Difference between revisions 416393 and 432909 on newiki

{{अशुद्ध}}
{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" align="right" width="300px" style="margin: 0 0 1em 1em; border: 3px red solid; border-collapse:collapse"
|+ <big><big>'''दोस्रो विश्वयुद्ध'''</big></big>
| मिति                       
| १ सेप्टेम्बर १९३९ देखि २ सेप्टेम्बर १९४५ 
|-
| स्थान
(contracted; show full)
 [[चित्र:Bundesarchiv Bild 102-04062A, Nürnberg, Reichsparteitag, SA- und SS-Appell.jpg|thumb|left|300px||300px|जर्मन सेना सन् १९३४ न्युरेम्बर्ग र्‌यालिमा]]

'''विश्व युद्ध II''' , अथवा '''द्धितीय विश्व युद्ध''' ,<ref>राष्ट्रमंडल र पश्चिमी देशहरूको आधिकारिक सैन्य इतिहासमा यस संघर्षको दोस्रो विश्वयुद्ध भनिएको छ(उदाहरण.</ref> (यसको संक्षेपमा '''WWII''' या '''WW
2२''' लेखछन), यिनीहरू एक वैश्विक [[युद्ध|सैन्य संघर्ष]] थियो जसमा, [[महान शक्ति|सबै महान शक्तिहरू]] समेत [[दोस्रो विश्वयुद्धमा प्रतिभागी|विश्वको अधिकांश देश]] सम्मिलित थिए, जुन दुई परस्पर विरोधी सैन्य गठबन्धनहरूमा सँगठित थिए: [[दोस्रो विश्वयुद्धको मित्र राष्ट्रहरू|मित्र राष्ट्र वा एलाइज]] एवं [[धुरीय शक्तिहरू|धुरी राष्ट्र वा एक्सिस]] । यस युद्धमा १० करोड भन्दा धेरै सेना शामिल थिए, यस कारणले यिनीहरू इतिहासको सबै भन्दा व्यापक युद्ध मानिन्छ।[[कुल युद्ध|"पूर्ण युद्ध"]]को अवस्थामा, प्रमुख (contracted; show full)र्‍यो]].<ref name="WorldArms201">वेंबर्ग, गेरहेर्ड एल.</ref> सन्धिको बावजूद, अमेरिका चीन र ब्रिटेनको समर्थन गरिरह्यो. यसको लागि उसले [[उधार|उधारोहरू र भाडा]]मा दिनको नीतिलाई प्रस्तावित गर्‍यो<ref>Murray, Williamson; Millett, Allan Reed</ref>, र एक सुरक्षा क्षेत्रको स्थापनाको जसको विस्तार लगभग आधा अटलांटिक महासागरमा थियो र जहाँ [[संयुक्त राज्य अमेरिका नौसेना|अमेरिकी नौसेना]] ब्रिटिश दलहरूलाई सुरक्षा प्रदान गर्दै थियो।<ref>नेल, हर्मन.</ref> परिणामस्वरूप, अक्टोबर 
1941१९४१ सम्म उत्तरी अटलांटिकमा जर्मनी र अमेरिका निरंतर एक, भले नै अघोषित, नौसैनिक संघर्षमा उलझे रहे, हुनत आधिकारिक तरिकामा अमेरिका तटस्थ नै बनयोरहे.<ref>[http://history.sandiego.edu/gen/ww2Timeline/Prelude18.html अघोषित नौसेना युद्ध अटलांटिकमा 1941]</ref>

