Revision 413760 of "दोस्रो विश्वयुद्ध" on newiki

{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" align="right" width="300px" style="margin: 0 0 1em 1em; border: 3px red solid; border-collapse:collapse"
|+ <big><big>'''दोस्रो विश्वयुद्ध'''</big></big>
| मिति                       
| १ सेप्टेम्बर १९३९ देखि २ सेप्टेम्बर १९४५ 
|-
| स्थान
|युरोप (Europe), प्रशान्त क्षेत्र (Pacific),एट्लान्टिक (Atlantic), दक्षिण-पूर्व एसिया, चीन, मध्य पूर्व, मेडिटेरियन (Mediterranean) र अफ्रिका 
|-
|परिणाम
| गठबन्धन सेनाको विजय,<br /> संयुक्त राष्ट्र संघको स्थापना, संयुक्त राज्य अमेरिका र सोभियत संघ विश्वका महाशक्तिको रूपमा खडा, नाटो (NATO)को स्थापना र वार्सा (Warsaw) सन्धि, यूरोपका अग्रणी क्षेत्रमा शीत युद्धको प्रभाव आदि आदि 
|- 
|''' लडाईंमा भाग लिने गठबन्धन(Allies) (मित्र) देशहरू'''
|''' लडाईंमा भाग लिने केन्द्रीय शक्ति(Axis Powers)तर्फका देशहरू '''
|-
|मारिएका सेना संख्या: <br /> १६,०००,००० भन्दा धेरै
|मारिएका सेना संख्या: <br />८,०००,००० भन्दा धेरै
|-
| नागरिक मारिएका<br /> १२,८३१,५०० 
| नागरिक मारिएका<br /> ४,०००,०००
|-
|'''जम्मा''' <br /> ६१,०००,००० 
|'''जम्मा'''<br />१२,०००,००० 
|}
'''दोस्रो विश्वयुद्ध''' ‍१९३९ देखि ‍१९४५ सम्म चलेको विश्व-स्तरीय युद्ध थियो । लगभग ७० देशहरूका जल-थल-वायु सेनाहरू यस युद्धमा सम्मलित थिए। यस युद्धमा विश्व दुइ भागमा बाँडिएको थियो - [[मित्र राष्ट्र|एलाइज]] र [[धुरी राष्ट्र|एक्सीस]]। यस युद्धमा लगभग ६ करोड मानिसहरूको ज्यान गयो, र यो मानव इतिहासको सबभन्दा घातक युद्ध थियो।<ref>{{Cite book|title=The Complete Illustrated History of World War Two: An Authoritative Account of the Deadliest Conflict in Human History with Analysis of Decisive Encounters and Landmark Engagements|first=Donald |last=Sommerville|publisher=Lorenz Books|year=2008|page=5|isbn=0754818985}}</ref> युद्धको अंतमा मित्र राष्ट्रहरूको जीत भयो। दोस्रो विश्वयुद्धको शुरुवात सेप्टेम्बर १९३९ मा भयो जुनबेला जर्मनीले पोलैंडमाथि हमला गरयो र त्यसपछि जब अमरीका, फ्रान्स र इंग्ल्याण्डले जर्मनीमाथि हमला गरे । 

== पृष्ठभूमि ==
प्रथम विश्व युद्धमा हारेपछि जर्मनीले वेर्सल्लिएसको संधिमा जबरजस्ती हस्ताक्षर गर्नुपर्‍यो। यो संधिको कारण उसले आफुले कब्जा गरेको धेरै भूभाग छोड्नुपरयो, अरु देशमाथि आक्रमण नगर्ने शर्त मान्नुपर्‍यो, आफ्नो सेना-संख्या सीमित गर्नुपरयो र ओरथम विश्वयुद्धमा भएको नोक्सानी भरपाईको रूपमा अरु देशलाई दिनुपरयो| १९१७ मा रूसमा गृह युद्ध भएपछि [[सोभियत संघ]]को निर्माण भयो र १९२२मा समय इटलीमा [[बेनेतो मुस्सोलीनी]]को एकाधिपत्य राज्य कायम भयो| 

१९३३ मा जर्मनीको शासक [[अडोल्फ हिटलर]] बन्यो र चाडैं नै उसले जर्मनीलाई पुनः एक शक्तिशाली सैन्य शक्तिको रूपमा प्रर्दशित गर्न शुरू गर्‍यो, यसमा फ्रान्स र इङ्गल्याण्ड चिन्तित भए जसले पहिलेको लडाईमा धेरै नोकशानी बेहोरीसकेका थिए| इटली पनि यस कुरामा धेरै दुःखी थियो किनभने इटलीको पनि एउटा शक्तिशाली राष्ट्र बन्ने सपना थियो, यसमा जर्मनीले भाँजो हाल्ने निश्चित थियो| 
यी सबै कुरालाई मध्य नजर गर्दै फ्रान्सले इटलीसँग हात मिलाए‍र उनको कब्जाको इथियोपिया इटलीलाई दिने भयो| १९३५ मा हिटलरले वेर्सल्लिएसको सन्धि तोडेर आफ्नो सेना बढाउनमा लाग्यो|

जर्मनीलाई काबूमा ल्याउन इङ्गल्याण्ड, फ्रान्स र इटलीले स्ट्रेसा नामक सहर (जुन इटलीमा छ) मा एक घोषणा-पत्रमा हस्ताक्षर गरे जसमा लेखिएको थियो- अस्ट्रियाको स्वतन्त्रता कायम राखियोस् र जर्मनीलाई वेर्सल्लिएसको सन्धि तोडनबाट रोकियोस् | तर स्ट्रेसा घोषणा-पत्र सफल भएन किन भनें यी तीन राष्ट्रहरूमा साधारण सहमती धेरै बुँदाहरूमा भएन | सोही समय सोभियत संघ जुन जर्मनीको पूर्वी यूरोपको ठूलो हिस्साको कब्जा गर्ने इच्छा जानेर धेरै नैं डराएको हुंदा फ्रान्ससित हात मिलाउन पुग्यो|
[[चित्र:Reichsparteitag 1935 mod.jpg|thumb|right|जर्मन सेना १९३५मा [[नुरेम्बेर्ग मा]]]]

१९३५ मा इंग्ल्याण्डले वेर्सेल्लिएस संधिलाई समाप्त गर्दै जर्मनीसँग एउटा स्वतन्त्र सम्झौता गरेर केही शर्तहरूलाई कम्ति बनाइदियो| १९३५ अक्टूबरमा इटलीले इथियोपियामाथि आक्रमण गरयो र जर्मनीले यस आक्रमणलाई वैध मान्यो र यता इटलीले जर्मनीको अस्ट्रिया माथि कब्जा गर्ने चाहनालाई स्वीकृति दियो, १९३६ मा जब हिटलरले रयानलैंडमा दोस्रोपल्ट आफ्नो सेनाको गड बनाउने कोशिश गर्‍यो त्यसमा आपत्ति उठाइएन| सोही साल [[स्पेनमा गृह युद्ध]]मा जर्मनी र इटलीले त्यहाँका राष्ट्रवादी शक्तिहरूलाई समर्थन गरे जुन सोभियत संघको सहायता प्राप्त [[स्पेनिश गणराज्य]]को विरुद्ध थियो| नयाँ हतियारहरूको परिक्षणको बीचमा राष्ट्रवादी शक्तिहरूलेले १९३९ मा युद्ध जिते|
 [[चित्र:Bundesarchiv Bild 102-04062A, Nürnberg, Reichsparteitag, SA- und SS-Appell.jpg|thumb|left|300px||300px|जर्मन सेना सन् १९३४ न्युरेम्बर्ग र्‌यालिमा]]

'''विश्व युद्ध II''' , अथवा '''द्धितीय विश्व युद्ध''' ,<ref>राष्ट्रमंडल र पश्चिमी देशहरूको आधिकारिक सैन्य इतिहासमा यस संघर्षको दोस्रो विश्वयुद्ध भनिएको छ(उदाहरण.</ref> (यसको संक्षेपमा '''WWII''' या '''WW2''' लेखछन), यिनीहरू एक वैश्विक [[युद्ध|सैन्य संघर्ष]] थियो जसमा, [[महान शक्ति|सबै महान शक्तिहरू]] समेत [[दोस्रो विश्वयुद्धमा प्रतिभागी|विश्वको अधिकांश देश]] सम्मिलित थिए, जुन दुई परस्पर विरोधी सैन्य गठबन्धनहरूमा सँगठित थिए: [[दोस्रो विश्वयुद्धको मित्र राष्ट्रहरू|मित्र राष्ट्र वा एलाइज]] एवं [[धुरीय शक्तिहरू|धुरी राष्ट्र वा एक्सिस]] । यस युद्धमा १० करोड भन्दा धेरै सेना शामिल थिए, यस कारणले यिनीहरू इतिहासको सबै भन्दा व्यापक युद्ध मानिन्छ।[[कुल युद्ध|"पूर्ण युद्ध"]]को अवस्थामा, प्रमुख सहभागिहरूले नागरिक र सैन्य संसाधनहरूको बीचको अंतरलाई समाप्त गरेर युद्ध प्रयासको सेवामा आफ्नो पुरै औद्धोगिक, आर्थिक र वैज्ञानिक क्षमताहरूको लागाई दिए। यसमा [[दोस्रो विश्वयुद्धको हताहत|सात करोड भन्दा धेरै मानिस]] मारिएका थिए, जसमध्ये अधिकांश साधारण नागरिक थिए, यसैले यसलाई [[विश्वको इतिहास|मानव इतिहास]]को सबै भन्दा खूनी संघर्ष मानिन्छ।<ref>[[जिम दुन्निगन|डुन्निगन, जेम्स]]</ref>

युद्धको प्रारम्भ साधारण तरिकामा १ सेप्टेम्बर १९३९ मानिन्छ, [[पोल्याण्डमा आक्रमण (१९३९)|जर्मनीले पोल्याण्ड माथि आक्रमण]] गर्न र परिणामस्वरूप [[ब्रिटिश साम्राज्य]] र [[कोमनवेल्थ अफ नेशन्स|राष्ट्रमंडल]]को अधिकांश देशहरू र [[फ्रान्सीसी तेस्रो गणराज्य|फ्रान्स]] द्धारा जर्मनी बिरुध्द [[युद्धको घोषणा]]को साथ। <ref>{{cite book|title=The Rage of Nations|last=Kantowicz|first=Edward R|year=|publisher=|location=|isbn=|page=346}}</ref><ref>{{cite book|title=What Price Security?|last=Greer|first=Gordon B|year=|publisher=|location=|isbn=|page=28}}</ref> धेरै देश यस समय भन्दा पहिले नै युद्धरत थिए, अन्य घटनाहरूको परिणामस्वरूप, र धेरै जुन शुरुवातमा शामिल थिएनन् पछिमा युद्धमा शामिल भए। युद्धको कुनै मुख्य घटनाहरू हुन: [[मार्को पोलो पुल घटना]] ([[चीन गणराज्य|राष्ट्रवादी चीन]] र [[जापानको साम्राज्य|जापान]]को बीच लडाइयो), [[अपरेशन बर्बरोस्सा|अपरेशन बारबोसा]] (जर्मनी द्धारा सोविअत संघमा आक्रमण)को शुरुवात, र [[पर्ल हार्बरमा हमला|पर्ल हार्बर]] र ब्रिटिश र[[नेदरल्यान्ड्स|डच]] कोलोनिहरूमा [[दक्षिणपूर्वी एशिया|दक्षिण पूर्व एशिया]]मा हमला.

१९४५ मा मित्र राष्ट्रहरूको विजयसँग युद्ध समाप्त भयो।[[सोभियत संघ]] र [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] युद्ध पछि विश्वको [[महाशक्ति|महाशक्तिहरू]]को रूपमा अगाडी आए, जसबाट [[शीत युद्ध]]को पृष्ठभूमि तैयार भयो, जुन अर्को ४५ वर्षसम्म चल्यो। [[संयुक्त राष्ट्र संघ|संयुक्त राष्ट्र]] एउटा अझै अर्को यस्तो संघर्षको रोक्ने आशामा बनाइयो.[[आत्म निर्णय]]को स्वीकृतिले एशिया र अफ्रीकामा [[उपनिवेशवाद]] बिरोधी आन्दोलनलाई गति प्रदान गर्‍यो, जबकि [[पश्चिमी यूरोप]] स्वयं [[यूरोपीय एकीकरण|एकीकरण]] तिर अघि बढन शुरू भयो।

== पृष्ठभूमि ==

[[प्रथम विश्वयुद्ध]] [[प्रथम विश्वयुद्धको प्रभाव|पछि]], पराजित [[प्रथम विश्व युद्धको समयमा जर्मनीको इतिहास|जर्मनी]]ले [[भर्साइल्सको सन्धि]]मा हस्ताक्षर गर्‍यो। <ref>{{cite book|last=Hakim|first=Joy|title=A History of Us: War, Peace and all that Jazz|publisher=Oxford University Press|year=1995|location=New York|isbn=0-19-509514-6}}</ref> यसको कारणले जर्मनीलाई आफ्नो भूमिको एक ठूलो भागबाट हात धुन पर्‍यो, दोश्रा राज्यहरूमा कब्जा गर्नमा रोक लगाइयो, उसको सेनाको आकार सीमित गरिदिइयो र भारी क्षतिपूर्ति थुपारीयो रूसको [[रूसी क्रांति (१९१७)|गृहयुद्ध]]ले [[सोभियत संघ]]को निर्माण गर्‍यो, जुन चाँडै नै [[जोसेफ स्टालिन]]को नियन्त्रणमा आयो। इटलीमा [[बेनिटो मुसोलिनी]]ले एक [[फासिस्ट]] [[तानाशाह]]को रूपमा [[रोममा मार्च|सत्तामा कब्जा]] गरे "[[इटालियन औपनिवेशिक साम्राज्य|नया रोमन साम्राज्य]]" बनाउनको वादा गर्दै।<ref>{{Harvnb|Shaw|2000|p=35}}</ref> १९२० को दशकको मध्यमा [[जनबादी गणतन्त्र चीन|चीन]]को [[कुओमिन्तंग|कुओमिन्टांग]](KMT) दलले स्थानीय सरदारहरूको बिरुद्ध एक [[उत्तरी अभियान (१९२६-१९२७)|एकीकरण अभियान]] शुरू गरे र कुनै हदसम्म चीनलाई एकीकृत पनि गरे, तर चाँडै नै आफ्नो पूर्व [[चीनी कम्युनिस्ट]] सहयोगिहरूको साथ यिनीहरू [[चीनी गृहयुद्ध|गृह युद्ध]]मा उलझिए। १९३१ मा, [[शोवा जापानमा सैनिक शासन-समाजवाद|तेजीसंग बढिरहेको सैन्यवादी]] [[जापानको साम्राज्य|जापानी साम्राज्य]], जसको चीनमा प्रभाव हाल्उनको लामो समय देखी मंशा थियो, [[हाक्को इचिऊ|एशियामा शासन गराउनको अधिकार]]को लागि, आफ्नो पहिले कदमको रूप मा। <ref>{{harvnb|Myers|1987|p=458}}</ref> [[मुक्देन घटना|मुकदेन घटना]] ल्याए [[मंचुरिया|मंचूरिया]]मा [[मंचूरियामा आक्रमण|आक्रमण]]को औचित्यको रूपमा प्रयोग गर्‍यो; दुवै देशहरूले १९३३ मा भयो [[टन्ग्गु सुलह|टांगू सन्धि]] सम्म धेरै साना संघर्ष [[जनवरी 28 घटना|शंघाई]], [[रेहेको लडाई|रेहे]] र [[महान दीवारको रक्षा|हीबेई]]मा लडे यसको पछि चीनी स्वयंसेवक बलहरूले [[मंचूकुओको मनुहार|मंचूरिया]], र [[भित्री मंगोलिया (1933-1936)मा क्रिया|चाहार र सुइयान]]मा जापानी आक्रमण प्रति आफ्नो प्रतिरोध जारी राखे।[[चित्र:Reichsparteitag 1935 mod.jpg|thumb|left|125px|१९३५को न्यूरेमबर्ग रैलीमा जर्मन सैनिक दल]]

