Revision 485621 of "Tlahtocayotl Hidalgo" on nahwiki{{Ahcopa}}
{{P1|[[{{PAGENAME}}|NHN]]}}
{{P2|[[Hidalgo (nch)|NCH]]}}
{{P2|{{WpPPL|Hidalgo}}}}
{{Tlani}}
{{Tlacatiyan ixeliuhca
| Tlacatiyan ixeliuhca = Tlahtocayotl
| Tocaitl = Hidalgo
| Chantocaitl = Estado de Hidalgo
| Pamitl =
| Chimalli = Coat of arms of Hidalgo.svg
| Tlalmachiyotl = Hidalgo in Mexico (location map scheme).svg
| Lema =
| Tlacatiyan = {{MEX}}
| Tecuacan = [[Pachyohcan]]
| Hueyaltepetl = [[Pachyohcan]]
| Ixtentli = 22,499.95
| Tlaixpayotl = 25
| Tlalticpac tliltetl = 19°21′15″N <br />99°37′51″O
| Tepenelihuahcapanca =
| Metros = 4,418
| Chanehqueh = 3 082 841
| CampaChanequeh = 1
| Pozahuacayotl = 663
| CampaDensidad = 11
| IDH = 0.958
| CampaIDH = 10
| PIB = 1.812.968
| PPC = 42,325
| Tzintiliztli = [[Tlachiucnāuhti 9]], [[1850]]
| CampaCreacion = 31
| Tlahtolli = [[Caxtillantlahtolli]], [[Nahuatlahtolli]], [[Otontlahtolli]], [[Tepehuatlahtolli]]
| Tetlanahuatiani = Omar Fayad
| Teuctlahtoqueh = 3
| Tequichihuanih = 65
| Tlacatocaitl = Hidalgotlacatl
| Onohuayan = [[Tlahtohcayotl Mexihco ialtepecalpolhuan|16]]
| Altepecalpolli = [[Altepecalpolli ipan Hidalgo|125]]
| UTC = [[UTC]]-6
| USPS =
| CodigoISO = MX-HGO
| Matlatzalan =
|}}
'''Hidalgo''' nozo '''Tlahtocayotl Hidalgo''' ({{es2}} '''Estado de Hidalgo''', {{ot2}} '''Hyodi Hidalgo'''). In [[tlahtocayotl]] in ompa [[Mexico]]. [[Pachyohcan]] itecuacan in Tlahtocayotl Hidalgo ca. Cuaxochtia mictlampa ica [[San Luis Potosí]] huan [[Veracruz]] tlahtocayotl, canahpa in huitztlampa ica [[Tlaxcallan]] huan [[Tlahtocayotl Mexico]], in iquizayampa ica [[Veracruz]] huan [[Puebla]] huan in icalaquitlampa ica [[Querétaro]].
Inin tlahtocayotl ca itzalan [[Teotlalli Mexico]] huan [[Cuextecapan]], quipiya nenepan yeyantli cualcan huel cecec huan cualcan huel tonaltic, quipia 3,082,841 chanehqueh.
== Tlaltocayotl ==
In tlahtocayotl Hidalgo itoca itech teopixqui [[Miguel Hidalgo]]. In motlamia mochi ixpantlalli ica itoca in ''Hidalgo'' caxtillantlahtolli, nahuatlahtolcuepa ''calpilli'', catca ipan in [[Tlacatlahtocayotl]]. Ica in [[1848]] xihuitl, in hueyaltepetl omocuepa '''Yoloxoxouhqui huan Tlahtohcauh Tlahtocayotl Hidalgo''' in tlen achcauhtoca axcan.
==Huehcapatlahtoliztli==
Achtopa tlamantli ipan Hidalgo, mamutomitl ipan Tizayohcan teotlalli. Achto tlacameh catcah ipan Tepeapolco, Huapalcalco, Atocpan huan Hueyichiyapan; ihuehcapan catca itzalan 14 000 canahpan 2500 a.C. Ompa Huapalcalco, tlen quipiya tlacaomitl ocachi huehuehcauh ipan axcan Hidalgo tlahtocayotl.