(contracted; show full)यो, तर सेप्टेम्बरको मध्य सम्म, [[गुआडलकैनाल अभियान|गुआडलकैनालको लागि लडाई]] जापानीहरूलाई लागि प्राथमिकता बन्यो, र न्यू गिनीमा सैनिकहरूलाई आदेश दिइएकोको उनी मोरेस्बी पोर्ट क्षेत्रबाट हटकर [[औरो प्रांत|द्धीपलाई उत्तरी भाग]]मा चले जाएँ, जहाँमा उनको सामना [[बुना-गुनाको युद्ध|ब्यूना-गोनाको जंग]]में अस्ट्रेलिया र अमेरिकाको फौजसंग भयो। स्वेन, ब्रुस.</ref> [[गुआडलकैनाल अभियान|गुआडलकैनाल]] चाँडै नै संघर्षणको लडाईमा सैनिकहरू र जहाजहरूलाई भारी प्रतिबद्धताहरूको साथ दुवै पक्षहरूलाई लागि एक केन्द्र बिन्दु बन्यो । 
1943१९४३ को प्रारम्भ सम्म, जापानी द्धीपमा हार गए र उनले आफ्नो [[अपरेशन के|सैनिकहरूलाई फिर्ता बुला लिए।]] हाने, मिकिसो.</ref>

बर्मा मा, राष्ट्रमंडल बलहरूले दुइ आपरेशन शुरू किये. प्रथम, १९४२ को अन्तमा [[सबै ले/सँग/भन्दा पहिलो आराकान आक्रामक|अराकन क्षेत्रमा एक आक्रामक]] अनर्थकारी भयो, यसको कारण मध्ये १९४३ सम्म फिर्ता भारत आउनलाई लागि मजबूर हुनु पर्‍यो। डा. मार्सटोन, डैनियल.</ref> दोस्रो फेब्रुअरीमा जापानी फ्रंट-लाईनहरूलाई पछि [[अपरेशन लोंग्क्लोथ|अनियमित बलहरूको प्रविष्टि]] थियो जस ले/सँग/भन्दा अप्रिललाई अ(contracted; show full)त्म-समर्पण गर्नलाई लागि मजबूर गरेरदिइएको र गर्मिहरूको आक्रमण भन्दा पहिलेउनको अग्रिम मोर्चेको उनिलाई स्थानबाट पछि धकेल दिइएको. मध्य फेब्रुअरी मा, सोभियत संघको दबावको कम होने पछि, जर्मनोंले [[खार्कोवको तेस्रो युद्ध|खार्कोवमा एक र हमला]] गर्‍यो, रूसको [[कुर्स्क]] सहरलाई आसपास आफ्नो अग्रिम मोर्चेमा एक [[सलिएंट्स , पुनः प्रवेशकों र जेब|सेलिएंट]]का निर्माण गर्‍यो। शकमेन हेरल्ड.</ref>

पश्चिम मा, यस कुराको चिंताको जापानी विची अधिकृत [[मेडागास्कर]]को अड्डहरूको उपयोग गरेरसकते छन्/हुन्, कारण बनी ब्रिटेनलाई मे 
1942१९४२ को शुरुवातमा [[मेडागास्गर गरे लडाई|द्वीपमा आक्रमण]] गरे। पेक्सटोन, रबर्ट ओ.</ref> यिनीहरू सफलता जल्दी नै हावा भयो जब धुरी राष्ट्रहरूले [[गजालाको युद्ध|लीबियामा आक्रमण]] गरे र मित्र राष्ट्रहरूलाई मिस्त्र सम्म तब सम्म पछि धकेलि रहे जबतक धुरीय शक्तिहरूलाई एल [[एल अलामेंको पहिलो लडाई|अलामीनमा रोक हैन दिइएको]]. रिक, नर्मन</ref> महाद्धीप मा, रणनैतिक ठिकानहरूमा मित्र राष्ट्रहरूको [[कमांडो]]को छपे, जसको समापन विनाशकारी [[दीएप छापे|दीएप छापों]] पेंरोसे ,जेन</ref> .बाट भयो, यसले एकदम राम्रो तैयारी,(contracted; show full)AWP38">रस, स्टीवन टी.</ref> फ्रेंच उपनिवेशको पला बदलनेको प्रतिक्रियामा हिटलरले [[प्रकरण एंटोन|विची फ्रान्सको अधिग्रहण]]<ref name="AWP38">का आदेश दे दिए; हुनत विची बलहरूले युद्धविरामको यस अतिक्रमणको विरोध हैन गर्‍यो, उनी [[टूलनमा फ्रान्सीसी बेडेमा छिद्र गरेरडुबोया|आफ्नो बेडेको जोडसंग भगाएर]]जर्मन कपाल द्धारा उनको कब्जेको रोकउनमा कामयाब रहे.</ref> बोनर, किरा; बोनर, कैरोलीन.</ref> अफ्रीकामा दबावमा आए धुरीय सेनाहरूलाई [[टुनिशिया|ट्यूनिशिया]]मा भाग जान पर्‍यो, जसलाई मे 
1943१९४३मा [[टुनिशिया अभियान|मित्र राष्ट्रहरू द्धारा जीत लियाइयो.]] कोलिअर, पल.</ref>

