Revision 499927 of "Tijuana" on nahwiki

{{Altepetl
| Altepetl = Altepetl
| Tlacatiyan ixeliuhca = Altepetl
| Tocaitl       = Tijuana
| Chantocaitl   = Tiguan
| Tlaixcopinalli  = Zona Rio Tijuana.jpg
| Tlalmachiyotl = 
| Chimalli      = Escudo de Tijuana, Baja California.svg
| Pamitl        = 
| Tlacatiyan    = {{MEX/nhn}}
| Tlacatiyan_ixeliuhca1 = Tlahtohcayotl
| Xeliuhca1     = {{MX-BC}}
| Tlacatiyan_ixeliuhca2 = Onohuayan
| Xeliuhca2     = 
| Tlacatiyan_ixeliuhca3 = Altepetlahtohcan
| Xeliuhca3     = [[Tijuana altepetlahtohcan|Tijuana]]
| Ancayotl   = 32°32′11″N 117°02′14″O
| Ixtentli      = 637 km<sup>2</sup>
| Huehcapancayotl = [[Cerro Colorado]]
| Metros = 31
| Chanehqueh  = 1,922,523
| Pozahuacayotl = 
| Tlahtolli = [[Caxtillahtolli]]
| Tlalticpac tliltetl = 
| Tlacapohualtextli  = 
| Altepetzintiliztli = [[11 metztli julio]], [[1889]]
| Tlacatocaitl  = Tijuanatecatl
| Altepetequihuah =	Montserrat Caballero Ramírez
| UTC = [[UTC-6]]
| USPS =
| CodigoISO =
| CP = 
| CT =
| Lada = 
| Nenecuilhuaztli = 020040001
| Matlatzalan = www.tijuana.gob.mx/
}}

'''Tijuana''' ce altepetl ompa [[Baja California]]. Quipia 1,922,523 chanehqueh xiuhpan 2020.

== Tlaltocayotl ==
Ce tlatoliztli quihtoa, itechpahuicpa ''Rancho de Tía Juana'', ce tlahtolli caxtillahtoltica. Zan niman ipampa inon altepetl ompa Baja California, motoca «Tijuana» ompa icumiaitlahtol, ihtoca caxtillantlahtolcopa ''Tijuana''. Huehuecauhtica ipan cumiaitlahtolli ''Tiguan'' nozo ''Tiwana'' quiza ipan: cumiaitlahtocopa [[ayotl]].

===Occe tlahtolli===
* [[Cumiaitlahtolli]]: ''Tiguan''

==Tlalticpacmatiliztli==
Inin altepetl cah ancayotl cuaxochtia in altepetl mictlampa ica [[San Ysidro]] ompa [[California]] tlahtohcayotl, ipan [[Tlahtohcayotl in Cepanca America]], in huitztlampa ica [[Rosarito]], in tonatih iquizayampa ica [[Sierra Juárez]] huan in tonatih icalaquitlampa ica [[Pacífico ailhuicatl]].

In Tijuana atoyatl xiquipano inin altepetl, ipan xolalpan quipia tepitzin tlatelolli huan tepetzintli canahpa mictlampa quipia xoxohuic ixtlahuahcan. yeyantli tonalquiyahuitl ica miac quiyahuitl ipampa mochi xihuitl.

===Yeyantli===

{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="toccolours" 0.5em solid #999; 100%
|- style="text-align:center;" 
|style="background:pink| '''Metzpohualli'''
|style="background:pink|'''Ø t°'''<br/> (°C)
|  style="background:white|'''Min.  t°''' <br>(°C)
| style="background:red|'''Max.  t°'''<br>(°C)
| style="background:lightblue| '''''' <br/>(mm)
|-style="text-align:center;" 
| style="background:lightgreen|Metztli enero
| 19.9
| –7.0
|38.0
|40
|-style="text-align:center;" 
| style="background:lightgreen|Metztli febrero
|22.9
| –5.6
|39.5
|36
|-style="text-align:center;" 
| style="background:lightgreen|Metztli marzo
|25.6
| –1.0
|40.2
|50
|-style="text-align:center;" 
| style="background:lightgreen|Metztli abril
|28.9
|5.0
|42.5
|48
|-style="text-align:center;" 
| style="background:lightgreen|Metztli mayo
|13,6
|8.0
|43.0
|55
|-style="text-align:center;" 
| style="background:lightgreen|Metztli junio
|32.1
|11.5
|44.0
|39
|-style="text-align:center;" 
| style="background:lightgreen|Metztli julio
|32.0
|11.0
|45.0
|41
|-style="text-align:center;" 
| style="background:lightgreen|Metztli agosto 
|32.8
|16.5
|43.0
|34
|-style="text-align:center;" 
| style="background:lightgreen|Metztli septiembre
|28.7
|2.0
|41.0
|122
|-style="text-align:center;" 
| style="background:lightgreen|Metztli octubre
|26.4
|2.0
|39.0
|65
|-style="text-align:center;" 
| style="background:lightgreen|Metztli noviembre
|22.7
|–5.0
|39.0
|43
|-style="text-align:center;" 
| style="background:lightgreen|Metztli diciembre
|20.2
|–7.5
|39.0
|36
|}<ref>[https://web.archive.org/web/20111125041102/http://www.cm.colpos.mx/meteoro/progde/norm/nuevoleg.htm COLPOS], Yeyantli Monterrey. 5 metztli junio 2022.</ref>

== Tequitiliztli ==
[[Īxiptli:Centro Culturale di Tijuana.jpg|thumbnail|250px|right|Centro Cultural Tijuana.]]

