuīcpa [[Mēxihco]].

Īpan [[1846]] {{3conejo}} xihuitl, Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl quinyāōchīhua īca īhuān Mēxihco quintlatlalochtia Texas, [[Yancuīc Mēxihco]], [[California]] īhuān occē mēxihcatl tlahcotoncāyōtl.

[[Īxiptli:Declaration independence.jpg|thumb|left|200px|Ixiptlayotl [[John Trumbull]] motenehua ''Declaración de la Independencia''.]]

Īpan [[1898]] {{3conejo}} xihuitl, Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl quinyaochihua īca [[Caxtillān]] īhuān quintlatlalochtia [[Copan]], [[Necuiltōnolācalquīxōhuayān]] īhuān [[Filipinas]]. 

Īpan [[1929]] {{8casa}} xihuitl, In huetzquiliztli Wall Street tecomoni inīn cē tomintic cocoliztli tlein ōquipix īcazaneliz in ōmpa Cēmtlālticpac.

Inīn xiuhpan [[1945]] {{11casa}}, Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān tlanelti īahuachuaz xittontlayonqui in ōmpa Alamogordo, [[Yancuīc Mēxihco]].

Inīn xiuhpan [[1963]] {{3caña}}, quimictiah īpan āltepētl [[Dallas, Texas|Dallas]], [[John F. Kennedy]], huēyi itlahtōcātzin Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān.

Īpan [[1969]] {{9casa}} xihuitl, in tlācatl acito ixquichca in [[Mētztli]]. {{USAgent2}}tl cītlaltepozacalteyacanqui in ītōcā [[Neil Anstrong]], in āquin achtopan ōquizca īhuān occequīntīn tlācah in īhuīcpa inīn [[Tlālticpactli]], ōtemoc īhuīc icitlāltepozacaltzin īhuān onehnen īpan Metztli.

Īpan [[1991]] {{5caña}} xihuitl, [[George Bush]], huēyi tlahtoāni ōmpa Tlacetilīlli Tlahtohcāyōc, quiyāōchīhua [[Saddam Hussein]], Huēyi ītlahtōcāuh Iraquiyān īhuān quipōloa [[Āltepētl Bagdad]].

In īpan [[2001]] {{2ped}} xihuitl, Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl macehua cē yāōyōtl temamauhtini, ōquipix cē islamcalpōlli  Al-Qaeda, otlamalehuali īpampa motenehua [[Usāmah bin Ladīn]]. In [[Tlachiucnāuhti 11]], [[2001]] huetzi īca ōme [[tepoztōtōtl]] in cōātin huēyicaltin in ōmpa [[Āltepētl Yancuīc York]] (''New York City'') īhuān occē yāōcalli motōcāyōtia In Mācuīltlatehuilcalco Yāōcalli (''The Pentagon'').

In īpan [[2003]] {{4conejo}} xihuitl, Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl ōmopēuh īhuān in Temaquixtilizyāōyōtl canahpa ōtetōcāc in yāōyōtl ihcuāc catca ōquimmatic teōmahomatlācah īhuīcpa tlācatiyān [[Afgantlālpan]] īhuān [[Irac]], ihto quemeh tlahtōlpēhualiztli islamyaoteizahuiyōtl.

==Cemānāhuacāyōtl== <!--Geografía-->
[[Īxiptli:United States-CIA WFB Map.png|250px|thumb|Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān]]

In Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl quimpiyah miaquīntīn tlālhuaqueh īca 48 tlahtohcāyōtl. Cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca [[Canada]] īhuān [[Cececpan mictlāmpa]], canahpa īcalaquitlāmpa nō [[Pacifico Huēyātl]], īhuān canahpa iquizāyampa [[Atlántico Huēyātl]], in iuhquin canahpa tlāpcopa [[Ayōllohco Mēxihco]], īhuān canahpa huiztlāmpa [[Mēxihco]]. [[Alaska]] īhuān [[Pacífico Huēyātl]] īcampa [[Tlālhuāctli Hawaii]], ([[Hawaii]], [[Niihau]], [[Kauai]], [[Oahu]], [[Maui]], [[Lanai]], [[Molokai]] īhuān [[Kahoolawe]]).

