Revision 385181 of "Andorra" on nahwiki

{{Tlācatiyān 
| āchcāuhtōcāitl_nativo = Principat d'Andorra
| āchcāuhtōcāitl = Tlahtohcāpillōtl Andorra
| cemāxcātōcāitl = Andorra
| pāmitl = Flag of Andorra.svg
| chīmalli = Coat of arms of Andorra.svg
| símbolos =
| mapa = Location Andorra Europe.png
| imagen_mapa_tamaño = 290px
| lema_nacional = ''Virtus Unita Fortior''<br />([[Latintlahtōlli]]: ''«In cetiliztli quichīhua in chicāhualiztli»'')
| āltepētlacuīcatl = ''[[El Gran Carlemany]]''
| tēcuacān = [[Andorra in Huehcāuh]]
| tēcuacān_chānehqueh = 3 155 359
| tēcuacān_cemonocāyōtl_fmt =
| tēcuacān_cemonoc = 42_30_N_1_31_E_ 42°30′ M 2°21′ T
| huēyi_āltepētl = [[Andorra in Huehcāuh]]
| āchcāuhtlahtōlli = [[Catalantlahtōlli]]<sup>1</sup>  
| tēpacholiztli = [[Tlahtohcāpillōtl]] [[Tlahtoloayān]]
| tēpachohqueh = •[[Andorra Tlahtohcāpilca|Tlahtohcāpilcameh]]<br /><br /><br />• [[Andorra Tēpachoāni|Tēpachoāni]]
| tēpachohqueh_tōcāitl = [[Joan Enric Vives Sicília]]<br />[[Nicolas Sarkozy]]<br />[[Jaume Bartumeu Cassany]]
| tzintiliztli = [[Tlācaxōxōucāyōtl]]
| fundación_hitos =  
| fundación_fechas = [[1278]]
| tlaīxpayōtl = 468
| tlaīxpayōtl_tlatēctli = 196
| tlaīxpayōtl_ātl = 
| cuāxōchtli = 120.3  
| huēyi_ātēntli = 0 
| chānehqueh = 76 246 ([[2012]])<ref name="CityPop">{{citeweb |url=http://www.citypopulation.de/Andorra.html |title=City Population  →  Europe  →  Andorra |accessdate=Tlachicuēiti 16 |accessyear=2013}}</ref>
| chānehqueh_tlatēctli = 185 
| chānehqueh_pozāhuacāyōtl = 163
| PIB = US$ 2.770 millones
| PIB_año = 2006
| PIB_puesto = 177
| PIB_per_cápita = US$ 33.000
| IDH = 0,934 Muy Alto
| IDH_año = 2007
| IDH_puesto = 28
| IDH_categoría = {{Ingreso|ingreso=pani}}<ref>{{cita web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2009_ES_Complete.pdf|fechaacceso=08-11-2009|título=Informe sobre Desarrollo Humano 2009}}</ref>
| tomīn = [[Euro]] (€, <code>[[ISO 4217|EUR]]</code>)
| tlācatōcāitl = Andorratlācatl, andorratlācah
| horario = [[UTC+1]]
| horario_verano = [[UTC+2]]
| cctld = .ad
| código_telefónico = 376
| prefijo_radiofónico = C3E-C2N
| nenecuilhuāztli_ISO = 020 / AND / AD 
| miembro_de = [[Organización de las Naciones Unidas|ONU]], [[UNESCO]], [[Organización Mundial de la Salud|OMS]], [[Organización para la Seguridad y la Cooperación en Europa|OSCE]], [[OEI]], [[Consejo de Europa|COE]], [[Unión Internacional de Telecomunicaciones|UIT]], [[OMT]].
|nota1 = Occēquintin tlahtōlli [[caxtillāntlahtōlli]], [[franciatlahtōlli]] īhuān [[portugallahtōlli]]. 
}}

'''Tlahtohcāpillōtl Andorra''' ahnōzo '''Andorra''' (Catalantlahtōlli: '''Principat d'Andorra''' ahnōzo '''Andorra'''), in Andorratlālpan huēyitlālpan [[Europan]] ca. [[Andorra in Huehcāuh]] īāltepenānyō in [[tlācatiyān]] Andorra.

Cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca [[Francia]], canahpa huiztlāmpa nō [[Caxtillān]], īhuān ipan [[In Pirineo]] tepētitlānco.

== Tlāltōcāitl ==
In tōcāitl ''Andorra'' ītēchpa in [[arabiatlahtōlli]] ''al-Durra'' quihtōznequi ''In Cuauhtlah''. Ahzo ic in [[vascotlahtōlli]] ''andurrial'' quihtōznequi ''Cuauhtōntlah''<ref>Room, Adrian (1997) [http://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&printsec=frontcover&dq=placenames+of+the+world&sig=ACfU3U3TU9pAoluOToQIDmnEtr_4Vtv_ZQ Placenames of the World]. McFarland & Company. Estados Unidos de América; p. 29.</ref>. In tlacatlahtōllōtl ihtoa tlein [[Carlomagno]] immacazan tōcāyotia inīn tlālli, ītēchpa in Biblia Canaan ''Tlahuelmayān Endor'' <ref>Freedman, Paul (1999). [http://books.google.com/books?id=RXBReIaQDW8C&pg=PP1&dq=Images+of+the+Medieval+Peasant&sig=ACfU3U0YT06KnFYQOOTHh3kHdV-PjzUFeg Images of the Medieval Peasant]. Stanford University Press. Estados Unidos de América; p. 189.</ref> ahnozo ''Andor''<ref>Moran i Ocerinjauregui, Josep; Martí i Castell, Joan. (2004). [http://books.google.com/books?id=RXqT88QcKjUC&dq=etimologia+andorra&lr=&source=gbs_summary_s&cad=0 Estudis d'història de la llengua catalana]. Publicacions de l'Abadia de Montserrat. Catalunya. ISBN 84-8415-672-9. p. 124.</ref>.