[[Image:Telamones_Tula.jpg|220px|thumb|left|Tollan Xicohcotitlan]]
Tollan Xihcocotlan ce huehuehcauh altepeticpac, tlalli itech toltecatl itequichihualiz quihtoznequi ''toltecayotl''. Inon altepetl ica tequichihuanimeh, ipan tlanahuatilli itech Ce acatl Topiltzin Quetzalcoatl.
Inic ce ixeliuhcayoh ihuic Tlahtocayotl Mexico, 1832 icampa xi tlachihua, ixexeliuh in altepetiliztli, ixexeliuh in altepetiliztli [[Acapolco]], [[Tlachco]] ihuan [[Chilapan]], ixexeliuh in altepetiliztli [[Tollan, Hidalgo|Tollan]], [[Tollantzinco]], [[Apan]], [[Atocpan]], [[Huexotlah]], [[Hueychiyapan]], [[Cimapan]] huan [[Tzacualtipan]]; in altepetiliztli [[Calpolalpan]] ihtic Tlahtohcayotl [[Tlaxcallan]] huan último inic nahui ixeliuhcayoh ic xic tlachihua Tlahtocayotl [[Morelos]], ixexeliuh in altepetiliztli [[Cuauhnahuac]], [[Yauhtepec]] huan [[Cuauhtlah]].
Ihcuac caxtiltecah oahci nican tlalli, quipiaya oztoyotl, mochi cualtzin tepoztli, in iztac teocuitlatl hueyic vetas intlah Tepehuahcan Pachyohcan.
==Tlalticpacmatiliztli==
Inin tlahtocayotl cah ancayotl cuaxochtia mictlampa ica [[San Luis Potosí]] huan [[Veracruz]] tlahtocayotl, canahpa in huitztlampa ica [[Tlaxcallan]] huan [[Tlahtocayotl Mexico]], in tonatih iquizayampa ica [[Veracruz]] huan [[Puebla]] huan in tonatih icalaquitlampa ica [[Querétaro]].
=== Onohuayan ===
[[File:Mapa de las Regiones geográficas del estado de Hidalgo.svg|320px|thumb|right|Onohuayan ipan Tlahtocayotl Hidalgo]]
* [[Altiplanicie pulquera]] (Llanos de Apan)
* [[Comarca Minera]]
* [[Teotlalli Mexico]]
* [[Cuextecapan|Cuextecapan]]
* [[Sierra Alta (Hidalgo)|Sierra Alta]]
* [[Sierra Baxa (Hidalgo)|Sierra Baja]]
* [[Sierra de Tenango]] (Sierra Otomí-Tepehua)
* [[Sierra Gorda (Mexico)|Sierra Gorda]]
* [[Valle de Tulancingo]]
* [[Valle del Mezquital]]
== Tequitiliztli ==
Hidalgo ce altepecalpolli ipan Mexico. Tlapixcayotl ipan Hidalgo ca [[cintli]], [[ixizhuatl]], [[zapalotl]], [[xalchocotl]], [[ahuacatl]], [[pahuatl]], [[lalaxtli]], [[xitomatl]], [[miltomatl]], [[tlalcamohtli]], [[xonacatl]], [[chichihualtzapotl]], ohcequin; xochicualli tlanamaca ohcequin altepemeh ipan tiyanquiztli nozo tiyanquiztiloyan. Nican yeyanyotl tonalli ica quiyahuitl.
Hidalgo tlahtocayotl nohuan pitzopixcayotl, cahuayohpixcayotl, cuacuahuehpixcayotl, pipiyolpixcayotl huan ichcapixcayotl ipan xoxohuic ixtlahuahcan afuera itechpahuic altepetl nozo altemaitl.
