Revision 343923 of "Andorra" on nahwiki

{{Tlācatiyān 
| āchcāuhtōcāitl_nativo = Principat d'Andorra
| āchcāuhtōcāitl = Tlahtohcāpillōtl Andorra
| cemāxcātōcāitl = Andorra
| pāmitl = Flag of Andorra.svg
| chīmalli = Coat of arms of Andorra.svg
| símbolos =
| mapa = Location Andorra Europe.png
| imagen_mapa_tamaño = 290px
| lema_nacional = ''Virtus Unita Fortior''<br />([[Latintlahtōlli]]: ''«In cetiliztli quichīhua in chicāhualiztli»'')
| āltepētlacuīcatl = ''[[El Gran Carlemany]]''
| tēcuacān = [[Andorra in Huehcāuh]]
| tēcuacān_chānehqueh = 3 155 359
| tēcuacān_cemonocāyōtl_fmt =
| tēcuacān_cemonoc = 42_30_N_1_31_E_ 42°30′ M 2°21′ T
| huēyi_āltepētl = [[Andorra in Huehcāuh]]
| āchcāuhtlahtōlli = [[Catalantlahtōlli]]<sup>1</sup>  
| tēpacholiztli = [[Tlahtohcāpillōtl]] [[Tlahtoloayān]]
| tēpachohqueh = •[[Andorra Tlahtohcāpilca|Tlahtohcāpilcameh]]<br /><br /><br />• [[Andorra Tēpachoāni|Tēpachoāni]]
| tēpachohqueh_tōcāitl = [[Joan Enric Vives Sicília]]<br />[[Nicolas Sarkozy]]<br />[[Jaume Bartumeu Cassany]]
| tzintiliztli = [[Tlācaxōxōucāyōtl]]
| fundación_hitos =  
| fundación_fechas = [[1278]]
| tlaīxpayōtl = 468
| tlaīxpayōtl_tlatēctli = 196
| tlaīxpayōtl_ātl = 
| cuāxōchtli = 120.3  
| huēyi_ātēntli = 0 
| chānehqueh = 84,484 ([[2008]])
| chānehqueh_tlatēctli = 185 
| chānehqueh_pozāhuacāyōtl = 180.5
| PIB = US$ 2.770 millones
| PIB_año = 2006
| PIB_puesto = 177
| PIB_per_cápita = US$ 33.000
| IDH = 0,934 Muy Alto
| IDH_año = 2007
| IDH_puesto = 28
| IDH_categoría = {{Ingreso|ingreso=pani}}<ref>{{cita web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2009_ES_Complete.pdf|fechaacceso=08-11-2009|título=Informe sobre Desarrollo Humano 2009}}</ref>
| tomīn = [[Euro]] (€, <code>[[ISO 4217|EUR]]</code>)
| tlācatōcāitl = Andorratlācatl, andorratlācah
| horario = [[UTC+1]]
| horario_verano = [[UTC+2]]
| cctld = .ad
| código_telefónico = 376
| prefijo_radiofónico = C3E-C2N
| nenecuilhuāztli_ISO = 020 / AND / AD 
| miembro_de = [[Organización de las Naciones Unidas|ONU]], [[UNESCO]], [[Organización Mundial de la Salud|OMS]], [[Organización para la Seguridad y la Cooperación en Europa|OSCE]], [[OEI]], [[Consejo de Europa|COE]], [[Unión Internacional de Telecomunicaciones|UIT]], [[OMT]].
|nota1 = Occēquintin tlahtōlli [[caxtillāntlahtōlli]], [[franciatlahtōlli]] īhuān [[portugallahtōlli]]. 
}}

'''Tlahtohcāpillōtl Andorra''' ahnōzo '''Andorra''' (Catalantlahtōlli: '''Principat d'Andorra''' ahnōzo '''Andorra'''), in Andorratlālpan huēyitlālpan [[Europan]] ca. [[Andorra in Huehcāuh]] īāltepenānyō in [[tlācatiyān]] Andorra.

Cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca [[Francia]], canahpa huiztlāmpa nō [[Caxtillān]], īhuān ipan [[In Pirineo]] tepētitlānco.