In tepētl ocachi cuauhtīc<ref>Quihtōznequi ''alto''</ref> [[Mc Keiley]] ompa tlalhuactli [[Alaska]] īhuān inīc ōme ocachi cuauhtīc nicān [[Tlālli]] Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl in [[Mount Albert]] īhuān [[Colorado]] ipan ''Rocky Mountains'' in ompa Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān, occe tepetl quemeh [[Mount Shasta]] ipan Sierra Nevada [[California]]co. In tepeyohtic sistema [[tepetlah Sierra Nevada]], [[tepetlah Apalache]], [[tepetlah Rockies]], [[Sierra Nevada]], [[Sierra Sangre de Cristo]], occequin. In [[ātōyātl]] ocachi huehca [[Mississipi]], occequin atoyātl quemeh [[Rio Grande]], [[Hudson]], [[Pecos]] īhuān [[Atoyātl Colorado]].

===Yōlcatiliztli=== <!--Fauna-->
Nō xiquitta Tlacetilīllahtohcāyōtēcah tōtōmeh quemeh in [[iztacuāuhtli]], [[tzopilōtl]], [[centzontli]], [[canauhtli]], [[ehēcatōtōlli]], [[zōlli]], [[huehxōlōtl]], [[cuauhchochopitli]], [[huītzilin]] ahnōzo yōlcah quemeh in [[temazātl]], [[mazātl]], [[tlācaxōlōtl]], [[tecuanōtl]], [[māpachtli]], [[coyōtl]], [[miztli]], [[techalōtl]], [[cōzamatl]], [[āyōtōchtli]], [[āmiztli]], [[huezacotl]], [[tōchtli]], [[āhuitzotl]], [[ocomiztli]] īhuān [[cipactli]], [[cuēchcoātl]], [[cueyatl]], [[tamazolin]], [[cōātl]], [[āzcatl]], [[pāpālōtl]], [[pipiyolli]], [[zāyōlin]], [[colotl]], [[xīcohtli]], [[chapōlin]], occequīntīn. Nīcan tlacatiyan cah occequin yolcah ihuicpa [[Europan]] quemeh in [[cahuāyoh]], [[cuācuahueh]], [[pitzotl]], [[Ichcatl (yōlcatl)|ichcatl]] occequintin.

==Tlanahuatīliztli īhuān cemitquimatiliztli== <!--Legislación y política-->
===Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl īxeliuhca=== <!--División política-->
Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl cah cē tlācatiyān in Ixachitlānco mictlāmpa tlacetīlli īcampa 48 cemantoc tlāllahtōcāyōtl, nōiuhqui ōme tlahtōcāyōtl quemeh [[Alaska]] in īpan īmictlāmpa īca [[Canada]], [[Hawaii]] in ōmpa [[Ilhuicaātl Pacífico]] īhuān tēcuācān motōcāyōtia [[Washington, D.C.|Washington]] in īpan Tēcuacān Columbia. Nōiuhqui quipiya [[Necuiltōnolācalquīxōayān]] occequīntīn tlālli in ōmpa [[Caribe]] īhuān [[Teōātlān]].

