Revision 505979 of "Huexotlah altepetlahtohcan" on nahwiki

{{Ahcopa}}
{{P2|[[Uexotlaj altepetlali|NCH]]}}
{{P1|[[{{PAGENAME}}|NCI]]}}
{{Tlani}}
{{Nahuatlahtolli}}
{{Altepetlahtohcan ipan Mexico
| Tocaitl                = Huexotlah altepetlahtohcan
| Chantocaitl            = Municipio de Huejutla de Reyes
| Tlahtohcayotl          = Hidalgo
| Chimalli               = Coat of arms of Huejutla de Reyes.svg
| Tlalmachiyotl          = Ubicación del municipio de Huejutla de Reyes, Hidalgo.svg
| Altepetlahtohcan_icua  = [[Huexotlah]]
| Ancayotl               = 99º 03’ 30” - 99º 13’ 35” 
| Huehcapancayotl        = 316 - 1,400
| Tlacatocaitl           = Huexotecatl
| Tlaixpayotl            = 
| Chanehqueh             = 126 781
| Tzintiliztli           = 
| Tequihuah              = Daniel Andrade Zurutuza
| NumSecciones           =  
| CodigoINEGI            = 13028
| Matlatzalantli         = www.huejutla.gob.mx
}}

'''Huexotlah''' achcauhtoca {{es}} ''Huejutla de Reyes'', ihtoca ce [[altepetlahtohcan]] itechpa 86 ialtepetlahtohcahuan ompa in [[Hidalgo (tlahtocayotl)|Hidalgo]] huan ce itech 7 altepetlahtohcan ipan [[Cuextecapan|Hidalgo Cuextecapan]].<ref>[https://web.archive.org/web/20211108112143/http://www.inafed.gob.mx/work/enciclopedia/EMM13hidalgo/municipios/13028a.html ''Monografía de los municipios de México''.] Huexotlah altepetlahtohcan, INAFED, 15 metztli mayo xiuhpan 2022. {{es}}</ref> Icua altepetlahtohcan [[Huexotlah]].

== Tlaltocayotl ==
Zan niman ipampa inon altepetl ompa Hidalgo Cuextecapan, motoca «Huexotlah» ompa inauatlahtol Cuextecapan tlatilantli, ihtoca caxtillantlahtolcopa ''Huejutla de Reyes''. Huehuecauhtica ipan nahuatlahtolli Huexotlah quiza ipan: nahuatlahtocopa [[huexotl]], ce cuahuitl ahcopa ayotatlan, nican inelhuayo pehua ica huexo- huan in tlahtolli ''tlah'' tlen ipehualiz -tlah huala itzatlan in tlalli.

==Tlalticpacmatiliztli==
Inin altepetlahtohcan cah ancayotl cuaxochtia mictlampa ica [[Xalman]] ompa Veracruz tlahtocayotl, in huitztlampa ica [[Atlapechco altepetlahtohcan]], in tonatih iquizayampa ica [[Cuauhtlah altepetlahtohcan]], ihuan in tonatih icalaquitlampa ica [[Xaltozan altepetlahtohcan]] huan [[Orizatlan altepetlahtohcan]].

=== Yoliztli ===
Nican inin altepecalpolli oncateh ohcequin cuauhtontli, mazqui quipiya cuahuitl in [[ahuehuetl]], [[texococuahuitl]], [[ixizuatl]], [[huexotl]] nozo [[nohpalli]], [[tlacametl]] huan ohcequin.

====Yolcatiliztli====
Nican chantih yolcameh in tepeticpac huan in ixtlahuac, totimeh iuhqui [[cuixin]], [[tecolotl]] [[tzopilotl]], [[centzontlahtoleh]], [[ehecatotolin]] ahnozo yolcameh [[tepocolcoatl]], [[cipactli]], [[ayotochtli]], [[axolotl]], [[xincoyotl]], [[epatl]], [[tlacuachin]], [[tochtli]] huan ohcequintin.

== Tequitiliztli ==
Huexotlah Reyes ce altepecalpolli ipan Hidalgo ica itequiyo itech namacaliz ica [[Veracruz]]. Tlapixcayotl ipan Huexotlah cah [[cintli]], [[ixizhuatl]], [[cuauhxilotl]], [[xalxocotl]], [[ahuacatl]], [[pahuatl]], [[lalaxtli]], [[xitomatl]], [[miltomatl]], [[tlalcamohtli]], [[xonacatl]], [[chichihualtzapotl]], occequin; xochicualli tlanamaca occequin altepemeh ipan tiyanquiztli nozo tiyanquiztiloyan. Nican yeyanyotl tonalli ica quiyahuitl.

Huexotlah altepeticpac nohuan pitzopixcayotl, cahuayohpixcayotl, cuacuahuehpixcayotl, pipiyolpixcayotl huan ichcapixcayotl ipan xoxohuic ixtlahuahcan afuera itechpahuic altepetl nozo altemaitl.

