Revision 506000 of "Mexko (nch)" on nahwiki

{{DISPLAYTITLE:Mexko <sup><small>(nch)</small></sup>}}
{{Kalpoltlahtolli|NHE2_NCH1_NHW2_NHN2_NCI2_PPL2=Kena|NHE_name=Mexko|NCH_name=Mexko (nch)|NHW_name=Mexko (nhw)|NHN_name=Mexico|NCI_name=Mexihco|PPL_name=Meshijku}}
{{Nauatlajtoli}}
{{Ueyitlali 
| āchcāuhtōcāitl_nativo = Estados Unidos Mexicanos
| āchcāuhtōcāitl = Mexko Tlali
| Tokayotl = Mexko
| Pamitl = Flag of Mexico.svg
| Chimali = Coat of arms of Mexico.svg
| chīmalli_tamaño = 110px
| símbolos =
| mapa = MEX orthographic.svg
| mapa_tamaño = 290px
| tlācatiyāncuīcatiliztli = ''[[Mexko itlanauakuikatl]]''
| tlācatiyāncuīcatiliztli_tlahcuilōlli = Himno Nacional Mexicano instrumental.ogg
| tēcuacān = [[Mexkoaltepetl]] [[File:Coat of arms of Mexico City, Mexico.svg|derecha|20px]]
| tēcuacān_chānehqueh =  9&nbsp;209&nbsp;944 chan.
| tēcuacān_cemonocāyōtl_fmt = 
| tēcuacān_cemonoc = 19_26_N_99_08_W 19°26′ M, 99°08′ I
| huēyi_āltepētl = [[Mexkoaltepetl]]
| āchcāuhtlahtōlli = [[kaxtilantlajtoli]], [[nauatlajtoli]], [[mayatlajtoli]] uan oksepan [[Tlajtolmeh pan Mexko|66 tlajtoli]]<sup>1</sup>
| tēpacholiztli = Tlakatlajtokayotl 
| tēpachohqueh = [[Tlajtokatlajtoani]]
| tēpachohqueh_tōcāitl = [[Andrés Manuel López Obrador]]
| tzintiliztli = [[Mexko itlakaxoxowkayo|Tlakaxoxowkayotl]]
| fundación_hitos = &nbsp;• Tlatenkixtilistli<br/>&nbsp;• Tlamilistli<br/>&nbsp;• Nemachililistli
| fundación_fechas = tlen [[España]]<br/>[[16]] tlen [[septiembre]], [[1810]]<br/>[[27]] tlen [[septiembre]], [[1821]]<br/>[[28]] tlen [[diciembre]], [[1836]]
| tlaīxpayōtl = 1 964 375<ref>http://www.oratlas.com/libro-mundial/mexico/geografia</ref><sup>2</sup>
| tlaīxpayōtl_tlatēctli = 13
| tlaīxpayōtl_ātl = 2.5%
| cuāxōchtli = 4 389&nbsp;km nochi<br/>• 3&nbsp;155&nbsp;km ika [[Estados Unidos]]<br />• 958&nbsp;km ika [[Koajtemalan]]<br />• 276&nbsp;km ika [[Belice]]
| huēyi_ātēntli = 9&nbsp;330&nbsp;km 
| chānehqueh = 128 649 565 ([[2020]])<ref>http://www3.inegi.org.mx/sistemas/mexicocifras/</ref><ref name="población">http://www3.inegi.org.mx/sistemas/temas/default.aspx?s=est&c=25433&t=1</ref>
| chānehqueh_tlatēctli = 10
| chānehqueh_pozāhuacāyōtl = 57
| PIB_nominal   = $ 1&thinsp;192&thinsp;480 MDD<ref name=INEGI_2020>https://www.inegi.org.mx/contenidos/saladeprensa/boletines/2019/pib_pconst/pib_pconst2019_02.pdf</ref>
| PIB_nominal_año = 2021
| PIB_nominal_puesto = 15
| PIB_nominal_per_cápita = $ 9 246 USD
| PIB   = $ 2 613 797 MDD
| PIB_año  = 2021
| PIB_puesto  = 11
| PIB_per_cápita = $ 20&nbsp;266 USD<ref name=INEGI_2020>https://www.inegi.org.mx/contenidos/saladeprensa/boletines/2019/pib_pconst/pib_pconst2019_02.pdf</ref>
| IDH                = 0.779<ref>http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf</ref>
| IDH_año            = 2020
| IDH_puesto         = 74
| IDH_categoría  =  {{Ingreso|ingreso=pani}}
| tomīn = [[Mexko pesoj]] ($, <code>[[ISO 4217|MXN]]</code>)
| tlācatōcāitl = Mexikatl
| hoan [[UTC-8]] 
| horario_verano = [[UTC-5]] uan [[UTC-7]]
| cctld = [[.mx]]
| código_telefónico = 52
| prefijo_radiofónico = 4AA-4CZ, 6DA-6JZ, XAA-XIZ
| nenecuilhuāztli_ISO = MX / MEX / 484
| miembro_de = [[ONU]], [[OCDE]], [[TLCAN]], [[G-20]], [[G-5]], [[APEC]], [[G3]], [[GL]], [[CIN]], [[LC]], [[ABINIA]], [[Celac]], [[OEI]], [[AEC]], [[Pacifico nenōtzaliztli|Pasifiko nenotsalistli]], [[Tlatēcpānaliztli in Ixachitlan Tlahtohcāyōtl|TIT]], [[MIST]], [[UFC]], [[Interpol]], [[CIJEG]], [[Unesco]]
| tlahtōlcaquiliztilōni= 
| tlahtōlcaquiliztilōni1=  Tlatekpanal tlen 4º pan ''Ipanokayoh Tenauatili ika Tlahtollotl Tetlapalewilistli tlen Nikan Tlakameh''.
| tlahtōlcaquiliztilōni2= Macho 3 269 386 km² ''Seknikiski Tetlamamakilisotl Yeyantli'' ixtentli Mexko 5 233 761 km².<ref>https://web.archive.org/web/20120127184313/http://www.seaaroundus.org/eez/484.aspx</ref>
|matrícula_avión=XA, XB, XC
|matrícula_coche=MEX
}}
'''Mexko''' nos '''Mexko Tlali''' ({{IPA|ˈmeːʃko||}}) (moijtoa kaxtilantlajtoltika ''México'', mayatlajtolkopa ''Meejiko'', mixtekatlajtolkopa ''Ñuu Ko'yo'', otontlajtolkopa ''M'onda'', totonakatlajtolkopa ''Méjiko'' uan tekiuajyotl itoca ''Estados Unidos Mexicanos''), se altepetlali ipan Amerika ueyitlali, kinepa ajkopak [[Estados Unidos]], inepa [[Guatemala]] uan [[Belice]], iatenkopa Caribe ueyatl, Mexko anepalko uan Pacífico Ueyatl. Mexkotlali noxelojtok ika sempouali uan majtlaktli uan ome tlajtokayomej, ikua altepetl itokaj [[Mexkoaltepetl]] ueyichinanko.