<div align=center>
{| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=500px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e text-align:left;clear:all; margin-left:3px; font-size:90%"
|colspan=4 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="black"|'''Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān īxeliuhca'''
|- 
|colspan=4 align=center|[[Īxiptli:Map of USA with state names.svg|center|550px]]
|- 
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Tlahtohcāyōtl'''
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Chānehqueh (2005)'''
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Tlaīxpayōtl (km²)'''
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Tēcuacān''' 
|- bgcolor="#f0f0f0"
|'''Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān'''  
| align="right" |'''103 088 000''' 
| align="right" |'''1 959 248''' 
| '''[[Washington, D.C.]]'''
|-
|1. [[Alabama]]
| align="right"| 1 051 000 
| align="right"| 5 625 
| [[Montgomery]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|2. [[Alaska]] 
| align="right" | 2 842 000 
| align="right" | 71 546 
| [[Juneau]]
|-
|3. [[Arizona]] 
| align="right" | 517 000 
| align="right" | 73 943 
| [[Phoenix]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|4. [[Arkansas]]
| align="right" | 751 000
| align="right" | 57 727 
| [[Little Rock]]
|-
|5. [[California]] 
| align="right" | 4 256 000 
| align="right" | 73 681 
| [[Sacramento]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|6. [[Kansas]] 
| align="right" | 3 238 000 
| align="right" | 247 487 
| [[Topeka]]
|-
|7. [[Carolina Mictlāmpa]] 
| align="right" | 2 475 000 
| align="right" | 151 445 
| [[Raleigh]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|8. [[Carolina Huitztlāmpa]] 
| align="right" | 562 000
| align="right" | 5 627 
| [[Columbia]]
|-
|9. [[Colorado]]
| align="right" | 1 489 000
| align="right" | 123 367 
| [[Denver]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|10. [[Connecticut]] 
| align="right" | 4 893 000
| align="right" | 30 621 
| [[Hartford]]
|-
|11. [[Dakota Mictlāmpa]]
| align="right" | 3 116 000
| align="right" | 63 618
| [[Bismarck]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|12. [[Dakota Huitztlāmpa]]
| align="right" | 2 334 000
| align="right" | 20 856
| [[Pierre]]
|-
|13. [[Delaware]]
| align="right" | 6 652 000
| align="right" | 78 630
| [[Dover]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|14. [[Florida]]
| align="right" | 14 161 000
| align="right" | 22 333 
| [[Tallahasi]]
|-
|15. [[Hawaii]] 
| align="right" | 3 988 000
| align="right" | 58 667 
| [[Honolulu]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|16. [[Washington]]
| align="right" | 1 605 000
| align="right" | 4 892 
| [[Olympia]]
|-
|17. [[Wyoming]]
| align="right" | 943 000
| align="right" | 27 862 
| [[Cheyenne]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|18. [[Wisconsin]] 
| align="right" | 4 164 000
| align="right" | 64 203 
| [[Madison]]
|-
|19. [[Idaho]] 
| align="right" | 3 522 000
| align="right" | 93 343 
| [[Boise, Idaho|Idaho]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|20. [[Illinois]] 
| align="right" | 5 391 000
| align="right" | 34 251 
| [[Springfield, Illinois|Springfield]]
|-
|21. [[Indiana]] 
| align="right" | 1 593 000
| align="right" | 11 658 
| [[Indianapolis, Indiana|Indianapolis]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|22. [[Iowa]]
| align="right" | 1 134 000
| align="right" | 42 535 
| [[Des Moines]]
|-
|23. [[Kentucky]]
| align="right" | 2 412 000
| align="right" | 61 165 
| [[Frankfort, Kentucky|Frankfort]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|24. [[Louisiana]]
| align="right" | 2 610 000
| align="right" | 57 331 
| [[Boton Rouge]]
|-
|25. [[Maine]]
| align="right" | 2 384 000
| align="right" | 179 516 
| [[Augusta]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|26. [[Maryland]] 
| align="right" | 2 013 000
| align="right" | 24 747 
| [[Annapolis]]
|-
|27. [[Massachusetts]] 
| align="right" | 3 020 000
| align="right" | 80 148 
| [[Boston]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|28. [[Michigan]] 
| align="right" | 1 061 000
| align="right" | 3 997 
| [[Lansing]]
|-
|29. [[Minnesota]] 
| align="right" | 7 081 000
| align="right" | 71 856 
| [[Saint Paul]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|30. [[Mississipi]]
| align="right" | 1 803 000
| align="right" | 39 671 
| [[Jackson]]
|-
|31. [[Missouri]] 
| align="right" | 1 357 000
| align="right" | 75 416 
| [[Jefferson City]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|32. [[Montana]] 
| align="right" | 8 670 000
| align="right" |1 484 
| [[Helena, Montana|Helena]]
|-
|33. [[Nebraska]]
| align="right" | 2 412 000
| align="right" | 61 165 
| [[Lincoln, Nebraska|Lincoln]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|34. [[Nevada]]
| align="right" | 2 610 000
| align="right" | 57 331 
| [[Carson City]]
|-
|35. [[Ohio]]
| align="right" | 2 384 000
| align="right" | 179 516 
| [[Columbus]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|36. [[Oklahoma]] 
| align="right" | 2 013 000
| align="right" | 24 747 
| [[Āltepētl Oklahoma]]
|-
|37. [[Oregon]] 
| align="right" | 3 020 000
| align="right" | 80 148 
| [[Salem, Oregon|Salem]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|38. [[Pennsylvania]] 
| align="right" | 1 061 000
| align="right" | 3 997 
| [[Harrisburg]]
|-
|39. [[Rhode Island]] 
| align="right" | 7 081 000
| align="right" | 71 856 
| [[Providence]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|40. [[Tennessee]]
| align="right" | 1 803 000
| align="right" | 39 671 
| [[Nashville, Tennessee|Nashville]]
|-
|41. [[Texas]] 
| align="right" | 1 357 000
| align="right" | 75 416 
| [[Austin, (Texas)|Austin]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|42. [[Vermont]] 
| align="right" | 8 670 000
| align="right" |1 484 
| [[Montpelier]]
|-
|43. [[Virginia]]
| align="right" | 2 412 000
| align="right" | 61 165 
| [[Richmond]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|44. [[Virginia Tlāpcopa]]
| align="right" | 2 610 000
| align="right" | 57 331 
| [[Charleston]]
|-
|45. [[Georgia (Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl)|Georgia]]
| align="right" | 2 384 000
| align="right" | 179 516 
| [[Atlanta]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|46. [[Yancuīc Hampshire]] 
| align="right" | 2 013 000
| align="right" | 24 747 
| [[Concord]]
|-
|47. [[Yancuīc Jersey]] 
| align="right" | 3 020 000
| align="right" | 80 148 
| [[Trenton]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|48. [[Yancuīc Mēxihco]] 
| align="right" | 1 061 000
| align="right" | 3 997 
| [[Santa Fe Ānalco]]
|-
|49. [[Yancuīc York]] 
| align="right" | 7 081 000
| align="right" | 71 856 
| [[Albany]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|50. [[Utah]]
| align="right" | 1 803 000
| align="right" | 39 671 
| [[Salt Lake City, Utah|Salt Lake City]]
|}</div>

