Difference between revisions 298357 and 308774 on newiki[[चित्र:ABO blood type.svg|thumb|right|410px|रक्त प्रकार (या रक्त समूह) भागमा,निर्धारित हुन्छ, ABO रक्त समूह प्रतिजानोदेखि जो रातो रक्त कोशिकाहरुमा उपस्थित हुन्छ।]] '''रक्त समूह''' वा '''रक्त प्रकार''', [[रक्त]]को एक वर्गीकरण छ जो रक्तको [[लाल रक्त कोशिका|लाल रक्त कोशिकाहरु]]को सतहमा पर पाइने पदार्थमा [[वंशानुगत]] [[प्रतिजन]]को उपस्थिति वा अनुपस्थितिमा आधारित हुन्छ। रक्त प्रणालीका अनुसार यो प्रतिजन [[प्रोटीन]], [[कार्बोहाइड्रेट]], [[ग्लाइकोप्रोटीन]], वा [[ग्लाइकोलिपिड]] हुन सक्छन्, र इनमेदेखि केही प्रतिजन अन्य प्रकारहरु जस्तो कि [[ऊतक|ऊतकहरु]] र [[कोशिका|कोशिकाहरु]]को सतहमा पनि उपस्थित हुन सक्छन्। अनेक रातो रक्त कोशिका सतह प्रतिजन, जो कि एक नैं [[एलील]] वा धेरै नजदीकी रुपले जोड़िएका [[जीन]]देखि उत्पन्न भए छन्, सामूहिक रुपले रक्त समूह प्रणालीको रचना गर्दछन्।<ref>{{cite book | last = Maton | first = Anthea | authorlink = | coauthors = Jean Hopkins, Charles William McLaughlin, Susan Johnson, Maryanna Quon Warner, David LaHart, Jill D। Wright | title = Human Biology and Health | publisher = Prentice Hall | year = 1993 | location = Englewood Cliffs, New Jersey, USA | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0-13-981176-1}}</ref> रक्त प्रकार वंशानुगत रुपले प्राप्त हुन्छन् र माता अनि पिता दुइटैका योगदानको प्रतिनिधित्व गर्दछन्। [[अन्तरराष्ट्रीय रक्ताधान संस्था]](ISBT).<ref name=iccbba/> द्वारा, अबसम्म ३० [[मानव रक्त समूह प्रणाली|मानव रक्त समूह प्रणालिहरु]]को पहचान हो चुकी छ। अनेक गर्भवती महिलाहरुका भ्रूणको रक्त प्रकार माताका रक्त प्रकार भन्दा भिन्न हुन्छ, र यस अवस्थामा माता, भ्रूणको रातो रक्त कोशिकाहरुका विरुद्ध [[प्रतिपिण्ड|प्रतिपिण्डों]] (एंटीबडी)को निर्माण गर्न सक्छ। कहिले कहिले यो मातृ प्रतिपिण्ड इम्मयूनोग्लोबुलिन जी (IgG) हुन्छन्, यो लघु इम्मयूनोग्लोबुलिन [[आंवल]]लाई पार गर्न भ्रूणको रातो रक्त कोशिकाहरुमा [[रक्त अपघटन]] (हीमोलाइसिस) गर्न सक्छौं जो नवजात शिशुमा [[हीमोलाइटिक रोग]]को कारण बन्न सक्छ, यस रोगका कारण शिशुका रक्तमा [[रक्ताल्पता|लाल रक्त कोशिकाहरुको कमी]] हुन जान्छ जो सामान्यदेखि लिएर गंभीर हुन सक्छ।<ref name =Letsky2000>{{cite book |title =Antenatal & neonatal screening |edition = Second |chapter = Chapter 12: Rhesus and other haemolytic diseases |author = E.A। Letsky |coauthors= I। Leck, J.M। Bowman |year = 2000 |publisher = Oxford University Press|isbn=0-19-262827-7}}</ref> == सीरम विज्ञान == यदि व्यक्तिको सामना यस्ता प्रतिजनदेखि हो जसलाई वेह स्वयंको मान्यता ना दे, त [[प्रतिरक्षा tantra|प्रतिरक्षा प्रणाली]] ([[:en:immune system|immune system]]) [[रोग-प्रतिकारक]] ([[:en:Antibody|antibodies]])को उत्पादन गर्नेछ जो विशेषतम त्यस रक्त समूह प्रतिजनका साथ चिपक सक्छ र त्यस प्रतिजनका ख़िलाफ़ immunological स्मृतिको गठन गर्न सक्छ। व्यक्ति त्यस रक्त समूह प्रतिजनदेखि सुग्राही भइसकेको हुनेछ यो रोग-प्रतिकारक [[लाल रक्त कोशिका]] ([[:en:red blood cell|red blood cell]])s (या अन्य ऊतक कोशिकाहरु)को सतहदेखि चिपक सक्छौं, र प्राय कोशिकाहरुका विनाशका लागि अग्रणी हुन सक्छन् जब [[Immunoglobulin एम|IgM]] ([[:en:Immunoglobulin M|IgM]]) रोग-प्रतिकारक चढाये गई कोशिकाहरुदेखि चिपगर्छन्, चढाये गई कोशिकाहरु दलहरुमा परिवर्तित हुन सक्छन् यो धेरै आवश्यक छको रक्ताधान र [[अंग प्रत्यारोपण]] ([[:en:organ transplant|organ transplant]])का लागि संगत रक्त र ऊतकको चयन गरियोस् [[रक्ताधान प्रतिक्रियाहरु]] ([[:en:Transfusion reactions|Transfusion reactions]]) जो मामूली वा कमज़ोर रोग प्रतिकारक सामेल गर्दछ, मामूली समस्याहरुलाई जन्म दिन सक्छ हालाँकि, र अधिक गंभीर असामंजस्य भारी [[Hemolysis|RBC विनाश]] ([[:en:Hemolysis|RBC destruction]]) भएका ज़ोरदार [[प्रतिरक्षा]] ([[:en:immune|immune]]), [[Hypotension|निम्न रक्त चाप]] ([[:en:Hypotension|low blood pressure]]) र [[मृत्यु]]को पनि नेतृत्व गर्न सक्छ == ABO र Rh रक्त समूहीकरण == Anti-A र एंटी-B RBC [[ABO रक्त समूह प्रणाली]] ([[:en:ABO blood group system|ABO blood group system]])का सतहका प्रतिजन सामान्य IgM रोग-प्रतिकारक छन् जो कहिले कहिले "स्वाभाविक रूप से" हुनको रूपमा वर्णित गरिन्छन्, तथापि, यो एक मिथ्या छ किनभनें रोग प्रतिकारक अन्य रोग प्रतिकारिकहरुको भाँती बचपनमा संवेदीकरणका द्वारा विकसित हुन्छन् जो सिद्धान्त समझा्दछको यो रोग प्रतिकारक कसरी विकसित हुन्छन् भन्दछको A र B प्रतिजनहरु जस्तै प्रतिजन भोजन, बोटहरु र जीवाणुहरु सहित प्रकृतिमा पाइन्छन्,जन्म पश्चात शिशुको अन्तड़ीयान सामान्य वनस्पतिदेखि colonize हुन जान्छन् जो A र B जस्तै प्रतिकारकहरुलाई अभिव्यक्त गर्दछ, र परिणाम स्वरुप ती प्रतिजनहरुका ख़िलाफ़ रोग प्रतिकारक बनाउँछन् जो रातो कोशिकाहरुका नजिक हुँदैनं तो, जिन मानिसेको रक्त प्रकार A छ, तिनको नजिक Anti-बी हुनेछ, रक्त प्रकार Bका नजिक Anti-A हुनेछ, रक्त प्रकार Oका नजिक Anti-A र B दुइटै हुनेछन्, र रक्त प्रकार ABका नजिक एक पनि छैनगाइन तथा-कथित "स्वाभाविक रूप से" पाइने प्रत्याशित रोग प्रतिकारकका कारण, रोगीको रक्त प्रकार रक्तका कुनै पनि भागका आधानभन्दा पहिला ठीक ठीक निर्धारित गर्नु मेहेत्वपूर्ण हुन जान्छ यो स्वाभाविक रुपले पाइने रोग प्रतिकारक जसमा संयुक्त हुने (गठ्ठा बन्ने)को र रक्तका भित्र रातो कोशिकाहरुलाई हानि पुग्योने क्षम्दछ, र शायद मौतको पनि, वेह IgM श्रेणीका छन् कुनै पनि अन्य रक्त वर्गहरुको निर्धारण गर्ने आवश्यकता छैन किनभनें लगभग सबै रातो कोशिका रोग प्रतिकारक केवल सक्रीय टीकाकरण द्वारा विकसित हुन सक्छन् जो वा त पूर्वी रक्त आधान वा फेरि मातृत्वदेखि हुन सक्छ जिन रोगीहरुलाई रातो रक्त कोशिकाहरुका आधानको आवश्यकता हुन सक्छ, उनमा रोग-प्रतिकारक जांच नामक परीक्षण गरिन्छ, र यो परीक्षण निदानको सबैभन्दा महत्वपूर्ण रातो कोशिका रोग प्रतिकारकको थाहा लगानेछ RhD प्रतिजन कुनै व्यक्तिको रक्त प्रकार थाहा लगाउनमा महत्वपूर्ण छ.शब्द "सकारात्मक" वा "" नकारात्मक" RhD प्रतिजनको उपस्थितगी वा कमीलाई संदर्भित गर्दछ चाहे Rhesus प्रणालीका अन्य प्रतिजन हो वा न होउन् रोग-प्रतिकारक RhD प्रतिजनको Cross-matching अति आवश्यक छ, किनभनें RhD प्रतिजन mmunogenic हुन्छ, अर्थात जो व्यक्ति RhD नकारात्मक हुन्छ, संभावना छको वेह RhD प्रतिजनको सामना भएमा Anti-RhD विकसित गरे (आधान वा फेरि मातृत्वका माध्यम से) जब कुनै व्यक्तिको RhD प्रतिजनका ख़िलाफ़ संवेदीकरण हो जाए, तिनको रक्तमा RhD IgG प्रतिजन हुनेछन् जो RhD सकारात्मक रातो रक्त कोशिकाहरुलाई बाँध द्नेछ र शायद आंवललाई लाँघ दे == रक्त समूह प्रणाली == अब २९ [[मानव रक्त समूह प्रणाली|मानव रक्त समूह प्रणालिहरु]] ([[:en:human blood group systems|human blood group systems]])लाई [[अन्तर्राष्ट्रिय रक्ताधन संप्रदाय]] ([[:en:International Society of Blood Transfusion|International Society of Blood Transfusion]]) (ISBT)<!