[[एडोल्फ हिटलर|एडल्फ हिटलर]], १९२३ मा [[बीयर हल क्रान्ति|जर्मन सरकारलाई हटाउने एक असफल प्रयास]] पछि, [[सत्तामा हिटलरको वृद्धि|१९३३मा जर्मनीको नेता]] बने। उसले [[लोकतन्त्र]]को समाप्त गर्‍यो, र [[नाजीवाद र जाति|विश्वको लागि एक कट्टरपंथी जातिवादी प्रेरित नमाध्यमलेको संशोधन]]को बढावा दिन शुरू गर्‍यो।<ref>{{harvnb|Brody|1999|p=4}}</ref> यसले गर्दा फ्रान्स र ब्रिटेन चिन्तित भए, किन भनें पछिल्लो युद्धमा उनी धेरै कुनै हारि सकेका थिए, साथ नै इटली पनि, जसलाई आफ्नो क्षेत्रीय महत्वाकांक्षाको जर्मनीद्धारा खतरा महसूस हुन थाल्यो। आफ्नो गठबंधनको सुरक्षित गर्नलाई लागि [[फ्रेंको-इतालवी करार|फ्रान्सले इटलीको इथियोपिया, जसमा त्यो विजय पाउन चाहन्थ्यो, खुला छूट दियो]]। १९३५ को शुरूमा यो स्थिति धेरै बिगड गई जब [[सार्लैंड|सारलैंड]] कानूनी रूपबाट जर्मनीलाई साथ फेरि भयो र हिटलरले वर्साइल सन्धिलाई अस्वीकार गर्‍यो, हथियारबंदी पनि जोड संग बढन लाग्यो र सेनामा जबरी [[भरती|भर्ती]]को शुरुवात गर्‍यो । जर्मनीलाई रोकउनने मंशाबाट ब्रिटेन, फ्रान्स र इटलीले [[स्ट्रेसा मोर्चा|स्ट्रीसा मोर्चा]] बनाए। [[द्रांग नच औस्टीन|पूर्वी यूरोपको विशाल क्षेत्रहरूलाई हथियाउने जर्मनीको लक्ष्य]]को कारण सोभियत संघ चिन्तित थियो, यसैले उनले फ्रान्ससँग पारस्परिक सहायताको एक सन्धि गर्‍यो। 

हुनत, [[फ्रेंको-सोभियतको पारस्परिक सहायताको संधि|इस फ्रेंको-सोभियत सन्धि]]को प्रभाव लिउन भन्दा पहिले[[लीग अफ नेशंस की|लीग अफ नेशंस]]को नौकरशाहीको माध्यमबाट जानु अनिवार्य थियो, यसैले यिनीहरू बिना कुनै प्रभावको भएर रह गयी।<ref>{{harvnb|Record|2005|p=50}}</ref><ref>{{harvnb|Mandelbaum|1988|p=96}}</ref> जून १९३५ मा, यूनाइटेड किंगडमले जर्मनीलाई साथ एक [[एंग्लो जर्मन नौसेना करार|स्वतन्त्र नौसेना करार]] गरे र अघिको प्रतिबन्धहरूमा खुकुलो गरिदियो। यूरोप र एशियाको घटनाहरूको कारण चिन्तित संयुक्त राज्य अमेरिकाले अगस्टमा [[तटस्थता ऐन]] पारित गर्‍यो।<ref>{{Cite book|last=Schmitz |first=David F |title= The First Wise M५
an|publisher= Rowman & Littlefield|year= 2001|isbn= 0842026320|page=124}}</ref> अकटोबरमा, इटलीले [[दोस्रो इटालो - अबेसिनिअन युद्ध|इथोपियामा आक्रमण]] गर्‍यो, जर्मनी एक्लो यस्तो प्रमुख यूरोपीय देश थियो जसले यस आक्रमणमा उसलाई समर्थन गर्‍यो। इटलीले जर्मनीलाई [[औस्ट्रिया]]को एक अनुचर राज्य बनाउनको उद्देश्यबाट आपत्तियहरूलाई हटा लिया।<ref>{{harvnb|Kitson|2001|p=231}}</ref>

वर्साइल तथा [[लोकार्नो सन्धिहरू|लोकार्नो]] सन्धिहरूको सीधा उल्लंघनमा, हिटलरले मार्च १९३६मा [[राइनलैंड]] ल्याए [[राइनल्याण्डको पुनः शस्रीकरण|पुनः हथियारबंद]] गर्‍यो। उसलाई अन्य यूरोपीय शक्तिहरू सँग नाममात्र नै प्रतिसाद प्राप्त भयो .<ref>ऐडमथ्वैत , एंथोनी पी.</ref> जब जुलाईमा [[स्पेनको गृह युद्ध|स्पेनी गृहयुद्ध]] प्रारम्भ भयो, हिटलर र मुसोलिनीले गृह युद्धमा सोभियत समर्थित [[द्धितीय स्पैनिश गणराज्य|स्पेनको गणराज्य]]को विरुध्द फासिस्ट जनरालिजमहरू [[फ्रान्सिस्को फ्रांको|फ्रान्सिस्को फ्रेंको]]को [[राष्ट्रवादी शक्ति स्पेन|राष्ट्रवादी शक्तिहरू]] ल्याए समर्थन गरे। दुईटै पक्षहरूले नयाँ हथियारहरू र युद्धलाई तरीकहरूको परीक्षण गर्नलाई लागि संघर्षको प्रयोग गर्‍यो। <ref>{{harvnb|Graham|2005|p=110}}</ref> र १९३९को शुरुवातमा नै राष्ट्रवादी विजयी साबित भए। 

बढ्दो तनावको साथ, शक्ति सँगठित र सुदृढ गर्नको प्रयास हुन लागे। अकटोबरमा, जर्मनी र इटलीले [[रोम-बर्लिन धुरी राष्ट्र|रोम-बर्लिन धुरी]]बनाए र एक महिनाको पछि जर्मनी र जापान, दुवैले यस विश्वासको साथको साम्यवाद र विशेष रूपले सोभियत संघ देखि खतरा छ, [[एंटी कोमिन्टर्न संधि|कोमिन्तर्न विरोधी सन्धि]]मा हस्ताक्षर गरे, जसमा इटली आन वाला सालमा शामिल भयो। चीनमा, कुओमिन्तांग र साम्यवादी शक्तिहरू जापानको विरोध गर्नलाई लागि एक [[दोस्रो संयुक्त मोर्चा (चीन)|संयुक्त मोर्चा]] पेश गर्नको इरादे देखि युद्धविराममा सहमत भए।<ref>बसकी, डोनाल्ड ऍफ.</ref>

== समय क्रम ==
युद्धको शुरुवातको साधारण तरिकामा १ सेप्टेम्बर, १९३९ मा [[पोल्याण्डमा आक्रमण (1939)|जर्मनीले पोल्याण्ड माथि आक्रमण]]को साथ मानिन्छ। युद्धको शुरुवातको लागि अन्य तारीखहरूमा शामिल छन् १३ सितंबर, १९३१ मा मंचुरियामा जापानी आक्रमण,<ref>ब्राडली जेम्स टकर, स्पेन्सर, रबर्ट्स, प्रिस्सिल्ला मेरी.</ref> द्धितीय चीन-जापान युद्ध ७ जुलाई, १९३७ मा शुरुवात,<ref>चिकरिंग, रोजर; फोर्स्तर स्टिग; ग्रीनर, बर्नड.</ref><ref>फिस्कस, जेम्स डब्ल्यू</ref> या अन्य धेरै घटनाहरूमध्ये एक। अन्य स्त्रोत [[AJP टेलर|ए. पी. जे. टेलर]]को नै पालन गर्छन्, जसको मानन छ कि पूर्व एशियाम त्यसै समय चीन- जापान युद्ध जारी थियो, र यूरोप र उसको उपनिवेशहरूमा द्धितीय यूरोपीय युद्ध चल रहयोथा, तर उनी १९४१मा विलय भन्दा पहिले विश्व युद्धलाई रूप होनले पाए; यस बिंदुदेखि युद्ध १९४५ सम्म जारी रहे.यो अनुच्छेद पारंपरिक तिथिहरूको प्रयोग गर्छ।<ref>कहिले काँही दोस्रो विश्वयुद्धको लागि अन्य शुरूआती तिथिहरूमा १९३५मा इटलीको एब्य्स्सिनियामा आक्रमणलाई पनि जिक्र आउछ;</ref>

युद्ध अन्तको पनि धेरै तिथिहरू हुन्.कुनै सूत्रहरूको भन्नु छ १४ अगस्ट, १९४५को युद्धविरामबाट यसको अन्त भयो, जापानको औपचारिक आत्मसमर्पणको सट्टा (२ सेप्टेम्बर, १९४५); कुनै यूरोपीय इतिहासहरूमा यो [[VE दिवस|वी-ई दिवस]] (८ मे, १९४५)मा समाप्त भयो। [[सेन फ्रानसिस्कोको संधि|जापानको साथ शांति सन्धि]]मा १९५१ सम्म हस्ताक्षर भएका थिएनन्।

== युद्धको दिशा ==
=== चीन माथी जापानको आक्रमण ===
[[चित्र:Japanese_naval_landing_forces_blasting_Chinese_pillbox_and_marching_with_the_naval_flag,_Canton_Operation.jpg|right|thumb|वुहानको युद्धको समयमा जापानी सेनाहरू]]१९३७ को मध्य मा, मार्को पोलो पुल घटना पछि, जापानले चिनमा सम्पूर्ण आक्रमण प्रारम्भ गर्‍यो। भौतिक सहयोग गर्न सोभियत संघले तुरुन्त नै चीनसँग अनक्रमण सन्धि गर्‍यो, पुरानो जर्मन सहयोगलाई प्रभावी ढंगबाट समाप्त गर्दै। शंघाईलाई सुरक्षा गर्न जरमिसो च्याङकाईसेक राम्रो सेना विकास गरे, तर तिन महिनाको योध्दमा शंघाईले हार्‍यो। जापानीले निरन्तर रूपमा चिनिया सेनालाई पछडी धकेल्दै, १९७३को डिसेम्बर महिनामा राजधानि नानजिंग कब्जा गरे र नानजिंग आमसम्हार गरे । 

जून १९३८ मा चीनी सेनाहरूले यलो नदिमा ल्याएर जापानीहरूको कदमहरूलाई रोकी दिए; यद्धपि यो चालले उसलाई [[वुहान]]को सुरक्षालाई तैयारी गर्नलाई लागि समय मिल्यो, यो सहर अक्टूबरमा लीइएको थियो। <ref>{{Cite book|last1=Fairbank|first1=John King|last2=Feuerwerker|first2=Albert|last3=Twitchett|first3=Denis Crispin|title=The Cambridge history of China|publisher=Cambridge University Press|year=1986|isbn=0521243386|page=566}}</ref> हुनत, जापानी सैन्य जीत, जापानले प्राप्त गर्न आशा गरेको जस्तो गरी चीनीया प्रतिरोध समाप्त भएन, निरन्तर प्रतिरोध जारी राख्न चीनीया सरकारकहरू अंतर्देशीय भूभाग चूंगचींगमा पुनर्स्थापित गरे ।<ref>{{Cite book|last1=Taylor|first1=Jay|title=The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the struggle for modern China|publisher=Harvard University Press|year=2009|isbn=9780674033382|pages=150–152}}</ref>

=== सोभियत सघ र मंगोलियामा जापानी हस्तक्षेप ===
२९ जुलाई १९३८ मा, जापानीले सोभियत संघ माथि आक्रमण गरे गर्‍यो र खासन पोखरिमा भिड्यो । जबकि लडाई सोभियत संघले जित्यो। जापानीहरूले यसलाई अनिर्णायक ड्रको रूपमा खारिज गर्‍यो, र ११ मे १९३९ मा जापानी-मंगोलिया सीमासम्म सेनाद्धारा खोल्खिन नदिसम्म जने निर्णय गरे। प्रारम्भिक सफलताहरू पछि जापानीहरूको मंगोलिया माथि हमला रेड आर्मीबाट भयो जसले गर्दा जापानी क्वन्तुन्ग् सेना माथि पहिलो ठूलो हार प्रयुक्त भयो ।<ref>{{Cite book|last=Coox|first=Alvin D.|title=Nomonhan: Japan Against Russia, 1939|publisher=[[Stanford University Press]]|year=1990|page=189|isbn=0804718350}}</ref><ref>{{Cite journal|first=Amnon|last=Sella|title=Khalkhin-Gol: The Forgotten War|journal=Journal of Contemporary History|volume=18|issue=4|date=October 1983|pages=651–87|ref=harv}}</ref>
 
