Difference between revisions 285490 and 298088 on newiki

{{Infobox Indian Jurisdiction |
 | नगरको  नाम     = शिमला
 | प्रकार              = नगर
 | latd = 31.111 
 | longd = 77.154
 | प्रदेश            = हिमाचल प्रदेश
 | जिल्ला           = [[शिमला जिल्ला|शिमला]]
 | शासक पद  = [[महापौर]]
 | शासकको  नाम  = मधु सूद
 | शासक पद 2 = 
 | शासकको  नाम 2 = 
 | उचाई           = २१३०
 | जनगणनाको  वर्ष  = २००१
 | जनगणना स्तर    = 
 | जनसंख्या     = १६३,०००
 | घनत्व       = १२०
 | क्षेत्रफल          = २५
 | दूरभाष कोड  = ९१(०)१७७
 | पिनकोड        = १७१ xxx
 | वाहन रेजिस्ट्रेशन कोड = HP-०३
 | unlocode           = 
 | वेबसाइट = http://www.hpshimla.nic.in/
 | skyline = 
 | skyline_caption = 
 | टिप्पणीहरु      = |
}}

'''शिमला''' ([[पंजाबी]]: ਸ਼ਿਮਲਾ) [[हिमाचल प्रदेश]]को राजधानी हो। 1864मा, शिमलालाई भारतमा  ब्रिटिश राजको ग्रीष्मकालीन राजधानी घोषित गरिएको थियो। एक लोकप्रिय पर्यटन स्थल, [[शिमला]]लाई प्राय ' पहाड़की रानी 'का रूपमा  जानिन्छ।
[[शिमला]] [[हिमाचल प्रदेश]] प्रान्तको [[राजधानी]] हो। 1864मा  शिमलालाई अंग्रेजहरुको राजधानी बनाइएको थियो। शिमला एक [[पर्यटन|पर्यटक]] स्थलका रूपमा  पनि प्रसिद्ध छ।

== इतिहास ==

शिमलाको खोज [[अंग्रेज|अंग्रेजों]]ले सन 1819मा  गरे चार्ल्स कैनेडीले यहाँ पहिलो [[ग्रीष्‍मकाल|ग्रीष्‍मकालीन]] [[घर]] बनाए। चाँड़ै नैं शिमला लर्ड विलियम बेन्टिन्कको नज़रहरुमा  आए, जो कि 1828से 1835सम्म [[भारत]]का [[गवर्नर]] [[जनरल]] थिए।

== भूगोल ==

शिमला हिमालयको पश्चिमी सीमाहरुका [[उत्तर]]मा  स्थित छ। 2397.59 मीटर (मतलब [[समुद्र]]का स्तरदेखि माथि 7866.10 फुट)का एक औसतदेखि कम ऊंचाई, [[शहर]]का एक [[टीला|टिला]]मा फैलेकोछ।

== संस्कृति ==

यहाँ विभिन्न [[पर्व|पर्वहरु]]लाई मनाइन्छ। शिमला समर फेस्टिवल, पीक [[पर्यटन]] सीजनका बेला प्रत्येक साल रिजमा आयोजित गरिन्छ। यसको  मुख्य आकर्षण सबै देश भरदेखि लोकप्रिय [[गायक|गायकहरु]] द्वारा प्रदर्शन सामेल छ।

== पर्यटन ==

[[हिमाचल प्रदेश]]को [[राजधानी]] र [[ब्रिटिश]] कालीन [[समय]]मा  [[ग्रीष्‍म]] कालीन राजधानी शिमला [[राज्‍य]]को  सबैभन्दा महत्‍वपूर्ण पर्यटन केन्‍द्र हो। यहाँको  [[नाम]] देवी श्‍यामलाका नाममा राखिएको छ जो कालीको  [[अवतार]] हो। शिमला लगभग 7267 फीटको [[ऊंचाई]]मा स्थित छ र यो अर्ध चक्र आकारमा  बसा भएकोछ, जहाँ पूरा वर्ष चिसो हावा बहने  [[वरदान]] हो। यहाँ [[घाटी]]को  सुन्दर दृश्‍य देखिन्छ र महान [[हिमालय]] पर्वतीको चोटीहरु चारहरुतर्फ देखिन्छ। यसका [[उत्तर]]मा  [[बर्फ]] मानौं क्षितिजसम्म जमेकोछ। यहाँ चिसो हावा बहन्छ र ओक तथा गुँरासका वनहरुदेखि गुजर्दछन्। शिमलाको  सुखद [[मौसम]], सजिलैसित पहुंच र थुप्रोहरु [[आकर्षण]] यसलाई [[उत्तर]] [[भारत]]को  एक सर्वाधिक लोकप्रिय पर्वतीय स्‍थान बनाई दिन्छन्।