==Tequiyōtl== <!--Economía-->
[[Īxiptli:USCurrency Federal Reserve.jpg|thumb|right|150px|[[Dollar]], ce tomin huelitini ipan Centlalticpac.]]

In Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl quipiya ce tlacenelōlli tecuacanayotic tlein xihxicuinti huel miyac yoliztlamantli, ce tlani maxtlatl ihuan pani tēyōcoyaliztli. Icopa Fondo Monetario internacional, in PIB nican Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl ca $ 17 billones ihuan nemītiā 25% ipan in tlamantli bruto mundial. In TTI in hueyic tēixittani icopa centlalticpac ihuan inic yei  tēhuītiani, Canada, Māxihco, Teutontlālpan, China ihuan Xapon ihueyic techpocah ihuan ītēicniuhuān.

Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān cenca huellalpac ipan in centlalticpac ihuan Ixachitlanco. Ipeucayo tequiyotica inemiltia itech tlayococancopa tepoztlachihualtic, palizcayotic, pahnamacac, tepozmalacatic, tlacualhuetzililli, tlahuiltic tlamantli, ihuan tepoztlatquitl. 

Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl tequiyōtl tequipanoa īhuīc tlaquixtilli tlalpixcayotl īca inic cē ichcapixcayotl, nōiyuhqui inic ōme tequipanolli piya cē ācalquīxōhuayān ītequipanoliz in ōmpa [[Los Ángeles]] ihuan [[Chicago]]. In [[Ford]], in [[Chrysler]], in [[Dodge]], in tepozmalacatl otlachihualoh ipan Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān ipampa huaznenqui tlachihualotiliztli.

Inic ce pixcayotl in ompa Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān, huēyi tequipanolli in tlalpixcayōtl īhuīcpa [[xocomecatl]], tlacintli, ichcatl, tlalcamohtli, mazatexocotl, mazaxocotl, xochipalxocotl, acecexocotl, nōhuān pitzopixcayōtl, cahuayōhpixcayōtl, cuacuahuehpixcayōtl, ichcapixcayotl, pipiyolpixcayōtl, īnōmpan coyonimatiliztli tlaquixtilli teconalli, tlīltepoztli, amochitl, temētztli ihuan Iztāctepoztli.

==Chānehquehliztli== <!--Demografía-->
===Huēyi āltepētl=== <!--Grandes ciudades-->

===Tlācanemitiliztli===<!--Migración/Migration-->
Nicān Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān, cē tlahtohcāyōtl quenīn chantiah miaquīntīn chōntalchānehqueh:

* {{DEU}}, 50,000,000 teutontēcah
* {{MEX}}, 33,000,000 mēxihcah
* {{UK}}, 10,000,000 britantēcah
* {{ITA}}, 186,500 italtēcah
* {{TUR}}, 165,000 turquitēcah
* {{FRA}}, 116,400 francitēcah

==Tōltēcayōtl== <!--Cultura-->
[[Īxiptli:Motherhood and apple pie.jpg|thumb|200px|USA Tōltēcayōtl.]]