चीनको बिरुध्दको युद्धमा हस्तक्षेप रोक्न र अफ्नो सैन्य ध्यान दक्षिण तर्फ भन्दा प्रशांत क्षेत्रमा पकड जमाएर बसेका अमेरिका र यूरोपीय तर्फ फर्काउन उसले सोभियत सरकारसँग मेलमिलाप गर्नु पर्छ भनि यि झडपहरूले जापानी सरकारलाई सहमत गरायो । उनीहरूले यो पनि जर्जी जोकोव जस्ता अनुभवी सोभियत सैन्य नेताहरूलाई बर्खास्त हुनबाट रोके, जसले पछि मस्कोको रक्षा गर्नमा महत्वपूर्ण भूमिका निभाए । <ref>{{Cite book|last=Chaney|first=Otto Preston|title=Zhukov|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|year=1996|page=76|isbn=0806128070}}</ref>

=== यूरोपमा युद्ध भडकिनु ===
यूरोपमा, जर्मनी र इटली धेरै निर्भीक हुँदै गइरहेका थिए। मार्च १९३८ मा, जर्मनीले [[अन्स्च्लुस|अस्ट्रियामा कब्जा]] गर्‍यो, एक पल्ट पुनः अन्य यूरोपीय शक्तिहरू द्धारा [[हिटलरको तुष्टीकरण|नाम मात्रको नै प्रतिक्रिया]] भयो।<ref>कोलियर, मार्टिन, पेद्ले, फिलिप.</ref> प्रोत्साहित भएर, हिटलरले [[सुदेतेंलैंड|सुडेटेनलैंड]], [[ethnic German|चेकोस्लोवाकिया]]को एक हिस्सा जसमा मुख्य रूपले [[जर्मन जातीय|जातिगत जर्मनहरुको]] आबादी रहन्थ्यो, मा जर्मन अधिकारलाई लागि दबाव बढाउन शुरू गर्‍यो; फ्रान्स र ब्रिटेनले उसको [[म्यूनिख करार|ये भूमि]], चेकोस्लोवाकिया सरकारको इच्छाको विरुद्ध, यस शर्तमा लिन दिए कि आइन्दा उनको कुनै मांग नहोस। <ref>केर्शो, इयान.</ref> हुनत, त्यस पछि चाँडै नै, जर्मनी र इटलीले चेकोस्लोवाकियालाइ बाध्य पारे कि त्यो [[प्रथम भियना पुरस्कार|हंगेरी र पोल्याण्डलाई अतिरिक्त भूमि]] दिन बाध्य पारे। मार्च १९३९ मा [[चेकोस्लोवाकियामा जर्मन कब्जा|जर्मनीले चेकोस्लोवागर्एर पछिल्लो भागमा आक्रमण गर्‍यो]] र उसलाई जर्मन [[बोहेमिया र मोरावियाको संरक्षित भूमि|संरक्षित बोहेमिया तथा मोराविया]] र जर्मन समर्थक [[स्लोवाक गणराज्य (1939-1945)|स्लोवाक गणराज्य]]मा विभाजित गर्‍यो। 

भयभीत भएर, र हिटलर द्धारा ल्याइएको [[फ्री सिटी दान्जिग की|दान्जिग]]मा अगाडीको मांगहरूलाई कारण, फ्रान्स र ब्रिटेनले [[पोलिश-ब्रिटिश समान रक्षा सन्धि#ब्रिटिशको पोल्लंदको गारंटी|पोलिशको आजादीको लागि समर्थन दिनको आश्वासन]] दे दिए; जब अप्रिल, १९३९ मा [[अल्बानियामा इटालियन आक्रमण|इटलीले अल्बानियामा विजय]] प्राप्त गर्‍यो, यही आश्वसव [[रोमानिया]] र [[ग्रीस]]को पनि प्रदान गरियो।<ref>लोव, सी.जे.; मार्जारी,एफ.</ref>[[फ्रेंको-पलिश सैन्य गठबंधन|फ्रेंको]]-ब्रिटिश द्धारा पोल्याण्डलाई दी गई प्रतिज्ञाहरूको लगत्तै बाद, जर्मनी र इटलीले [[इस्पातको संधि|इस्पातको सन्धि (Pact of Steel)]]को साथ आफ्नो गठजोडको औपचारिक बनाया.<ref>"इस्पातको संधि", प्रिय र फुट मा, एड.,</ref>

अगस्ट १९३९ मा जर्मनी र सोभियत संघले [[मोलोतोव -रिब्बेन्त्रोप संधि|गैर आक्रामकता]] सन्धिमा हस्ताक्षर गरे.<ref>जाकेरी शोर.</ref> यस सन्धिमा एक गुप्त प्रोटोकोल शामिल थियो जसको अनुसार पोल्याण्ड र पूर्वी यूरोपको अलग अलग प्रभाव वाला क्षेत्रहरूमा विभाजित गर्नको लागि योजना शामिल थियो।<ref>"नाजी सोभियत सन्धि ", प्रिय र फुट मा, एड.,</ref>[[चित्र:German Soviet.jpg|thumb|right|पोलैंड, सितंबर १९३९ मा सोभियत र जर्मन अधिकारीहरू.]]

१ सेप्टेम्बर, १९३९ मा, [[एडोल्फ हिटलर|एडल्फ हिटलर]]ले [[पोल्याण्डलाई आक्रमण (१९३९) को|पोल्याण्डमा आक्रमण]] गरे र दोस्रो विश्वयुद्ध शुरू भयो। फ्रान्स, ब्रिटेन, र [[कोमनवेल्थ अफ नेशन्स|राष्ट्रमंडल]]को देशहरूले जर्मनीमा युद्द घोषित गर्‍यो, तर पोल्याण्डलाई कुनै सैन्य सहायता प्रदान गरेन, [[सार आक्रमण|सारल्याण्डमा एक सानो फ्रान्सीसी हमला]]बाहेक्। <ref>मेए, अर्नेस्ट आर</ref> १७ सितंबर, १९३९ मा, जापानको साथ एक युद्धविराममा हस्ताक्षर गर्नको पछि मा, [[पोल्याण्डमा सोभियत आक्रमण (1939)|सोभियत संघले पोल्याण्डमा आफ्नो आक्रमणलाई शुरूवात गर्‍यो]].<ref>जालोगा, स्टीवन जे</ref> अक्टूबर कि शुरुवात सम्म, [[पोल्याण्डमा आक्रमण (1939)|अभियान कि समाप्ति]] पोल्याण्डलाई [[Polish areas annexed by Nazi Germany|जर्मनी]], [[नाजी जर्मनी द्धारा पोलिश क्षेत्रहरूमा कब्जा गर््यो.|सोभियत संघ]], [[पोल्याण्डलाई प्रादेशिक परिवर्तन#दोस्रो विश्वयुद्ध|लिथुआनिया]] र [[पोल्याण्ड (1939)मा स्लोवाक् आक्रमण|स्लोचेकोस्लोवाकिया]] <ref>इगोर बाका</ref> को बिच विभाजनको साथ भयो, [[द्धितीयविश्व युद्धलाई पलिश योगदान|हुनत अधिकारिक तरिकामा पोल्याण्डले कहिल्यै पनि आत्मसमर्पण गरेको थिएन]]. 

पोल्याण्डमा लडाई भरि, जापानले चांग्शा, एक रणनैतिक रूपले महत्वपूर्ण चिनिया सहर, [[(1939)लाई चांग्शाको युद्द|को बिरुद्धआफ्नो पहिलो हमला]] गर्‍यो, तर अकटोबर सम्म नै उसलाई पछि धकेलि दिइएको थियो।<ref>जोवेत, फिलिप एस</ref>

पोल्याण्डलाई आक्रमण पछि, सोभियत संघ ले[[बाल्टिक राज्यहरूमाकब्जा#एस्टोनिया, लातविया, लिथुआनियाको चेतावनी|बाल्टिक राज्यहरूमा सैनिकहरूलाई अगाडी बढाउन]] शुरू गर्‍यो। नोभेम्बरको अन्तमा सोभियत संघ द्धारा हालियो त्यस्तैको दबावको विरुद्ध फिनिशहरूलाई प्रतिरोधको कारण [[शीतकालीन युद्ध]] आरंभ भयो, जुनको [[मास्को शांति संधि|फिन्निस् निस्क्रियता]]को साथ नै समाप्त भयो।<ref>हेनहिमाकी, जुस्सी एम।</ref> फ्रान्स र ब्रिटेन ले, फिनल्याण्डमा सोभियत हमला गर्‍यो जर्मनी तिरको युद्धमा प्रवेश गर्नको समान मान्दै, सोभियत आक्रमणलाई जवाफ लीग अफ नेशंस द्धारा उनलाई निष्कासनको रूपमा दिए। हुनत चीनको नजीकै यसको रोकनको अधिकार थियो, तर खुदको पश्चिमी शक्तिहरू या सोभियत संघसँग विमुख गर्नलाई लागि तैयार न होनेको कारण उसले स्वयंलाई विमुख गर्‍यो। सोभियत यूनियन यसबाट अप्रसन्न भयो र परिणाम स्वरूप चीनको सारी सैन्य सहायताको निलंबित गर्‍यो।<ref name="ChinaBitter158">हसिउंग , जेम्स चिएह ; लेविन , स्टीवन I.</ref> जून १९४० सम्म, [[सोभियत सशस्त्र बलहरू]]को [[बाल्टिक राज्यहरूमा कब्जा#सोभियत आक्रमण|बाल्टिक राज्यहरूको कब्जे]]को पूरा गर्‍यो।<ref>बिलिनस्काय, यारोस्लाव.</ref>

[[चित्र:Nazi-parading-in-elysian-fields-paris-desert-1940.png|thumb|left|फ्रान्सको पतनको पछि पेरिसमा जर्मन सैन्य दल।]]

पश्चिमी यूरोप मा, ब्रिटिश सैनिकहरूलाई महाद्धीपमा तैनात गर्‍यो, तर [[जाली युद्ध|जर्मनी र मित्र राष्ट्रहरू दुईटैमा भन्दा कुनैले पनि एक दोस्रोमा सीधा प्रहेर गरेनन्]]। सोभियत संघ र जर्मनीले [[जर्मन-सोभियत वाणिज्यिक समझौता (1940)|फेब्रुअरी १९४० मा एक व्यापर सन्धि]]मा प्रवेश गरे, यस अनुसार सोभियतलाई जर्मनीलाई सैन्य र औद्धोगिक उपकरण प्राप्त भयो, यसको बदलामा उसलाई ब्रिटिश नाकाबंदीलाई निस्तेज् गर्नको लागि जर्मनीलाई कच्चा पदार्थको आपूर्ति गर्नु पर्‍यो।<ref name="shirer668">शिरेर, विलियम एल.</ref> अप्रिल मा, जर्मनीले [[स्वीडिश फलाम अयस्क (WWII)|स्वीडेन सँग लौह-अयस्क]]को शिपमेंट, जसलाई मित्र राष्ट्र नष्ट गर्नको कोशिश करते,को सुरक्षित गर्नलाई लागि [[अपरेशन वेसेरुबुंग|डेनमार्क र नर्वेमा आक्रमण]] गरे। [[डेनमार्क]]ले तुरुन्त नै आत्म-समर्पण गर्‍यो, र [[नर्वे अभियान|मित्र राष्ट्रहरूको समर्थन]]को बावजूद, [[नर्वे]] पनि दुइ महिनाको भित्र नै धराशायी भयो।<ref>कोमागेर, हेनरी स्टील.</ref> [[नर्वे बहस|ब्रिटेनलाई नर्वेजियन अभियानको प्रति असंतोष]] [[विंस्टन चर्चिल]]को द्धारा १०, मे, १९४० मा गरियो प्रधानमन्त्री [[नेविले चेम्बरलिन]]को प्रतिस्थापनको कारण बना.<ref>रेनल्ड्स, डेविड.</ref>

=== धुरी राष्ट्रहरूको बिस्तार ===
{{POV-section|date=April 2009}}त्यसै दिन, जर्मनी ने[[फ्रान्सको युद्द|फ्रान्स र तल्लो देशहरूमा आक्रमण]] गर्‍यो।[[नेदरल्याण्ड्सको युद्द|नेदरल्याण्ड्स]] र [[बेल्जियम]]को कुनै हफ्तहरूमा [[बमवर्षा|तूफानी हमला]]को रणनैतिको उपयोग गरएर धराशायी गरियो। फ्रान्सको फोर्टीफाइड [[मगिनोत रेखा|मैगिनोट रेखा]]को [[अर्देंनेस|आर्देनेस]] क्षेत्र, जसलाई फ्रान्सको द्धारा गल्तिले बख्तरबंद वाहनहरूलाई बिरुद्धएक अभेद्ध प्राकृतिक बाधा मानयोजा रहयोथा,को घेर लियाइयो.ब्रिटिश सैनिकहरूको महाद्धीप को, महिनाको अन्त सम्म भारी उपकरणहरूको छोडएर, [[डानकिर्क देखि निकालन|दनकिर्क]]मा खाली गर्नलाई लागि मजबूर गरियो।१० जून को, [[फ्रान्समा इटालियन आक्रमण|इटलीले फ्रान्स र ब्रिटेन दुईटैमा हमलाको घोषणा गरएर आक्रमण गर्‍यो]];<ref name="FreeFromFear439">केनेडी , डेविड एम्.</ref> बाह्र दिनहरूको पछि [[फ्रान्सको साथ युद्दविराम (दोस्रो संधि)|फ्रान्सले आत्म-समर्पण गर्‍यो]] र उभन्दा तुरुन्त [[दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा फ्रान्सको जर्मन अधिग्रहण|जर्मन]] र [[इटालियन अधिकृत फ्रान्स|इतालवी अधिकार क्षेत्रहरू]]मा विभाजित गरियो <ref name="GSWW6_266"/> र [[विची व्यवस्था|विशी शासन]]को तहत एक अनधिकृत [[दुम राज्य|अवशिष्ट भाग]] राखाइयो. १४ जुलाई मा, ब्रिटेनले [[फ्रेंच अल्जीरिया|अल्जीरिया]] स्थित [[मेर्स-एल-केबिरमा आक्रमण|फ्रान्सीसी बेडमा आक्रमण]] गर्‍यो ताकि उनको संभावित जफतीको रोकयोजा सके.<ref>ब्राउन, डेविड.</ref>[[चित्र:Supermarinespitfire.JPG|thumb|left|RAF सुपरमरीन स्पिटफायर , जसको ब्रिटेनको युद्धको समयमा ठूलो मात्रामा प्रयोग गर््यो]]