In ueyitlali kipia iixten tlen 1 964 375 km²,<ref>«[https://web.archive.org/web/20180129161335/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html Mexico - Geography]». ''CIA The World Factbook''. CIA.</ref> Mexko tlen nik makuil [[ueyitlali]] ueyik nika [[Amerika]] tlali, tlen majtlaktli uan naui tachkauj ueyi tlen nochi [[tlaltipaktli]]. Ika 130 miyones maseualmej, Mexko tlen nik majtlaktli ueyitlali ika chanejkej ipan tlaltipak. Kipiya 69 [[tekpantlajtoli]], instalan inin, kaxtilantlajtoli miak tlajtoua ikoyotlajtol, nauatlajtoli, yukatekatlajtoli, mixtekatlajtoli, tseltaltlajtoli, tsotsiltlajtoli, tsapotekatlajtoli, otontlajtoli, totonakatlajtoli, masauatlajtoli uan no onkaj maseualtlajtolmej tlen a chichica ipan nochi tlaltipaktli.<ref>Alfonso González & Mirta A. González, ''[http://books.google.cat/books?id=FrsTLm265zoC&pg=PA150&dq=n%C3%BAmero+hispanohablantes&hl=ca&ei=9qZNTYj9FM2cOs7AmRE&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CC8Q6AEwAQ#v=onepage&q=n%C3%BAmero%20hispanohablantes&f=false Español para el hispanohablante en los Estados Unidos]''. {{Spa}}</ref>