=== मित्र राष्ट्रहरूले गति लागि ===
[[चित्र:IND 004723.jpg|thumb|right|बेलायती सैनिकहरू इम्फालको लडाईमा मोर्टार फायरिंग गर्दै।]]

(contracted; show full)्र लिनहरूले जुलाई १९४३ को शुरूमा [[सिसिलीको मित्र राष्ट्रहरू आक्रमण|सिसिलीमा एक आक्रमण]]को शुरुवात गरे।इतालवी माटोमा हमला, पछिल्लो विफलताहरूको साथ,को परिणाम स्वरूप मुसोलिनी उनी महिनाको अन्त सम्म बेदखल र गिरफ्तार हागया. ओ'रेइल्ली , चार्ल्स टी.</ref> [[इटली र मित्र राष्ट्रहरूको सशस्त्र सेनाहरूको बीच युद्धविराम|मित्र राष्ट्रहरूको साथ इटलीको युद्दविराम]] पछि, सेप्टेम्बरको शुरुवातमा भए [[इटलीको आजादी युद्द|इटलीको मुख्य भूमिमा मित्र राष्ट्रहरूले चाँडै नै आक्रमण गर्‍यो।]] म्कगोवें , टम.</ref> जब 
8८ सेप्टेम्बरको यो युद्दविराम सार्वजनिक भयो, जर्मनीले यसको प्रतिक्रिया मा, इटालियन सेनाहरूलाई शस्त्रहीन गर्‍यो, इटालियन क्षेत्रहरूको सैन्य नियन्त्रणमा कब्जा गर्‍यो, लैम्ब, रिचर्ड</ref> र रक्षात्मक लाइनहरूलाई एक श्रृंखलाको स्थापना गरे। हार्ट, स्टीफन, हार्ट, रसेल.</ref> 12१२ सेप्टेम्बर को, जर्मनको विशेष बलहरूले [[ग्रेन सासो छापा|मुसोलिनीको र अधिक रक्षा]]को जसले फेरि चाँडै नै [[इटालियन सामाजिक गणराज्य|जर्मन कब्जे वाला इटलीमा एक नयाँ ग्राहक राज्य]]को स्थापना गरे। ब्लिनखोर्न, मार्टिन.</ref> मित्र राष्ट्रहरूलाई मध्य नोभेम्बरमा [[शीतकालीन रेखा|मुख्य जर्मन रक्षात्मक पंक्ति]] सम्म पुगन भन्दा पहिलेधेरै ठाउँहरूमा लडाई लडनी पडी. रीड, एंथोनी, फिशर, डेविड.</ref> जनवरी 1944१९४४ मा, मित्र राष्ट्रहरूले [[मोन्टे केसीनहरूको युद्ध|मोंटे केसिनोको लाइनको बिरुद्धहमलहरूलाई श्रृंखला]] प्रारंभको र [[अपरेशन तख्ती|एनजीओमा उतर कर]] उनलाई घेरनेको प्रयास गर्‍यो।मईको अन्त सम्म यिनीहरू दुवै आक्रमण सफल भए र , धेरै जर्मन डिवीजनहरूलाई वापिस जानलाई अनुमतिको मूल्य मा, 4४ जूनको [[रोम]]मा कब्जा गर्‍यो गया. हेविघर्स्ट , अल्फ्रेड एफ.</ref>