फ्रान्सको पराजय पछि, जर्मनीले (|एक आक्रमण]]को लागि तैयारी गर्नलाई लागि ब्रिटेनमा हवाई श्रेष्ठता अभियान शुरू गर्‍यो ([[ब्रिटेनको युद्ध]]).<ref>केली, नाइजेल; रीज, रोजमेरी; शूटर, जेन.</ref> अभियान विफल रहयो र सेप्टेम्बरमा आक्रमण योजनाहरूको रद्द गरियो। नव-अधिकृत फ्रान्सीसी बंदरगाहहरूको उपयोग करते भए, जर्मन नौसेनाले [[रायल नेवी|रयल नौसेना]]को विरुद्ध [[अटलांटिक युद्द (१९३९- १९४५)#.२२ राम्रो समय.२२ .२८ जून १९४०E2.80.9February 3, 1941.29|सफलता पाए]], [[अटलांटिक युद्ध (१९३९- १९४५)|अटलांटिक]]मा ब्रिटिश पोतहरूलाई विरुद्ध [[U-नाव|यू-नाउहरू]]को उपयोगको द्धारा.<ref>गोल्डस्टेन, मार्गरेट जे</ref> इटलीले भूमध्यमा आफ्नो अभियान प्रारम्भ गर्‍यो, जूनमा [[माल्टाको घेराबंदी (दोस्रो विश्वयुद्ध)|माल्टाको घेराबंदी]]की, अगस्टमा [[ब्रिटिश सोमालिल्याण्डमा इटालियन विजय|ब्रिटिश सोमालील्याण्डमा विजय]] प्राप्त गर्‍यो, र सेप्टेम्बरको शुरूमा [[मिस्रमा इटालियन आक्रमण|ब्रिटिश-अधिकृत मिस्रको माथि चढाई की]]. जापानले सेप्टेम्बर मा, अब-पृथक भए [[फ्रेंच इंडोचीन|फ्रान्सीसी हिन्दचीन]]को उत्तरी भागमा धेरै [[फ्रान्स हिन्दचीनमा आक्रमण|स्थानहरूको हडप]] कर, चीनमा नाकाबंदी बढयोदी.<ref>मेर्काडो, स्टीफन सी.</ref>

यि सम्पुर्न अवधिमा तटस्थ संयुक्त राज्यले चीन र पश्चिमी मित्र राष्ट्रहरूको सहायताको लागि उपाय गरे.नोभेम्बर १९३९ मा, अमेरिकाको तटस्थता अधिनियम मित्र राष्ट्रहरू द्धारा '[[नगद र मुद्रिक (दोस्रो विश्वयुद्ध)|नकद र मुद्रिक]]' खरीदको अनुमतिको लागि संशोधित गरियो।<ref>ब्राउन, रबर्ट जे</ref> १९४० मा, [[पेरिस]]मा जर्मन कब्जे पछि, [[संयुक्त राज्य अमेरिका नौसेना|संयुक्त राज्य अमेरिकाको नौसेना]]को आकारमा [[दुइ महासागरको नौसेना नियमावली|उल्लेखनीय वृद्धि]] गरियो र हिन्दचीनमा जापानको आक्रमण पछि, संयुक्त राज्य अमेरिकाले जापानको विरुद्ध फलाम, इस्पात र यांत्रिक भागहरूको [[घाटबंधी]] गरेर दी.<ref>मोरिसन, सैम्युल एलिअट.</ref> सितंबर मा,अमेरिकाले [[अड्डहरूलाई लागि विध्वंसक समझौता|ब्रिटिश ठिकानहरूलाई लागि संयुक्त राज्य अमेरिकाको विध्वंसकहरूलाई व्यापार]]को र अगाडी बढानको लागि सहमती दी.<ref>मैन्गोत, एंथोनी पी.</ref> फेरि भी, अमेरिकी जनताको एक ठूलो बहुमत १९४१ सम्ममा संघर्षमा कुनै पनि प्रत्यक्ष सैन्य हस्तक्षेपको विरोध गरिरह्यो थियो।<ref>हैडले कैन्त्रिल, "अमेरिका फेसेस द वार</ref>

सेप्टेम्बरको अन्तमा जापान, इटली र जर्मनीको बीच [[त्रिपक्षीय संधि|त्रिपक्षीय सन्धि (Tripartite Pact)]]ले [[धुरीय शक्तिहरू|धुरिय शक्तिहरू]]को औपचारिकता प्रदान गरे। सन्धिको अनुसार, कुनै देश, सोभियत संघको आलावा, जुन युद्दमा नही छ यदि उसले ध्रुवीय शक्तिहरूमा आक्रमण गर्‍यो, त उनलाई तिनैको बिरुद्धयुद्धमा जानलाई लागि मजबूर गरिनेछ।<ref>बिल्हार्त्ज , टेरी डी.; एलियट, एलन सी.</ref> सोभियत संघले [[जर्मन-सोभियत धुरीय वार्ता|त्रिपक्षीय सन्धिमा शामिल होनेमा रुचि]] दि खाए. उसले नोभेम्बरमा जर्मनीलाई एक संशोधित मसौदा पठाइयो, जसमा एक धेरै जर्मन-अनुकूल आर्थिक सम्झौता प्रस्तावित गर्‍यो,<ref name="WorldArms200">वेंबर्ग, गेर्हार्ड एल</ref> हुनत जर्मनी पहिले वाला मसौदेको लागि त चुप रहे,मा [[जर्मन-सोभियत सीमा र वाणिज्यिक समझौते|उनले पछि वाला सम्झौताको स्वीकार गर्‍यो]].<ref name="WorldArms201">वेंबर्ग, गेरहेर्ड एल.</ref> सन्धिको बावजूद, अमेरिका चीन र ब्रिटेनको समर्थन गरिरह्यो. यसको लागि उसले [[उधार|उधारोहरू र भाडा]]मा दिनको नीतिलाई प्रस्तावित गर्‍यो<ref>Murray, Williamson; Millett, Allan Reed</ref>, र एक सुरक्षा क्षेत्रको स्थापनाको जसको विस्तार लगभग आधा अटलांटिक महासागरमा थियो र जहाँ [[संयुक्त राज्य अमेरिका नौसेना|अमेरिकी नौसेना]] ब्रिटिश दलहरूलाई सुरक्षा प्रदान गर्दै थियो।<ref>नेल, हर्मन.</ref> परिणामस्वरूप, अक्टोबर 1941 सम्म उत्तरी अटलांटिकमा जर्मनी र अमेरिका निरंतर एक, भले नै अघोषित, नौसैनिक संघर्षमा उलझे रहे, हुनत आधिकारिक तरिकामा अमेरिका तटस्थ नै बनयोरहे.<ref>[http://history.sandiego.edu/gen/ww2Timeline/Prelude18.html अघोषित नौसेना युद्ध अटलांटिकमा 1941]</ref>

धुरी राष्ट्रहरूले नोभेम्बर १९४० मा आफ्नो विस्तार गरे जब [[हंगेरी]], [[स्लोवाकिया]] र [[रोमानिया]] त्रिपक्षीय सन्धिमा शामिल भए.<ref name="Tripartite Pact" /><ref name="Tripartite Pact">त्रिपक्षीय सन्धि ", प्रिय र फुट</ref> मा <ref name="Tripartite Pact"/> यिनी देशहरूले [[अपरेशन बर्बरोस्सा|सोभियत संघको माथि पछिको आक्रमण]]मा भाग लिएको छ, जसमा रूमानियाको [[रोमानिया दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा|सबै भन्दा ठूलो योगदान]] थियो [[बेस्साराबिया र उत्तरी बुकोविनामा सोभियत कब्जे|सोभियत संघ देखि आफ्नो अधिग्रहीत भूमि]]को छुडानेको लागि र आफ्नो नेता [[आयन अन्तोनेस्कु|आयन एन्तोनेस्क्यू]]को साम्यवादको प्रति लडनको इच्छाको लागि.<ref>डेनिस दिलितांत, "रोमानिया", प्रिय र फुट मा, एड.,</ref>

अक्तूबर मा, [[ग्रीको-इतालवी युद्ध|इटलीले ग्रीसमा आक्रमण गर्‍यो]] तर कुनै नै दिनहरूमा अल्बानियामा फिर्ता खदेड दिइएको, जहाँ एक गतिरोध उत्पन्न भयो।<ref>क्मान्छे, रिचर्ड.</ref> यसको लगत्तै बाद, अफ्रीका मा, राष्ट्रमंडल सेनाहरूले मिस्र र [[अपरेशन कम्नजीकै]][[पूर्वी अफ्रीकी अभियान (दोस्रो विश्वयुद्ध)#मित्र देशहरूको जवाबी हमला|इतालवी पूर्वी अफ्रीका]]को विरुद्ध आक्रमण शुरू गर्‍यो। १९४१को शुरुवात मा, राष्ट्रमंडल द्धारा इटालियन सेनाहरूको लीबियामा फिर्ता धकेले जानलाई साथ, चर्चिलले [[अपरेशन चमक|यूनानिहरूको समर्थनको लागि अफ्रीका देखि सेनाहरूको रवानगी]]को लागि आदेश दिए।[[रेगिया मरीना|इटलीको नौसेना]]को पनि महत्त्वपूर्ण झटके लगे, [[टोरंटोको युद्द|टारन्टोमा वाहक हमला]]को द्धारा तीन इटालियन जंगी जहाजहरूलाई रायल नौसेना द्धारा निष्क्रिय गरियो, र [[केप मतापनको युद्द|केप मतापन]]मा अन्य धेरै युद्धपोतहरूलाई निष्क्रिय गरियो।<ref name="जैक्सन, एश्ली">जैक्सन, एश्ली.</ref>[[चित्र:German paratroopers jumping From Ju 52s over Crete.jpg|right|thumb|जर्मन खुट्टाट्रूपरहरूको क्रीटमा आक्रमण]]

जर्मनले चाँडै नै इटलीको सहायता गर्नलाई लागि हस्तक्षेप गर्‍यो।फेब्रुअरीमा हिटलरले [[अपरेशन सूरजमुखी|जर्मन सेनाहरूको लीबियाको लागि पठाइयो]] र मार्चको अन्त सम्म वहाँले घटे भए राष्ट्रमंडल बलहरूको बिरुद्ध[[एक्सिस मरुभूमि आक्रामक (१९४१)|आक्रमण शुरू गर्‍यो]].एक महिनाको अन्दर, राष्ट्रमंडल बलहरूको [[तोब्रुकको घेराबंदी|घिरे भए तोब्रुक बंदरगाह]]को सिवाय, वापिस मिस्रमा धकेल दिइएको. राष्ट्रमंडलले पहिले [[अपरेशन लाघव|मईमा र फिर]][[अपरेशन बत्त्लेअक्से|दोबारा जून में]] धुरीय सेनाहरूको हटाउनको प्रयास गर्‍यो, तर दुईटै नै मौकहरूमा असफल रहे.अप्रिलको शुरुवातमा जर्मनीले त्यसै प्रकार बल्कंसमा हस्तक्षेप गर्‍यो, [[ग्रीसको लडाई|ग्रीस र]][[यूगोस्लावियाको आक्रमण|योगुस्लाविया]]मा आक्रमण गरएर; यहाँ पनि वहाँलेले जोड देखि प्रगतिको र अंततः मईको अन्त सम्म जर्मनीको द्धारा क्रीटको [[क्रेटको लडाई|यूनानी द्धीपमा विजय प्राप्त]] गर्नको पछि मित्र राष्ट्रहरू भागनको लागि विवश गर्‍यो।<ref>Weinberg, Gerhard L</ref>.

हुनत यस समयको समयमा पनि मित्र राष्ट्रहरूले कुनै सफलताहरू प्राप्तको हुन्.[[मध्य पूर्व]] मा, राष्ट्रमंडल बलहरूले [[आंग्ल-इराकी युद्ध|पहिले इराकमा सत्ता पलट]]को चेष्टाको नाकाम गरे जसको विशी-नियन्त्रित [[सीरियाको फ्रान्स मत|सीरिया]]को भित्री ठिकानहरूलाई जर्मन विमान द्धारा समर्थन गरे जा रहयोथा,<ref>Watson, William E</ref> फिर, [[फ्री फ्रेंच|आजाद फ्रान्स]]को सहायता से, अगाडी यस जस्तै/तरिका गरे घटनाहरूको रोकनको लागि [[सीरिया, लेबनाउन अभियान|सीरिया र लेबनाउनमा आक्रमण]] गर्‍यो।<ref name="जैक्सन, एश्ली"/> अटलांटिक मा, ब्रिटिशले [[बिस्मार्क युद्धपोतको अन्तिम लडाई|जर्मनको प्रमुख बिस्मार्क्क जहाज]]को डुबोकर जनताको मनोबललाई भारी मात्रमा बढावा दिए।<ref>स्टीवर्ट, Vance.</ref> शायद सबै भन्दा महत्वपूर्ण कुरा यो छ, [[रयल एयर फोर्स]]ले लूफ्टवाफको हमलाको सफलतापूर्वक प्रतिरोध गर्‍यो, र ११ मे, १९४१मा हिटलरले [[ब्रिटेनको युद्ध|ब्रिटेनको बमबारी अभियान]]को समाप्त गर्‍यो।<ref>{{cite web|title=The London Blitz, 1940|url=http://www.eyewitnesstohistory.com/blitz.htm|work=Eyewitness to History|year=2001| accessdate=2008-03-11}}</ref>

एशिया मा, दुईटै पक्षहरू द्धारा धेरै हमलहरूलाई बावजूद, १९४० सम्म चीन र जापानको बीचको युद्दमा गतिरोद्ग उत्पन्न भयो।उस वर्षको अगस्ट मा, [[चीनको कम्युनिस्ट पार्टी|चीनी कम्युनिस्टहरू]]ले [[सौ रेजिमेंटहरूको आक्रामक|सेंट्रल चीनमा एक आक्रमण]] शुरू गर्‍यो; प्रतिशोध मा, जापानले कम्युनिस्टहरूलाई लागि मानव र भौतिक संसाधनहरूको कम गर्नलाई लागि अधिकृत क्षेत्रहरूमा कठोर उपायहरू([[तीन Alls नीति|थ्री औल्सको नीति]])को संस्थापित गर्‍यो।<ref>जोस, एंथोनी जेम्स.</ref> [[नया चौथो सेना घटना|जनवरी १९४१मा चीनी कम्युनिस्ट र राष्ट्रवादी तागतहरूको बीच निरंतर चल रहयोतनाव सशस्त्र झगडहरूमा तब्दील भयो]], परिणामस्वरूप प्रभावी रूपले उनको आपसी सहयोग समाप्त भयो।<ref>फायरबेंक, जन किंग.</ref>