==Tlahtōllōtl==<!--Historia/History-->
Inīn xiuhpan [[716]] in [[Pirineo Tepetitlan]], in ōmpa tlahtohcāyōtl īhuīc [[Carlomagno]]. Nicān tlālpan yāōyōmeh catcah tepitzin īca catalantlācah. In romatlācah quimpololoh mochi pirineotlālli ixquich franciatlālli quemeh caxtillāntlālli.

Inīn xihuitl [[1278]], nicān inic cē quitonahuatilli motōcāyotia El Pariatge, quenin quihto īpan tepacholiztli īhuīc Pillahtocāyōtl Andorra Mochi andorratlālpan Huēyiteōpixcāyōtl īhuīcpa [[Sau d’Urgell]] īhuān teuctli Foix.

==Cemānāhuacāyōtl== <!--Geografía-->
[[Īxiptli:Andorra mapa.png|thumb|left|250px|Andorra]]

Īhuēyitlālpan īxtli cah 1,959,248 km² īhuān tlālhuāctlīxtli 5,127 km². [[Tlālyacatl Iberia]] īānāhua tlatlamachiyōtiāni 11,122 km. Cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca [[Francia]] canahpa huitztlāmpa nō [[Caxtillān]],canahpa īquizāyampa nō [[Francia]], īhuān canahpa īcalaquitlāmpa nō [[Caxtillān]].

===Yōlcatiliztli=== <!--Fauna-->

==Tlanahuatīliztli īhuān cemitquimatiliztli== <!--Legislación y política-->
==Andorra īxeliuhca==<!-- División política de Andorra -->
<div align=center>
{| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=500px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e text-align:left;clear:all; margin-left:3px; font-size:90%"
|colspan=4 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="black"|'''Andorra īxeliuhca'''
|- 
|colspan=4 align=center|[[Īxiptli:Andorra parishes named.png|center|300px]]
|- 
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Parroquia'''
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Chānehqueh (2012)<ref name="CityPop"/>
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Tlaīxpayōtl (km²)'''<ref name="CityPop"/>
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Tēcuacān''' 
|- bgcolor="#f0f0f0"
|'''Italtēcatl Tlācatlahtohcāyōtl'''  
| align="right" |'''76 246''' 
| align="right" |'''464''' 
| '''[[Andorra in Huehcāuh]]'''
|-
|1. [[Andorra in Huehcāuh]]
| align="right"| 22 398
| align="right"| 27
| [[Andorra in Huehcāuh]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|2. [[Canillo]] 
| align="right" | 4 133
| align="right" | 121
| [[Soldeu]]
|-
|3. [[Encamp]] 
| align="right" | 12 051 
| align="right" | 74
| [[Encamp]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|4. [[Escaldes-Engordany]]
| align="right" | 14 282 
| align="right" | 32
| [[Escaldes-Engordany]]
|-
|5. [[La Massana]] 
| align="right" | 9 902
| align="right" | 61
| [[La Massana]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|6. [[Ordino]] 
| align="right" | 4 417
| align="right" | 89
| [[Ordino]]
|-
|7. [[Sant Julià de Lòria]] 
| align="right" | 9 063
| align="right" | 60
| [[Sant Julià de Lòria]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|-
|}</div>

==Tequiyōtl== <!--Economía-->

==Chānehmatiliztli== <!--Demografía-->
===Huēyāltepētl=== <!--Grandes ciudades-->
[[Īxiptli:Andorralavella06.jpg|thumb|left|250px|[[Escaldes-Engordany]]]]

===Tlācanemitiliztli===<!--Migración-->
===Tlahtōlli īpan Andorra===<!--Lenguas de Andorra-->
In '''Catalantlahtōlli''' ([[Catalantlahtōlli]]: ''Llingua Catalana'' nō ''Català'') in achauhtlahtōlli īpan [[Andorra]], [[Caxtillān]], [[Francia]] īhuān [[Italia]]. In ōmpa Andorra piya occequin tlahtōlli quemeh in [[caxtillāntlahtōlli]], in [[franciatlahtōlli]] īhuān in [[portugallahtōlli]].

===Neltococayōtl=== <!--Religión-->

==Tōltēcayōtl== <!--Cultura-->
===Īxiptlayōliztli=== <!--Cine-->
===Tlacualcāyōtl=== <!--Gastronomía-->

===Cuīcayōtl=== <!--Música-->
===Momotlalcāyōtl=== <!--Deporte-->
==Nemachtiliztli== <!--Educación-->
==Tlalyehcotiliztli== <!--Infraestructura-->
==Tlamatiliztli īhuān āmantēcayōtl== <!--Ciencia y tecnología-->
===Tlachicāhualiztli=== <!--Energía-->
===Huaznenquiliztli=== <!--Transportación-->
===Nēzcāyōpanōliztli=== <!--Comunicaciones-->
===Huēhuehtlatquicayōtl=== <!--Patrimonio-->

== Occē calīxatl ==
{{commons|Andorra}}

{{Tlahtōlcaquiliztilōni}}
{{Europan}}
{{Andorra}}

[[Neneuhcāyōtl:Tlācatiyān Europanco]]
[[Neneuhcāyōtl:Andorra]]