--Translate this template and uncomment {{Dead link|date=July 2008}} --><!-- --> <ref name=iccbba><!--Translate this template and uncomment {{cite web |url=http://ibgrl.blood.co.uk/isbt pages/isbt terminology pages/table of blood group systems.htm |title=Table of blood group systems |accessdate=2006-11-14 |year=2006 |month=October |publisher=International Society of Blood Transfusion }} --></ref>का द्वारा मान्यता प्राप्त छन्एक पूर्ण रक्त प्रकार रातो रक्त कोशिकाहरुको सतहका पूरा २९ पदार्थहरुका जत्थेको वर्णन गर्नेछ र एक व्यक्तिको रक्त प्रकार रक्त समूह प्रतिजनहरुका धेरै सम्भव संयोजनहरु मध्येको एक छ२९ रक्त समूहहरुमा, ६०० भन्दा अधिक विभिन्न रक्त समूह प्रतिजन पाये गए छन्, <ref name="newenglandblood1"><!-- --><!--Translate this template and uncomment {{cite web |url=http://www.newenglandblood.org/medical/rare.htm |title=American Red Cross Blood Services, New England Region, Maine, Massachusetts, New Hampshire, Vermont |accessdate=2008-07-15 |year=2001 |publisher=American Red Cross Blood Services - New England Region |quote=there are more than 600 known antigens besides A and B that characterize the proteins found on a person's red cells }} --></ref><!-- -->तर इनमा देखि धेरै धेरै विरले छन् वा फेरि मुख्य रुपले केही जातीय समूहहरुमा पाइन्छन् लगभग सधैं, एक व्यक्तिका जीवनका लागि एक नैं रक्त समूह छ, तर धेरै कम नैं कुनै व्यक्तिको रक्त प्रकार प्रतिजनको वृद्धि वा दमनदेखि व्यक्तिको रक्त प्रकार [[संक्रमण]] ([[:en:infection|infection]]), [[कर्कट रोग|हानिकरता]] वा [[autoimmune रोग]] ([[:en:autoimmune disease|autoimmune disease]]).<ref><!--Translate this template and uncomment {{cite book |last=Dean |first=Laura |title=Blood Groups and Red Cell Antigens |origdate= |origyear= |origmonth= |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=rbcantigen |publisher=NCBI |location=online |chapter=The ABO blood group |chapterurl=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=rbcantigen&part=ch05ABO |quote =A number of illnesses may alter a person's ABO phenotype}} --></ref><ref><!--Translate this template and uncomment {{cite journal | author = Stayboldt C, Rearden A, Lane T | title = B antigen acquired by normal A1 red cells exposed to a patient's serum | journal = Transfusion | volume = 27 | issue = 1 | pages = 41–4 | year = 1987| pmid = 3810822 | doi = 10.1046/j.1537-2995.1987.27187121471.x}} --></ref><ref><!--Translate this template and uncomment {{cite journal | author = Matsushita S, Imamura T, Mizuta T, Hanada M | title = Acquired B antigen and polyagglutination in a patient with gastric cancer | journal = Jpn J Surg | volume = 13 | issue = 6 | pages = 540–2 | year = 1983 | pmid = 6672386 | doi = 10.1007/BF02469500 <!--Retrieved from CrossRef by DOI bot-->}} --></ref><ref><!--Translate this template and uncomment {{cite journal |author=Kremer Hovinga I, Koopmans M, de Heer E, Bruijn J, Bajema I |title=Change in blood group in systemic lupus erythematosus |journal=Lancet |volume=369 |issue=9557 |pages=186–7; author reply 187 |year=2007 |doi= 10.1016/S0140-6736(07)60099-3 |pmid= 17240276}} --></ref>मा परिवर्तित हुन सक्छ इस दुर्लभ घटना मामलेको एक अनूठा उदाहरण छ [[डेमी-ली ब्रेन्नन|डेमी-ली Brennan]] ([[:en:Demi-Lee Brennan|Demi-Lee Brennan]]), एक [[अस्ट्रेलिया|अस्ट्रेलियाई]] नागरिकको मामला जसलाई रक्त वर्ग [[कलेजा|जिगर]][[अंग प्रत्यारोपण|प्रत्यारोपण]] ([[:en:organ transplant|transplant]]).<ref name="sikora">''[http://www.news.com.au/entertainment/story/0,26278,23106284-5007185,00.html डेमी-ली Brennanले रक्त प्रकार र प्रतिरक्षा प्रणाली बदल दिए ]'' केट Sikora, [[Daily Telegraph|डेली टेलीग्राफ]] ([[:en:Daily Telegraph|Daily Telegraph]]), 25 जनवरी, 2008</ref><ref name="Dunlop">''[http://abc.com.au/news/stories/2008/01/24/2146032.htm अस्ट्रेलियाई डॉ प्रत्यारोपण 'चमत्कार'लाई सलाम गर्दछन् ]'' शॉन Rubinsztein-Dunlop, [[एबीसी न्यूज (अस्ट्रेलिया)]] ([[:en:ABC News (Australia)|ABC News (Australia)]]), 24 जनवरी, 2008</ref>का पछि बदल गया रक्त प्रकार परिवर्तन गर्नमा एक अर्को अधिक सामान्य कारण अस्थि मज्जाको प्रतिस्थापन छ.अन्य बीमारिहरुमा सामेल, अधिश्वेत रक्तता र lymphomaका लागि अस्थि मज्जा प्रत्यारोपण गरिन्छ यदि कुनै व्यक्तिलाई अन्य ABO प्रकार भएकादेखि अस्थि मज्जा मिले (उदाहरणका तौरमा प्रकार A रोगिलोई प्रकार O अस्ति मज्जा मिले), रोगीको रक्त प्रकार अन्ततः दाताका प्रकारमा परिवर्तित हुनेछ केही रक्त प्रकार अन्य रोगहरुको विरासतका साथ जोड़िएका छन्, उदाहरणका लागि, [[Kell रक्त समूह प्रणाली|Kell प्रतिजन]] ([[:en:Kell blood group system|Kell antigen]]) कहिले कहिले [[McLeod संलक्षण|McLeod सिंड्रोम]] ([[:en:McLeod syndrome|McLeod syndrome]]).<ref><!-- -->ऐलन FH Jr, क्रब्बे SM, कोर्कोरण PA। ''Kell रक्त समूह प्रणालीमा एक नया phenotype (McLeod).''Vox Sang.1961 Sep;6:555-60.PMID 13477267</ref><!-- -->का साथ जोड़िएको हुन्छकेही रक्त प्रकार संक्रमण ग्रहणलाई प्रभावित गर्न सक्छौं, उदाहरणका रुपमा, जस्तै [[Duffy प्रतिजन|डफी प्रतिजन]] ([[:en:Duffy antigen|Duffy antigen]]).<ref><!-- -->Miller LH, Mason SJ, Clyde DF, McGinniss MH। "अश्वेतहरुमा प्लाज्मोडियम vivax प्रतिरोध कारक.डफी-रक्त समूह जीनोटाइप, FyFy। " ''N Engl J Med.'' 1976 Aug 5;295(6):302-4 PMID 778616</ref><!-- -->को कमी राख्ने भएका व्यक्तिहरुमा विशिष्ट मलेरिया प्रजातिहरुका ख़िलाफ़ प्रतिरोधसम्भवतः [[प्राकृतिक चयन]] ([[:en:natural selection|natural selection]])का कारण मलेरियाका अधिक घटना क्षेत्रहरुमा पाइने जातीय समूहहरुमा डफी प्रतिजन कम पाइन्छ <ref><!--Translate this template and uncomment {{cite journal |last=Kwiatkowski |first=DP |year=2005 |month=Aug |title=How Malaria Has Affected the Human Genome and What Human Genetics Can Teach Us about Malaria |journal=Am J Hum Genet। |volume=77 |issue=2 |pages=171–192 |id={{PMC|1224522}} |url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1224522#N0x904fbd0.0x92f5ba8 |accessdate=2006-11-16 |doi=10.1086/432519 |pmid=16001361 }} --> थैलेसीमिया G6PDको कमी, ovalocytosis र डफी-नकारात्मक रक्त समूहका विभिन्न भौगोलिक वितरण, सामान्य सिद्धान्तका र उदाहरण छ कि अलग अलग आबादी मलेरियाका खिलाफ रक्षाका लागि अलग अलग आनुवंशिक सामान्य सिद्धान्तका अघि र उदाहरण छ कि अलग अलग आबादी मलेरियाका खिलाफको रक्षाका लागि अलग अलग आनुवंशिक परिवर्ततीयां विकसित गर्न रहेका हुन्".