==Tokayotl==
San niman ipampa inon ueyitlali, motoka «Mexko», sanse itoka ipampa ialtepetikpak '''Mexihco-Tenochtitlan'''. Okseki kineltokaj eua «Mexitl» nos tekpilitlajtoli «Mexihtli» (se Huitzilopochtli itokaj) ijkuilok ipampa teopixketl tataj Bernardino de Sahagún. Itsintli ni ueuej nauatlajtoli Mexko kisa ipan: mexkali, nauatlajtokopa ''metl'' kej peualistli me-, xiktli kej peualistli xik-, iuan ko uala ipan tlalpan, uajka Mexko ipan nauatlajtoli nojkia kimachilia kej “tlali Mexiktli”.

{{cita|In çã çe mitoa mexicatl: in miequin mitoa, mexica. Inin tocaitl mexicatl: itech quiça in tocaitl Mecitli. me, q.n. Metl, citli in tochin, citli: mitozquia meçicatl, ic onixpoliui in mitoa, Mexicatl: in iuhca nenonotzalli, in tlamacazqui, in quinoaliacan mexica itoca catca Meçitli: quil inic tlacat, quitocaiotique Citli: auh memac in quitecaque, in uncan tetzaoac, ic motocaioti mecitli: auh inin in ooapaoac tlamacazqui teupixqui mochiuh, quil quitlacanotzaia in diablo ([[Uitzilopochtli]]): ic cenca quimauiztilique, ioan mochintin quitlacamatque, in iacanaloni: auh in quiniacan in itlapacholhoan, ic motocaiotique Mexica.|Teopixketl tataj [[Bernardino de Sahagún]]}}

Ika nauatlajtoli ipan [[Kuextekajpan]], nawatlajtoanij kitokaxtiaj «Mexko». Inin se tlamanextili tlen tlalokotsoli (se tlajtoli tlen kipoloa se achi itenkakilis) tlen eua «Mexihco». Inon san motekiuia ika ne ueyi altepetl ipan uajkapayotl, maske ika tlajkomexko nauatlajtol nojka motekiuia (no itokaj «Mexico»). Sanpampa san ueyak itokaj '''Mexko Tlali''' eltok ipan Tlajtokayomej tlanejtiualmaseualmej mexijkaj, amatlamoyawali ipan xiuitl [[1917]]. Ika kaxtilantlajtolkuepa, ueyak itokaj '''''Estados Unidos Mexicanos'''''.

==Uajkapayotl==
Intlaj tikneki tijmatisej keski tlakamej onkaj ipan se tlali axan itech chililijtik in tlaltikpaktli, moneki tikitasej imiyaka in achtotlakatl onkaj Amerika semantok tlali, onenemik pampaj okse ni sesentik tlali, nochi poyoltik uan sesek. Maseualmej san keman onkaj tiualajkej naman ni Mexko Tlali yesej 30 000 xiuitl. Ipan 9000 a. C., mochiua iteyoleualis ika tlapixkalistli kemej tlen ayojtli, etl, chili uan uaxin ipan Teouajkan uan Tepeyoh ompaj axan Tamaulipas tlajyokayotl. Kanaj in tlapixkalistli itech sintli mochiujki xiujpan 5000 a. C., yekaj maseualmej peujkej ualmotlalijkej moijtoa Mesoamerika tlali. Onkatka eyi ueyi ne onouayan: Oasisamerika, Aridoamerika uan Mesoamerika.