==Teyacanaliztli==
[[Īxiptli:Huejutla de Reyes (4).jpg|thumb|right|200px|"Tecpan ipan Huexotlah Reyes".]]
{| class="wikitable"
|- align=center style="background:#d8edff"
!Tequihuah!!Cahuitl
|-
| [[File:PRI Party (Mexico).svg|18px]] Carlos Fayad Ruiz || 2000-2003
|-
| [[File:PAN logo (Mexico).svg|18px]] José Alfredo San Román Duval || 2003-2006
|-
| [[File:PRD logo (Mexico).svg|18px]] Marco Antonio Ramos Moguel || 2006-2009
|-
| [[File:PAN logo (Mexico).svg|18px]] Alejandro Nava Soto || 2009-2012 
|-
| [[File:CON logo (Mexico).svg|18px]] José Alfredo San Román Duval || 2012-2016
|-
| [[File:Partido Encuentro Social (México).svg|18px]] Raúl Badillo Ramírez || 2016-2020 
|-
| [[File:Coat of arms of Huejutla de Reyes.svg|18px]] Lucia Bautista Hernández || 2020
|-
| [[File:Partido Encuentro Social (México).svg|18px]] Daniel Andrade Zurutuza || 2020-2024
|-
|}

== Chanehmatiliztli ==
{| class="wikitable"
|- style="background:#000000; color:#FFFFFF;"
| '''Altepetl''' || '''Chanehqueh''' || '''Altepeliztli''' || '''INEGI'''
|- style="background:#CFCFCF;"
| '''Mochi altepetlahtohcan''' || '''126,781''' ||  || 13028
|-
| [[Huexotlah]] || 41,311 || [[Altepetl]] || 130280001
|-
| [[Chililico]] || 3,863 || [[Altepetl]] || 130280042
|-
| [[Coaocuilco]] || 3,369 || [[Altepemaitl]] || 130280023
|-
| [[Tehuetlan]] || 3,072 || [[Altepemaitl]] || 130280088
|}

==Tlamachtiliztli==
In Huexotlah altepetlahtohcan nican quipiya ipan temachtiliztli coconeh xochitlah, inic ce tlamachtiliyan, inic ome tlamachtiloyan, bachillerato, tepochcaltlamachtiloyan huan Hueyi tepochcalli, noyuhqui in ''Escuela Secundaria Técnica'', noyuhqui quipiya in conemeh; pipilton huan cihuapiltin temachtiah ica ''becas'' (tequiyotl), huan chicuace tlamachtiloyan huan temachtianimeh quipia “programa” ica itemachtiliz ipan ome tlahtolli, nahuatlahtolcopa huan caxtillahtolli. Huexotlah altepetl quipiya ipan ahcopa tlamachtiloyan, canahpa hueyi tepochcalli.

* [[Universidad Tecnológica de la Huasteca Hidalguense]]
* [[Instituto de Ciencias y Estudios Superiores de Huejutla]]
* [[Instituto Tecnológico de Huejutla]]
* [[Universidad Pedagógica Nacional Sede Regional Huejutla]]
* [[Universidad Politécnica de Huejutla]]
* [[Escuela Superior Huejutla]]

==Tequinemiliztli==
[[Īxiptli:Catedral de Huejutla 2012-09-12 08-10-03.jpg|thumb|200px|San Agustín Iteopancal.]] 

Huexotlah ce altepetlahtohcan ican mochi tlacuicuiliztli ipan Centlalticpac quitto Tlaquitcayotl ipan Tlachihuatlacayotl ipan Tlahtohcayotl Mexico; ixquich tlamatocac tequichuihualiztli, yoliztli ipan ahmo tlamatocac toltecayotl iuhqui tlacualcayotl, macehualmihtotiztli, macehuallahtoliztli.

In '''San Agustín iteopan''' ce cristiano chihualcalli tlein neteotiliztli in cristianismo.

===Ilhuiliztli===
[[Īxiptli:Flowers in Semana Santa.JPG|thumb|left|200px|Mihtohtli "Semana Santa".]]

Huexotlah ce altepetl ican mochi tlacuicuiliztli ipan centlalticpac quihto Tlatquicayotl ipan Tlachiuhcayotl ipan Mexico; ixquich tlamatocac tlachihualiztli in ompa Mexico mictlampa, yoliztli ipan ahmo tlamatocac tlachihualiztli iuhqui tlacualcayotl, macehualmihtotiztli, macehuallahtolloliztli.

In mitohtli, ce mihtotli ipan San Agustín, tlacameh ihuan cihuah mihtotia tlanahuahquez zan cen tzotzonalotl ica mecahuehuetl, panhuahuetl ihuan tlapitzalli.

In yohualmitohtli "Danza de las inditas", Ichpochtli Guadalupe ilhuitl ipan hueyaitualli San Agustín iteopan.

===Macehualiztli===
Inic ome tomincayo ipampa tequitiliztli ipan Huexotlah, in [[miccailhuitl]] hueyi tonalilhuitl ipan tonalamatl ompa Inic Mahtlactli metztli huan Mahtlactli huan ce metztli, quihtoznequi ''Xantoloh''.

=== Tlatzohtzonaliztli ===
Miac [[tlatzohtzonaliztli]] ca inin altepetlahtohcan noyuhqui [[banda]], [[cumbia]], [[balada]] ahnozo [[tlatlamantic cuicayotl|tlatlamantic]].

=== Tlacualiztli ===
<gallery>
File:Plato huasteco, mercado de Huejutla de Reyes, Hidalgo.jpg|''Cuextecatlacualiztli''
File:Zacahuil1.jpg|''[[Zacahuilli]]''
</gallery>

== Momotlaliztli ==
In momotlaiztli ipan Huexotlah Reyes cah ipampa xopatoltiliztli, chiquiuhpatoliztli, omemalacaztli, mapatoltiliztli, ihuan patolli.

== No xiquitta ==
* [[Tlahtohcayotl Hidalgo|Hidalgo]]

== Toquiliztequitl ==
<references/>

== Occe necuazaloliztli ==
{{Commons|Category:Huejutla de Reyes Municipality}}

{{Hidalgo}}

[[Neneuhcāyōtl:Quiyotqui tlahcuilolli]]