'''पर्यटन आकर्षण'''

=== रिज ===
[[शहर]]का [[मध्य]]मा  एक ठूलो र खुला [[स्थान]], जहाँदेखि [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] श्रंखलाहरुको  सुन्दर दृश्य हेर्न सकिन्छ। यहाँ शिमलाको पहचान बनिसकेको न्यू-गोथिक [[वास्तुकला]]को  उदाहरण क्राइस्ट चर्च र न्यू-ट्यूडर [[पुस्तकालय]]को  [[भवन]] दर्शनीय छ।

=== मल ===
शिमलाको  मुख्य शॉपिंग सेन्टर, जहाँ रेस्तरां पनि छन्। गेयटी थियेटर, जो पुरानो ब्रिटिश थियेटरको  नैं रूप छ, अब सांस्कृतिक गतिविधिहरुको  केन्द्र हो। कार्ट रोडदेखि मलका लागि हि.प्र.प.वि.नि.को लिफ्टदेखि पनि जाया जा सक्छ। रिजका समीप स्थित लक्कड़ बाजार, लकड़ीदेखि बनी वस्तुहरु र स्मृति-चिह्नहरुका लागि प्रसिद्ध छ।

=== कालो  बाड़ी मंदिर ===
यो मंदिर स्कैंडल प्वाइंटदेखि जनरल पोस्ट अफिस ले गरिंदै तर्फ केही गजको दूरीमा स्थित छ। मानिन्छ कि यहाँ श्यामला देवीको मूर्ति स्थापित छ।

=== जाखू मंदिर ===
(2.5 कि.मी.) 2455 मी. : शिमलाको सबैभन्दा ऊंची चोटीदेखि शहरको  सुन्दर नजारा हेर्न सकिन्छ। यहाँ "भगवान हनुमान"को  प्राचीन मंदिर हो। रिजमा बनेका चर्चका नजिकदेखि पैदल मार्गका अतिरिक्त मंदिरसम्म जानका लागि पोनी वा टैक्सी द्वारा पनि पुग्न सकिन्छ।

=== राज्य संग्रहालय ===
(3 कि.मी.): यहाँ हिमाचल प्रदेशको प्राचीन ऐतिहासिक वास्तुकला र पेन्टिङ्ग्स हेर्न सकिन्छ। यो संग्रहालय प्रात: 10 बजेदेखि सायं 5 बजेसम्म खुल्दछ तथा सोमवार र राजपत्रित अवकाशहरुमा  यो बंद राखिन्छ।

=== [[इंडियन इंस्टीट्यूट आफ एडवांस्ड स्टडी]] ===
(4 कि.मी.) 1983 मी. : अंग्रेजी पुनर्जाकरण कालमा  बनाएको यो शानदार भवन पूर्व वायसरायको  आवास हुने गर्थ्यो। यसका लन र पेड़ यहाँको शोभा र बढाई दिन्छन्।

=== प्रोस्पेक्ट हिल ===
(5 कि.मी.) 2155 मी. : कामना देवी मंदिरलाई समर्पित यो हिल शिमला-बिलासपुर मार्गमा बालुगंजदेखि 15 मिनटको पैदल दूरीमा छ। हिलदेखि  यस  क्षेत्रको  विहंगम दृश्य देखिन्छ।