=== Oasisamerika ===
Tlakamej ne ipan Oasisamerika katkaj tlapixkej, ne ijkuak in axkayotl ajmo ouelitik pixkayotl senka kualli uan yajuanti maseualmej onkaj tiualajkej uan itlapixkalis pampaj yajuanti kikua. Tlen nikaltlaketsaj ueyi tsakualko moijtoa Casas Grandes ompa axan Chihuahua tlajtokayotl.<ref>[https://arqueologiamexicana.mx/indice-tematico/oasisamerica Arquelogía Mexicana], Oasisamérica, 9 febrero metstli in xihuatl 2019</ref>.

=== Mesoamerika ===
[[File:Olmec Head No. 1.jpg|izquierda|miniaturadeimagen|Ueyi olmekatsontekon tlen 2.9 m ipan San Lorenzo, kichiualok ipan 1200 a. C xiuitl.]]
[[File:15-07-13 Teotihuacan la Avenida de los Muertos y la Pirámide del Sol-RalfR-WMA 0251.jpg|izquierda|miniaturadeimagen|Ne [[Pirámide del Sol]] ipan [[Teotiuajkan]].]]
==== Olmekah ====
San moijtoa Mesoamerika toltekayotl neski ipan 2500 a. C., kemman maseualmej tlen uajkapayotl achtopa sokichiujkej uan tlapixkakej ipan in chinanko<ref>López Austin y López Luján, 2001.</ref> uan [[1500 a. C.]]<ref>Christian Duverger, 2007.</ref> Ipan 1400 a. C., neski ne [[Olmekaj|olmekatoltekayotl]] in ompa Mesoamerika.<ref>Las fechas son de Pool, 2007: 10.</ref> Inonkej ixolal okachi tenyoj katkaj [[La Venta]] uan [[Tres Zapotes]]. Nika tlachiualok in pixkalistli, achtopaj itech tlaoli uan ichkapixkayotl.

Olmekachinanko okachi sosoltik moijtoa San Lorenzo, katka motepantilok xiujpan 1150 a. C. ipan axan Texistepec altepetlali, ompa Coatzacoalcos atlajtempa, ipan Veracruz tlajtokayotl.

==== Teotiuajnij ====
Moijtoa [[tekpiltlajtokan]] kauitl nejnemi neski ipan xiuitl 200 yesej 900 d. C., kemman inin kauitl tlamachtijni ompa Mesoamerika llega ueyi itlachiualis. Tlachiualok in ueyi tsakualko, [[Pirámide del Sol]] ipan [[Teotiuajkan]] ompa naman ne [[Mexkotlajtokayotl]] nos [[Templo de la Serpiente Bicéfala]] ipan [[Tikal]] ompa Chiapas tlajtokayotl.

==Tlalixnepantilistli==
=== Yolistli ===
Mexko iyolis ka ueyi, kipiya okseki climas, xexeloj in ''Tropico de Cancer'' itlal. Nikan kipiya ueyi tepeuajkan, tlalkoajtitlan, uaktok atlali moijtoa kaxtilantlajtoli ''llanos'', kipiya ueyatl uan ueyi atl.