</ref> === ABO रक्त समूह प्रणाली === [[चित्र:ABO blood group diagram.svg|right|thumb|350px|'''ABO रक्त समूह प्रणाली''' - आरेख जो ABO रक्त समूहलाई कार्बोहाइड्रेट जंजीरहरु निर्धारित देखिन्छ ]] <!--Translate this template and uncomment {{main|ABO blood group system}} --> '''ABO प्रणाली''' मानव रक्त आधानमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण रक्त समूह प्रणाली छ.इसदेखि जोड़िएका anti-A र anti-B [[रोग-प्रतिकारक|रोग प्रतिकारक]] ([[:en:antibodies|antibodies]]) सामान्य तौरमा "[[Immunoglobulin M]] ([[:en:Immunoglobulin M|Immunoglobulin M]])", संक्षिप्तमा [[IgM]] ([[:en:IgM|IgM]]) रोग प्रतिकारक कहलाये जाने हुन्छन् ABO IgM रोग प्रतिकारक पर्यावरण तत्वहरु जस्तै मल्य पदार्थ, [[जीवाणु]] र [[वायरस|विषाणु]]देखि सुग्राही भए शुरूआती वर्षहरुमा पैदा हुन्छन् ABOमा "o" प्राय "0" अन्य भाषाहरुमा (शून्य / बातिल) भनिन्छ.<ref><!--Translate this template and uncomment {{cite web |url=http://www.bloddonor.dk/fileadmin/Fil_Arkiv/PDF_filer/Andre/Your_Blood__June_2006.pdf |title=Your blood – a textbook about blood and blood donation |accessdate=2008-07-15 |format=PDF |work= |pages=63 }} --></ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !चौड़ाई ="100"|[[Phenotype]] ([[:en:Phenotype|Phenotype]]) !चौड़ाई ="100"|[[Genotype]] ([[:en:Genotype|Genotype]]) |- |A||AA वा AO |- |B||BB अथवा BO |- |AB||AB |- |O||OO |} === Rhesus रक्त समूह प्रणाली === <!--Translate this template and uncomment {{main|Rhesus blood group system}} --> '''Rhesus प्रणाली''' मानव रक्त आधानमा अर्को सबैभन्दा महत्वपूर्ण रक्त समूह प्रणाली छ.सबैभन्दा महत्वपूर्ण Rhesus प्रतिजन '''RhD प्रतिजन''' छ किनभनें यो पाँच मुख्य Rhesus प्रतिजनहरुमा सबैभन्दा immunogenic छ.यो सामान्य छको RhD नकारात्मक व्यक्तिहरुमा anti-RhD IgG वा IgM रोग प्रतिकारक न होउन् किनभनें anti-RhD रोग प्रतिकारक पर्यावरण मादक द्रव्यहरुका खिलाफ संवेदीकरण द्वारा उत्पादित छैन्दै हलाँकि RhD नकारात्मक व्यक्ति [[IgG]] ([[:en:IgG|IgG]]) anti-RhD रोग प्रतिकारकको उत्पाद गर्न सक्छौं यदि कुनै सुग्राही बनाउने घटना घटे: खूनको सम्भवतः एक fetomaternal आधान गर्भावस्थामा एक भ्रूण वा कहिले कहिले RhDका साथ एक रक्ताधान सकारात्मक [[लाल रक्त कोशिका|RBC]] ([[:en:Red blood cell|RBC]]) === देसहरुमा ABO and Rh वितरण === {| class="wikitable sortable" style="width: 45em; text-align:center" |+'''देसहरुमा ABO and Rh वितरण (जनसङ्ख्या औसत)''' |- style="width: 9%" !शैली = "चौडाई: ३०%"|देश !O+!!A+!!B+!!AB+!! nbsp;O−!! nbsp;A−!!nbsp;B−!!AB− |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|अस्ट्रेलिया<ref>[http://www.giveblood.redcross.org.au/page.aspx?IDDataTreeMenu=42&parent=30 रक्त प्रकार - वेह के छन् ?, अस्ट्रेलियाई रेड क्रॉस]</ref> |40%||31%||8%||2%||9%||7%||2%||1 % |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|अस्ट्रिया<ref>[http://old.roteskreuz.at/47_body.html#blutgruppen अस्ट्रियाका रेड क्रॉस - रक्त दाता जानकारी]</ref> |30%||33%||12%||6%||7%||8%||3%||1% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|बेल्जियम<ref>[http://www.rodekruiswielsbeke.be/infobloed.html Rode Kruis Wielsbeke - रक्त दाताको जानकारी सामग्री]</ref> |38.1%||34%||8.5%||4.1%||7%||6%||1.5%||0.8% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|कनाडा<ref>[http://www.bloodservices.ca/CentreApps/Internet/UW_V502_MainEngine.nsf/page/Blood%20Types%20and%20Rh%20System?OpenDocument प्रकार र rh प्रणाली, कनाडा रक्त सेवाहरु]</ref> |39 %||36%||7.6%||2.5%||7%||6%||1.4%||0.5% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|डेनमार्क<ref>[http://www.bloddonor.dk/index.php?id=513 डेनमार्कको जनसङ्ख्यामा प्रमुख रक्त समूहहरुको आवृति ]</ref> |35%||37%||8%||4%||6%||7%||2%||1% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|फ़िनल्याण्ड<ref>[http://www.veripalvelu.fi/asp/system/empty.asp?P=1275 Suomalaisten veriryhmäjakauma]</ref> |27 %||38%||15%||7%||4%||6%||2%||1% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|फ़्रांस<ref><!--Translate this template and uncomment {{cite web |url=http://www.chpg.mc/go/article.php3?id_article=111 |title= Les groupes sanguins (système ABO) |accessdate=2008-07-15 |work=Centre Hospitalier Princesse GRACE - Monaco |year=2005 |publisher=C.H.P.G। MONACO | language = French}} --></ref> |36%||37%||9%||3%||6%||7%||1%||1% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|जर्मनी<ref>[[:de:Blutgruppe#Häufigkeit der Blutgruppen]]</ref> |35%||37%||9%||4%||6%||6%||2%||1% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|हाँगकांग, चीन<ref>[http://www5.ha.org.hk/RCBTS/e_donation.html रक्तदान, हाँगकांग रेड क्रॉस]</ref> |40%||26%||27%||7%||<0.3%||<0.3%||<0.3%||<0.3% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|आयरलैण्ड<ref>[http://www.ibts.ie/generic.cfm?mID=7&sID=102 आयरिश रक्ताधान सेवा:: जीवन बाँटहरु , रक्त दान<!-- Bot generated title -->]</ref> |47%||26%||9%||2%||8%||5%||2%||1% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|कोरिया, दक्षिण<ref>[http://www.gnbc.or.kr/sub01_07_03.html वार्षिक रक्त दान सांख्यिकी 2002-2007 , Gyung वियतनाम रक्त केन्द्र]</ref><!--Translate this template and uncomment {{Dead link|date=July 2008}} --> |35.2%||28.1%||26.1%||11.3%||0.1%||0.1%||0.1%||0.05% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|नीदरल्याण्ड्स<ref>[http://www.sanquin.nl/ रक्त बैंक Sanquin - रक्त दाताको जानकारी सामग्री]</ref> |39.5%||35%||6.7%||2.5%||7.5%||7%||1.3%||0.5% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|न्यूजील्याण्ड<ref>[http://www.nzblood.co.nz/?t=31 न्यूजील्याण्ड रक्त सेवा]</ref> |38%||32%||9%||3%||9%||6%||2%||1% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|नॉर्वे<ref>[https://www.giblod.no/Modules/Page/viewPage.asp?modid=7324&level=7324 Norwegian Blood Donor Organization]</ref> |34%||42.5%||6.8%||3.4%||6%||7.5%||1.2%||0.6% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|पोल्याण्ड<ref>[http://rckik.wroclaw.pl/?id=5&go=0 Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa we Wrocławiu]</ref> |31%||32%||15%||7%||6%||6%||2%||1% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|स्वीडन<ref>[http://www.geblod.nu/general.aspx?PageId=10 स्वीडिश जनसङ्ख्यामा प्रमुख रक्त समूहहरुको आवृति ]</ref> |32%||37%||10%||5%||6%||7%||2%||1% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|तुर्की<ref>[http://www.kangrubu.com/default.asp?sayfa=kan_gruplari तुर्की रक्त समूह साइट.]