== Tlāltōcāitl ==
In tōcāitl ''Andorra'' ītēchpa in [[arabiatlahtōlli]] ''al-Durra'' quihtōznequi ''In Cuauhtlah''. Ahzo ic in [[vascotlahtōlli]] ''andurrial'' quihtōznequi ''Cuauhtōntlah''<ref>Room, Adrian (1997) [http://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&printsec=frontcover&dq=placenames+of+the+world&sig=ACfU3U3TU9pAoluOToQIDmnEtr_4Vtv_ZQ Placenames of the World]. McFarland & Company. Estados Unidos de América; p. 29.</ref>. In tlacatlahtōllōtl ihtoa tlein [[Carlomagno]] immacazan tōcāyotia inīn tlālli, ītēchpa in Biblia Canaan ''Tlahuelmayān Endor'' <ref>Freedman, Paul (1999). [http://books.google.com/books?id=RXBReIaQDW8C&pg=PP1&dq=Images+of+the+Medieval+Peasant&sig=ACfU3U0YT06KnFYQOOTHh3kHdV-PjzUFeg Images of the Medieval Peasant]. Stanford University Press. Estados Unidos de América; p. 189.</ref> ahnozo ''Andor''<ref>Moran i Ocerinjauregui, Josep; Martí i Castell, Joan. (2004). [http://books.google.com/books?id=RXqT88QcKjUC&dq=etimologia+andorra&lr=&source=gbs_summary_s&cad=0 Estudis d'història de la llengua catalana]. Publicacions de l'Abadia de Montserrat. Catalunya. ISBN 84-8415-672-9. p. 124.</ref>.

==Tlahtōllōtl==<!--Historia/History-->
Inīn xiuhpan [[716]] in [[Pirineo Tepetitlan]], in ōmpa tlahtohcāyōtl īhuīc [[Carlomagno]]. Nicān tlālpan yāōyōmeh catcah tepitzin īca catalantlācah. In romatlācah quimpololoh mochi pirineotlālli ixquich franciatlālli quemeh caxtillāntlālli.

Inīn xihuitl [[1278]], nicān inic cē quitonahuatilli motōcāyotia El Pariatge, quenin quihto īpan tepacholiztli īhuīc Pillahtocāyōtl Andorra Mochi andorratlālpan Huēyiteōpixcāyōtl īhuīcpa [[Sau d’Urgell]] īhuān teuctli Foix.

==Cemānāhuacāyōtl== <!--Geografía-->
[[Īxiptli:Andorra mapa.png|thumb|left|250px|Andorra]]

Īhuēyitlālpan īxtli cah 1,959,248 km² īhuān tlālhuāctlīxtli 5,127 km². [[Tlālyacatl Iberia]] īānāhua tlatlamachiyōtiāni 11,122 km. Cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca [[Francia]] canahpa huitztlāmpa nō [[Caxtillān]],canahpa īquizāyampa nō [[Francia]], īhuān canahpa īcalaquitlāmpa nō [[Caxtillān]].

===Yōlcatiliztli=== <!--Fauna-->

==Tlanahuatīliztli īhuān cemitquimatiliztli== <!--Legislación y política-->
==Andorra īxeliuhca==<!-- División política de Andorra -->
<div align=center>
{| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=500px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e text-align:left;clear:all; margin-left:3px; font-size:90%"
|colspan=4 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="black"|'''Andorra īxeliuhca'''
|- 
|colspan=4 align=center|[[Īxiptli:Andorra parishes named.png|center|300px]]
|- 
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Parroquia'''
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Chānehqueh (2005)'''
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Tlaīxpayōtl (km²)'''
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Tēcuacān''' 
|- bgcolor="#f0f0f0"
|'''Italtēcatl Tlācatlahtohcāyōtl'''  
| align="right" |'''44 108 530''' 
| align="right" |'''504 645''' 
| '''[[Andorra in Huehcāuh]]'''
|-
|1. [[Andorra in Huehcāuh]]
| align="right"| 1 305 000
| align="right"| 10 794
| [[Andorra in Huehcāuh]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|2. [[Canillo]] 
| align="right" | 1 326 918
| align="right" | 47 179
| [[Soldeu]]
|-
|3. [[Encamp]] 
| align="right" | 1 080 138 
| align="right" | 10 603
| [[Encamp]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|4. [[Escaldes-Engordany]]
| align="right" | 1 071 221 
| align="right" | 4 992 
| [[Escaldes-Engordany]]
|-
|5. [[La Massana]] 
| align="right" | 2 075 968
| align="right" | 7 447 
| [[La Massana]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|6. [[Ordino]] 
| align="right" | 582 138 
| align="right" | 5 221 
| [[Ordino]]
|-
|7. [[Sant Julià de Lòria]] 
| align="right" | 7 364 078
| align="right" | 32 114 
| [[Sant Julià de Lòria]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|-
|}</div>

==Tequiyōtl== <!--Economía-->

==Chānehmatiliztli== <!--Demografía-->
===Huēyāltepētl=== <!--Grandes ciudades-->
[[Īxiptli:Andorralavella06.jpg|thumb|left|250px|[[Escaldes-Engordany]]]]

===Tlācanemitiliztli===<!--Migración-->
===Tlahtōlli īpan Andorra===<!--Lenguas de Andorra-->
In '''Catalantlahtōlli''' ([[Catalantlahtōlli]]: ''Llingua Catalana'' nō ''Català'') in achauhtlahtōlli īpan [[Andorra]], [[Caxtillān]], [[Francia]] īhuān [[Italia]]. In ōmpa Andorra piya occequin tlahtōlli quemeh in [[caxtillāntlahtōlli]], in [[franciatlahtōlli]] īhuān in [[portugallahtōlli]].