अटलांटिकमा जर्मन आपरेशन पनि प्रभावित भए. [[ब्लैक मे (१९४३)|मे १९४३]] सम्म, जर्मन पनडुब्बीको नोकसान यति अधिक थिए कि नौसेना अभियानको अस्थायी तरिकामा एक विराम दे दिइएको किन भनें मित्र राष्ट्रहरूको जवाबी-उपाय एकदम प्रभावित साबित हो रहे थिए।<ref name="रीड, एंथोनी"/>

(contracted; show full) फिर्ता धकेल दिए, जापानीहरूलाई [[चिन्द्विन नदी]] सम्म फिर्ता जान पर्‍यो जबकि चीनले म्यित्क्यिनामा कब्जा गर्‍यो। चीन मा, जापानले जूनको मध्य सम्म चांग्शामा र अगस्टको शुरुवात सम्म [[हेंगयांग]]मा पूर्ण रूपबाट कब्जा गरएर अधिक सफलता रजित गरे।  उनिलाई तुरुन्त बाद, उनले अगाडी गुआन्ग्जीको प्रान्तमा आक्रमण गर्‍यो, र नोभेम्बरको अन्त सम्म मा चीनी सेनाहरूको खिलाफ प्रमुख लडियां जीतीं र डिसेम्बरको मध्य सम्म चीन र हिन्दचीनमा आफ्नो बलहरूलाई सफलतापूर्वक जोडे।

प्रशांतमा अमेरिकी सेनाहरूले जापानी परिधिको पछि धकेलना जारी रखा. 
1944१९४४ मा जूनको मध्य मा, उनले [[मारिआना र पलाऊ द्धीप अभियान|मारिआना र पलाऊ द्धीपहरूको खिलाफ आफ्नो आक्रमण]]शुरू गर्‍यो, र कुनै नै दिनहरूमा [[फिलीपीन सागरको लडाई|फिलीपीन सागर]]मा जापानी सेनाहरूको खिलाफ एक निर्णायक जीत हासिल गर्‍यो। यिनी पराजयहरूलाई परिणाम स्वरूप जापानी प्रधानमन्त्री [[हिदेकी तोजो|तोजो]]को इस्तीफा दिनयोपडा र जापानको गृह द्धीपहरूमा गहन र भारी बमबारी गर्नलाई लागि अमेरिकाको हवाई पट्टियाँ उपलब्ध भहरू . अकटोबरको अन्त मा, अमरीकी सेनाहरूले [[लेटेको लडाई|लेयेटको फिलिपिनो द्धीपमा चढाई की]]; यसको तुरुन्त बाद,(contracted; show full)

