Difference between revisions 285487 and 285624 on newiki

< previous diff
next diff >
मुम्बई
{{Infobox Indian Jurisdictions
|native_name  = मुम्बई 
|other_name   = बम्बई
|nick_name   = 
|type = महानगर
|type_2 = राजधानी
|latd=18 |latm=58 |lats=30 
|longd=72 |longm=49 |longs=33
(contracted; show full) १९९०को मध्य दशकमा सूचना प्रविधि, निर्यात, सेवाहरू तथा [[बी पी ओ]] उद्योगहरूमा पनि उत्थान देखेको छ। मुम्बईको मध्यम-वर्गीय नागरिक जहां यस उछालबाट सर्वाधिक प्रभावित भएको छ त्यही त्यो यसको प्रतिक्रिया स्वरूप उपभोक्ता उछालको कर्ता पनि छ। यिनी मानिसहरूको माथिावर्ती गतिशीलताले उपभोक्ताहरूको जीवन स्तर तथा व्यय क्षमताको पनि उछाला छ। मुम्बईको वित्तीय बहावको आधारमा मास्टरकार्ड वर्ल्डवाइडको एक सर्वेक्षण में; विश्वको दस सर्वोच्च वाणिज्य केन्द्रहरू मध्ये एक गनाइएको छ। <ref name="autogenerated1" />

== न
ागर प्रशासन ==
{{main|बृहन्मुम्बई नगरमहापालिका }}
मुम्बईमा दुइ पृथक क्षेत्र हों: नगर एवं उपनगर, यही [[महाराष्ट्र]]को दुइ जिल्ला पनि बन्योछन। शहरी क्षेत्रको प्रायः '''द्वीप नगर''' या आइलैण्ड सिटी भनिन्छ।<ref>{{cite web |url=http://www.mmrdamumbai.org/projects_muip.htm |title=MMRDA परियोजनाहरू |accessdate=2007-12-06 |publisher=मुम्बई मेट्रोपोलिटन रीजन डवलेपमेंट अथरिटी (MMRDA)}}</ref>
(contracted; show full)बईमा विश्वको सर्वश्रेष्ठ प्राकृतिक बन्दरगाह उपलब्ध छन्। यहाँ बाट नै देशको यात्री तथा कार्गोको ५०% आवागमन हुन्छ।<ref name="Manorama2006" /> यो [[भारतीय नौसेना]]को एक महत्वपूर्ण बेस पनि हो, किनकी यहाँ पश्चिमी नौसैनिक कमान पनि स्थित छ। <ref>{{cite book |title=Manorama Yearbook 2003 |year=2003 |publisher=मलयाला मनोरमा |location=कोट्टायम, भारत |pages=pp 524 |isbn=8189004077}}</ref> फैरी पनि द्वीपहरू आदिको लागि उपलब्ध छन्, जुन द्वीपहरू तथा तटीय स्थलहरूमा जानेको एक सस्तो जरिया हुन।

==
 उपयोगिता सेवाहरू ==
[[चित्र:Mumbai Bmc.jpg|thumb|[[बीएमसी]] मुख्यालय]]
{{See also|मुम्बईको जलस्रोत }}
[[बृहन्मुम्बई नगर निगम|बी एम सी]] सहरलाई पेय पानी आपूर्ति गर्दछ। यस जलको अधिकांश भाग तुलसी एवं विहार पोखरीले तथा केही अन्य उत्तरी पोखरीहरू देखि आउछ। यो पानी भाण्डुप एशियाको सबै भन्दा ठूलो जल-शोधन संयन्त्रमा शोधित गरेर आपूर्तिको लागि उपलब्ध गराउइन्छ। भारतको प्रथम भूमिगत पानी-सुरंग पनि मुम्बईमा नै बनने भएको छ।<ref>{{cite web
(contracted; show full)ले हुन्छ। सहरको विद्युत खपत उत्पादन क्षमताको पछाडदै गहिरहेको छ। सहरको सबै भन्दा ठुलो टेलीफोन सेवा प्रदायक [[महानगर टेलीफोन निगम लिमिटेड|एम टी एन एल]] छ। यसको २००० सम्म लेण्डलाइन र सेल्युलर सेवामा एकाधिकार थियो। आज यहाँ मोबाइल सेवा प्रदायकहरूमा [[एयरटेल]], [[वोडाफोन]], [[एम टी एन एल]], [[बी पी एल]], [[रिलायंस कम्युनिकेशंस]] र [[टाटा समूह|टाटा इंडिकम]] छन्। सहरमा [[जी एस एम]] र [[सी डी एम ए]] सेवाहरू, दुवै नै उपलब्ध छन्। [[एम टी एन एल]] एवं [[टाटा समूह|टाटा]] यहाँ [[ब्रडबैंड]] सेवा पनि उपलब्ध गराउछन।

