Revision 506004 of "Monterrey (nhn)" on nahwiki{{DISPLAYTITLE:Monterrey <sup><small>(nhn)</small></sup>}}{{Kalpoltlahtolli|NHE2_NCH2_NHN1=Kena|NHE_name=Monterrey|NCH_name=Monterrey (nch)|NHN_name=Monterrey (nhn)}}
{{Altepetl
| Altepetl = Altepetl
| Tlacatiyan ixeliuhca = Altepetl
| Tocaitl = Monterrey
| Chantocaitl = Monterrey
| Tlaixcopinalli = MonterreyCollage.jpg
| Tlalmachiyotl =
| Chimalli = Escudo de Monterrey, Nuevo León, México.svg
| Pamitl = Bandera de Monterrey, Nuevo León, México.svg
| Tlacatiyan = {{MEX/nhn}}
| Tlacatiyan_ixeliuhca1 = Tlahtohcayotl
| Xeliuhca1 = {{MX-NL/nhn}}
| Tlacatiyan_ixeliuhca2 = Onohuayan
| Xeliuhca2 = [[Altepenanyotl Monterrey]]
| Tlacatiyan_ixeliuhca3 = Altepetlahtohcan
| Xeliuhca3 = [[Monterrey (nhn)|Monterrey]]
| Ancayotl = 99° 40′ 58″ M, 120° 21′ 22″ I
| Ixtentli = 6.2 km<sup>2</sup>
| Huehcapancayotl =
| Metros = 274
| Chanehqueh = 1,142,952
| Pozahuacayotl = 1170.99
| Tlahtolli = [[Caxtillahtolli]]
| Tlalticpac tliltetl =
| Tlacapohualtextli =
| Altepetzintiliztli = 1544
| Tlacatocaitl = Huexotecatl
| Altepetequihuah = Luis Donaldo Colosio Riojas
| UTC = [[UTC-6]]
| USPS =
| CodigoISO =
| CP = 64000
| CT =
| Lada = 81
| Nenecuilhuaztli = 190390001
| Matlatzalan =
}}
'''Monterrey''' nozo motenehua noyuhqui ''La Sultana del Norte'' ({{nah2}} ''Tlahtoantepec''), ce altepetl ompa [[Yancuic León]] tlahtohcayotl, noyuhqui itecuacan. Inic ome altepenanyotl ipan [[Mexico]].<ref>INAFED. [https://web.archive.org/web/20220120105417/http://www.inafed.gob.mx/work/enciclopedia/EMM19nuevoleon/municipios/19039a.html ''Enciclopedia de los municipios de México'', Nuevo León tlahtocayotl, Monterrey; 26 mahtlactli huan ome metztli itech 2021 xiuitl.] {{Spa/nhn}}</ref> Altepetl ica itequitiliz chicahuaztli, quipiya 1,142,952 chanehqueh.<ref>[https://mexico.pueblosamerica.com/i/monterrey-29/ ''Pueblos de América'', Yancuic León tlahtohcayotl, Monterrey altepetlahtohcan; 24 metztli julio itech 2022 xiuitl.] {{Spa/nhn}}</ref>
==Tlaltocayotl==
Itoca ipampa [[Diego de Montemayor]], in ''Altepetl Monterrey itech Tonantzin'' (caxtillahtolcopa; ''Ciudad Metropolitana de Nuestra Señora de Monterrey'') ipampa miac portugaltecah huan caxtiltecah chantiah ipan Santa Lucía atoyatl. In tocayotl cahca homenaje canah Gaspar de Zúñiga y Acevedo, Teuctli Monterrey, in virrey ompa [[Yancuic España]], tlen otlacat ipan Monterrey ompa [[Galicia]] tlahtohcayotl.
==Huehcapatlahtoliztli==
Nican tlalli ochanti achcauh tlacameh motenehua ''Rayados'', macehualtlacameh tlen otlacuac [[xochicualli]] huan onemi tecuani yolcameh. Quipiaya amelli huan atoyatl otemo ompa ahcopa tepehuahcan.
Achcauh caxtiltecah nican tlalli, catca [[Luis de Carvajal y de la Cueva]] ce yaoquizqui oaltepetzintli in Hueyitlahtocayotl [[Yancuic León]] xiuhpan [[1582]], oahci ipan Santa Lucía atoyatl.