यूरोप र एशियाको तुलनात्मक स्थिर स्थितिको साथ, जर्मनी, जापान र सोभियत संघले तैयारियां शुरू कीं.सोभियत संघको जर्मनीको साथ बढ्दो तनावको साथ, र दक्षिण पूर्व एशियामा संसाधन समृद्ध यूरोपीय अधिकृत क्षेत्रहरूमा कब्जे द्धारा यूरोपीय युद्धले लाभ उठानेको जापानको योजनाको साथ, अप्रिल, १९४१ मा दुईटै शक्तिहरूले [[सोभियत-जापानी तटस्थता संधि|सोभियत-जापान तटस्थता करार]]मा हस्ताक्षर गरे.<ref>गार्वर, जन डब्ल्यू</ref> यसको विपरीत, जर्मन, सोभियत सीमामा सेनाहरू एकत्रित करते भए, सोभियत संघमा एक हमलाको लागि तैयारी गरिहेका थिए।<ref name="विंगबर्ग, गेरहेर्ड एल">विंगबर्ग, गेरहेर्ड एल.</ref>

=== युद्ध विश्वब्यापी हुन जान्छ ===
[[चित्र:Ger Inf Russia 1941 HDSN9902655.JPEG|thumb|सोभियत संघको आक्रमणमा जर्मन सैनिक, १९४१]]
२२ जून, १९४१ मा जर्मनीले अन्य यूरोपियन धुरी राष्ट्र सदस्यहरू र फिनल्याण्डको साथ मिलएर, [[अपरेशन बर्बरोस्सा|अपरेशन बार्बोसा]]को तहत सोभियत संघमा आक्रमण गर्‍यो। यस अकस्मात् चढाई <ref>{{Cite journal|last=Sella|first=Amnon|date=July 1978|title="Barbarossa": Surprise Attack and Communication|journal=Journal of Contemporary History|volume=13|issue=3|pages=555–83|ref=harv|doi=10.1177/002200947801300308}}</ref> को प्राथमिक लक्ष्य [[बाल्टिक क्षेत्र]], [[मास्को|मस्को]] र [[यूक्रेन|युक्रेन]] थिए। जबकि कैस्पियन र श्वेत सागरको जोडन वाला ए-ए रेखाको निकट यस १९४१ को अभियानको समाप्त गर्न यसको अन्तिम लक्ष्य थियो।हिटलरको उद्देश्य थिए सोभियत संघको एक सैन्य शक्तिलाई रूपमा समाप्त गर्न, [[साम्यवाद]]को विनाश, स्थानीय मानिसहरूसंग बाट खोसिएका सथानको निर्माण गर्न र जर्मनीलाई बचेका शत्रुहरूको विनाश गर्नको लागि सामरिक संसाधनहरूको उपलब्धताको प्रति आश्वस्त हुन थियो। हुनत युद्ध भन्दा पहिले [[लाल सेना]] रणनैतिक [[जवाबी हमला]]को तैयारी गरेररही थियो सिंथिया ए रबर्ट्स.</ref> ''बार्बोसा'' ले [[स्ताव्का|सोभियतको सर्वोच्च कमान]]को [[सामरिक रक्षा|रणनैतिक सुरक्षा]] अपनानको लागि मजबूर गर्‍यो। गर्मिहरूको समयमा, धुरी राष्ट्रहरूले सोभियत क्षेत्रहरूमा महत्त्वपूर्ण सफलताहरू अर्जित कीं, वस्तुहरू र मानिसहरूलाई भारी क्षति पहुंचाई.हुनत, अगस्टको मध्य सम्म, जर्मन [[ओबेर्कोम्मंदो देश हीरेस|सेना हाई कमान]]ले क्षतिग्रस्त सेना समूह केंद्रलाई [[स्मोलेंस्क युद्ध (1941)|आक्रमणलाई स्थगित]] गराउनको फैसला गर्‍यो, र [[दोस्रो कवचवाला समूह|द्धितीय पान्जेर समूह]]को सेन्ट्रल युक्रेन र लेनिनग्राडको तर्फ बढ रही सेनालाई मजबूती प्रदान गर्नलाई लागि उनको तर्फ मोड दिए र यसमा अत्यन्त सफल रहे, परिणामतः चार सोभियत सेनाहरूको घेरेर सखाप गरिसकेको थियो। [[चित्र:Kyiv-Prorizna 1941.jpg|thumb|left|ख्रेश्चात्य्क , कीभको मुख्य सडक, जर्मन बमबारी पछि.]]

धुरी राष्ट्र लिनहरूको तीन चौथाई भागको सेंट्रल भूमध्य र फ्रान्सबाट हटाउएर [[पूर्वी फ्रंट (दोस्रो विश्वयुद्ध)|पूर्वी मोर्चे]]<ref name="D. Glantz. Soviet-German War">[[डेविड एम. ग्लान्त्ज|David M. Glantz]]</ref> मा पठानको फैसले<ref name="ReferenceA">''''</ref>,ले ब्रिटेनलाई आफ्नो ग्रैंड रणनीतिमा पुनर्विचार गरे पछि बाध्य गर्‍यो। ब्रायन पी. फारेल.</ref> जुलाई मा, ब्रिटेन र सोभियत संघले [[आंग्ल-सोभियत करार|जर्मनीलाई खिलाफ एक सैन्य गठबंधन]]को गठन गरे प्रावदा, एलेक्स; डंकन, पेटर जे. एस</ref> र कुनै नै समयको पछि संयुक्त रूपबाट [[फारसी करिडोर|फारसी गलियारे]] र ईरानको तेल क्षेत्रहरूलाई सुरक्षित गर्नलाई लागि [[ईरानमा आंग्ल-सोभियत आक्रमण|ईरानमा हमला गर्‍यो]]. हेपतुल्ला, नज्मा.</ref> अगस्ट मा, यूनाइटेड किंगडम र संयुक्त राज्य अमेरिकाले संयुक्त रूपबाट [[अटलांटिक चार्टर|अटलांटिक घोषणापत्र]] जारी गर्‍यो।<ref name="AdvenBrit223">लुयस, विलियम रोजर.</ref> नोभेम्बर मा, राष्ट्रमंडल बलहरूले एक जवाबी हमला गर्‍यो, [[अपरेशन जेहादी|अपरेशन क्रूसेडर]], उत्तरी अफ्रीका मा, र जर्मनी र इटली द्धारा जीतियो सबै हिस्सहरूलाई फिर्ता छुडा लिए। गेनन, जेम्स.</ref>

जापानले पछिल्लो वर्ष [[फ्रान्स हिन्दचीनमा आक्रमण|दक्षिणी इंडोचायनामा सैन्य कब्जा गरेको थियो]], यसको एक कारण आपूर्ति मार्गहरूलाई अवरुद्ध गरएर चीनमा दबाव बढाना थियो, र यसैले पनि ताकि पश्चिमी शक्तिहरूबाट युद्धलाई स्थितिमा जापानी सेनाहरूलाई राम्रो स्थितिमा राखयोजा सके.जापान, यूरोपमा जर्मनीलाई सफलतालाई फाइदा उठानेको आषा से, [[डच ईस्ट इंडीज]]को तेलको एक स्थिर आपूर्ति सहित धेरै मांगें राखिन्छ;हुनत यिनीहरू प्रयास जून १९४१ मा विफल भए।<ref name="ReferenceA"/> अमेरिका, ब्रिटेन र अन्य पश्चिमी सरकारहरूले जापानको इन्दोचाइनामा कब्जेको विरोध जापानी परिसम्पत्तिहरूमा रोकको साथ गर्‍यो। जबकि अमेरिकाले (जोको जापानको तेलको ८०% आपूर्ति गर्दथ्यो) इर्विने एह. अन्देरसों , जर</ref>. ले उसपर पूर्ण तेल निषेध थोप गरेरयसको जवाब दिए। नर्थरप, सिंथिया क्लार्क.</ref> चीनको विरुद्ध आफ्नो अभियानको र एशियामा आफ्नो महत्वाकांक्षाको छोड दिन, या फेरि जस प्राकृतिक संसाधनहरूको उनलाई आवश्यक थियो उनपर बल पूर्वक कब्जा गर्न- मूलतः जापानको यिनी दुवै हरूमा कुनै एकको चुनाव गर्नलाई लागि बाध्य हुनु पडा; जापानी सेना पहिले वालालाई एक विकल्पको तरिकामा हैन मानती थियो, र धेरै अधिकारी त्यसमा थोपे गए तेल घाटबंधीको एक अघोषित युद्धलाई जस्तै/तरिका मानउथे. लाइटबडी, ब्रेडली.</ref> सेंट्रल प्रशांत सम्म विस्तृत एक ठूलो सुरक्षात्मक परिधि बनाउनको लागि, जापानी [[इम्पीरियल जनरल मुख्यालय]]ले एशियामा यूरोपीय कोलोनिहरूमा जोड संग कब्जा गराउनको रणनीति बनाएं; यस प्रकार जापानी दक्षिण पूर्व एशियाको संसाधनहरूको दोहन गर्नलाई लागि स्वतन्त्र रहते, जबकि घटी भयो शक्ति वाला मित्र राष्ट्रहरूलाई एक सुरक्षात्मक लडाईको द्धारा थका दिए जाता. परिधिको सुरक्षा प्रदान गर्दा खेरी अमेरिकी हस्तक्षेपको रोकउनको लागि, शुरुवातबाट नै [[संयुक्त राज्य अमेरिका प्रशांत बेडे|संयुक्त राज्यलाई पैसिफिक बेडे]]को बेअसर गराउनको योजना बनाए गयी. मर्गन, पेट्रिक एम</ref>

अकटोबर सम्म, जब धुरी राष्ट्रलाई युक्रेन र बाल्टिक क्षेत्रहरूको लक्ष्यहरूलाई पूर्ति हो चुकी थियो, केवल [[लेलिनगार्डको घेराबंदी|लेनिनग्राद]] गेराल्ड आर. क्लेंफेल्ड.</ref> र [[घेराको सेवास्टपल (1941-1942)|सेवास्तोपोल]]की लडाई नै जारी थियो  शुकमान, हेरोल्ड.</ref> , [[मस्कोको युद्द|मस्कोको बिरुद्धएक ठूलो आक्रमण]]को नवीकरण गर््यो. दुइ महिनाको भीषण लडाई पछि, जर्मन सेना मस्कोको लगभग बाहिरी उपनगर सम्म पहुँच गयी, तर वहामा थकी भयो सेनाहरू डी. ग्लान्त्जको अनुसार</ref> को आफ्नो आक्रमण निलंबित गर्नलाई लागि मजबूर हुनु पडा. क्लाऊस रीनहार्त, कार्ल बी कीनन.</ref> प्रभावशाली प्रादेशिक बढतको बावजूद, धुरिय अभियान आफ्नो मुख्य उद्देश्यहरूलाई हासिल गराउनमा असफल रहे: दुइ प्रमुख सहर सोभियतको नै नजीकै रहे, सोभियतको [[सैन्य क्षमता|विरोधको क्षमता]] खतम भएन, र सोभियत संघ आफ्नो सैन्य क्षमताको एक महत्वपूर्ण हिस्साको बनाए रख सका. ''यूरोपमा दोस्रो विश्वयुद्धलाई [[बमवर्षा|तूफानी हमला]]को [[चरण (लडाकू)|चरण]]को समापन भएको थियो। '' '' ए. एस. मिल्वार्द.</ref>[[चित्र:Japanese troops mopping up in Kuala Lumpur.jpg|right|thumb|जापानी सैनिकहरू कुआलालंपुरबाट बढदै।]]'' 

डिसेम्बरको शुरुवात सम्म, ताजे जुटाए गए [[सैन्य आरक्षित बल|भंडारों]] लुइस रोतंदो</ref> ले सोभियतको धुरिय सेनाहरूको साथ संख्यात्मक समता प्राप्त गराउनमा मदद गरे।<ref name="D. Glantz. Soviet-German War" /> यसले, र साथ साथै यस [[रिचर्ड सोर्गे#युद्ध काल इंटेलीजेंस, सोर्ज रिंग द्धारा दी गयी.|खुफिया जानकारी]]ने कि सोभियतको पूर्वमा कम से कम यति सेना मौजूद छ जुनको जापानको [[क्वान्तुंग सेना]]के हमलाको रोकन सक्छ, रेमंड एल. गार्थोफ</ref> ले सोभियतको ५ डिसेम्बरको आफ्नो १००० किमी कि सीमामा एक [[पूर्वी फ्रंट (दोस्रो विश्वयुद्ध)|विशाल जवाबी हमला]] गराउन र जर्मन सेनालाई १००-२५० किमी पश्चिमको तर्फ पछि धकेलनेको अनुमति प्रदान गरे। वेल्च, डेविड</ref>

दो दिन बाद, ७ डिसेम्बरमा (८ डिसेम्बर, एशियाई समय क्षेत्रलाई अनुसार), जापानले ब्रिटिश, डच र अमेरिकी ठिकानहरूमा हमला गरे र लगभग साथ साथै द[[जापानी विस्तार (१९४१-१९४२)|क्षिण पूर्व एशिया र प्रशांत सेंट्रलको बिरुद्धपनि मोर्चा खोल दिए]]। यसमा शामिल थिए [[पर्ल हार्बरमा हमला|पर्ल हार्बरमा अमेरिकी बेडेमा हमला]] र [[मलायाको युद्द|थाईल्याण्ड र मलायामा उतरना.]]

यि हमलाहरूले संयुक्त राज्य अमेरिका, [[जापान (1941)मा युद्धलाई यूनाइटेड किंगडमको घोषणा|यूनाइटेड किंगडम]], अस्ट्रेलिया, अन्य पश्चिमी सहयोगिहरू र चीन (जोको पहिले देखि नै [[द्धितीय चीन जापानी युद्ध|द्धितीय चीन-जापान युद्ध]]लड रहयोथा)को जापानमा औपचारिक रूपबाट युद्धलाई घोषणा गर्नलाई लागि उकसाए। जर्मनी र त्रिपक्षीय सन्धिको अन्य सदस्यहरूले संयुक्त राज्य अमेरिकामा हमलाको घोषणाको द्धारा प्रतिक्रिया व्यक्त गरे। जनवरी मा, संयुक्त राज्य अमेरिका, यूनाइटेड किंगडम, सोभियत संघ, चीन र बाईस सानो अथवा निर्वासित सरकारहरूले [[संयुक्त राष्ट्र द्धारा घोषणा|संयुक्त राष्ट्र द्धारा घोषणा जारी]]को जसले [[अटलांटिक चार्टर]]की पुष्टि गरेरदी. मिन्ग्स्त, करेन ए; कार्नस, मार्गरेट पी.</ref> सोभियत संघले घोषणा पत्रको पालन हैन गर्‍यो, जापानको साथ एक तटस्थता समझौतेको बनाए राख्यो डुन , डेनिस जे.</ref> एर्नेस्ट माको अनुसार (</ref> र आफुको स्वनिर्धारणको सिद्धान्तबाट मुक्त गर्‍यो।<ref name="AdvenBrit223" />[[चित्र:IWM-E-6724-Crusader-19411126.jpg|thumb|left|px225British जेहादी टैंकको उत्तरी अफ्रीका अभियानको समयमा स्थानलाई लागि अगाडी बढ.]]