Tijuana, ce altepeticpac ica hueyic tequiyotl ipan tlacatiyan Mexico tlali. Tijuana ce tequitiliztli ipan America itech temocpan. In yacaticac tequiyotl in [[ahuicyaniliztli]] ic cualli yeyantli ipan itentli huehuehcauh Pacífico ailhuicatl. In [[Zona Río]] hueyic ''centro financiero''.

===Nehnemiliztli===
Ce nehnemiliztli, ce tomincayo ipampa tequitiliztli ipan Altepetl Mexico, in altepetl quipia hueyic cualcan ipampa nehnemi canahpa [[Xolalpan Tijuana]], Av. Revolución, Centro Cultural Tijuana, Lomas Taurinas, Playas de Tijuana, Casa de Cultura, Club Aguacaliente, occequin.<ref>[https://www.visitmexico.com/baja-california/tijuana ''Visit Mexico'', Baja California tlahtohcayotl, Tijuana altepetlahtohcan; 28 metztli junio itech 2022 xiuitl.] {{Spa (nhn)}}</ref>

== Chanehmatiliztli ==
Tijuana quipia 1,922,523 chanehqueh (Censo INEGI xihuitl 2020).<ref>[https://www.visitmexico.com/baja-california/tijuana ''INEGI'', Baja California tlahtohcayotl, Tijuana altepetlahtohcan; 28 metztli junio itech 2022 xiuitl.] {{Spa/nhn}}</ref>

{| class="wikitable"
|-
! Xihuitl
! Chanehqueh
|-
| [[2000]]
| 1 148 681	
|-
| [[2010]]
| 1 300 983
|-
| [[2020]]
| 1 922 523
|-
|}

==Temachtiliztli==
[[File:UABC-CC.jpg|thumb|200px|izquierda|Universidad Autónoma de Baja California.]]
Tijuana altepetl quipia ipan ahcopa tlamachtiloyan, canahpa hueyi tepochcalli tlen itocah ''Universidad Autónoma de Baja California Campus Tijuana'', ''Universidad de la Frontera Norte'', ''Instituto Tecnológico de Tijuana'', ''Universidad Tecnológica de Tijuana'' huan ''Universidad Iberoamericana Tijuana'', ''Centro de Enseñanza Técnica y Superior'', ce pani tlamachtiloyan itech Tijuana altepeticpac.

In altepetl nican quipia ipan temachtiliztli coconeh xochitlah, inic ce tlamachtiliyan, inic ome tlamachtiloyan, bachillerato, tepochcaltlamachtiloyan huan Hueyi tepochcalli, noihqui in ''Escuela Secundaria'', noyuhqui quipiya in conemeh; pipilton huan cihuapiltin temachtiah ica 96,44 % chanehqueh.

== Neteicniuhtiliztli ==
=== Ipanocayoh tetitlaniztli ===
Tijuana altepetl quipia 2 ipanocayoh tetitlaniliztli huan 2 tetitlaniztli.

* {{CHNf}} Ipanocayoh Tetitlaniztli [[China]]
* {{USAf}} Ipanocayoh Tetitlaniztli [[Tlahtocayotl in Cepanca]]
* {{GTMf}} Ipanocayoh Tetitlaniztli [[Cuauhtemallan]]
* {{HNDf}} Ipanocayoh Tetitlaniztli [[Honduras]]
* {{SLVf}} Ipanocayoh Tetitlaniztli [[Cozcatlan]]

=== Altepeicniuhcayotl ===
Tijiana altepetl ca icniuhcayotl ica ininqueh altepemeh.

<center>
{| class="wikitable"  style="text-align:center; background:white; width:55%;"
|- style="color:white;"
!style="background:#659ec7;"|Altepetl
!style="background:#659ec7;"|Xeliuhcayotl
!style="background:#659ec7;"|Tlacatiyan
!style="background:#659ec7;"|Xihuitl
|-
!style="background:lemonchiffon;"|[[San Diego, California|San Diego]]
|[[California]]
|{{USA}}
|1998
|-
!style="background:lemonchiffon;"|[[Słubice]]
|[[Voivodato de Lubusz|Lubusz]]
|{{POL}}
|2010
|-
!style="background:lemonchiffon;"|[[La Paz, Baja California Sur|La Paz]]
|[[Baja California Sur]]
|{{MEX}}
|2013
|}
</center>

== No xiquitta ==
* [[Baja California]]

== Toquiliztequitl ==
<references/>

== Occe necuazaloliztli ==

{{Baja California}}

[[Neneuhcāyōtl:Quiyotqui tlahcuilolli]]
[[Neneuhcāyōtl:Altepetl ipan Baja California]]