==Tlalticpacmatiliztli==
[[Image:Cerro de la Silla.jpg|300px|thumb|left|Monterrey]].
Inin altepetl cah ancayotl cuaxochtia in altepetl canah mictlampa ica [[Escobedo]] ompa Pequería, canah huitztlampa ica [[Guadalupe, Yancuic León|Guadalupe]] huan [[Santiago]], canah tonalquizayampa ica [[Apodaca]], ihuan canah tonalcalaquiyampa ica [[San Pedro Garza García]] huan [[Santa Catarina]].
===Tepeliztli===
Cuaxochtia huitztlampa in Cerro de la Silla, miacquin tepetl cerro del Obispado huan Sierre Madre Oriental motenehua La Huasteca ompa Cerro de las Mitras huan cerro de Topochico.
===Atiliztli===
In atl pano ipan Río Santa Catarina huan Río Santa Lucía.
===Yeyantli===
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="toccolours" 0.5em solid #999; 100%
|- style="text-align:center;"
|style="background:pink| '''Metzpohualli'''
|style="background:pink|'''Ø t°'''<br/> (°C)
| style="background:white|'''Min. t°''' <br>(°C)
| style="background:red|'''Max. t°'''<br>(°C)
| style="background:lightblue| '''''' <br/>(mm)
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightgreen|Metztli enero
| 19.9
| –7.0
|38.0
|40
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightgreen|Metztli febrero
|22.9
| –5.6
|39.5
|36
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightgreen|Metztli marzo
|25.6
| –1.0
|40.2
|50
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightgreen|Metztli abril
|28.9
|5.0
|42.5
|48
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightgreen|Metztli mayo
|13,6
|8.0
|43.0
|55
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightgreen|Metztli junio
|32.1
|11.5
|44.0
|39
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightgreen|Metztli julio
|32.0
|11.0
|45.0
|41
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightgreen|Metztli agosto
|32.8
|16.5
|43.0
|34
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightgreen|Metztli septiembre
|28.7
|2.0
|41.0
|122
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightgreen|Metztli octubre
|26.4
|2.0
|39.0
|65
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightgreen|Metztli noviembre
|22.7
|–5.0
|39.0
|43
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightgreen|Metztli diciembre
|20.2
|–7.5
|39.0
|36
|}<ref>[https://web.archive.org/web/20111125041102/http://www.cm.colpos.mx/meteoro/progde/norm/nuevoleg.htm COLPOS], Yeyantli Monterrey. 5 metztli junio 2022.</ref>
=== Yoliztli ===
Monterrey iyoliz variada, quipia ome yeyantli. Nican quipia hueyic tepehuahcan, quiyauhcuauhtlatli, huacqui teotlalli moihtoa ''llanos'', quipia atl ipampa atoyatl Santa Catarina.
No xiquitta Monterrey altepetl quipia chichinimeh yolcameh in [[pezohtli]], [[cuetlachtlacamayeh]], [[tlacuachin]], [[tlahcomiztli]] huan [[epatl]].
==Teyacanaliztli==
=== Altepetequihuah ipan Monterrey ===
{| class="wikitable"
!Tocayotl
!Cahuitl
|-
|Adrián Emilio de la Garza Santos
|2015-2018
|-
|Bernardo González Garza
|2018-2019
|-
|Adrián Emilio de la Garza Santos
|2019-2021
|-
|Antonio Fernando Martínez Beltrán
|2021
|-
|Luis Donaldo Colosio Riojas
|2018-Axcan
|}
== Tequitiliztli ==
[[Īxiptli:Monterrey Rascacielos.jpg|thumbnail|200px|right|Altepetl Momterrey iohcalhuan.]]
Altepetl Monterrey, ce altepeticpac ica hueyic tequiyotl ipan Mexico tlalli. Ohcequin mexicah hueyi tequipanoltih in tlalpixcayotl itech [[cintli]], [[tlalcacahuatl]], [[nohpalli]], [[chayohtli]], [[chilli]], [[xonacatl]], nohuan [[pitzopixcayotl]], [[totolpixcayotl]], [[ichcapixcayotl]], [[cahuayohpixcayotl]], [[cuacuahuehpixcayotl]], [[pipiyolpixcayotl]] ompa Milpa Alta, Tlalpan, Tlahuac huan Cuauhximalpan; inompan [[coyonimatiliztli]].