{| {{fichabonita}}
|+ '''Ilhuitōnalli'''
! Fecha !! Nāhuatlahtōlli !! In tocāitl nicān
|- 
| 1 de enero
| [[Año Nuevo]]
| ''New Year's Day''
|- 
| 3<sup>er</sup> lunes de enero
| [[Martin Luther King|Natalicio&nbsp;de&nbsp;Martin&nbsp;Luther&nbsp;King]]
| ''Martin Luther King, Jr. Day''
|-
| 3<sup>er</sup>&nbsp;lunes&nbsp;de&nbsp;febrero
| [[Día de los Presidentes]]
| ''Presidents Day''
|-
| 2º domingo de mayo
| [[Día de la Madre]]
| ''Mother's Day''
|-
| Último lunes de mayo
| [[Día de la Recordación]]
| ''Memorial Day''
|-
| 3<sup>er</sup>&nbsp;domingo&nbsp;de&nbsp;junio
| [[Día del Padre]]
| ''Father's Day''
|-
| 4 de julio
| [[Día de la Independencia de los Estados Unidos|Día de la Independencia]]
| ''Independence&nbsp;Day''
|- 
| 1<sup>er</sup>&nbsp;lunes&nbsp;de&nbsp;septiembre
| [[Labor Day|Día del Trabajo]]
| ''Labor Day''
|- 
| 2° lunes de octubre
| [[Día de la Raza]]
| ''Columbus Day''
|- 
| 31 de octubre
| [[Halloween|Nahualyohualilhuitl]]
| ''Halloween''
|- 
| 11 de noviembre
| [[Día de los Veteranos]]
| ''Veterans' Day''
|- 
| 4°&nbsp;jueves&nbsp;de&nbsp;noviembre
| [[Día de Acción de Gracias|Día&nbsp;de&nbsp;Acción&nbsp;de&nbsp;Gracias]]
| ''Thanksgiving''
|- 
| 25 de diciembre
| [[Tlācatilizilhuitl]]
| ''Christmas''
|}
===Īxiptlayōliztli=== <!--Cine-->
[[Īxiptli:PB050006.JPG|thumb|200px|[[Hollywood]] in īxiptlayōliztli tecuācān, ōmpa [[California]].]]
===Tlacualcāyōtl=== <!--Gastronomía-->
===Tōnalizcāyōtl=== <!--Periodismo-->
===Cuīcayōtl=== <!--Música-->
==== Huēyi [[tlacuīcaliztli]] ====
{{col-begin}}
{{col-2}}
* [[30 Seconds to Mars]]
* [[Aerosmith]]
* [[blink-182]]
* [[Carpenters]]
* [[Chicago (tlacuīcaliztli)|Chicago]]
* [[Guns N’ Roses]]
* [[Hoobastank]]
* [[Jimmy Eat World]]
* [[Maroon 5]]
* [[Metallica]]
* [[My Chemical Romance]]
{{col-2}}
* [[Nirvana (tlacuīcaliztli)|Nirvana]]
* [[Panic At The Disco]]
* [[Pixies]]
* [[Red Hot Chilli Peppers]]
* [[Styx]]
* [[Supertramp]]
* [[The Alan Parsons Project]]
* [[The Beach Boys]]
* [[The Doors]]
* [[The Killers]]
{{col-end}}

==== Huēyi [[cuīcatiani]] ====
{{col-begin}}
{{col-2}}
* [[Johnny Cash]]
* [[Madonna Ciccone]]
* [[Neil Diamond]]
* [[Bob Dylan]]
* [[Donna Summer|LaDonna Gaines]]
* [[Michael Jackson]]
{{col-2}}
* [[Cyndi Lauper]]
* [[Barry Manilow]]
* [[Elvis Presley]]
* [[Frank Sinatra]]
* [[Rod Stewart]]
* [[Barry White]]
{{col-end}}

===Momotlalcāyōtl=== <!--Deporte-->
[[Īxiptli:2006 Pro Bowl tackle.jpg|thumb|right|200px|Ixachitēcatl neicxitapayolhuiliztli.]]

In necēpanicnēliztli Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl ompan Olimpicayoh Neāhuiltiliztli cah huelitica macheh nochintin ilhuichiihualiztli. Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl otlachiuh in Olimpicayoh Mahuiltiliztli ipan [[Los Ángeles 1984]] īhuān [[Atlanta 1996]].

Ahzoquen inic yei ahcān itechcopa inin tlacatiyan tlachihua momotlaliztli īpan cē momotlacalpolli nozo momotlaltic tēcayelohualiztli ica ocachi 200 000 momotlachihualoyān īhuān 2 400 momotlatic calpollotl.