</ref><!--Translate this template and uncomment {{Dead link|date=July 2008}} --> |29.8%||37.8%||14.2%||7.2%||3.9%||4.7%||1.6%||0.8% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|ब्रिटेन<ref>[http://www.blood.co.uk/pages/all_about.html ब्रिटेनमा प्रमुख रक्त समूहहरुको आवृति .]</ref> |37%||35%||8%||3%||7%||7%||2%||1% |- !शैली = "पाठ्यांश संरेखण: बाहिरु"|अमरीकाका संयुक्त राज्य<ref>[http://bloodcenter.stanford.edu/about_blood/blood_types.html अमेरिकामा रक्त प्रकार]</ref> |37.4%||35.7%||8.5%||3.4%||6.6%||6.3%||1.5%||0.6% |} === अन्य रक्त समूह प्रणालीयान === <!--Translate this template and uncomment {{main|Human blood group systems}} --> अब (ABO र Rh प्रणालिहरु सहित) २९ मानव रक्त समूह प्रणालिहरुलाई [[अन्तर्राष्ट्रिय रक्ताधन संप्रदाय]] ([[:en:International Society of Blood Transfusion|International Society of Blood Transfusion]])का द्वारा मान्यता प्राप्त छन्<ref name=iccbba/>इस प्रकार, ABO प्रतिजन र Rhesus प्रतिजनका अतिरिक्त, धेरै अन्य प्रतिजन RBC सतह झिल्लीमा व्यक्त गर्न हुन्छन्.उदाहरणका लागि, एक व्यक्ति AB RhD सकारात्मक, हुन सक्छ र साथै M र N सकारात्मक पनि ([[MNS प्रतिजन प्रणाली|MNS प्रणाली]] ([[:en:MNS antigen system|MNS system]])), K सकारात्मक ([[Kell प्रतिजन प्रणाली|Kell प्रणाली]] ([[:en:Kell antigen system|Kell system]])), Le<sup>A</sup> वा Le<sup>b</sup> नकारात्मक ([[लुईस प्रतिजन प्रणाली|लुईस प्रणाली]] ([[:en:Lewis antigen system|Lewis system]])), र यस्ता ही, प्रत्येक रक्त समूह प्रणाली प्रतिजनका लागि सकारात्मकअनेक रक्त समूह प्रणालिहरुका नाम ती रोगिहरुमा रक्खे गए जसमा यो रोग प्रतिकारक शुरूमा पाये गए == नैदानिक महत्व == === रक्ताधान === <!--Translate this template and uncomment {{main|Blood transfusion}} --> आधान चिकित्सा [[hematology]] ([[:en:hematology|hematology]])को एक विशेष शाखा छ जो [[रक्त कोष]] ([[:en:blood bank|blood bank]])का साथ साथ, रक्त र अन्य रक्त उत्पादहरुको [[रक्त आधान|आधान]] ([[:en:Blood transfusion|transfusion]]) सेवा प्रदान गर्नका लागि रक्त समूहका अध्ययनदेखि सम्बंधित छ संसार भरमा अन्य दवाईईहरुको भाँती रक्त उत्पाद मेडिकल डॉक्टर (लाइसहरुस भएका [[चिकित्सक]] वा [[शल्यचिकित्सक|सर्जन]] ([[:en:surgeon|surgeon]])) द्वारा निर्धारित हुनु आवश्यक छ संयुक्त राज्य अमेरिकामा, रक्त उत्पाद [[खाद्य एवं दवाई प्रशासन]] ([[:en:Food and Drug Administration|Food and Drug Administration]]) द्वारा कड़े रुपले विनियमित छन् . [[रक्त कोष]] ([[:en:blood bank|blood bank]])को नियमित कार्यमा सामेल छ दाताहरु र प्राप्तकर्ताहरु दुइटैको रक्तको परीक्षण ताकि प्रत्येक प्राप्तकर्तालाई वाही रक्त मिले जो उपयुक्त र यथासम्भव सुरक्षित हो यदि असंगत रक्तको एक एकाईको [[रक्तदान|दाता]] ([[:en:Blood donation|donor]]) र, प्राप्तकर्ताको बीच [[रक्त आधान|रूधिर-आधान]] ([[:en:Blood transfusion|transfused]]) छ भनें एक गंभीर तीव्र immunological प्रतिक्रिया, [[hemolysis]] ([[:en:hemolysis|hemolysis]]) (RBC विनाश), [[वृक्क विफलता]] ([[:en:renal failure|renal failure]]) र [[सदमा (चिकित्सा सम्बन्धी)|सदमा]] ([[:en:Shock (medical)|shock]]) हुने संभावना छ र मृत्यु पनि परिनाम्वश एक संभावना छ.रोग प्रतिकारक अति सक्रिय हुन सक्छन् र RBCsमा हमला गर्न [[पूरक प्रणाली|प्रणाली पूरक]] ([[:en:complement system|complement system]]) घटकहरुलाई बाँध सक्छौं रुधिर आधानित रक्तमा भारी hemolysis पैदा गर्ने लागि [[आधान प्रतिक्रिया]] ([[:en:transfusion reaction|transfusion reaction]])लाई कमभन्दा कम राख्ने लागि रोगिहरुलाई आदर्श रक्त वा प्रकार-विशिष्ट रक्त उत्पाद प्राप्त गर्नु पर्नेछ खतरेलाई रक्तको [[आपसी - मिल्योन|cross-matching]] ([[:en:cross-matching|cross-matching]])देखि र कम गर्न सकिन्छ, तर जब आपात स्तिथिका लागि रक्तको आवश्यकता छ भनें यसलाई ताला जा सक्छ Cross-matchingका लागि दाता र प्राप्तकर्ताको रक्तलाई मिल्योइन्छ, र जांचिन्छको वेह मिश्रण ''संलग्नित '' हुन्छ वा थक्के बनाउँछ यदि नग्न आंखहरुदेखि [[समूहन (जीव विज्ञान)|संलग्न]] ([[:en:Agglutination (biology)|agglutination]]) स्पष्ट छैन, त तकनीकविद् सामान्य तौरमा त्यसलाई जांचने लागि [[सूक्ष्मदर्शी यन्त्र|खुर्दबीन]]को प्रयोग गर्दछन् यदि समूहन हुन्छ, त्यस दाताको रक्त प्राप्तकर्तालाई छैन चढ़ाया जा सकता रक्त कोषमा आवश्यक छको सबै रक्त नमूनहरुको सही पहचानको जा सके, यसै लागि [[बारकोड]] ([[:en:barcode|barcode]])को उपयोगदेखि [[ISBT 128]] ([[:en:ISBT 128|ISBT 128]]) नामक नाम पत्रणको मानकीकरण गरिएको छ रक्त समूह सैन्य गर्मिहरु द्वारा पहने गए [[डॉग टैग (पहचानेर्ता)|पहचान टैग]] ([[:en:Dog tag (identifier)|identification tags]]) वा [[टटू]] ([[:en:tattoo|tattoo]])मा अंकित गर्न सकिन्छ यदि आपातकालीन रक्त आधानको स्तिथिमा आवश्यकता हो [[द्वितीय विश्वयुद्ध|द्वितीय विश्व युद्घ के]] बेला सीमावर्ती जर्मन [[Waffen-SS|Waffen-एस एस]] ([[:en:Waffen-SS|Waffen-SS]])को नजिक यो टटू थिए दुर्लभ रक्त प्रकार [[रक्त कोष|रक्त बैंक]] ([[:en:blood bank|blood bank]])s र अस्पतालहरुमा आपूर्तिको समस्याहरु पैदा गर्न सक्छ.उदाहरणका लागि [[डफी प्रतिजन|डफी]] ([[:en:Duffy antigen|Duffy]])-नकारात्मक रक्त अधिकतम अफ्रीकी मूलका मानिसहरुमा हुन्छ<ref> <!--Translate this template and uncomment {{cite journal | last = Nickel | first = RG | authorlink = | coauthors = Willadsen SA, Freidhoff LR, et। al | title = Determination of Duffy genotypes in three populations of African descent using PCR and sequence-specific oligonucleotides | journal = Hum Immunol। | volume = 60 | issue = 8 | pages = 738–42 | publisher = | date = 1999 Aug | url = | doi = 10.1016/S0198-8859(99)00039-7 | pmid = 10439320 | accessdate = }} --></ref> र बाकी जनसङ्ख्यामा यस ब्लड ग्रुपको दुर्लभता अफ्रीकी जातीयता रोगिहरुका लागि डफी नकारात्मक रक्तको कमी पैदा गर्न सक्छ यसै प्रकार RhD नकारात्मक रक्त व्यक्तिहरुको संसारका अन्य भागहरुमा यात्रा सम्बंधित जोखिम छ, जहाँ RhD नकारात्मक रक्तको आपूर्ति दुर्लभ छन्, विशेष रुपले छ [[पूर्व एशिया|पूर्वी एशिया]] ([[:en:East Asia|East Asia]])मा जहाँ रक्त सेवाहरु रक्त दानका लागि पश्चिमी देसहरुलाई प्रोत्साहित गर्नका लागि प्रयास गर्न सक्छौं.<ref><!