यस बीच, अप्रिल १९४२ को अन्तसम्ममा, जापानले लगभग पुरै जस्तै [[बर्मामा जापानी कब्जा|बर्मा]], [[फिलीपींसको युद्द (१९४१-१९४२)|फिलीपींस]], [[मलायाको युद्द|मलाया]], डच ईस्ट इंडीज, [[सिंगापुरको युद्द|सिंगापुर]], क्लेम, जूली</ref> र [[Rabaul|राबौल]]को एक महत्त्वपूर्ण ठिकानहरूमा कब्जा गर्‍यो थियो, यस समयमा उनले मित्र देशहरूको सेनाहरूलाई गंभीर नोकसान पहुँचाया र ठूलो संख्यामा बंदी बनाए. जापानी सेनाहरूले [[वाल्स र रिपल्सको राजालाई डूबना|दक्षिण चीन सागर]], [[जावा सागरको युद्द|जावा सागर]] र [[हिंद महासागर छापे|हिंद महासागर]]मा पनि नौसेना जीत हासिलको हिल जे. आर.; राम्फ्त, ब्रायन</ref> र मित्र राष्ट्रहरूको [[डार्विन]], [[(अस्ट्रेलिया)|अस्ट्रेलिया]] स्थित [[डार्विनमा हमला (फेब्रुअरी १९४२)|नौसेना बेसमा बमबारी गरे।]]जापानको बिरुद्धमित्र राष्ट्रहरूको एकमात्र सफलता जनवरी, १९४२को शुरुवातमा आए [[चांग्शा युद्द (१९४२)|चान्ग्शूको विजय]] थियो।<ref name="ChinaBitter158"/> तैयारी रहित विरोधिहरूको माथि मिली यिनी आसन विजयहरूबाट जापानको आत्म विश्वास कुनै ज्यादाको बढ्यो, साथ साथै संसाधनहरूको मामलामा पनि तनाव आ्यो.{{Fact|date=May 2009}}

जर्मनीले पनि पहलको बनाए रखा. अमेरिकी नौसेनालाई संदिग्ध फैसलाहरुबाट फाइदा लेते भए, [[कृएग्स्मारिने|जर्मन नौसेना]]ले अमेरिकी अटलांटिक तटमा [[दोस्रो राम्रो समय|महत्वपूर्ण संसाधनहरूलाई नष्ट गर्‍यो।]] गूच, जन.</ref> भारी क्षतिको बावजूद, यूरोपीय धुरी राष्ट्रलाई सदस्यहरूले सेंट्रल र दक्षिणी रूसमा सोभियतको एक विशाल हमलाको रोक दिए, र पछिल्लो वर्षहरूको समयमा प्राप्त भए सबै प्रादेशिक लाभहरूलाई बचाए राखउनमा सफल रहे.<ref name="D. Glantz. Soviet-German War" /> उत्तरी अफ्रीका मा, जर्मनीले जनवरीमा एक आक्रमण शुरू गर्‍यो, र फरबरीको शुरुवात सम्म ब्रिटिशहरूलाई गजाला रेखाको अड्डों सम्म पछि खदेड दिए, मोलिनरी अन्द्रेआ</ref>. यसको पछि युद्धमा एक अस्थायी विराम आयो जसको उपयोग जर्मनीले आगामी हमलहरूलाई तैयारीको लागि गर्‍यो। मित्चम, शमूएल डब्ल्यू; मित्चम, शमूएल डब्ल्यू जूनियर.</ref>

=== धुरी राष्ट्रको गति रोकियो ===
[[चित्र:SBDs and Mikuma.jpg|right|thumb|मिडवेको युद्धमा अमेरिकी गोता बम.]]

मईको शुरू मा, जापानले [[द्विधा गतिवाला हमला]]को माध्यमले [[अपरेशन मो|पोर्ट मोरेस्बीमा कब्जा]] गर्नलाई लागि आपरेशन शुरू गरे र यस प्रकार संयुक्त राज्य अमेरिका र अस्ट्रेलियाको बीच सञ्चारको रेखा काट दी. तथापि, मित्र राष्ट्रहरूले [[कोरल सागरको लडाई|जापानी नौसैनिक बलहरूलाई रोकयो र फिर्ता भेज दिए,]] यस प्रकार आक्रमणलाई रोक दिइएको. मेडोक्स, रबर्ट जेम्स.</ref> जापानको अगली योजना, [[टोक्योको हमला|टोक्योमा पूर्वको बमबारी]] द्धारा प्रेरित, [[मिडवे एटोल]]को जफत गराउन र अमेरिकाको वाहकहरूलाई फंसयोकर नष्ट गराउनको थी; भटकानहरूको लागि, जापानले [[एल्यूशन द्धीप अभियान|ऐल्यूशियन द्धीपमा कब्जा]] गर्नलाई लागि पनि सेनाहरूलाई पठाइयो. सलेक्कर, जीन एरिक.</ref> जापानले जूनको शुरुवातमा आफ्नो ओप्रेशंसको क्रियान्वित गरे तर अमेरिकी, [[जापानी नौसैनिक कोड|जापानी नौसेनालाई कूटों]]को मईको अन्त सम्म तोड चुकनेको कारण, पुरै जस्तो/तरिकाबाट उनको योजनाहरू र बल व्यवस्थाहरूबाट परिचित थिए र [[शाही जापानी नौसेना]]मा एक [[मिडवेको लडाई|निर्णायक जीत पान]]को लागि यस ज्ञानको प्रयोग गर्‍यो। रोप, थिओडोर.</ref> मिडवेको लडाईको परिणामले आक्रामक कारवाईको लागि उनको क्षमताको धेरै कम गर्‍यो, यसैले जापानले [[:: en: पापु आउनएर राज्य क्षेत्र|पापु आउनएर क्षेत्र]]में [[कोकोडा ट्रैक अभियान|थलचर अभियान]] द्धारा [[पोर्ट मोरेस्बी]]मा कब्जा गर्नलाई लागि एक विलम्बित प्रयासमा ध्यान केंद्रित गर्नलाई चुना.<ref name="विंगबर्ग, गेरहेर्ड एल"/> अमेरिकिहरूले दक्षिणमा [[सोलोमन द्वीप|सोलोमन द्वीपसमूह]]मा जापानी गतिविधिहरूको खिलाफ, मुख्य रूपबाट [[गुआडलकैनाल]], [[रबौल]], जुन कि दक्षिण पूर्व एशियामा जापानको मुख्य आधार है,मा कब्जेको पहिले कदमको रूप मा, जवाबी हमलाको योजना बनाए. गिल्बर्ट, एड्रियन.</ref> दुवै योजनाहरू जुलाईमा शुरू भयो, तर सेप्टेम्बरको मध्य सम्म, [[गुआडलकैनाल अभियान|गुआडलकैनालको लागि लडाई]] जापानीहरूलाई लागि प्राथमिकता बन्यो, र न्यू गिनीमा सैनिकहरूलाई आदेश दिइएकोको उनी मोरेस्बी पोर्ट क्षेत्रबाट हटकर [[औरो प्रांत|द्धीपलाई उत्तरी भाग]]मा चले जाएँ, जहाँमा उनको सामना [[बुना-गुनाको युद्ध|ब्यूना-गोनाको जंग]]में अस्ट्रेलिया र अमेरिकाको फौजसंग भयो। स्वेन, ब्रुस.</ref> [[गुआडलकैनाल अभियान|गुआडलकैनाल]] चाँडै नै संघर्षणको लडाईमा सैनिकहरू र जहाजहरूलाई भारी प्रतिबद्धताहरूको साथ दुवै पक्षहरूलाई लागि एक केन्द्र बिन्दु बन्यो । 1943 को प्रारम्भ सम्म, जापानी द्धीपमा हार गए र उनले आफ्नो [[अपरेशन के|सैनिकहरूलाई फिर्ता बुला लिए।]] हाने, मिकिसो.</ref>

बर्मा मा, राष्ट्रमंडल बलहरूले दुइ आपरेशन शुरू किये. प्रथम, १९४२ को अन्तमा [[सबै ले/सँग/भन्दा पहिलो आराकान आक्रामक|अराकन क्षेत्रमा एक आक्रामक]] अनर्थकारी भयो, यसको कारण मध्ये १९४३ सम्म फिर्ता भारत आउनलाई लागि मजबूर हुनु पर्‍यो। डा. मार्सटोन, डैनियल.</ref> दोस्रो फेब्रुअरीमा जापानी फ्रंट-लाईनहरूलाई पछि [[अपरेशन लोंग्क्लोथ|अनियमित बलहरूको प्रविष्टि]] थियो जस ले/सँग/भन्दा अप्रिललाई अन्त सम्म संदिग्ध परिणाम हासिल भए. ब्रेले, मार्टिन.</ref>[[चित्र:Soviet soldiers moving at Stalingrad2.jpg|left|thumb|स्टेलिनग्रादको लडाईमा सोभियत सैनिक.]]

जर्मनीलाई [[पूर्वी फ्रंट (दोस्रो विश्वयुद्ध)|पूर्वी मोर्चे]]मा, [[खार्कोवको दोस्रो युद्ध|खार्कोव]]मा तथा [[कर्च पेनिनसुलाको युद्ध|केर्च प्रायद्धीप]]में मित्र राष्ट्रहरूले सोभियत आक्रमणकारियहरूलाई हराया <ref name="रीड, एंथोनी">रीड, एंथोनी.</ref> र फेरि जून, १९४२ मा, काकेशसको तेल क्षेत्रहरूलाई जफत गर्नलाई लागि, दक्षिणी रूस जूनको विरुद्ध उनको मुख्य [[प्रकरण ब्लू|ग्रीष्म आक्रमण]]को शुरू गर्‍यो।सोभियत संघले स्टेलिनग्राद मा, जुन बढती जर्मन सेनाहरूको बाटोहरूमा थियो,मा आफ्नो मोर्चा बनाउनको निश्चय गर्‍यो। नोभेम्बरको मध्य सम्म जर्मनले एक [[युद्ध शहरी|सानो लडाई]]मा [[स्टेलिनग्रादको लडाईमा सोभियत सैनिक.|लगभग स्टेलिनग्राडको हथिया लिया]] जब सोभियत संघले [[अपरेशन यूरेनस|स्टेलिनग्राडमा जर्मन बलहरूको घेराबंदी]] पछी, स्टेफेन .</ref> करनी शुरू करते भए, आफ्नो [[पूर्वी फ्रंट (दोस्रो विश्वयुद्ध)|दोस्रो शीतकालीन जवाबी-हमला]] र [[अपरेशन मंगल|मस्कोको निकट र्ज्हेव प्रमुख]]मा हमला शुरू गरे , यद्धपि उत्तरार्द्धको निराशाजनक असफलता मिली. ब्लैक, जेरेमी.</ref> फेब्रुअरीको शुरू सम्म, जर्मन सेनालाई भरी नुक्सान भएको थियो; स्टेलिनग्रादमा उनको सैनिकहरूलाई आत्म-समर्पण गर्नलाई लागि मजबूर गरेरदिइएको र गर्मिहरूको आक्रमण भन्दा पहिलेउनको अग्रिम मोर्चेको उनिलाई स्थानबाट पछि धकेल दिइएको. मध्य फेब्रुअरी मा, सोभियत संघको दबावको कम होने पछि, जर्मनोंले [[खार्कोवको तेस्रो युद्ध|खार्कोवमा एक र हमला]] गर्‍यो, रूसको [[कुर्स्क]] सहरलाई आसपास आफ्नो अग्रिम मोर्चेमा एक [[सलिएंट्स , पुनः प्रवेशकों र जेब|सेलिएंट]]का निर्माण गर्‍यो। शकमेन हेरल्ड.</ref>

पश्चिम मा, यस कुराको चिंताको जापानी विची अधिकृत [[मेडागास्कर]]को अड्डहरूको उपयोग गरेरसकते छन्/हुन्, कारण बनी ब्रिटेनलाई मे 1942 को शुरुवातमा [[मेडागास्गर गरे लडाई|द्वीपमा आक्रमण]] गरे। पेक्सटोन, रबर्ट ओ.</ref> यिनीहरू सफलता जल्दी नै हावा भयो जब धुरी राष्ट्रहरूले [[गजालाको युद्ध|लीबियामा आक्रमण]] गरे र मित्र राष्ट्रहरूलाई मिस्त्र सम्म तब सम्म पछि धकेलि रहे जबतक धुरीय शक्तिहरूलाई एल [[एल अलामेंको पहिलो लडाई|अलामीनमा रोक हैन दिइएको]]. रिक, नर्मन</ref> महाद्धीप मा, रणनैतिक ठिकानहरूमा मित्र राष्ट्रहरूको [[कमांडो]]को छपे, जसको समापन विनाशकारी [[दीएप छापे|दीएप छापों]] पेंरोसे ,जेन</ref> .बाट भयो, यसले एकदम राम्रो तैयारी, उपकरणहरू र परिचालन सुरक्षालाई बिना नै महाद्वीपीय यूरोपमा आक्रमण गराउनको पश्चिमी सहयोगिहरूको असमर्थताको प्रदर्शन गर्‍यो। रबिन नैललेण्ड्स.</ref> अगस्ट मा, मित्र राष्ट्र [[आलम एल हाफाको युद्ध|एल अलामीनको बिरुद्धदोस्रो हमला]]को रोकउनमा सफल रहे र , अधिक मूल्य मा, घिरे भए [[अपरेशन पेडस्टल|माल्टाको लागि अति आवश्यक आपूर्तिको पुर्यानमा कामयाब रहे.]] थमस, डेविड आर्थर.</ref> कुनै महीनाहरूको पछि धुरीय सेनाहरूलाई बाहिर करते भए, र लीबियाको पार पश्चिममा प्रवेशको शुरुवात करते भए, मित्र राष्ट्रहरूले [[एल अलामेंको दोस्रो युद्ध|आफ्नो बलमा नै मिस्रमा एक हमलाको शुरुवात की]]. थमस, नाइजेल.</ref> यसको कुनै नै अबेर पछि [[अपरेशन मशाल|फ्रान्सीसी उत्तरी अफ्रीकामा आंग्ल-अमेरिकी आक्रमण भयो]], जसको परिणामस्वरूप यिनीहरू क्षेत्र मित्र राष्ट्रहरूको साथ शामिल भए.<ref name="AWP38">रस, स्टीवन टी.</ref> फ्रेंच उपनिवेशको पला बदलनेको प्रतिक्रियामा हिटलरले [[प्रकरण एंटोन|विची फ्रान्सको अधिग्रहण]]<ref name="AWP38">का आदेश दे दिए; हुनत विची बलहरूले युद्धविरामको यस अतिक्रमणको विरोध हैन गर्‍यो, उनी [[टूलनमा फ्रान्सीसी बेडेमा छिद्र गरेरडुबोया|आफ्नो बेडेको जोडसंग भगाएर]]जर्मन कपाल द्धारा उनको कब्जेको रोकउनमा कामयाब रहे.</ref> बोनर, किरा; बोनर, कैरोलीन.</ref> अफ्रीकामा दबावमा आए धुरीय सेनाहरूलाई [[टुनिशिया|ट्यूनिशिया]]मा भाग जान पर्‍यो, जसलाई मे 1943मा [[टुनिशिया अभियान|मित्र राष्ट्रहरू द्धारा जीत लियाइयो.]] कोलिअर, पल.</ref>