Nikan Mexko kipiya toktli diferentes, [[kuetlaxochitl]], [[kuapelechxochitl]], [[pochotl]], [[kopalkoajuitl]], [[teonochtli]], [[nejpali]], [[chacha]], [[mexkali]], [[miskitl]], [[okotl]], [[auatl]] uan okseki.
<gallery class="center" widths="180">
Image:Poinsettia 2.jpg|[[xochitl]]
Image:Iccitoc chacha "Pitaya madura".jpg|[[chacha]]
Image:Ceiba pentandra 0008.jpg|[[pochotl]]
Image:Opuntia ovata 2.jpg|[[nejpali]]
Image:Taxdho San Jose (Tequixquiac).JPG|[[mexkali]]
</gallery>

No xikitaki Mexko kipiya ne totomej  [[kecholtototl]], [[chajma]], [[koajtli]], [[ketsaltototl]], noijki kipiya miekin tlapiyalmeh, in chichinimeh [[tlakamichij]], [[techalotl]], [[tlakaxolotl]], [[masatl]], [[temasatl]], [[mistli]], [[oselotl]], [[ayichochij]], [[ueyimichij]], [[amistli]], [[koatochij]], [[zakatochij]] uan okseki.
<gallery class="center" widths="180">
Image:Axolotl Uni Konstanz.JPG|[[axolotl]]
Image:Cougar.jpg|[[koajmistli]]
Image:Standing jaguar.jpg|[[oselotl]]
Image:Manatee with calf.PD.jpg|[[tlakamichij]]
Image:Беркут (Aquila chrysaetos).jpg|[[koajtli]]
</gallery>

== Tekiyakantli ==
Ne Mexko tlali se [[república]], [[Representación (política)|representativa]], [[Democracia|democrática]], [[Federación|federal]] uan [[Estado laico|laica]]; tlachiualok ipan [[Organización territorial de México|Estados libres y soberanos]] (uan inonkej xexelok [[Mexko ialtepetlaluaj|altepetlali]]) ipan nochimej xolal, ne [[Mexkoaltepetl]] in kuaitl altepetikpak itech ueyitlali.

In tlajtokantlajtoani Andrés Manuel López Obrador, ueyi tlanauatiketl itech Mexko Tlali, itoka ikane se poder ejecutivo maski ipan tlanauatilamochtli.

Mexko tlali xexeloj ipan 32 tlatokajyomej.

{| class="wikitable"
|-
! Tlatokajyotl
! Ikua altepetl
! Chanejmej
|-
| [[Aguascalientes (nch)|Aguascalientes]]
| [[Aguascalientes Altepetl]]
| 1 184 996
|-
| [[Baja California (nch)|Baja California]]
| [[Mexicali]]
| 3 155 070
|-
| [[Baja California Sur (nch)|Baja California Sur]]
| [[La Paz]]
| 637 026
|-
| [[Campeche (nch)|Campeche]]
| [[Campeche Altepetl]]
| 822 441
|-
| [[Chiyapan (nch)|Chiyapan]]
| [[Tuxtla Gutiérrez]]
| 4 796 580
|-
| [[Chihuahua (nch)|Chihuahua]]
| [[Chihuahua Altepetl]]
| 3 406 465
|-
| [[Coahuila (nch)|Coahuila]]
| [[Saltillo]]
| 3 055 395
|-
| [[Colima (nch)|Colima]]
| [[Colima Altepetl]]
| 650 555
|-
| [[Durango (nch)|Durango]]
| [[Durango Altepetl]]
| 1 632 934
|-
| [[Guanajuato (nch)|Guanajuato]]
| [[Guanajuato Altepetl]]
| 5 486 372
|-
| [[Guerrero (nch)|Guerrero]]
| [[Chilpantsinko]]
| 3 388 768
|-
| [[Hidalgo (nch)|Hidalgo]]
| [[Pachuka]]
| 2 665 018
|-
| [[Mexkotlatokajyotl|Mexko]]
| [[Toluka]]
| 15 175 862
|-
| [[Michuakan (nch)|Michuakan]]
| [[Morelia]]
| 4 351 037
|-
| [[Morelos (nch)|Morelos]]
| [[Koajnauak]]
| 1 777 227
|-
| [[Nayarit (nch)|Nayarit]]
| [[Tepic]]
| 1 084 979
|-
| [[Nuevo León (nch)|Nuevo León]]
| [[Monterrey]]
| 4 653 458
|-
| [[Oaxaka (nch)|Oaxaka]]
| [[Oaxaka Altepetl]]
| 3 801 962
|-
| [[Puebla (nch)|Puebla]]
| [[Kuetlaxkoapan]]
| 5 779 829
|-
| [[Querétaro (nch)|Querétaro]]
| [[Querétaro Altepetl]]
| 1 827 937
|-
| [[Quintana Roo (nch)|Quintana Roo]]
| [[Mexicali]]
| 1 325 578
|-
| [[San Luis Potosí (nch)|San Luis Potosí]]
| [[San Luis Potosí Altepetl]]
| 2 585 518
|-
| [[Sinaloa (nch)|Sinaloa]]
| [[Koluakan]]
| 2 767 761
|-
| [[Sonora (nch)|Sonora]]
| [[Hermosillo]]
| 2 662 480
|-
| [[Tabasco (nch)|Tabasco]]
| [[Villahermosa]]
| 2 238 603
|-
| [[Tamaulipas (nch)|Tamaulipas]]
| [[Victoria Altepetl]]
| 3 268 554
|-
| [[Tlaxkala (nch)|Tlaxkala]]
| [[Tlaxkala Altepetl]]
| 1 169 936
|-
| [[Veracruz (nch)|Veracruz]]
| [[Xalapan]]
| 7 643 194
|-
| [[Xalixko (nch)|Xalixko]]
| [[Guadalajara]]
| 7 350 682
|-
| [[Yukatan (nch)|Yukatan]]
| [[Mérida]]
| 1 955 577
|-
| [[Zacatecas (nch)|Zacatecas]]
| [[Zacatecas Altepetl]]
| 1 490 668
|-
| [[Mexkoaltepetl]]
| 
| 8 851 080
|-
|}