युद्धलाई पछिमा आर्थिक सुधार विश्वको भिन्न भागहरूमा विविध भए, हुनत सामान्यतया यिनीहरू एकदम सकारात्मक थिए। यूरोप मा, [[पश्चिम जर्मनी]]ले [[विर्त्स्चाफ्त्स्वुंदर|चाडै पूर्ववर्ती स्थितिको पुनः प्राप्त कर]]लिया र १९५० को दशक सम्म आफ्नो युद्द पूर्व स्तर भन्दा दोगुना उत्पादन गर्न शुरू गर्‍यो। दोर्न्बुस्च , रुदिगेर ; नोलिंग , विल्हेम पी.; लायर्ड , रिचर्ड जी</ref> इटली लचर आर्थिक स्थितिमा युद्दबाट बाहिर आयो, Bull, Martin J.; Newell, James.</ref> तर 
1950१९५० को दशक सम्म, इटलीको अर्थव्यवस्थाको स्थिरता र उच्च विकास द्धारा चिह्नित गर््यो. बैल, मार्टिन जे; नेवेल , जेम्स.</ref> युद्धलाई पछि ब्रिटेनलाई आर्थिक हालत खस्ता थियो, , Dornbusch, Rudiger; Nölling, Wilhelm P.; Layard, Richard G.</ref> र आन वाला धेरै दशकहरू सम्म उनको अर्थ व्यवस्थामा गिरावट दर्जको गइरह्यो. एमादी-कोफीन, बार्बरा.</ref> फ्रान्स धेरै जल्दी संभल गया, र जोडसंग आर्थिक विकास र आधुनिकीकरणको मार्गमा प्रशस्त भयो।<ref name="हर्रोप , मार्टिन">हर्रोप , मार्टिन.</ref> सोभियत संघले पनि युद्धलाई तत्काल पछि उत्पादनमा जोडसंग वृद्धिको अनुभव गर्‍यो। स्मिथ, एलन.</ref> एशियामा जापानले [[जापानी युद्धहरूत्तर आर्थिक चमत्कार|अविश्वसनीय [छिटोको] सँग आर्थिक विकासको अनुभव गर्‍यो, र १९८० को दशक सम्म जापान विश्वको सबैभन्दा शक्तिशाली अर्थव्यवस्थाहरूमा एक बन्यो.<ref name="हर्रोप , मार्टिन"/> चीन, उनिलाई नागरिक युद्धलाई समापन पछि, अनिवार्य रूपबाट एक दिवालिया राष्ट्र नै थियो।<ref name="हार्पर, डामैन">हार्पर, डामैन.</ref> 1953१९५३ सम्म आर्थिक बहाली एकदम सफल लागिरहेको थियो किन भनें उत्पादन युद्द पूर्वको स्तरमा पुगेको थियो।<ref name="हार्पर, डामैन"/> यो विकास दर ज्यादातर जारी रहे, हुनत यसलाई संक्षेपमा विनाशकारी र [[आगेको ठूलो छलांग|विशाल अग्रिम छलाँग]]के आर्थिक प्रयोग द्धारा बाधित भएको थियो।युद्धलाई अन्त मा, संयुक्त राज्य अमरीका विश्वको लगभग आधा औद्धोगिक उत्पादनलाई उत्पादन करता था; हुनत १९७० को दशक सम्म, यो प्रभुत्व एकदम हद सम्म कम भयो।

== प्रभाव ==
=== हताहत र युद्ध अपराध ===
(contracted; show full)

मित्र राष्ट्रहरूको द्धारा अस्वैच्चिक श्रमिकहरूको प्रयोग मुख्यतया पूर्वमा गर््यो, जस्तैको पोलैंड, {{citation | url = http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=1459 | publisher = H-Net Review | title = Diethelm Prowe on Zwischen Morgenthau und Marshall: Das wirtschaftspolitische Deutschlandkonzept der USA 1944–1947}}</ref> तर एक मिलियन भन्दा ज्यादाको पश्चिममा पनि कार्यको लागि पठाइयो. उदहारणको लागि, १९४०
0० मा, [[लाक सेंट जीन|लाक सेंत-जीन]] र क्यानाडाको धेरै अन्य क्षेत्रहरू ( जस्तैको [[सगुएने|सागुने]], [[सेंट हेलनको द्धीप]] र [[हल , क्युबेक|हल, क्युबेक]])मा [[युद्ध-के-कैदी शिविर|युद्ध बंदियहरूलाई लागि शिविर]]थे.<ref name="Tremblay"/> १९४२ सम्म, लाक सेंत-जीनमा २ शिविर थिए जसमा करीब ५० युद्ध बंदी थिए।<ref name="Tremblay" /> यिनी श्रमिकहरूलाई कठिन श्रम गर्नलाई लागि मजबूर गर््यो, जस्तैको काठ कटना र [[पल्प र पेपर]]को उत्पादनमा सहायता गर्न.<ref name="Tremblay" /> क्या(contracted; show full){{reflist|colwidth=30em}}

== बाह्य सम्बन्ध ==
{{sisterlinks|World War II}}<div class="references-small">


[[श्रेणी:NWT]]
[[श्रेणी:इतिहास]]