=== मित्र राष्ट्रहरूले गति लागि ===
[[चित्र:IND 004723.jpg|thumb|right|बेलायती सैनिकहरू इम्फालको लडाईमा मोर्टार फायरिंग गर्दै।]]

मुख्य भूमि एशिया मा, जापानले दुइ प्रमुख आक्रमणहरूको शुभारम्भ गर्‍यो।पहिलो, जसको शुरुवात मार्च १९४४ थियो, [[यू-गो अपरेशन|भारतको असममा ब्रिटिश ठिकानहरूलाई खिलाफ]] Lightbody , Bradley.</ref> थियो, यसले चाँडै नै [[इम्फालको युद्ध|इम्फाल]] र [[कोहिमाको लडाई|कोहिमा]]मा राष्ट्रमंडलको ठिकानहरूलाई जापानीहरूको अधिग्रहीत गर्‍यो; जीलर, थमस डब्ल्यू.</ref> हुनत मे सम्म, अन्य जापानी दलहरूलाई चीनी दलों, जसले १९४३ को अन्तमा उत्तरी बर्मामा आक्रमण गरेको थियो, द्धारा [[म्यित्क्यिना|मित्किना]]मा घेर लिया गएको थियो। क्रेवें , वेस्ली फ्रैंक; कैट , जेम्स ली</ref> र [[इची-गो अपरेशन|दोस्रो चीनमा थियो,]] जसको लक्ष्य थियो चीनको मुख्य सैन्य बलहरूलाई नष्ट गर्न, जापान अधिग्रहीत क्षेत्रहरूमा रेलवेको सुरक्षित गर्न, र मित्र राष्ट्रहरूको हवाई क्षेत्रहरूमा कब्जा गर्न. Hsiung, James Chieh; Levine, Steven I.</ref> जून सम्म जापानीहरूले [[हेनान]] प्रान्तमा विजय प्राप्त गर्‍यो थियो र [[हनन|हुनान]] प्रांतमा [[चांग्शाको लडाई (१९४४)|चांग्शाको खिलाफ एक नवीन हमला]]को शुरुवात गरेरदी थियो। काबलहरू, पार्क्स एम.</ref>

गुआडलकैनाल अभियानको पछि मित्र राष्ट्रहरूले जापानको बिरुद्धप्रशांतमा धेरै आपरेशनहरूलाई शुरूवात गर्‍यो। १९४३ मे मा, अमेरिकी सेनाहरूलाई [[अलयूतियन द्धीप अभियान#मित्र देशहरूको प्रतिक्रिया|अल्यूशियंस बाट जापानी बलहरूलाई समाप्त गराउन]]को लागि पठाइयो, थोम्प्सन, जोन हार्ड; रंडल, स्टीफेन जे.</ref> र यसको तुरुन्त पछि नै [[अपरेशन गाडीको पहिया|आसनजीकैलाई द्धीपहरूमा कब्जहरूलाई द्धारा राबौलको अलग थलग गर्नलाई लागि]], र [[गिलबर्ट र मार्शल द्धीप अभियान|मार्शल द्धीप समूहमा जापानी सेंट्रल प्रशांत परिधिको भंग गर्नलाई लागि]], प्रमुख सञ्चालन शुरू गरे.मार्च, १९४४को अन्तसम्म, मित्र राष्ट्रहरूले यिनी दुवै उद्देश्यहरूलाई पूरा गर्‍यो, र यसको अतिरिक्त [[कैरलाइन द्वीप|कैरोलीन द्धीप समूह]]मा [[अपरेशन ओला|एक अन्य प्रमुख जापानी आधारको क्रियाहीन गर्‍यो।]]अप्रिल मा, मित्र राष्ट्रहरूले [[पश्चिमी न्यू गिनी अभियान|पश्चिमी न्यू गिनीको फेरी पनि हासिल]] गर्नलाई लागि एक अपरेशनको शुरुवात गरे। रोटमेन, गर्डन एल.</ref>

भूमध्य मा, मित्र राष्ट्र लिनहरूले जुलाई १९४३ को शुरूमा [[सिसिलीको मित्र राष्ट्रहरू आक्रमण|सिसिलीमा एक आक्रमण]]को शुरुवात गरे।इतालवी माटोमा हमला, पछिल्लो विफलताहरूको साथ,को परिणाम स्वरूप मुसोलिनी उनी महिनाको अन्त सम्म बेदखल र गिरफ्तार हागया. ओ'रेइल्ली , चार्ल्स टी.</ref> [[इटली र मित्र राष्ट्रहरूको सशस्त्र सेनाहरूको बीच युद्धविराम|मित्र राष्ट्रहरूको साथ इटलीको युद्दविराम]] पछि, सेप्टेम्बरको शुरुवातमा भए [[इटलीको आजादी युद्द|इटलीको मुख्य भूमिमा मित्र राष्ट्रहरूले चाँडै नै आक्रमण गर्‍यो।]] म्कगोवें , टम.</ref> जब 8 सेप्टेम्बरको यो युद्दविराम सार्वजनिक भयो, जर्मनीले यसको प्रतिक्रिया मा, इटालियन सेनाहरूलाई शस्त्रहीन गर्‍यो, इटालियन क्षेत्रहरूको सैन्य नियन्त्रणमा कब्जा गर्‍यो, लैम्ब, रिचर्ड</ref> र रक्षात्मक लाइनहरूलाई एक श्रृंखलाको स्थापना गरे। हार्ट, स्टीफन, हार्ट, रसेल.</ref> 12 सेप्टेम्बर को, जर्मनको विशेष बलहरूले [[ग्रेन सासो छापा|मुसोलिनीको र अधिक रक्षा]]को जसले फेरि चाँडै नै [[इटालियन सामाजिक गणराज्य|जर्मन कब्जे वाला इटलीमा एक नयाँ ग्राहक राज्य]]को स्थापना गरे। ब्लिनखोर्न, मार्टिन.</ref> मित्र राष्ट्रहरूलाई मध्य नोभेम्बरमा [[शीतकालीन रेखा|मुख्य जर्मन रक्षात्मक पंक्ति]] सम्म पुगन भन्दा पहिलेधेरै ठाउँहरूमा लडाई लडनी पडी. रीड, एंथोनी, फिशर, डेविड.</ref> जनवरी 1944 मा, मित्र राष्ट्रहरूले [[मोन्टे केसीनहरूको युद्ध|मोंटे केसिनोको लाइनको बिरुद्धहमलहरूलाई श्रृंखला]] प्रारंभको र [[अपरेशन तख्ती|एनजीओमा उतर कर]] उनलाई घेरनेको प्रयास गर्‍यो।मईको अन्त सम्म यिनीहरू दुवै आक्रमण सफल भए र , धेरै जर्मन डिवीजनहरूलाई वापिस जानलाई अनुमतिको मूल्य मा, 4 जूनको [[रोम]]मा कब्जा गर्‍यो गया. हेविघर्स्ट , अल्फ्रेड एफ.</ref>

अटलांटिकमा जर्मन आपरेशन पनि प्रभावित भए. [[ब्लैक मे (१९४३)|मे १९४३]] सम्म, जर्मन पनडुब्बीको नोकसान यति अधिक थिए कि नौसेना अभियानको अस्थायी तरिकामा एक विराम दे दिइएको किन भनें मित्र राष्ट्रहरूको जवाबी-उपाय एकदम प्रभावित साबित हो रहे थिए।<ref name="रीड, एंथोनी"/>

सोभियत संघ मा, जर्मनोंले कुर्स्कको क्षेत्रमा एक ठूलो आक्रमणलाई लागि तैयारियां करते भए १९४३ को बसंत र गर्मिहरूलाई बिताया; सोभियत संघ यस जस्तै/तरिका गरे कार्रवाईको अपेक्षा गरेररहयोथा र उनले आफ्नो क्षेत्रलाई दृढ गराउनमा आफ्नो समय बिताया.<ref name="ग्लान्त्ज , डेविड एम">ग्लान्त्ज , डेविड एम.</ref> ४ जुलाई को, जर्मनोंले [[कर्शको युद्ध|आफ्नो हमलाको शुरुवात गर्‍यो,]] यद्धपि केवल एक हफ्ते एक हफ्ते पछि नै हिटलरले आपरेशन रद्द गर्‍यो। केर्शाव , इयान.</ref> फेरि सोभियत संघ एक विशाल जवाबी हमला गराउनमा सक्षम भयो र , जुलाई १९४४ सम्म, धुरीय बलहरूलाई सोभियत संघबाट ठूलो मात्रामा निष्कासित गरे र [[Tâर्गुल फ्रुमोसको लडाई|रोमानियामा आक्रमण]] गर्‍यो। चुबरोव, एलेक्जेंडर.</ref>

१९४३ नोभेम्बर मा, [[फ्रैंकलिन डी. रूजवेल्ट|फ्रेंकलिन डी. रूजवेल्ट]] र [[विंस्टन चर्चिल]][[काहिरा सम्मेलन|कैरो में]] [[च्यांग काइ -शेक|च्यांग काई शेक]]को साथ र फेरि [[तेहरान सम्मेलन|तेहरान में]] जोसेफ स्टालिनको साथ मिले। पहिले वाला सम्मेलन मा, जापानी क्षेत्र ल्याए युद्द पछिको फिर्ताीको निर्धारित गर््यो र पछि वाला सम्मलेन मा, यो तय गर्‍यो गयो कि १९४४ मा पश्चिमी सहयोगी यूरोपमा आक्रमण गर्नेछन् र सोभियत संघ जर्मनी ल्याए हारको तीन महिनाको भित्र जापानमा युद्धलाई घोषणा गर्नेछ। 

जनवरी १९४४ मा, [[लेनिनग्राद मोर्चा|सोभियत]]ले [[लेनिनग्राद ओब्लास्ट|लेनिनग्राद]] बाट  [[लेनिनगार्डको घेराबंदी#सोभियतको घेराबंदी बाट|जर्मन सेनाहरूलाई उखाड फेंका,]] यस प्रकार [[हताहतहरूलाई संख्याको अनुसार युद्धलाई सूची#कब्जा र शहरी लडाई|इतिहासलाई सबै ले/सँग/भन्दा लामो र घातक घेराबंदीको अन्त भयो।]]यसको [[लेनिनग्राद-नोवगोरोड सामरिक आक्रामक|बादको सोभियत आक्रमण]]को [[नार्वा युद्ध (1944) के|युद्ध पूर्व एस्टोनियाको सीमा]]मा [[सेना समूह उत्तर|जर्मन सेना समूह उत्तर]] द्धारा, [[नाजी जर्मनी द्धारा एस्टोनियाको कब्जा#जर्मन सैन्य इकाइयहरूमा एस्टोनिया १९४१- १९४४|एस्टोनिया]], जसलाई [[निर्वासनमा ऐस्तोनियन् सरकार#विफलता स्वतन्त्रता reestablish गर्नलाई लागि|राष्ट्रिय स्वतन्त्रता पुनः प्राप्त गराउन]]की आषा थियो,को मददबाट रोक दिइएको। यस ढिलाइलाई कारणबाट सोभियतको [[बाल्टिक सागर]] क्षेत्रमा होने वाला औपरेशंसमा प्रभाव पडा.<ref name="glantz">{{cite book|author=David M. Glantz|title=The Battle for Leningrad: 1941–1944|publisher=University Press of Kansas|location=Lawrence| year = 2002}}</ref>

=== मित्र राष्ट्रहरूको निकटता ===
[[चित्र:Approaching Omaha.jpg|thumb|right|नोर्मांडेमा मित्र राष्ट्रहरूको आक्रमण.]]