Cecnipa in tlacetilīllahtohcāyōtēcatl Tlahtōlōyān Neicxitapayolhuiliztli (USSF) quipiya ocachi 26 000 calpōllotl īca 6 000 000 chanehqueh motocayotia noyuhqui in calpollotl ocachi tlapohualtic ipan centlalticpac. In tlacetilīllahtohcāyōtēcatl tlaihittalli [[neicxitapayolhuiliztli]] otlaniuh ōme centlalticpac tlahuantli (xiuhpan 1954, 1974 ihuan 1990), ihuan yei Ixachitlāntlahuantli (1976, 1980 ihuan 1996) ihuan nicān oquitlachiuh ōme cemanahuac tlahuantli in xiuhpan 1974 īhuān 2006.

* [[Īxiptli:Olympic flag.svg|50px]] Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl īpan [[Olimpicayoh neāhuiltiliztli]].

== Nō xiquitta ==
== Āmoxtiliztli ==
* ''García Escamilla, Enrique, ''Historia de México'' (Mēxihco ītlahtōlloh), tlahcuilohua Nāhuatl īhuān {{es2}} , otepoztlahcuiloc ipan [[Mēxihco Tēcuācān]], Plaza y Valdés Editores, [[1991]].''

== Tlahtōlcaquiliztilōni ==
<REFERENCES/>

{{Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl}}

[[Neneuhcāyōtl:Tlācatiyān Ixachitlānco]]
[[Neneuhcāyōtl:Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl]]
[[Neneuhcāyōtl:Ixachitlān Mictlāmpa]]