===Neltococayōtl=== <!--Religión-->

==Tōltēcayōtl== <!--Cultura-->
===Īxiptlayōliztli=== <!--Cine-->
===Tlacualcāyōtl=== <!--Gastronomía-->

===Cuīcayōtl=== <!--Música-->
===Momotlalcāyōtl=== <!--Deporte-->
==Nemachtiliztli== <!--Educación-->
==Tlalyehcotiliztli== <!--Infraestructura-->
==Tlamatiliztli īhuān āmantēcayōtl== <!--Ciencia y tecnología-->
===Tlachicāhualiztli=== <!--Energía-->
===Huaznenquiliztli=== <!--Transportación-->
===Nēzcāyōpanōliztli=== <!--Comunicaciones-->
===Huēhuehtlatquicayōtl=== <!--Patrimonio-->

==Occequīntīn macehuallahtōlcopa==<!--En otros idiomas mexicanos-->
 
* [[Mixtēcatlahtōlli]]: ''Andorra''
* [[Tzapotēcatlahtōlli]]: ''Andorra''
* [[Tzotzillahtōlli]]: ''Andorra''
* [[Tzeltallahtōlli]]: ''Andorra''
* [[Otontlahtōlli]]: ''Ndorra''
* [[Pipillahtōlli]]: ''Andurra''
* [[Totonacatlahtōlli]]: ''Andorraj'' 
* [[Cuextēcatlahtōlli]]: ''Andorra''
* [[Mazāhuahtlahtōlli]]: ''Andurra'' 
* [[Michhuahcatlahtōlli]]: ''Andorra''
* [[Mixetlahtōlli]]: ''Andorra''
* [[Quilihuatlahtōlli]]: ''Andorra''
* [[Yaquitlahtōlli]]: ''Andorra''
* [[Yoemetlahtōlli]]: ''Andurra''

== Occē calīxatl ==
{{commons|Andorra}}

{{Tlahtōlcaquiliztilōni}}
{{Europan}}
{{Andorra}}

[[Neneuhcāyōtl:Tlācatiyān Europanco]]
[[Neneuhcāyōtl:Andorra]]