=== समर हिल ===
(7 कि.मी.) 1983 मी. : [[शिमला]]-[[कालका]] [[रेलमार्ग]]मा एक सुन्दर स्थान छ। यहाँका शान्त वातावरणमा  रुखहरुले घेरिएका बाटाहरु  छन्। आफ्नो शिमला यात्राका बेला राष्ट्पिता महात्मा गांधी राजकुमारी अमृत कौरका शानदार जार्जियन हाउसमा  बसेका थिए। यहाँ हिमाचल प्रदेश विश्वविद्यालय छ।

=== [[चैडविक जलप्रपात]] ===
(7 कि.मी.) 1586 मी. : बाक्लो जंगलहरुदेखि घिरा यो स्थान समर हिल चौकदेखि लगभग 45 मिनटको पैदल दूरीमा छ।

=== संकट मोचन ===
(7 कि.मी.) 1975 मी. : शिमला-कालका सड़क मार्गमा (रा.राज.-22)मा "भगवान [[हनुमान]]"को  प्रसिद्ध [[मंदिर]] हो। यहाँदेखि शिमला शहरको  सुन्दर दृश्य देखिन्छ। यहाँ बस/टैक्सी द्वारा पुग्न सकिन्छ।

=== तारादेवी ===
(11 कि.मी.) 1851 मी. : शिमला-कालका सड़क मार्गमा (रा.राज.-22)मा यो पवित्र स्थानका लागि रेल, बस र कार सेवा उपलब्ध छ। स्टेशन/सड़कदेखि पैदल अथवा जीप/टैक्सी द्वारा यहाँ पुग्न सकिन्छ।

== शिक्षा ==

शहरमा  14 आंगनबाड़ी र 63 प्राथमिक विद्यालय छ । धेरै ब्रिटिश युगका स्कूल छन् । शहरमा  लोकप्रिय स्कूलहरुमा  बिशप कटन स्कूल, शिमला पब्लिक स्कूल, सहरुट एडवर्ड स्कूल, तारा हॉल, डीएवी स्कूल, डीएवी न्यू शिमला, दयानंद पब्लिक स्कूल, अकल्याण्ड स्कूल, लालपानी स्कूल प्रमुख छन् ।
केन्द्रीय विद्यालय, शिमलामा  बेहतरीन स्कूलहरु मध्येको एक छ । पहिला यो हरकोर्ट बटलर स्कूलका नामले जानिन्थ्यो ।
शिमलामा  मेडिकल संस्थानहरुमा  इंदिरा गांधी मेडिकल कलेज र दंत चिकित्सा महाविद्यालय छन् ।

{{आधार}}
{{भारतका राज्य अनि केन्द्रशासित प्रदेशका राजधानी}}
{{हिमाचलदेखि जोडिएका विषय}}

[[श्रेणी:भारतका शहर]]
[[श्रेणी:हिमाचल प्रदेशका शहर]]
[[श्रेणी:हिमाचल प्रदेश]]

[[ar:شيملا]]
[[bg:Шимла]]
[[bn:শিমলা]]
[[bpy:শিমলা]]
[[ca:Simla]]
[[cs:Šimla]]
[[cy:Shimla]]
[[da:Shimla]]
[[de:Shimla]]
[[en:Shimla]]
[[eo:Ŝimla]]
[[es:Shimla]]
[[fa:شیملا]]
[[fi:Shimla]]
[[fr:Shimla]]
[[gu:શિમલા]]
[[he:שימלה]]
[[hi:शिमला]]
[[hif:Shimla]]
[[id:Shimla]]
[[it:Shimla]]
[[ja:シムラー (インド)]]
[[kn:ಶಿಮ್ಲಾ]]
[[ko:심라]]
[[ml:ഷിംല]]
[[mr:शिमला]]
[[nl:Shimla (stad)]]
[[no:Shimla]]
[[or:ଶିମଲା]]
[[pa:ਸ਼ਿਮਲਾ]]
[[pam:Shimla]]
[[pl:Shimla]]
[[pnb:شملہ]]
[[pt:Shimla]]
[[ro:Shimla]]
[[ru:Шимла]]
[[sa:शिमला]]
[[sv:Shimla]]
[[ta:சிம்லா]]
[[uk:Шімла]]
[[ur:شملہ]]
[[vi:Shimla]]
[[war:Shimla]]
[[zh:西姆拉]]