--Translate this template and uncomment {{cite web |url=http://www.bloodcare.org.uk/html/resources_chairman_2001.htm |title=BCF - Members - Chairman's Annual Report |accessdate=2008-07-15 |last=Bruce |first=MG |year=2002 |month=May |publisher=The Blood Care Foundation |quote=As Rhesus Negative blood is rare amongst local nationals, this Agreement will be of particular value to Rhesus Negative expatriates and travellers }} --></ref> === नवजात शिशुको Hemolytic रोग (HDN) === <!--Translate this template and uncomment {{main|Hemolytic disease of the newborn}} --> एक [[गर्भावस्था|गर्भवती]] महिला [[IgG]] ([[:en:IgG|IgG]]) रक्त समूह रोग प्रतिकारक पैदा गर्न सक्छ यदि त्यसको भूँड़ीको शिशुमा एक रक्त समूह प्रतिजन छ जो त्यसको नजिक छैन यस को संभावना छ यदि भूँड़ीको शिशुको रक्त कोशिकाहरु माताको रक्त परिसंचरणमा पारित हो जाए (उदाहरंवश चिकित्सकीय प्रसव वा प्रसूति हस्तक्षेपका समय एक सानो fetomaternal [[रक्तस्त्रवण|शोणितस्त्राव]] ([[:en:bleeding|hemorrhage]]) वा कहिले कहिले चिकित्सा सम्बन्धी [[रक्ताधान]] ([[:en:blood transfusion|blood transfusion]])को माथिान्त यस को परिणाम [[Rh रोग]] ([[:en:Rh disease|Rh disease]]) वा अन्य रूपहरुको [[नवजात शिशुको hemolytic रोग|नवजात शिशुका hemolytic रोग]] ([[:en:hemolytic disease of the newborn|hemolytic disease of the newborn]]) (HDN) चालू गर्भावस्थामा र / वा पछिका गर्भधारण हुन सक्छ यदि गर्भवती महिलामा anti-RhD रोग प्रतिकारक होउन्, [[भ्रूण|गर्भको शिशु]]का RhD रक्त प्रकारको मातृ प्लाज्माका भ्रूण डीएनए द्वारा विश्लेषण गर्न सकिन्छ शिशुमा Rh रोगका जोखिमको मूल्यांकन गर्नका लागि<ref><!--Translate this template and uncomment {{cite journal | author = Daniels G, Finning K, Martin P, Summers J | title = Fetal blood group genotyping: present and future। | journal = Ann N Y Acad Sci | volume = 1075 | issue = | pages = 88–95 | year = 2006| pmid = 17108196 | doi = 10.1196/annals.1368.011}} --></ref>बीसौं शताव्दी दवाईको प्रमुख प्रगति थियो RhD नकारात्मक माताहरुमा Anti-RhD रोग प्रतिकारकहरुका गठनलाई [[Rho (डी) प्रतिरक्षा globulin|Rho(D) immune globulin]] ([[:en:Rho(D) immune globulin|Rho(D) immune globulin]]).<ref><!--Translate this template and uncomment {{cite web |url = http://www.rcog.org.uk/index.asp?PageID=1972 |title = Use of Anti-D Immunoglobulin for Rh Prophylaxis | publisher = [[Royal College of Obstetricians and Gynaecologists]]| |month = May |year = 2002}} --></ref><ref><!--Translate this template and uncomment {{cite web |url =http://www.nice.org.uk/guidance/TA41/?c=91520 |title = Pregnancy - routine anti-D prophylaxis for RhD-negative women |publisher = [[National Institute for Health and Clinical Excellence|NICE]] |month = May |year = 2002}} --></ref> नामक अन्तः क्षेपनीय दवाईका द्बारा रोक, यस रोगको रोकथाम गर्नु। केही रक्त समूहहरुदेखि जोड़िएका रोग प्रतिकारक गंभीर HDN पैदा गर्न सक्छौं, जबकि अर्का केवल मामूली हदन पैदा गर्न सक्छौं, र अन्य HDN पैदा गर्ने क्षमता छैन रख्दै <ref name =Letsky2000/> == संगतता == === रक्त उत्पाद === रक्तदान भन्दा अधिकतम लाभ प्रदान गर्नका लागि र भण्डारण अवधि बढ़ानका लागि, [[रक्त कोष]] ([[:en:blood bank|blood bank]]) खूनलाई अनेकहरु उत्पादनहरुमा [[विभाजन|विभाजित]] ([[:en:fractionation|fractionate]]) गर्न दिन्छन् यी उत्पादनहरुमा सबैभन्दा सामान्य छन् पैकको भएको रातो रक्त कोशिकाहरु, [[रक्त प्लाज्मा|प्लाज्मा]] ([[:en:Blood plasma|plasma]]), [[प्लेटलेट्स]] ([[:en:platelets|platelets]]), [[cryoprecipitate]] ([[:en:cryoprecipitate|cryoprecipitate]]), र [[रक्त प्लाज्मा # ताजा जमे भए प्लाज्मा|ताजा जमे भए प्लाज्मा]] ([[:en:Blood plasma#Fresh frozen plasma|fresh frozen plasma]]) (FFP).FFPका labile [[थक्केको कारक|थक्का बनाउनुनेका गुण]] ([[:en:clotting factor|clotting factor]]) [[कारक V|५]] ([[:en:Factor V|V]]) र [[कारक VIII|८]] ([[:en:Factor VIII|VIII]])लाई कायम रखनका लागि त्यसलाई जल्द जमाइन्छ, र ती मरीजहरुलाई जसमा घातक थका रोग जस्तै उन्नत [[कलेजा|जिगर]]को बीमारी, [[anticoagulant]] ([[:en:anticoagulant|anticoagulant]])को अत्याधिक मात्रा, वा या [[फैलाई गई intravascular जमावट|फैलाया intravascular जमावट]] ([[:en:disseminated intravascular coagulation|disseminated intravascular coagulation]]) (DIC) हो, तिनलाई दिइन्छ। रक्त इकाइहरुदेखि जति हो सके उति प्लाज्मा हटाका बंधी भएको रातो कोशिकाहरुको इकाइयां बन्दछन् [[थक्केका कारक|कारकहरुका थक्के]] ([[:en:Clotting factors|Clotting factors]]) द्वारा संश्लेषित आधुनिक [[पुनः संयोजक डीएनए|पुनः संयोजक]] ([[:en:Recombinant DNA|recombinant]]) तरिकाहरु अब नियमित नैदानिक प्रयोगमा छन् [[hemophilia]] ([[:en:hemophilia|hemophilia]]) किनभनें सहभाजी रक्त उत्पादहरुदेखि संक्रमण संचरणका जोखिम अब टाड़ा भए छन् === रातो रक्त कोशिका अनुकूलता === *'''रक्त समूह AB''' भएका व्यक्तिहरुको रातो रक्त कोशिकाहरुको सतहमा दुइटै A र B प्रतिजन हुन्छन् र तिनको [[रक्त सीरम]] ([[:en:blood serum|blood serum]])मा A र B प्रतिजनका ख़िलाफ़ कुनै प्रतिजन हुँदैन यस कारण रक्त प्रकार AB भएका व्यक्ति कुनै पनि समूहदेखि रक्त प्राप्त गर्न सक्छौं (AB अधिमान्य हुनेछ), तर केवल AB प्रकार भएका व्यक्तिलाई नैं रक्त दान गर्न सक्छौं *'''रक्त समूह A''' भएका व्यक्तिहरुको रातो रक्त कोशिकाहरुको सतहमा A प्रतिजन हुन्छ, र रक्त सीरममा B प्रतिजनका ख़िलाफ़ [[IgM]] ([[:en:IgM|IgM]]) रोग प्रतिकारक हुन्छन् यस कारण रक्त प्रकार A भएका व्यक्ति केवल रक्त समूह A वा O राख्ने भएका व्यक्तिहरुदेखि रक्त प्राप्त गर्न सक्छौं (A अधिमान्य हुनेछ), र केवल A वा AB प्रकार भएका व्यक्तिलाई नैं रक्त दान गर्न सक्छौं *'''रक्त समूह B''' भएका व्यक्तिहरुको रातो रक्त कोशिकाहरुको सतहमा B प्रतिजन हुन्छ, र रक्त सीरममा A प्रतिजनका ख़िलाफ़ IgM रोग प्रतिकारक हुन्छन् यस कारण रक्त प्रकार B भएका व्यक्ति केवल रक्त समूह B वा O राख्ने भएका व्यक्तिहरुदेखि रक्त प्राप्त गर्न सक्छौं (B अधिमान्य हुनेछ), र केवल B वा AB प्रकार भएका व्यक्तिलाई नैं रक्त दान गर्न सक्छौं *'''रक्त समूह O''' (या केही देसहरुमा शून्य कहलाने वाला) भएका व्यक्तिहरुको रातो रक्त कोशिकाहरुको सतहमा दुइटै A र B प्रतिजन छैन हुन्छन् तर तिनको {2}रक्त सीरम{/2}मा A र B प्रतिजनका ख़िलाफ़ A र B प्रतिजन हुन्छन् यस कारण रक्त प्रकार O भएका व्यक्ति केवल रक्त समूह B वा O राख्ने भएका व्यक्तिहरुदेखि रक्त प्राप्त गर्न सक्छौं तर कुनै पनि ABO प्रकार भएका व्यक्तिलाई रक्त दान गर्न सक्छौं (यानि A, B, O वा AB) यदि कुनैलाई भयानक आपात स्थितिमा एक रक्ताधानको जरूरत छ, र प्राप्तकर्ताका रकतलाई दान योग्य बनाउनमा यदि एक हानिकारक देरी हुन सक्छ, त O नकारात्मक रकत दिए जा सक्छ [[चित्र:Blood Compatibility.svg|right|230px|thumb|'''RBC संगतता चार्ट'''<br /> एक नैं रक्त समूहलाई दान गर्नका अतिरिक्त; प्रकार O रक्तका दाता, A, B र ABलाई रकत दिन सक्नुहुन्छ, र A aur B ABलाई रक्त दिन सक्नुहुन्छ ]] {| class="wikitable" style="text-align:center" |+लाल रक्त कोशिका अनुकूलता सारणी<!