==Ojtilistli==
[[File:Carretera Escénica Tijuana-Ensenada.jpg|miniatura|Ueyi ojtli Tijuana-Ensenada.]]
Ne Mexko ueyitlali mokauaj ika --- kilómetros itech nochi tlali, se achi kipia ojtlijtetlajnemilistli, kiijtouaj kikualchichiuaseyaj kitlalisej chapojpotlij ijkino kuali mokauas ayojkana timaseuasej. Oksekin ojtilistli ne tepostotolistli, teposkoalistli axan iluikaojtilistli moijtoa in AEXA.

==Chanejpoualistli==
{| class="wikitable"
|-
! Altepetl
! Tlatokajyotl
! Chanemej
|-
| [[Mexkoaltepetl]]
| [[Mexkoaltepetl]]
| 21 804 515
|-
| [[Monterrey]]
| [[Nuevo León (nch)|Nuevo León]]
| 5 341 171
|-
| [[Guadalajara]]
| [[Xalixko (nch)|Xalixko]]
| 5 268 642
|-
| [[Kuetlaxkoapan]]
| [[Puebla (nch)|Puebla]]
| 3 199 530
|-
| [[Toluka]]
| [[Mexkotlatokajyotl]]
| 2 353 924
|-
| [[Tijuana]]
| [[Baja California (nch)|Baja California]]
| 2 157 853
|-
| [[León]]
| [[Guanajuato (nch)|Guanajuato]]
| 2 139 484
|-
| [[Querétaro Altepetl]]
| [[Querétaro (nch)|Querétaro]]
| 1 594 212
|-
| [[Juárez Altepetl]]
| [[Chihuahua (nch)|Chihuahua]]
| 1 512 450
|-
| [[Torreón]]
| [[Coahuila (nch)|Coahuila]]
| 1 434 283
|-
|}