[[ace:Andorra]]
[[af:Andorra]]
[[als:Andorra]]
[[am:አንዶራ]]
[[an:Andorra]]
[[ang:Andorra]]
[[ar:أندورا]]
[[arc:ܐܢܕܘܪܐ]]
[[arz:اندورا]]
[[ast:Andorra]]
[[az:Andorra]]
[[bar:Andorra]]
[[bat-smg:Anduora]]
[[bcl:Andora]]
[[be:Андора]]
[[be-x-old:Андора]]
[[bg:Андора]]
[[bi:Andorra]]
[[bn:অ্যান্ডোরা]]
[[bo:ཨན་ཌོར་ར།]]
[[bpy:এন্ডোরা]]
[[br:Andorra]]
[[bs:Andora]]
[[ca:Andorra]]
[[ce:Андорра]]
[[ceb:Andorra]]
[[chr:ᎠᏂᏙᎳ]]
[[ckb:ئەندۆرا]]
[[co:Andorra]]
[[crh:Andorra]]
[[cs:Andorra]]
[[csb:Andorra]]
[[cu:Андора]]
[[cv:Андорра]]
[[cy:Andorra]]
[[da:Andorra]]
[[de:Andorra]]
[[diq:Andorra]]
[[dsb:Andorra]]
[[dv:އެންޑޯރާ]]
[[dz:ཨེན་ཌོ་ར]]
[[ee:Andorra]]
[[el:Ανδόρρα]]
[[eml:Andòra (Principä)]]
[[en:Andorra]]
[[eo:Andoro]]
[[es:Andorra]]
[[et:Andorra]]
[[eu:Andorra]]
[[ext:Andorra]]
[[fa:آندورا]]
[[ff:Anndoora]]
[[fi:Andorra]]
[[fiu-vro:Andorra]]
[[fo:Andorra]]
[[fr:Andorre]]
[[frp:Andorra]]
[[frr:Andora]]
[[fur:Andore]]
[[fy:Andorra]]
[[ga:Andóra]]
[[gag:Andorra]]
[[gd:Andorra]]
[[gl:Andorra]]
[[gn:Andorra]]
[[got:𐌰𐌽𐌳𐌰𐌿𐍂𐌰]]
[[gv:Andorra]]
[[haw:ʻAnakola]]
[[he:אנדורה]]
[[hi:अण्डोरा]]
[[hif:Andorra]]
[[hr:Andora]]
[[hsb:Andorra]]
[[ht:Andora]]
[[hu:Andorra]]
[[hy:Անդորա]]
[[ia:Andorra]]
[[id:Andorra]]
[[ie:Andorra]]
[[ilo:Andorra]]
[[io:Andora]]
[[is:Andorra]]
[[it:Andorra]]
[[ja:アンドラ]]
[[jbo:andoras]]
[[jv:Andorra]]
[[ka:ანდორა]]
[[kaa:Andorra]]
[[kbd:Андоррэ]]
[[kg:Andora]]
[[kk:Андорра]]
[[kl:Andorra]]
[[km:អង់ដូរ៉ា]]
[[kn:ಅಂಡೋರ]]
[[ko:안도라]]
[[koi:Андорра]]
[[krc:Андорра]]
[[ku:Andorra]]
[[kv:Андорра]]
[[kw:Andorra]]
[[la:Andorra]]
[[lad:Andorra]]
[[lb:Andorra]]
[[lez:Андорра]]
[[li:Andorra]]
[[lij:Andòrra]]
[[lmo:Principaa d'Andora]]
[[ln:Andora]]
[[lt:Andora]]
[[ltg:Andora]]
[[lv:Andora]]
[[mdf:Андора]]
[[mhr:Андорра]]
[[mi:Andorra]]
[[mk:Андора]]
[[ml:അൻഡോറ]]
[[mn:Андорра]]
[[mr:आंदोरा]]
[[mrj:Андорра]]
[[ms:Andorra]]
[[mt:Andorra]]
[[mwl:Andorra]]
[[my:အင်ဒိုရာနိုင်ငံ]]
[[mzn:آندورا]]
[[na:Andorra]]
[[nap:Andorra]]
[[nds:Andorra]]
[[ne:एण्डोरा]]
[[nl:Andorra]]
[[nn:Andorra]]
[[no:Andorra]]
[[nov:Andora]]
[[nv:Andówa]]
[[oc:Andòrra]]
[[or:ଆଣ୍ଡୋରା]]
[[os:Андоррæ]]
[[pam:Andorra]]
[[pap:Andorra]]
[[pdc:Andorra]]
[[pih:Endora]]
[[pl:Andora]]
[[pms:Andorra]]
[[pnb:اندورہ]]
[[pnt:Ανδόρρα]]
[[ps:اندورا]]
[[pt:Andorra]]
[[qu:Andurra]]
[[rm:Andorra]]
[[rmy:Andorra]]
[[ro:Andorra]]
[[roa-rup:Andorra]]
[[roa-tara:Andorre]]
[[ru:Андорра]]
[[rue:Андора]]
[[rw:Andora]]
[[sa:अण्डोरा]]
[[sah:Андорра]]
[[sc:Andorra]]
[[scn:Andorra]]
[[sco:Andorrae]]
[[se:Andorra]]
[[sh:Andora]]
[[si:ඇන්ඩෝරා]]
[[simple:Andorra]]
[[sk:Andorra]]
[[sl:Andora]]
[[so:Andorra]]
[[sq:Andorra]]
[[sr:Андора]]
[[srn:Andorrakondre]]
[[ss:IYandola]]
[[stq:Andorra]]
[[su:Andorra]]
[[sv:Andorra]]
[[sw:Andorra]]
[[szl:Andora]]
[[ta:அண்டோரா]]
[[te:అండొర్రా]]
[[tet:Andorra]]
[[tg:Андорра]]
[[th:ประเทศอันดอร์รา]]
[[tk:Andorra]]
[[tl:Andorra]]
[[tpi:Andora]]
[[tr:Andorra]]
[[tt:Андорра]]
[[tw:Andorra]]
[[udm:Андорра]]
[[ug:ئاندوررا]]
[[uk:Андорра]]
[[ur:انڈورا]]
[[uz:Andorra]]
[[vec:Andora]]
[[vep:Andorr]]
[[vi:Andorra]]
[[vo:Landorän]]
[[war:Andorra]]
[[wo:Andoor]]
[[wuu:安道尔]]
[[xal:Андормудин Нутг]]
[[xmf:ანდორა]]
[[yi:אנדארע]]
[[yo:Àndórà]]
[[zea:Andorra]]
[[zh:安道尔]]
[[zh-min-nan:Andorra]]
[[zh-yue:安道爾]]