Monterrey ce tequitiliztli ipan America itech temocpan. In yacaticac tequiyotl in [[ahuicyaniliztli]] ic cualli yeyantli ipan itentli huehuehcauh Santa Lucía atezcatl. In [[Santa Lucía]] hueyic ''barrio antiguo''.
===Nehnemiliztli===
[[Īxiptli:Fountain in Parque Fundidora.jpg|thumbnail|200px|left|Acalli Santa Lecía.]]
Ce nehnemiliztli, ce tomincayo ipampa tequitiliztli ipan Altepetl Monterrey, in altepetl quipia hueyic cualcan ipampa nehnemi canahpa [[Xolalpan Barrio Antiguo]], Paseo de Santa Lucía, Macroplaza, Parque Fundidora, San Pedro Garza García, Cola de Caballo huan Santiago ipan [[Santiago]] altepecalpolli.
Ohcequin cualcan ca, Plaza Sesamo, Bioparque Estrella, MARCO, occequin.
==Tlanonotzaliztli huan huaznenqui==
[[File:A320-271N XA-VIW at MTY.jpg|200px|miniaturadeimagen|right|[[Hueyi Tepoztototlatiloyan Mariano Escobedo]].]]
Altepetl Monterrey quipia 867.5 tepozcoaohtli en operación, in [[Hueyi Tepoztototlatiloyan Mariano Escobedo]] in ompa [[Apodaca altepetlahtohcan]]. Ehcahuaznenqui, quipia ce mochi itechpa 230,000 m² ohtli. Noihqui ca occe tepoztototlatiloyan ompa Escobedo altepetlahtohcan, moihtoa Hueyi Tepoztototlatiloyan del Norte.
In [[Tepozocuilin Monterrey]] ce hueznenqui cenca cualli ipan ohce altepeticpac. In ''metro'' ce tepozcoatl motequitiltia ipan inin altepetl. Ca inic ome achi hueyi tepozocuilin ipan Mexico, niman Tepozocuilin Altepetl Mexico ca.
[[File:Mapa del Metrorrey.svg|centro|miniaturadeimagen|600px|Tlalmachiyotl itech Tepozocuilin Altepetl Monterrey]]
== Chanehmatiliztli ==
Monterrey quipia 1,142,952 chanehqueh (Censo INEGI xihuitl 2020).<ref>Gobierno del estado de Nuevo León. [http://datos.nl.gob.mx/n-l-poblacion-total-y-por-municipio/ ''Economía'', Nuevo León tlahtocayotl, Monterrey; 29 mahtlactli huan ome metztli itech 2021 xiuitl.] {{Spa}}</ref>
{| class="wikitable"
|-
! Xihuitl
! Chanehqueh
|-
| [[1990]]
| 1,069,238
|-
| [[2000]]
| 1,110,997
|-
| [[2010]]
| 1,135,550
|-
| [[2020]]
| 1,142,952
|-
|}
==Tlamachtiliztli==
[[File:ITESM Monterrey Rectoria CETEC.jpg|thumb|200px|izquierda|Instituto Tecnológico de Estudios Superiores de Monterrey.]]
Ipan Monterrey altepetl nican quipia ipan temachtiliztli coconeh xochitlah, inic ce tlamachtiliyan, inic ome tlamachtiloyan, bachillerato, tepochcaltlamachtiloyan huan Hueyi tepochcalli, noyuhqui in ''Escuela Secundaria'', noyuhqui quipiya in conemeh; pipilton huan cihuapiltin temachtiah ica 98.12 % chanehqueh, 55.00 % ipan inic ce tlamachtiliyan huan 13.00 % nemachtianimeh ipan tepochcalli.