==Teyacanaliztli==
Hidalgo quipiya caltetlahtlaniliztli motech teyacanaliztli ipan itecuacan in Pachyohcan altepetl, tlahtocac tequitini in tlacatzin Omar Fayad in tetlanahuatiani.
== Chanehmatiliztli ==
Ce tlacaliztli itechcopa 3,082,841 chanehqueh (Censo INEGI xihuitl 2020), inic ce densidad 16,54 hab/km². Inin nochintin chanehqueh, 1,601,462 cihuameh ca (58,33%) huan 1,481,379 tlacameh cah (51,97%). Inic ce 23,67% (2.933,034 chaneh.) tlacamilqueh, 76,33% (9.459 chaneh.) in altepetlacameh ipan mochi altepeticpac 1.576.259 chanehqueh.
{| class="wikitable"
|-
! Xihuitl
! Chanehqueh
|-
| [[2010]]
| 2,883,168
|-
| [[2020]]
| 3,082,841
|-
|}
==Tlamachtiliztli==
[[File:Edificio central UAEH, Pachuca. 006.jpg|thumb|200px|izquierda|Universidad Tecnológica de la Huasteca.]]
Hidalgo tlahtocayotl quipia ipan ahcopa tlamachtiloyan, canahpa hueyi tepochcalli tlen itocah ''Universidad Autónoma del Estado de Hidalgo'', ''Instituto Tecnológico de Pachuca'', ''Universidad Tecnológica Tula-Tepejí'', ''Universidad Tecnológica de la Huasteca Hidalguense'', ''Instituto de Ciencias y Estudios Superiores de Huejutla'', ''Instituto Tecnológico de Huejutla'', ''Universidad Pedagógica Nacional Sede Regional Huejutla'' huan ''Universidad Politécnica de Huejutla''. Ohcequin tepochcalli in ''ITESM Campus Hidalgo'', ''Universidad la Salle Pachuca'', ohcequin.
In tlahtocayotl nican quipia ipan temachtiliztli coconeh xochitlah, inic ce tlamachtiliyan, inic ome tlamachtiloyan, bachillerato, tepochcaltlamachtiloyan huan Hueyi tepochcalli, noyuhqui in ''Escuela Secundaria Técnica'', noyuhqui quipiya in conemeh; pipilton huan cihuapiltin temachtiah ica ''becas'' (tequiyotl), huan chicuace tlamachtiloyan huan temachtianimeh quipia “programa” ica itemachtiliz ipan ome tlahtolli, nahuatlahtolcopa huan caxtillahtolli.
== Momotlaliztli==
In momotlaliztli ipan Hidalgo ca ipampa [[neicxitapayolhuiliztli]], [[chiquiuhtapayolhuiliztli]], [[omalacapainaliztli]], tenis, mapatoltiliztli, ihuan momotlacayotl itech tepozcuaitl. Nican ca ce autódromo ipan Singuilucan, in Fórmula 1 huan quiquiuhpatoltiliztli.
Hidalgo quipiya tlamahuichihuanih ipan momotlaliztli quemeh: xopatiliztli ipan [[Estadio Hidalgo]] huan Estadio Cruz Azul ipan Tollan Allende, padel, mapatoltiliztli, hockey patines, amapatoltiliztli, acalpamitl, taekwondo, tenis, atletismo, triatlón, aquizaliztli, neneloaliztli, golf, motociclismo, rally, ciclismo, ocachi axcan.
== No xiquitta ==
* [[Miguel Hidalgo]]
* [[Mexico]]
== Toquiliztequitl ==
<references/>
== Ohcequin necuazaloliztli ==
{{Commons|Category:Hidalgo}}
{{Mexico}}
[[Neneuhcāyōtl:Hidalgo]]All content in the above text box is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike license Version 4 and was originally sourced from https://nah.wikipedia.org/w/index.php?oldid=485621.
![]() ![]() This site is not affiliated with or endorsed in any way by the Wikimedia Foundation or any of its affiliates. In fact, we fucking despise them.
|