===Nenemilis===<!--Migración-->
Mexikaj nemij ipan okse ueyitlali xiuitl 2020 uan koyomej nemij ipan Mexko tlali 2020 xiuitl.
{{col-begin}}
{{col-2}}
* {{USAf}} ipan [[Estados Unidos]] ika 36.255.589 mexikaj
* {{CANf}} ipan [[Canadá]] ika 96.055 mexikaj
* {{ESPf}} ipan [[España]] ika 53.811 mexikaj
* {{BRAf}} ipan [[Brasil]] ika 21.853 mexikaj
* {{GTMf}} ipan [[Guatemala]] ika 15.012 mexikaj
* {{DEUf}} ipan [[Alemania]] ika 13.247 mexikaj
* {{UKf}} ipan [[Reino Unido]] ika 11.800 mexikaj
* {{CHLf}} ipan [[Chile]] ika 10.380 mexikaj
* {{BOLf}} ipan [[Bolivia]] ika 8.655 mexikaj
* {{ARGf}} ipan [[Argentina (nch)|Argentina]] ika 7.239 mexikaj
{{col-2}}
* {{USAf}} 797.266 tlatojkayotlakamej
* {{GTMf}} 56.810 guatemalatlakamej
* {{VENf}} 52.948 venezolanotlakamej
* {{COLf}} 36.234 colombianotlakamej
* {{HNDf}} 35.361 hondurareñotlakamej
* {{CUBf}} 25.976 cubanotlakamej
* {{ESPf}} 20.763 españoltlakamej
* {{SLVf}} 19.736 salvadoreñotlakamej
* {{ARGf}} 18.693 argentinotlakamej
* {{CANf}} 12.439 canadiensetlakamej
{{col-end}}

=== Neltolkilistli ===
Sekij maseualmej tlamantli kineltokaj, kemaj kuali mestloi uan siuatl tlanemiltiaj monejki motlalilis se uitsmalotl ikijnokonetsi axteno ipantis, amoxi techachaj papmpa tixiyotis.

Tech yin ueyialtepej Mexko, moiluitiliaj tonantsi Guadalupe, tonalmej 12 metstli diciembre. Tech yin iluitl monextia miak tamaj tlen ompa mochiua. Tech yin ueyialtepek no se ueli kitas se siuapil tlen tatani uan taisyekana, no kichiua neijtotialis, tatsosonani.

==Tlamachtilistli==
Mexko kipia ueyi kaltlamachtiloyan tlen itokaj “Universidad Nacional Auntónoma de México” UNAM kipixtok uel ichpokamej uan techpocamej.

==Tekichiualistli==
[[File:CornmealProducts.jpg|thumb|200px|Sintlakuali.]]
Ipan ni Mexkotlali onkaj miyaj tlalnamikilistli tlen monekij konemej kiixmatisej iuan ijkinoj sanse tonemilis ixnesis, se tlali ika ueyi tlachiualistli.

=== Tlakualistli ===
Mexko Tlali kipia se ueyi tlakualistli moijtoa, ne Patrimonio Cultural de la Humanidad ipan UNESCO, Nika se tekichiualistli itech sintli, chili, ikane nejpali, tomatl, oksekin, se ueyi tsapotekatl tetlamakaketl moteneua Abigaíl Mendoza itech Teotitlan chantiko opmpa Oaxaka. In tlaoli kitlaxkalia, atoli, tamalmej, bokolmej, totopochtli uan tlaxkalpochochoj, ne [[Sintli|sintsin]] itekichiualis.

==Xikitati==
* [[Amerika (nch)|Amerika]]

==Nelkamanali==
<references/>

==Amochtemolistli==
* Arriola, Mario (1986). [http://revistas.um.es/areas/article/download/87161/83881 "El grupo Contadora y el problema de la distensión en Centroamérica"]. En ''Áreas'' (7): 109-115. Murcia: Universidad de Murcia.
* Aveleyra Arroyo de Anda, Luis; Maldonado-Koerdell, Manuel y Martínez del Río, Pablo (1956), ''Cueva de la Candelaria'', Instituto Nacional de Antropología e Historia, México.

==Sekinok ueyikaltemitl==

{{Mexko/nch}}

[[Category:Ueyak tlajkuiloli]]
[[Category:Mexko (nch)]]

{{Sample:Interwikis/Mexko}}