{{Link FA|ml}}
{{Link FA|vi}}

[[ab:Америка Еиду Аштатқәа]]
[[ace:Amirika Carékat]]
[[af:Verenigde State van Amerika]]
[[als:USA]]
[[am:አሜሪካ]]
[[an:Estatos Unitos]]
[[ang:Ȝeānedu Rīcu American]]
[[ar:الولايات المتحدة]]
[[arc:ܐܘܚܕܢܐ ܡܚܝܕܐ]]
[[arz:امريكا]]
[[as:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
[[ast:Estaos Xuníos d'América]]
[[av:Америкалъул Цолъарал Штатал]]
[[ay:Istadus Unidus]]
[[az:Amerika Birləşmiş Ştatları]]
[[ba:Америка Ҡушма Штаттары]]
[[bar:Vaeinigte Staatn]]
[[bat-smg:JAV]]
[[bcl:Estados Unidos]]
[[be:Злучаныя Штаты Амерыкі]]
[[be-x-old:Злучаныя Штаты Амэрыкі]]
[[bg:Съединени американски щати]]
[[bi:Yunaeted Stet blong Amerika]]
[[bm:Amerika ka Kelenyalen Jamanaw]]
[[bn:মার্কিন যুক্তরাষ্ট্র]]
[[bo:ཨ་མེ་རི་ཁ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ།]]
[[bpy:তিলপারাষ্ট্র]]
[[br:Stadoù-Unanet Amerika]]
[[bs:Sjedinjene Američke Države]]
[[ca:Estats Units d'Amèrica]]
[[cbk-zam:Estados Unidos de America]]
[[cdo:Mī-guók]]
[[ce:Iамерикан Хlоьттина Мехкаш]]
[[ceb:Estados Unidos]]
[[chr:ᏌᏊᎢᏳᎾᎵᏍᏔᏅᏍᎦᏚᎩ ᎾᎿ ᎠᎺᏰᏟ]]
[[chy:United States]]
[[ckb:ویلایەتە یەکگرتووەکان]]
[[co:Stati Uniti d'America]]
[[crh:Amerika Qoşma Ştatları]]
[[cs:Spojené státy americké]]
[[csb:Zjednóné Kraje Americzi]]
[[cu:Амєрїканьскꙑ Ѥдьнѥнꙑ Дрьжавꙑ]]
[[cv:Америкăри Пĕрлешӳллĕ Штатсем]]
[[cy:Unol Daleithiau America]]
[[da:USA]]
[[de:Vereinigte Staaten]]
[[diq:Dewletê Amerikayê Yewbiyayey]]
[[dsb:Zjadnośone staty Ameriki]]
[[dv:އެމެރިކާ]]
[[dz:ཡུ་ནའིཊེཊ་སི་ཊེས]]
[[ee:United States]]
[[el:Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής]]
[[eml:Stat Unî]]
[[en:United States]]
[[eo:Usono]]
[[es:Estados Unidos]]
[[et:Ameerika Ühendriigid]]
[[eu:Ameriketako Estatu Batuak]]
[[ext:Estaus Unius]]
[[fa:ایالات متحده آمریکا]]
[[ff:Dowlaaji Dentuɗi]]
[[fi:Yhdysvallat]]
[[fiu-vro:Ameeriga Ütisriigiq]]
[[fo:USA]]
[[fr:États-Unis]]
[[frp:Ètats-Unis d’Amèrica]]
[[frr:Feriind Stoote foon Ameerikaa]]
[[fur:Stâts Unîts di Americhe]]
[[fy:Feriene Steaten]]
[[ga:Stáit Aontaithe Mheiriceá]]
[[gag:Amerika Birleşik Devletläri]]
[[gan:美國]]
[[gd:Na Stàitean Aonaichte]]
[[gl:Estados Unidos de América - United States of America]]
[[glk:آمریکا]]
[[gn:Tetã peteĩ reko Amérikagua]]
[[got:𐌱𐌰𐌽𐌳𐌰𐍂𐌴𐌹𐌺𐌾𐌰]]
[[gu:સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા]]
[[gv:Steatyn Unnaneysit America]]
[[ha:Amurika]]
[[hak:Mî-koet]]
[[haw:‘Amelika Hui Pū ‘ia]]
[[he:ארצות הברית]]
[[hi:संयुक्त राज्य अमेरिका]]
[[hif:United States]]
[[hr:Sjedinjene Američke Države]]
[[hsb:Zjednoćene staty Ameriki]]
[[ht:Etazini]]
[[hu:Amerikai Egyesült Államok]]
[[hy:Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ]]
[[ia:Statos Unite de America]]
[[id:Amerika Serikat]]
[[ie:Federativ States de USA]]
[[ig:Njikota Obodo Amerika]]
[[ik:United States of America]]
[[ilo:Estados Unidos iti Amerika]]
[[io:Usa]]
[[is:Bandaríkin]]
[[it:Stati Uniti d'America]]
[[iu:ᐊᒥᐊᓕᑲ]]
[[ja:アメリカ合衆国]]
[[jbo:mergu'e]]
[[jv:Amérika Sarékat]]
[[ka:ამერიკის შეერთებული შტატები]]
[[kaa:Amerika Qurama Shtatları]]
[[kbd:Америкэ Штат Зэгуэт]]
[[ki:United States]]
[[kk:Америка Құрама Штаттары]]
[[kl:Naalagaaffeqatigiit]]
[[km:សហរដ្ឋអាមេរិក]]
[[kn:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]
[[ko:미국]]
[[koi:Америкаись Ӧтлаасьӧм Штаттэз]]
[[krc:Американы Бирлешген Штатлары]]
[[ksh:Vereenichde Staate van Amerika]]
[[ku:Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]]
[[kv:Америкаса Ӧтувтчӧм Штатъяс]]
[[kw:Statys Unys]]
[[ky:Америка Кошмо Штаттары]]
[[la:Civitates Foederatae Americae]]
[[lad:Estatos Unitos d'Amerika]]
[[lb:Vereenegt Staate vun Amerika]]
[[lbe:Американал ЦачӀунхьу Штатру]]
[[lez:Америкадин Садхьанвай Штатар]]
[[lg:Amereka]]
[[li:Vereinegde State van Amerika]]
[[lij:Stati Unïi d'America]]
[[lmo:Stat Ünì d'America]]
[[ln:Lisangá lya Ameríka]]
