Revision 292972 of "Illinois (stoat)" on nds_nlwiki

{{Zie dv|Zeet [[Illinois (duurverwiesziede)]] vuur aandere betekenissen van Illinois.}}
{{Amerikaanse staot
| naam = Illinois
| biejnoam = Prairiestoat
| vlagge = [[Bestaand:Flag of Illinois.svg|125px]]
| wapen = [[Bestaand:Seal of Illinois.svg|110px]]
| kaorte = Map of USA IL.svg
| heufstad = [[Chicago]]
| toe-etrejen = [[3 december]] [[1818]]
| oppervlak laand = 140.998
| oppervlak waoter = 4%
| inwoeners = 12.713.634  ([[2015]])
| dichtheid = 86,27 
| tiedzone = Grötste deel: [[UTC]] -6
| antal graafschappen = 102
| ofkorting = IL
}}
'''Illinois''' (Oetsprekken as ''IL-le-noi'') is nen [[Verenigde Stoaten|stoat]] in et [[midwesten]] van de VS. Et wör lid van et Amerikaanse verboond in [[1818]]. Et wörd wal es ne biologiese samenvatting van et hele laand eneumd.<ref>[http://www.southernillinoisan.com/articles/2007/05/17/top/20300809.txt Stephen, Ohlemacher. Analysis ranks Illinois most average state  Associated Press, The Southern Illinoisan. Carbondale, Illinois. 17 mei 2007.] Bekekken op 10 april 2009.</ref> De heuwdstad is [[Chicago (stad)|Chicago]].

Et woard "Illinois" keump van de [[Inheemse Amerikanen|Algonquin]] en beduudt "stamme van superieure kearls".<ref>[http://www.infoplease.com/ipa/A0854966.html www.infoplease.com. "Origin of State Names". 11 januwoari 2017</ref> Illinois hef ne verskeadenen, stewigen [[ekonomie]]sen groondslag met [[Chicago]] in et noordoosten, kleane industriesteaden en fleenke boeren in midden- en noord-Illinois en [[natuurlike groondstoffen]] as [[kollen]], hoolt en petröllie in et zuden. Doarnöast is et een middelpeunt vuur [[vervoor]] en duurvoor. De [[Hawen van Chicago]] verbindet den stoat met aandere wearldhawens van de [[Grote Mearen]] langs de [[Zeeweg van Sunt Laurens]] en den [[Atlantiesen Oseaan]], en de [[Mississippi (rivier)|Mississippi]] langs de [[Illinois (rivier)|Illinois]]-rivier. Verskeaidene joaren voren [[O'Hare International Airport]] de rangliesten an as ene van de drokste vlochthawens van de wearld. Illinois steet bekeand as nen duurslaggewer, op [[politiek]] en kulturele peunten.

Skoonwal as et drokst bevolkte deel van den stoat rechtevoort um en in Chicago in et noorden lig, gröaiden den stoat ooit vuural in et westen, met [[Fraansk]]e [[Kanada|Kanadezen]] dee as zik in et [[17e eeuw|17e]] en [[18e eeuw|18de joarhoonderd]] langs de Mississippi vestigen. Zee neumen et ''[[Illinoislaand]]''. Noa at de [[Amerikaanse Revolusie]] de Verenigde stoaten vörmen, kömmen der verdan mear Amerikanen oawer de [[Appalachen]]passen en vestigen zich in et achterlaand.

Met den [[Oorlog van 1812]] nöm de gröai van Illinois wat of, umdat beaide Inheems Amerikanen en Kanadezen de [[Amerikaanse Frontliene]]. Noa den oorlog zatten de stoatsregearing forten op zo as [[Fort Dearborn]] (dit lig non in Chicago) en steuren soldoaten regelmoatig hen wachtlopen op et westen van de Mississippi. Hierduur völlen de Amerindianen meender an en konnen kolonisten heel Illinois intrekken.

Der wörren mineralen veunden en good hoolt, wat wier mear woarkleu antreuk. Noa 1810 har et oosten van de VS de meeste hooltkapsteas roond grote steaden al verbroekt en maken et laand zinne eerste slimme [[energiekrisis]] met. Noa [[1818]] kreeg de [[industriële revolusie]] niejen anwas duur nieje kanalen zo as et [[Lehighkanaal]]. Doarmet kon et rap industrialiserende oosten wier verdan ehulpen worden. In etzelfde joar kreeg Illinois ook Amerikaanse stoatsrechten.

Noa anleg van et [[Eriekanaal]] nöm haandel en verkeer oawer de Grote Mearen too. Chicago wör stichtet an de Chicagorivier in de joaren '30 van et 18e joarhoonderd, in ene van de poar natuurlike hawens van et [[Michiganmeer]]. Toew as [[John Deere (oetvinder)|John Deere]] de zelfskoerende [[ploog (gerei)|ploog]] oetveund, wör de rieke [[prairie]] rap ummezat in ene van de beste groonden vuur boeren. Det treuk ook wier nieje boeren an oet [[Duutslaand]] en [[Zweden]]. In de joaren '40 wör et spoer verbetterd en oet ebreadt. Det hulp leu deper den stoat in en denen tegelieke as vervoorsmiddel um öare gewassen wier op de gröttere moarken te kriegen. Rivieren en kanalen warren neet länger neudig um grote partiejen te vervoren.

Tegen [[1900]] treuk de gröai van industriewoark in et noorden en [[kollen]]delving in et midden en zuden van Illinois nieje intrekkers, dit moal oet [[Oost-Europa|Oost-]] en [[Zuud-Europa]]. Illinois was een belangriek fabrieksmiddelpeunt in beaide wearldoorleuge. De [[Grote Volksverhuzing (Afro-Amerikaans)|Grote Zwarte Volksverhuzing]] vanoet et zuden zorgen vuur ne grote gemeenskop van [[Afrikaans-Amerikaans]]e leu in Chicago. Dee zorgen vuur de bekeande ondersoorten van de [[jazz]]- en [[blues]]-muziek.<ref>[http://encyclopedia.chicagohistory.org/pages/665.html Encyclopedia of Chicago. "Jazz". Bekekken op 19 mei 2012]</ref><ref>[http://encyclopedia.chicagohistory.org/pages/151.html Encyclopedia of Chicago. "Blues". 19 mei 2012]</ref>

Dree (oold)-[[Presideant]]en van Amerika komt oet Illinois: [[Abraham Lincoln]], [[Ulysses S. Grant]] en [[Barack Obama]].

== Verwiezings ==
<references/>

{{Verenigde Staoten}}

[[Kategorie:Tweants artikel]]
[[Kategorie:Staoten van Amerika]]