-- --><ref name=rbccomp><!--Translate this template and uncomment {{cite web |url=http://chapters.redcross.org/br/northernohio/INFO/bloodtype.html |title=RBC compatibility table |accessdate=2008-07-15 |year=2006 |month=December |publisher=American National Red Cross }} --></ref><ref name=bloodbook>[http://www.bloodbook.com/compat.html Blood types and compatibility] bloodbook.com</ref><!-- --> |- !प्राप्तकर्ता<sup>[1]</sup> !colspan="8"|दाता<sup>[1]</sup> |- ! !O− !O+ !A− !A+ !B− !B+ !AB− !AB+ |- !O− |शैली = "चौडाई: 3em"|<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |शैली = "चौडाई: 3em"| |शैली = "चौडाई: 3em"| |शैली = "चौडाई: 3em"| |शैली = "चौडाई: 3em"| |शैली = "चौडाई: 3em"| |शैली = "चौडाई: 3em"| |शैली = "चौडाई: 3em"| |- !O+ |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> | | | | | | |- !A− |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> | |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> | | | | | |- !A+ |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> | | | | |- !B− |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> | | | |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> | | | |- !B+ |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> | | |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> | | |- !AB− |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> | |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> | |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> | |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> | |- !AB+ |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |} <small> सारणी चिटठा <br /> १.असामान्य रोग प्रतिकारकहरुका आभावको दावा जो दाता र प्राप्तकर्ता रक्तका बीच असामंजस्य पैदा गर्न सक्छ, जो cross matchingका माथिान्त चुने गए रक्तका लागि सामान्य छ </small> एक RhD नकारात्मक रोगी जस मा कुनै anti-RhD प्रतिजन छैनन् (पहिला कहिले RhD सकारात्मक रातो रक्त कोशिकाहरुदेखि सुग्राही न बनाएको हो), त्यो एक पल्ट RhD नकारात्मकका रक्ताधन प्राप्त गर्न सक्छ, तर, यस का कारण त्यो RhD प्रतिजनका ख़िलाफ़ सुग्राही बनिनुछ र त्यसका नवजात [[नवजात शिशुमा hemolytic रोग|शिशुमा hemolytic रोग]] ([[:en:hemolytic disease of the newborn|hemolytic disease of the newborn]])को खतरा बढ़ जानेछ यदि एक RhD नकारात्मक रोगी anti-RhD रोग प्रतिकारक विकसित गर्न ले, RhD सकारात्मक रक्तदेखि संभावित खतरनाक आधान प्रतिक्रियाको जोखिम हुन सक्छ RhD नकारात्मक रक्त कहिले पनि प्रसूतिको उम्रको RhD नकारात्मक स्त्रीलाई वा RhD रोग प्रतिकारक भएका रोगिलोई छैन चढाया जाना चाहिन्छ, यस कारण रक्त कोसहरुलाई Rhesus नकारात्मक रक्तको संरक्षण गर्नु पर्नेछ चरम परिस्थितिहरुमा जस्तैको गंभीर रक्तस्त्राव जब रक्त कोषमा RhD नकारात्मक रक्त इकाइयां कम होउन्, त रक्त कोषमा RhD रोग प्रतिकारकहरुको संरक्षण गर्नका लागि प्रसूति उम्रदेखि माथिको महिलाहरु को, र RhD नकारात्मक पुरषहरुलाई RhD सकारात्मक रक्त चढाया जा सक्छ, यदि उनमा anti-RhD रोग प्रतिकारक छैनं। यस को उलट सही छैन RhD सकारात्मक रोगिहरुमा RhD नकारात्मक रक्त कुनै प्रतिक्रिया गर्दैन === प्लाज्मा अनुकूलता === [[चित्र:Plasma-donation.png|right|190px|thumb|'''प्लाज्मा अनुकूलता चार्ट'''<br /> एक नैं रक्त समूहलाई दान गर्नका अतिरिक्त; AB प्रकार प्लाज्मा दाता, A, B र Oलाई प्लाज्मा दिन सक्नुहुन्छ, र A aur Bदेखि O प्रकार प्लाज्मा प्राप्त गर्न सक्छौं ]] प्राप्तकर्ता एक जस्तै रक्त समूहको प्लाज्मा प्राप्त गर्न सक्छौं, तर यस का अतिरिक्त दाता-प्राप्तकर्ता [[रक्त प्लाज्मा]] ([[:en:blood plasma|blood plasma]]) अनुकूलता रातो रक्त कोशिकाहरुका विपरीत छ AB रक्त प्रकारदेखि निचोडिएको प्लाज्मा कुन पनि रक्त समूहका व्यक्तिलाई चढाया जा सक्छ; रक्त समूह Oका व्यक्ति कुनै पनि रक्त समूहदेखि प्लाज्मा प्राप्त गर्न सक्छौं: र O प्रकार प्लाज्मा केवल O प्रकार प्राप्तकर्ताका लागि उपयोग गर्न सकिन्छ {| class="wikitable" style="text-align:center" |+प्लाज्मा अनुकूलता सारणी !प्राप्तकर्ता !colspan = "4"|दाता<sup>[1]</sup> |- !शैली = "चौडाई: 3em"| !शैली = "चौडाई: 3em"|O !शैली = "चौडाई: 3em"|A !शैली = "चौडाई: 3em"|B !शैली = "चौडाई: 3em"|AB |- !O |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |- !A | |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> | |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |- !B | | |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |- !AB | | | |<!--Translate this template and uncomment {{Check mark}} --> |} <small> सारणी चिटठा <br /> १.दाता प्लाज्मा असामान्य शक्तिशाली रोग प्रतिकारकका आभावको दावा गर्दछ </small> Rhesus D रोग प्रतिकारक असामान्य छन्, यसै लागि सामान्य रुपमामा RhD सकारात्मक र नकारात्मक रक्तमा anti-RhD रोग प्रतिकारक छैन hote यदि रक्त कोष छटनी गर्दै दातामा संभावित anti-RhD रोग-प्रतिकारक याँ असामान्य शक्तिशाली रक्त समूह रोग प्रतिकारक पाये, त त्यसलाई दाताका रूपमा स्वीकार छैन गरिनेछ (या फेरि त्यसै रक्त कोषमा अन्य रक्त उत्पाद निचोड जानेछ्न् र उचित प्रकारदेखि अंकित गरिनेछ); यसै लागि रक्त कोषदेखि जारी गरियो रक्तको चयन RhD रोग प्रतिकारक र अन्य असामान्य रोग प्रतिकारक हीन हुन सक्छ, र रक्त कोषदेखि प्राप्त गरिएको यस्तो दाता प्लाज्मा, RhD सकारात्मक वा नकारात्मक रोगीका लागि उपयुक्त हुन सक्छ जबसम्म रक्त प्लाज्मा र प्राप्तकर्ता ABO अनुकूल होउन् === सार्वभौमिक दाता र प्राप्तकर्ता === पूरा वा पैक गरिएको रातो रक्त कोशिकाहरुका सन्दर्भमा, O नकारात्मक प्रकारका व्यक्ति प्राय '''सर्वव्यापी दाता''' कहल्याइन्छ, र वेह जसलाई प्रकार AB सकारात्मक रक्त हो, ''' सर्वव्यापी प्राप्तकर्ता ''' कहल्याइन्छ (कड़े शब्दहरुमा भन्नु हो भनें यो ती व्यक्तिहरु जसमा [[Hh प्रतिजन प्रणाली]] ([[:en:Hh antigen system|Hh antigen system]]) हो सही छैन (बम्बे रक्त समूह पनि कहलाया जाने वाला) सर्वव्यापी दाता हुन्छन् <!