== जनस
ांख्यिकी ा==
{{seealso|मुम्बईको जनसांख्यिकी|मुम्बई सांख्यिकी }}
{{IndiaCensusPop
|title= जनसंख्या बढवार
|1971= 5970575
|1981= 8243405
|1991= 9925891
|2001= 11914398
(contracted; show full)
* {{flagicon|United Kingdom}} [[लन्डन]], [[संयुक्त अधिराज्य]]
* {{flagicon|Germany}} [[बर्लिन]], [[जर्मनी]]
* {{flagicon|Germany}} स्टुगार्ट, [[जर्मनी]]<ref>{{cite web | url = http://www.indianembassy.de/template.php?mnid=104&inclpage=stuttgartmeeting.htm | title=“Stuttgart Meets Mumbai”: 40th Anniversary Celebrations of the Sister City Relationship | accessdate=2008-02-08 |publisher=The Embassy of India, Berlin}}</ref>
* {{flagicon|Russia}} [[पीटर्सबर्ग]], [[रूस]]

== स
ंञ्चार माध्यम ==
{{seealso|मुम्बईको रेडियो स्टेशनहरूको सूची}}
[[चित्र:Bolywood.jpg|thumb|मुम्बईमा नै [[हिन्दी चलचित्र|हिन्दी चलचित्र उद्योग]]- [[बलीवुड]] बसेको छ।]] 

(contracted; show full)|last=Jore
|first=Dharmendra
|date=2004-11-14
|accessdate=2009-05-14
|publisher=[[The Indian Express]]
|work=Mumbai Newsline}}</ref>

== चित्र 
दीर्घाग्यालरी ==

<gallery>
Image:Highcourt.jpg|[[मुम्बई उच्च अदालत]]
Image:Gateway of India.jpg| जार्ज पंचम एवं क्वीन मेरीको स्मृतिमा बनाइयो [[गेटवे आफ इण्डिया]] स्थापना - [[डिसेम्बर]] [[1911]]
Image:Image-Mumbai fountain.jpg|[[फ्लोरा फाउन्टेन]] जसलाई [[हुतात्मा चौक]]को नाम दिइएको छ|
Image:Bombay-Stock-Exchange-2.jpg| [[मुम्बई स्टाक एक्स्चेञ्ज]] एशियाको सबै भन्दा पुरानो स्टाक एक्सचेंज
Image:India Mumbai Bridge.jpg|[[बांद्रा-वर्ली समुद्रसेतु]]

Image:Brabourne.jpg|[[ब्रेबर्न रंगशाला]], सहरको सबै भन्दा पुरानो रंगशालाहरू मध्ये एक हो

</gallery>
{{-}}

== यिनलाईो पनि हेर्नुहोस ==
* [[मुम्बई यौन संग्रहालय]]

{{मुम्बई विषय }}
{{मुम्बईको दर्शनीय स्थल}}
{{भारतीय मेट्रोपलिटन सहर}}{{महाराष्ट्र}}{{महाराष्ट्रको जिल्ला}}
{{भारतका राज्य अनि केन्द्रशासित प्रदेशका राजधानी}}
{{भारतको मिलियन+ नगर}}
{{मुम्बई शहरी क्षेत्र}}
{{पोर्चुगिज सुदूर सम्राज्य}}
<!-- {{विश्वको सर्वाधिक आबाद सहर}} -->

== सन्दर्भ सामग्री ==
{{reflist|2}}

== बाहिरी कडियांसूत्र ==
{{commonscat|Mumbai।मुम्बई}}
{{बंधुप्रकल्प}}
{{इंडिक पाठ्य}}
{{प्रवेशद्वार|भारत|Flag of India.svg}}
* [http://www.mcgm.gov.in/ बृहन्मुम्बई नगरमहापालिकाको आधिकारिक वेबसाइट]
* [http://www.marathimati.com/Maharashtra/Mumbai_Bombay.asp मुम्बई महाराष्ट्र राज्यको राजधानी]
* [http://mdmu.maharashtra.gov.in/pages/Mumbai/mumbaiplanShow.php आधिकारिक नगर रिपोर्ट]
* {{विकियात्रा }}
* [http://www.google.co.in/webhp?hl=hi&tab=ww#sclient=psy-ab&hl=hi&site=webhp&source=hp&q=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%88&pbx=1&oq=mum&aq=0&aqi=g4&aql=&gs_sm=c&gs_upl=37544l38074l2l39657l3l3l0l0l0l0l587l1706l5-3l3l0&bav=on.2,or.r_gc.r_pw.,cf.osb&fp=3d3dc1fb819fc878&biw=1024&bih=677 मुम्बई - गूगल खोज परिणाम]

== थप अध्ययन ==
{{refbegin}}
* Agarwal, Jagdish; ''Bombay&nbsp;— Mumbai: A Picture Book'' (1998)&nbsp;— Wilco Publishing House, ISBN 81-87288-35-3.
* ''BusinessWeek''; [[August 12]], [[2005]]; "China and India" special coverage.
* Chaudhari, K.K; ''History of Bombay'' (1987)&nbsp;— Modern Period Gazetteers Dept., Govt. of Maharashtra.
(contracted; show full)[[war:Mumbai]]
[[wuu:孟买]]
[[xmf:მუმბაი]]
[[yi:מומביי]]
[[yo:Mumbai]]
[[zh:孟买]]
[[zh-min-nan:Mumbai]]
[[zh-yue:孟買]]