[[lt:Jungtinės Amerikos Valstijos]]
[[ltg:Amerikys Saškierstuos Vaļsteibys]]
[[lv:Amerikas Savienotās Valstis]]
[[map-bms:Amerika Serikat]]
[[mdf:Америконь Соткс]]
[[mg:Etazonia]]
[[mhr:АУШ]]
[[mi:Hononga-o-Amerika]]
[[mk:Соединети Американски Држави]]
[[ml:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
[[mn:Америкийн Нэгдсэн Улс]]
[[mr:अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]]
[[mrj:Америкын Ушымы Штатвлӓжӹ]]
[[ms:Amerika Syarikat]]
[[mt:Stati Uniti tal-Amerika]]
[[mwl:Stados Ounidos de la América]]
[[my:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]
[[myv:Американь Вейтьсэндявкс Штаттнэ]]
[[mzn:موتحده ایالات]]
[[na:Eben Merika]]
[[nap:State Aunite d'Amereca]]
[[nds:USA]]
[[nds-nl:Verienigde Staoten van Amerika]]
[[ne:संयुक्त राज्य अमेरिका]]
[[new:अमेरिका]]
[[nl:Verenigde Staten]]
[[nn:USA]]
[[no:USA]]
[[nov:Unionati States de Amerika]]
[[nrm:Êtats Unnis d'Améthique]]
[[nso:United States of America]]
[[nv:Wááshindoon Bikéyah Ałhidadiidzooígíí]]
[[oc:Estats Units d'America]]
[[om:USA]]
[[or:ଆମେରିକା]]
[[os:Америкæйы Иугонд Штаттæ]]
[[pa:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ]]
[[pag:United States]]
[[pam:Estados Unidos]]
[[pap:Estadonan Uni di Merka]]
[[pcd:Étots-Unis]]
[[pdc:Amerikaa]]
[[pfl:Verainischde Schdaade vun Ameriga]]
[[pih:Yunitid Staits]]
[[pl:Stany Zjednoczone]]
[[pms:Stat Unì d'América]]
[[pnb:امریکہ]]
[[ps:د امریکا متحده ایالات]]
[[pt:Estados Unidos]]
[[qu:Hukllachasqa Amirika Suyukuna]]
[[rm:Stadis Unids]]
[[rn:Leta z’Unze Ubumwe za Amerika]]
[[ro:Statele Unite ale Americii]]
[[roa-rup:Vãsãliili Diadunu ali Americhia]]
[[roa-tara:Statère Aunìte d'Americhe]]
[[ru:Соединённые Штаты Америки]]
[[rue:Споєны Штаты Америцькы]]
[[rw:Leta Zunze Ubumwe z’Amerika]]
[[sa:अमेरिका संयुक्त संस्थानः]]
[[sah:Америка Холбоһуктаах Штааттара]]
[[sc:Istados Unidos de Amèrica]]
[[scn:Stati Uniti]]
[[sco:Unitit States]]
[[sd:آمريڪا]]
[[se:Amerihká ovttastuvvan stáhtat]]
[[sg:ÂKödörö-ôko tî Amerîka]]
[[sh:Sjedinjene Američke Države]]
[[si:ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය]]
[[simple:United States]]
[[sk:Spojené štáty]]
[[sl:Združene države Amerike]]
[[sm:Iunaite Sitete o Amerika]]
[[sn:United States of America]]
[[so:Mareykanka]]
[[sq:Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]
[[sr:Сједињене Америчке Државе]]
[[srn:Kondre Makandrameki]]
[[ss:IMelika (live)]]
[[stq:Fereende Stoaten fon Amerikoa]]
[[su:Amérika Sarikat]]
[[sv:USA]]
[[sw:Marekani]]
[[szl:Zjednoczůne Sztaty]]
[[ta:அமெரிக்க ஐக்கிய நாடு]]
[[te:అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు]]
[[tet:Estadu Naklibur Sira Amérika Nian]]
[[tg:Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]]
[[th:สหรัฐอเมริกา]]
[[tk:Amerikanyň Birleşen Ştatlary]]
[[tl:Estados Unidos]]
[[tn:USA]]
[[to:Puleʻanga fakatahataha ʻAmelika]]
[[tpi:Ol Yunaitet Stet]]
[[tr:Amerika Birleşik Devletleri]]
[[ts:United States]]
[[tt:Америка Кушма Штатлары]]
[[tw:USA]]
[[ty:Fenua Marite]]
[[udm:Америкалэн Огазеяськем Штатъёсыз]]
[[ug:ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرى]]
[[uk:Сполучені Штати Америки]]
[[ur:ریاستہائے متحدہ امریکہ]]
[[uz:Amerika Qoʻshma Shtatlari]]
[[vec:Stati Unii de ła Mèrica]]
[[vep:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad]]
[[vi:Hoa Kỳ]]
[[vls:Verênigde Stoaten van Amerika]]
[[vo:Lamerikän]]
[[wa:Estats Unis]]
[[war:Estados Unidos]]
[[wo:Diiwaan yu Bennoo]]
[[wuu:美利坚合众国]]
[[xal:Америкин Ниицәтә Орн Нутгуд]]
[[xh:IYunayithedi Steyitsi]]
[[xmf:ამერიკაშ აკოშქუმალირი შტატეფი]]
[[yi:פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע]]
[[yo:Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan Amẹ́ríkà]]
[[za:Meijgoz]]
[[zea:Vereênigde Staeten]]
[[zh:美國]]
[[zh-classical:美國]]
[[zh-min-nan:Bí-kok]]
[[zh-yue:美國]]
[[zu:IMelika]]