--Translate this template and uncomment {{Fact|date=February 2008}} --> ) रोग-प्रतिकारक यद्यपि विशेष शक्तिशाली anti-A, anti-B वा अन्य असामान्य रक्त समूह प्रतिकारक रक्त दानदेखि बाहिर छन्, शब्द '' सर्वव्यापी दाता'' र '' सर्वव्यापी प्राप्तकर्ता '' सरलीकरण छन् क्योकि त्यो केवल प्राप्तकर्ताका anti-A and anti-B रोग प्रतिकारकको आधानित रातो रक्त कोशिकाहरुमा सम्भव प्रतिक्रियाहरुको र सम्भव RhD प्रतिजनहरुका सुग्राहिकरणको ध्यान गर्न रहेका हुन् प्राप्तकर्ताको रातो रक्त कोशिकाहरुमा आधानित रक्तका anti-A र anti-B रोग प्रतिकारकहरुका बीच संभावित प्रतिक्रियाको ध्यानमा छैन लिइएको किनभनें रोग प्रतिकारक भएका प्लाज्माको एक सानो सा नैं अंश आधानित गरिएको छ <blockquote> ''उदाहरंवश: यो सोच्दैको रक्त समूह A र्द सकारात्मक प्राप्तकर्तामा RhD नकारात्मक रक्त (सार्वभौमिक दाता रक्त)को आधान, प्राप्तकर्ताका anti-B रोग प्रतिकारक र आधानित रातो रक्त कोशिकाहरुमा प्रतिरक्षा प्रतिक्रियाको आशा छैन हाँलांकि चढाए गए रक्तमा प्लाज्मामा anti-A रोग प्रतिकारकको अपेक्षाकृत सानो राशि हुन्छ जो प्राप्तकर्ताको रातो रक्त कोशिकाको सतहका A प्रतिजनहरुका साथ प्रतिक्रिया गर्न सक्छ, तनुकरण गुणकका कारण कुनै महत्वपूर्ण प्रतिक्रियाको आशा छैन Rhesus D संवेदीकरण प्रत्याशित छैन.'' </blockquote> A, B and Rh Dका अतिरिक्त रातो रक्त कोशिका सतह प्रतिजन सुग्राहिपन र प्रतिकूल प्रतिक्रिया उत्पन्न गर्न सक्छौं यदि वेह प्रतिरक्षी अनुक्रिया पैदा गर्नका लागि अनुरूपी रोग प्रतिकारकहरुदेखि चिपक सके आधान अघि र पेचीदा हुन्छन् किनभनें [[पट्टक|प्लेटलेट]] ([[:en:platelet|platelet]])s र [[सेतो रक्त कोशिका|सेतो रक्त कोशिकाहरु]] ([[:en:white blood cell|white blood cell]]) (WBCs)को सतह प्रतिजनहरुको आफ्नो प्रणालीहरु हुन्छन्, र प्लेटलेट वा WBC प्रतिजनहरुका लागि सुग्राहिनी आधानका परिनाम्वश हुन सक्छ [[प्लाज्मा (रक्त)|प्लाज्मा]] ([[:en:Plasma (blood)|plasma]])का आधानका सन्दर्भमा यो स्तिथि उल्ट हुन जान्छ O प्रकारको प्लाज्मा केवल O प्राप्तकर्तालाई दिए जा सक्छ, जबकि AB प्लाज्मा (जिसमा anti-A वा anti-B रोगप्रतिकारक हुँदैनन्) ABO रक्त वर्गका कुनै पनि रोगिलोई दिए जा सक्छ == रूपान्तरण == अप्रैल 2007मा एक पद्धतिको खोज भएको जो एंजाइमहरुको उपयोग गरेर्दै रक्त प्रकार A, B, र ABलाई Oमा परिवर्तित गर्न सक्छ .इस पद्धति अहिले पनि प्रायोगिक छ र परिणामस्वरूप रक्तलाई मानवीय परीक्षणहरुदेखि गुजरना पर्नेछछ<ref> <!--Translate this template and uncomment {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/6517137.stm |title=Blood groups 'can be converted' |accessdate=2008-07-15 |year=2007 |month=April |publisher=BBC News }} --></ref><ref><!--Translate this template and uncomment {{cite journal |author=Liu Q, Sulzenbacher G, Yuan H, Bennett E, Pietz G, Saunders K, Spence J, Nudelman E, Levery S, White T, Neveu J, Lane W, Bourne Y, Olsson M, Henrissat B, Clausen H |title=Bacterial glycosidases for the production of universal red blood cells |journal=Nat Biotechnol |volume= 25|issue= | pages = 454|year= 2007|doi=10.1038/nbt1298 |pmid=17401360}} --></ref>यो विधि रातो रक्त कोशिकाहरुका रोग प्रतिकारकहरुलाई हटा दिन्छ वा बदल दिन्छ ताकि अन्य प्रतिजन र रोग प्रतिकारक बनेका रहहरु यो प्लाज्मा अनुकूलतामा मदद छैन देती, तर किनभनें प्लाज्माको आधानमा धेरै सीमित नैदानिक उपयोगि्दछ, र यसलाई सुरक्षित रखना धेरै सजिलो छ, यो चिंताजनक कुरा छैन == इतिहास == दो सबैभन्दा महत्वपूर्ण रक्त समूह प्रणालिहरुको खोज रक्ताधानका साथ शुरुआती प्रयोगहरुका बेला गरिएका हुन्: [[ABO रक्त समूह प्रणाली|ABO समूह]] ([[:en:ABO blood group system|ABO group]])सं १९०१ मा<ref><!-- -->Landsteiner K। ''Zur Kenntnis der antifermentativen, lytischen und agglutinierenden Wirkungen des Blutserums und der Lymphe.''Zentralblatt Bakteriologie 1900;27:357-62.</ref><!-- --> र [[Rhesus रक्त समूह प्रणाली|Rhesus समूह]] ([[:en:Rhesus blood group system|Rhesus group]]) १९३७ मा.<ref><!-- -->Landsteiner K, Wiener AS। ''rhesus रक्तका immune sera द्वारा मान्यता प्राप्त मानव रक्तमा एक समूहन कारक''Proc Soc Exp Biol Med 1940;43:223-224.</ref><!-- -->Development of the [[Coombको परीक्षण|Coombs test]] ([[:en:Coombs test|Coombs test]]) in 1945,<ref><!-- -->Coombs RRA, Mourant AE, Race RR। '' कमजोर र "अधूरे " Rh समूहनको थाहा लगाउन कालि एक नया परीक्षण ''Brit J Exp Path 1945;26:255-66.</ref><!-- --> the advent of [[आधान दवाई|transfusion medicine]] ([[:en:transfusion medicine|transfusion medicine]]), and the understanding of [[नवजात शिशुमा hemolytic रोग|hemolytic disease of the newborn]] ([[:en:hemolytic disease of the newborn|hemolytic disease of the newborn]]) led to discovery of more blood groups, and now 29 [[मानव रक्त समूह प्रणालीयां|human blood group systems]] ([[:en:human blood group systems|human blood group systems]]) are recognized by the [[अन्तर्राष्ट्रिय रक्ताधन संप्रदाय|International Society of Blood Transfusion]] ([[:en:International Society of Blood Transfusion|International Society of Blood Transfusion]]) (ISBT),<ref name=iccbba/> and across the 29 blood groups, over 600 different blood group antigens have been found,<ref name="newenglandblood1"/><!-- --> but many of these are very rare or are mainly found in certain ethnic groups। रक्त प्रकार [[न्यायालयिक विज्ञान]] ([[:en:forensic science|forensic science]]) र [[पितृत्व परीक्षण]] ([[:en:parental testing|paternity testing]])मा प्रयोग गरिन्थ्यो, तर [[आनुवंशिक अंगुली छपाई|अनुवांशिक अंगुली छपाई]] ([[:en:genetic fingerprinting|genetic fingerprinting]]) जो अधिक विश्वसनीय छले ती दुइटैलाई नैं प्रतिस्थापित गरिदिएका छन् == रक्त प्रकार सम्बंधित सांस्कृतिक मान्यताहरु == [[जापानी रक्त प्रकार व्यक्तित्व सिद्धान्त]] ([[:en:Japanese blood type theory of personality|Japanese blood type theory of personality]]) एक प्रचलित [[विश्वास]] ([[:en:belief|belief]]) छ कि व्यक्तिको ABO रक्त प्रकार त्यसका [[व्यक्तित्व]] ([[:en:personality|personality]]), [[चरित्र]] ([[:en:character|character]]), र अर्काका साथ [[सुसंगति]] ([[:en:compatibility|compatibility]]) भविष्यवाणी गर्दछ यो एक एक गंभीर वैज्ञानिक परिकल्पना थियो जो शुरूआती २० वि शताव्दीमा प्रस्तावित गरिएको र जापानी जनतामा धेरै लोकप्रिय भयो यस सिद्धान्तलाई कबदेखि वैज्ञानिक समुदाय द्वारा अस्वीकार गरिएकोछ.(प्रस्तावकका लागि, हेर्नुहोस् [[Masahiko Nomi]] ([[:en:Masahiko Nomi|Masahiko Nomi]])).केही हद्दसम्म यो विशवास पूर्वी [[एशिया महाद्वीप|एशिया]], र दक्षिण कोरियाका अन्य भागहरुसम्म पुग्यो छ [[जापान]]मा कुनैदेखि उनको रक्त प्रकार पूछना उति नैं सामान्य मानिन्छ जस्तै उनदेखि उनको [[फल ज्योतिष|राशि]] पूछछैनता जापानमा बनेका [[वीडियो खेल]] ([[:en:video game|video game]])s (विशेष गरी [[भूमिका-खेल|भूमिका-खेल खेल]] ([[:en:role-playing game|role-playing game]])) र [[manga]] ([[:en:manga|manga]]) श्रृंखलामा रक्त प्रकारका साथ चरित्र वर्णनको हुनु एक सामान्य कुरा छ यो [[रक्त प्रकार आहार]] ([[:en:blood type diet|blood type diet]]) एक अमरीकी प्रणाली छ जहाँ मानिस आफ्नो ABO रक्त समूह र शरीरदेखि मलको निकासीको स्थितिका अनुसार आफ्नो भोजनको सेवन र जीवन शैली संशोधित गरेर स्वास्थ्यमा सुधारको चेष्टा गर्दछन्.