Tlahtocayotl Yancuic León quipia ipan ahcopa tlamachtiloyan, canahpa hueyi tepochcalli tlen itocah ''Universidad Autónoma de Nuevo León'', ''Universidad de Monterrey'', ''Instituto Tecnológico de Apodaca'' huan ''Universidad del Norte'', ce pani tlamachtiloyan itech Monterrey altepeticpac Instituto Tecnológico de Estudios Superiores de Monterrey, Instituto INSUCO, Universidad Interamericana del Norte. Universidad del Valle de México (Campus Monterrey), Universidad Humanista de las Américas, Centro de Estudios Universitarios, Universidad Metropolitana de Monterrey, Universidad de Montemorelos, Instituto Tecnológico de Nuevo León, Centenaria y Benemérita Escuela Normal "Miguel F. Martínez", Escuela Normal Superior "Profr. Moisés Sáenz Garza", ohcequin.
== Momotlaliztli ==
In momotlaiztli ipan Monterrey ca ipampa [[neicxitapayolhuiliztli]], chiquiuhpatoliztli, omemalacaztli, mapatoltiliztli, ihuan patolli.
{|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 90%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center"
|- align=center bgcolor=#DDDDDD style="background:beige"
!Calpolli
!Momotlaliztli
!Mahuiltiliztli
!Momotlayocan
|-
| [[Club de Fútbol Monterrey]] || [[Neicxitapayolhuiliztli]] || [[Liga BBVA MX]] || [[Estadio BBVA]]
|-
| [[Tigres de la UANL]] || [[Neicxitapayolhuiliztli]] || [[Liga BBVA MX]] || [[Estadio Universitario de la UANL]]
|-
| [[Águilas de Mexicali]] || [[Baloncesto]] || [[Liga Nacional de Baloncesto Profesional de México]] || [[Gimnasio Polifuncional]]
|-
| [[Mayas Rugby Club Mérida]] || [[Rugby]] || [[Campeonato Nacional de Rugby 15 y Mex 7´s]] || [[Estadio Salvador Alvarado]]
|}
== Neteicniuhtiliztli ==
=== Ipanocayoh tetitlaniztli ===
Monterrey altepetl quipia 2 ipanocayoh tetitlaniliztli huan 2 tetitlaniztli.
* {{ESPf}} Ipanocayoh Tetitlaniztli [[España]]
* {{USAf}} Ipanocayoh Tetitlaniztli [[Tlahtohcayotl in Cepanca]]
* {{CANf}} Tetitlaniztli [[Canada]]
* {{COLf}} Tetitlaniztli [[Colombia]]
=== Altepeicniuhcayotl ===
Monterrey altepetl ca icniuhcayotl ica ininqueh altepemeh.
<center>
{| class="wikitable" style="text-align:center; background:white; width:55%;"
|- style="color:white;"
!style="background:#659ec7;"|Altepetl
!style="background:#659ec7;"|Xeliuhcayotl
!style="background:#659ec7;"|Tlacatiyan
!style="background:#659ec7;"|Xihuitl
|-
!style="background:lemonchiffon;"|[[Dallas]]
|[[Texas]]
|{{USA/nhn}}
|1992
|-
!style="background:lemonchiffon;"|[[Barcelona]]
|[[Cataluña]]
|{{ESP/nhn}}
|1992
|-
!style="background:lemonchiffon;"|[[Houston]]
|[[Texas]]
|{{USA/nhn}}
|1992
|-
!style="background:lemonchiffon;"|[[Olongapo]]
|[[Zambales]]
|{{PHL/nhn}}
|1993
|}
</center>
== Toquiliztequitl ==
<references/>
== Occe necuazaloliztli ==
{{commons|Monterrey}}
{{Altepenanyotl Monterrey Onohuayan}}
[[Neneuhcāyōtl:Hueyac tlahcuilolli]]
[[Neneuhcāyōtl:Tecuacan ipan Mexico]]
[[Neneuhcāyōtl:Yancuic León]]
[[Neneuhcāyōtl:Altepetlahtohcan ipan Yancuic León]]
[[Neneuhcāyōtl:Altepetl ipan Yancuic León]]
[[Neneuhcāyōtl:Caxtillaltocayotl]]All content in the above text box is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike license Version 4 and was originally sourced from https://nah.wikipedia.org/w/index.php?oldid=506004.
![]() ![]() This site is not affiliated with or endorsed in any way by the Wikimedia Foundation or any of its affiliates. In fact, we fucking despise them.
|