<ref> <!--Translate this template and uncomment {{cite book |last= D'Adamo |first= Dr। Peter J |coauthors= Whitney, Catherine |title= Eat Right 4 Your Type: The Individualized Diet Solution to Staying Healthy, Living Longer and Achieving Your Ideal Weight |publisher= Penguin Group (USA) |date= 1996 |location= New York |id= ISBN 0-399-14255-X}} --> </ref>यो तन्त्र व्यक्तित्वमा अन्तर गर्नका लागि केही सन्दर्भ सामेल गर्दछ, तर जापानी सिद्धान्तको जति हदसम्म नही == संदर्भ == <!-- ---------------------------------------------------------- See http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Footnotes for a discussion of different citation methods and how to generate footnotes using the <ref>, </ref> and {{reflist}} tags ----------------------------------------------------------- --> <!--Translate this template and uncomment --> {{reflist|2}} == अघि पढ़ाई == *<!--Translate this template and uncomment {{cite web | url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=rbcantigen | title = Blood Groups and Red Cell Antigens, a guide to the differences in our blood types that complicate blood transfusions and pregnancy। | accessdate = | accessmonthday = September 15 | accessyear = 2006 | author = | last = Dean | first = Laura | format = HTML, also PDF, Flash and PRC versions | publisher = NCBI}} --> *मोल्लिसहरु प ल , न्गेल्फ़्रिएत क प र कोन्त्रेरस म । "चिकित्सामा रक्ताधान नैदानिक1997। 10 औं संस्करण.ब्ल्याकवेल विज्ञान, अक्सफोर्ड, इंग्ल्याण्ड । ISBN 0-86542-881-6 == बाह्य लिङ्क्स == *[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/projects/mhc/xslcgi.fcgi?cmd=bgmut/home BGMUT] रक्त समूह प्रतिजन जीन परिवर्तन डेटाबेसमा [[जैव प्रविधि सूचना राष्ट्रीय केन्द्र|NCBI]] ([[:en:National Center for Biotechnology Information|NCBI]]), [[NIH]] ([[:en:NIH|NIH]]) , जीन र प्रोटीन र त्यसका र अलग अलग रूपहरुको विवरण छ , जो कि रक्त प्रकारका लागि जिम्मेदार छन् *<!--Translate this template and uncomment {{OMIM|110300}} -->(ABO) *<!--Translate this template and uncomment {{OMIM|111680}} -->(Rhesus D) *<!--Translate this template and uncomment {{cite journal |last=Farr |first=A D |year=1979 |month=April |title=Blood group serology—the first four decades (1900--1939) |journal=Med Hist |volume=23 |issue=2 |pages=215–226 |id={{PMC|1082436}} |url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1082436 |accessmonthday = December 15 | accessyear = 2006}} --> *<!--Translate this template and uncomment {{cite web | url = http://www.gentest.ch/index.php?content=bloodtype&langchange=en | title = Blood group test, Gentest.ch | accessyear = 2006 | format = HTML, JavaScript | publisher = Gentest.ch GmbH}} --> *<!--Translate this template and uncomment {{cite web | url = http://www.bloodbook.com/type-sys.html | title = Blood typing systems other than ABO | accessdate = 2008-07-15| accessmonthday = September 15 | accessyear = 2006 | date = 2005-09-10 | publisher = BloodBook.com }} --> *<!--Translate this template and uncomment {{cite web | url = http://www.lifeshare.org/facts/raretraits.htm | title = Blood Facts | Rare Traits | accessmonthday = September 15 | accessyear = 2006 | publisher = LifeShare Blood Centers}} --> *<!--Translate this template and uncomment {{cite web | url = http://anthro.palomar.edu/vary/vary_3.htm | title = Modern Human Variation: Distribution of Blood Types | accessmonthday = November 23 | accessyear = 2006 | date = 2001-06-06| format = HTML | publisher = Dr। Dennis O'Neil, Behavioral Sciences Department, Palomar College, San Marcos, California | archiveurl = http://web.archive.org/web/*/http://anthro.palomar.edu/vary/vary_3.htmhttp://web.archive.org/web/*/http://anthro.palomar.edu/vary/vary_3.htm| archivedate = 2006-02-21}} --> *<!--Translate this template and uncomment {{cite web | url = http://www.bloodbook.com/world-abo.html | title = Racial and Ethnic Distribution of ABO Blood Types - BloodBook.com, Blood Information for Life | accessmonthday = September 15 | accessyear = 2006 | authorlink = | publisher = bloodbook.com}} --> <!--Translate this template and uncomment {{HDN}} --> <!--Translate this template and uncomment {{transfusion medicine}} --> [[श्रेणी:रक्त]] [[श्रेणी:रगत]] [[af:Bloedgroep]] [[ar:فئات الدم]] [[bg:Кръвна група]] [[bn:রক্তগ্রুপ]] [[bs:Krvne grupe]] [[ca:Grup sanguini]] [[cs:Krevní skupina]] [[cv:Юн ушкăнĕ]] [[da:Blodtype]] [[de:Blutgruppe]] [[el:Ομάδα αίματος]] [[en:Blood type]] [[eo:Sangogrupo]] [[es:Grupo sanguíneo]] [[et:Veregrupid]] [[eu:Odol talde]] [[fa:گروه خونی]] [[fi:Veriryhmä]] [[fr:Groupe sanguin]] [[gl:Grupo sanguíneo]] [[gu:રક્તના પ્રકાર]] [[he:סוג דם]] [[hi:रक्त समूह]] [[hr:Krvne grupe]] [[hu:Vércsoport]] [[id:Golongan darah]] [[io:Sangogrupo]] [[it:Gruppo sanguigno]] [[ja:血液型]] [[kk:Қан топтары]] [[ko:혈액형]] [[ky:Кан топтору]] [[la:Genus sanguinis]]⏎ [[lt:Kraujo grupė]] [[lv:Asins grupas]] [[mk:Крвна група]] [[ml:രക്തഗ്രൂപ്പുകൾ]] [[mn:Цусны бүлэг]] [[mr:रक्तगट]] [[ms:Jenis darah]] [[my:သွေးအုပ်စု]] [[nds:Bloodgrupp]] [[nl:Bloedgroep]] [[nn:Blodtype]] [[pl:Grupy krwi]] [[pt:Grupo sanguíneo]] [[ro:Grupă sanguină]] [[ru:Группа крови]] [[sh:Krvna grupa]] [[simple:Blood type]] [[sk:Krvná skupina]] [[sl:Krvna skupina]] [[sq:Grupet e gjakut]] [[sr:Крвне групе]] [[su:Golongan getih]] [[sv:Blodgrupp]] [[sw:Aina ya damu]] [[ta:குருதி வகை]] [[te:రక్త వర్గం]] [[th:หมู่โลหิต]] [[tr:Kan grubu]] [[uk:Група крові]] [[ur:بلڈ گروپ]] [[uz:Qon guruhlari]] [[vi:Nhóm máu]] [[zh:血型]] All content in the above text box is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike license Version 4 and was originally sourced from https://ne.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=308774.
![]() ![]() This site is not affiliated with or endorsed in any way by the Wikimedia Foundation or any of its affiliates. In fact, we fucking despise them.
|