६ जून १९४४ मा ([[डी दिवस|D-दिवस]]को रूपमा जानिन्छ), पश्चिमी मित्र राष्ट्रहरू ले उ[[नोर्मांडेमा मित्र राष्ट्रहरूको आक्रमण.|त्तरी फ्रान्समा आक्रमण]]गर्‍यो र , इटलीबाट अनेकों सैन्य टुकडिहरूको पुनर्निर्धारण पछि, [[अपरेशन दिक|दक्षिणी फ्रान्स]]मा पनि आक्रमण गर्‍यो। यिनीहरूको अभियान सफल रह्यो, र फ्रान्समा [[फलैसे जेब|जर्मन सैन्य टुकडिहरू]]को हारको कारण बने। पेरिस २५ अगस्ट को[[पेरिसको आजादी|आजाद गरयो ल्याइयो]] र वर्षलाई उत्तरार्ध मा, पश्चिमी पश्चिमी यूरोपमा [[पैरिस देखी राइन सम्म मित्र राष्ट्रहरूको अग्रिम|जर्मन सेनाहरूको मित्र राष्ट्रहरू द्धारा पछि धकेला जाना]] जारी रहे. हौल्याण्डमा एक [[अपरेशन बजार गार्डन|हवाई हमला]]को अगुवाईमा उत्तरी जर्मनीमा चढाई गराउनको एक कोशिश भयो, हुनत यिनीहरू सफल भएनन् मित्र राष्ट्रहरूले पनि इटलीमा आफ्नो अग्रिमको जारी रखा, तब सम्म जब सम्मको उनको सामना वहां [[गथिक रेखा|जर्मनको अन्तिम प्रमुख सुरक्षा पंक्ति]] बाट भएन। 

जून २२ मा, सोभियत संघले बेलारूस ("[[अपरेशन बग्रेशन|आपरेशन बग्रेशन"]]के रूपमा जानिन्छ)मा एक रणनैतिक आक्रामक शुरू गरे जसको फलस्वरूप [[जर्मन सेना समूह केन्द्र]]को लगभग पूरा विनाश भयो। अपरेशन "द्धितीय विश्व युद्दमा सबै जर्मन सशस्त्र सेनाहरूको सबै ले/सँग/भन्दा नोकसानदेह हार थी" उनिलाई तुरुन्त नै पछि पश्चिमी यूक्रेन र पूर्वी पोल्याण्डबाट जर्मन सेनाहरूलाई [[ल्वोव -संदोमिएर्ज आक्रामक|एक र सोभियत रणनैतिक हमला]]ले मजबूर गर्‍यो। [[अर्मिया क्रजोवा|पोल्याण्डमा प्रतिरोधी शक्तिहरू]]को सोभियतको सफल अभियानबाट बल मिलयो र उनले [[अपरेशन टेम्पेस्ट|कई बगावतहरूलाई प्रारम्भ गर्‍यो]]. हुनत यिनीहरू मध्ये जुन सबै ले/सँग/भन्दा ठूलो थियो, [[वार्सजावा विद्रोह|वौर्सौ]] मा, साथ नै दक्षिणमा [[स्लोवाक राष्ट्रिय विद्रोह|स्लोवाक क्रांति]], उनिलाई सोभियतको समर्थन हैन प्राप्त थियो यसैले उनिलाई जर्मन सेनाहरू द्धारा दबा दिइएको रातो सेनालाई [[जस्सी -किशिनेव आक्रामक|पूर्वी रोमानियामा रणनैतिक आक्रमण]]ले [[सेना समूह दक्षिण यूक्रेन|वहां स्थित भारी जर्मन सेनाहरू]]को नष्ट गर्‍यो र [[राजा माइकलको सत्तापलट|रोमानिया र]] [[बल्गेरियन् तख्तापलट 1944|बल्गारिया में]]एक सफल तख्तापलटको नींव डाली, यसको पश्चात् यिनीहरू देश मित्र देशहरूको पालेमा आए. सेप्टेम्बर १९४४ मा, सोभियत [[लाल सेना|लाल सेनाहरू]] रोमानियामा बढीं र [[दोस्रो विश्वयुद्धलाई समयमा ग्रीसमा ध्रिय कब्जा|ग्रीस]], [[अल्बानिया नाजी जर्मनीलाई अंतर्गत|अल्बानिया]] र [[युगोस्लाव फ्रंट (दोस्रो विश्वयुद्ध)|युगोस्लाव फ्रंट]][[युगोस्लाव फ्रंट (दोस्रो विश्वयुद्ध के)|यूगोस्लाविया]]में जर्मन सेनालाई [[सेना समूह ई|ई]] र [[सेनालाई ग्रूप एफ|ऍफ]] समूहहरूलाई जोडसंग पछि हटनेमा मजबूर गर्‍यो ताकि उनिलाई अलग थलग पर्नबाट बचाया जा सके. यस समय सम्म, युगोस्लावियाको अधिकांश भूमिको नियन्त्रण [[युगोस्लाव पर्तिसंस|साम्यवादी नेतृत पार्तिजंस]] [[जोसिप बरोज टिटो|जोसिप ब्रोज टीटो]]को अधीनस्थ थियो र सुदूर दक्षिणमा जर्मन सेनाहरूलाई रोकउनमा प्रयासरत थियो। उत्तरी [[सर्बिया (1941-1944)|सर्बिया]] मा, [[बाल्कनमा युगोस्लाव फ्रंट (दोस्रो विश्वयुद्ध के)#मित्र आक्रामक|बल्गेरियन सेनाहरू]]को सीमित मददको सहायताबाट [[लाल सेना]]ले २० अकटोबरमा [[बेओग्राद आक्रामक|राजधानी सहर बेलग्रेडको एक संयुक्त अभियानमा स्वतन्त्रता दिलाउन]]को लागि साथिहरूलाई सहायता प्रदान गरे। कुनै दिनहरू बाद, सोभियतले [[अपरेशन पंजर्फौस्त|जर्मन अधिकृत]] हंगेरीको विरुद्ध एक [[बुडापेस्ट आक्रामक|भारी हमला]] गरे जुनको फेब्रुअरी १९४५मा [[बुडापेस्टको लडाई|बुडापेस्टको धराशायी]]नभए सम्म जारी रहे। 

बालकन्समा शानदार सोभियत सफलताहरूको विपरीत, [[करेलिअ इस्थमुस|कारेलियन इस्थमुस]]मा [[व्य्बोर्ग -पेत्रोजवोद्स्क आक्रामक|सोभियत आक्रमण]] के [[जारी युद्ध|फिनिश द्धारा सख्त प्रतिरोध]]ले सोभियतको फिनल्याण्डमा कब्जा गराउनबाट रोक दिए, परिणाम स्वरूप अपेक्षाकृत हलकी शर्तहरूमा नै [[मास्को युद्धविराम|सोभियत-फिनिश युद्धविराम]]मा हस्ताक्षर भयो। <ref name="newton">{{cite book|author=Steven H. Newton|title=Retreat from Leningrad : Army Group North, 1944/1945|publisher=Schiffer Books|location=Atglen, Philadelphia|year=1995}}</ref> र फिनल्याण्ड [[लप्ल्याण्ड युद्ध|मित्र देशहरूको पालेमा पुग्यो.]]

जुलाईको शुरुवात सम्म, दक्षिण पूर्व एशियामा राष्ट्रमंडल बलहरूले असममा जापानी घेराबंदीको फिर्ता धकेल दिए, जापानीहरूलाई [[चिन्द्विन नदी]] सम्म फिर्ता जान पर्‍यो जबकि चीनले म्यित्क्यिनामा कब्जा गर्‍यो। चीन मा, जापानले जूनको मध्य सम्म चांग्शामा र अगस्टको शुरुवात सम्म [[हेंगयांग]]मा पूर्ण रूपबाट कब्जा गरएर अधिक सफलता रजित गरे।  उनिलाई तुरुन्त बाद, उनले अगाडी गुआन्ग्जीको प्रान्तमा आक्रमण गर्‍यो, र नोभेम्बरको अन्त सम्म मा चीनी सेनाहरूको खिलाफ प्रमुख लडियां जीतीं र डिसेम्बरको मध्य सम्म चीन र हिन्दचीनमा आफ्नो बलहरूलाई सफलतापूर्वक जोडे।

प्रशांतमा अमेरिकी सेनाहरूले जापानी परिधिको पछि धकेलना जारी रखा. 1944 मा जूनको मध्य मा, उनले [[मारिआना र पलाऊ द्धीप अभियान|मारिआना र पलाऊ द्धीपहरूको खिलाफ आफ्नो आक्रमण]]शुरू गर्‍यो, र कुनै नै दिनहरूमा [[फिलीपीन सागरको लडाई|फिलीपीन सागर]]मा जापानी सेनाहरूको खिलाफ एक निर्णायक जीत हासिल गर्‍यो। यिनी पराजयहरूलाई परिणाम स्वरूप जापानी प्रधानमन्त्री [[हिदेकी तोजो|तोजो]]को इस्तीफा दिनयोपडा र जापानको गृह द्धीपहरूमा गहन र भारी बमबारी गर्नलाई लागि अमेरिकाको हवाई पट्टियाँ उपलब्ध भहरू . अकटोबरको अन्त मा, अमरीकी सेनाहरूले [[लेटेको लडाई|लेयेटको फिलिपिनो द्धीपमा चढाई की]]; यसको तुरुन्त बाद, मित्र देशहरूको नौसेना बलहरूले [[लेटे खाडीको लडाई|लेयेट खाडीको जंग,]] जुनको इतिहासलाई सबै ले/सँग/भन्दा ठूलो नौसैनिक जंग है,को समयमा एक र ठूलो सफलता हासिल गरे। कुक, क्रिस; बेवेस, डिक्कन.</ref>

=== धुरी राष्ट्रहरूको पतन, मित्र राष्ट्रहरूको विजय ===
[[चित्र:AmericanAndSovietAtElbe.jpg|right|thumb|अमेरिकी र सोभियत सैन्य दल एल्बे नदीको पूर्व मिलतें छन्/हुन्.]][[चित्र:Atomic cloud over Hiroshima.jpg|thumb|हिरोशिमामा परमाणु विस्फोट]]

१६ डिसेम्बर, १९४४ को जर्मन सेनाहरूले अर्देंनेसमा पश्चिमी सहयोगिहरूमा जवाबी हमला गर्‍यो। मित्र राष्ट्रहरूलाई हमलामा विजय पानमा छः हफ्ते लगे. सोभियत संघले हंगेरीबाट हमला गर्‍यो, जबकि जर्मनले ग्रीस र अल्बानियाको त्याग गर्‍यो र [[युगोस्लाव पर्तिसंस|पार्तिजन्स]]के द्धारा उनिलाई [[दोस्रो विश्वयुद्धलाई युगोस्लाव मोर्चा#पार्तिसन जनरल आक्रामक|दक्षिणी यूगोस्लावियाबाट बहार खदेड दिइएको.]] <ref name="विंगबर्ग, गेरहेर्ड एल">विंगबर्ग, गेरहेर्ड एल.</ref> इटली मा, पश्चिमी सहयोगी जर्मन रक्षात्मक पंक्तिको भेद हैन पाए। १९४५ जनवरी मध्य मा, सोभियत संघ पोल्याण्डमा हमला गर्‍यो, [[विस्ट्ला- ओडेर आक्रामक|विस्तुला बाट जर्मनीमा ओदर नदी सम्म खदेडा,]] र [[पूर्व प्रुस्सियन आक्रामक|पूर्व प्रुशियामा कब्जा]] गर्‍यो।<ref name="ग्लान्त्ज , डेविड एम"/>

४ फेब्रुअरी को, अमेरिका, ब्रिटेन र सोभियत नेता [[याल्टा सम्मेलन|याल्टामा मिले.]]वे युद्द पश्चात् जर्मन अधिग्रहणको लागि सहमत भए, सोल्स्तेन, एरिक</ref> र सोभियत संघ जापानको खिलाफ लडाईमा कब शामिल भनछ इसपर पनि सहमत भए. संयुक्त राज्य अमेरिकाको राज्य विभाग.</ref>

फेब्रुअरी मा, पश्चिमी सहयोगिहरूको सेनाहरूले जर्मनीमा प्रवेश गरे र [[राइन]] नदीको बंद गर्‍यो, जबकि सोभियत संघले [[पूर्व पोमेरेनियम आक्रामक|पोमेरेनिया]]र [[सिलेसियन आक्रमण|सिलेसियामा आक्रमण गर्‍यो]].मार्च मा, पश्चिमी मित्र राष्ट्रहरूले [[रूह्र पकेट|जर्मन सेनाहरूको एक ठूलो संख्याको घेरते भए]] [[राइन-रूह्र|रुह्र]]को [[अपरेशन लूट|उत्तरी]] र [[रेमागें|दक्षिणी]] राइनको पार गर्‍यो, जबकि सोभियत संघ [[भियना|भियना]]को र बढा. अप्रिललाई शुरूमा पश्चिमी सहयोगी अंततः [[इटलीमा बसंत १९४५मा आक्रमण|इटलीको र बढे]] र [[बर्लिनको लडाई|पश्चिमी जर्मनीलाई नष्ट गर्‍यो]], जबकि अप्रिललाई अन्तमा सोभियत सेनाहरू बर्लिनमा टूट पडीं; २५ अप्रिललाई [[एल्बे दिवस|दुईटै सेनाहरू एल्बा नदीमा मिलीं.]]

इस अवधिको समयमा नेतृत्वमा धेरै परिवर्तन भए। १२ अप्रिलमा, अमेरिकी [[फ्रैंकलिन डी. रूजवेल्ट|राष्ट्रपति रूजवेल्ट]]का देहांत भयो, उनको स्थानमा [[हैरी ट्रूमैन]] आये. २८ अप्रिललाई [[बेनिटो मुसोलिनी|मुसोलिनी]]को [[इटालियन प्रतिरोध आंदोलन|इतालवी पार्तीजंस]] द्धारा मार दिइएको O'Reilly, Charles T.</ref>  र दुइ दिनहरूको पछि [[एडल्फ हिटलरको मृत्यु|हिटलरले आत्महत्या गर्‍यो]], [[ग्रांड एडमिरल|ग्रैंड एडमिरल]] [[कार्ल दोनित्ज]] उनको स्थानमा आये. केर्शौ , इयान.</ref>

जर्मन सेनाहरू इटलीमा २९ अप्रिललाई र [[यूरोप दिवसमा विजय|पश्चिमी यूरोपमा ७ मे]]को आत्मसमर्पण गर्‍यो।<ref name="BritWarxiv">दोंनेल्ली , मार्क.</ref> हुनत, [[पूर्वी फ्रंट (दोस्रो विश्वयुद्ध)|पूर्वी क्षेत्र]]मा तब सम्म लडाई जारी रही जब सम्म जर्मनीले [[विजय दिवस (पूर्वी मोर्चे)|८मामा विशेष रूपसँग सोभियत संघ]]के अगाडी आत्म-समर्पण हैन गर्‍यो।[[प्राग आक्रामक|प्राग]] मा, जर्मनको अवशेषहरूको प्रतिरोध ११ मे सम्म जारी रहे.

प्रशांत थिएटर मा, अमेरिकन सेनाहरू १९४४को अन्तमा [[लेटेको लडाई|लेटेको समाप्त कर]], [[फिलिपिन्स अभियान (१९४४-४५)|फिलीपिंस]]तिर बढीं। वे जनवरी १९४५ मा [[लूजोनको लडाई|लुजोनमा र मार्च में]][[मिनडानोको लडाई|मिंदानाओ]]मा उतरे. केंट, क्रिस्टोफर.</ref> ब्रिटिश र चीनी सेनाहरूले अकटोबर बाट मार्च सम्म उत्तरी बर्मामा जापानीहरूलाई हराया, फेरि ब्रिटिश ३मा सम्म [[यांगोन|रंगून]] तिर बढ चले. द्रेया , एडवर्ड जे</ref> अमरीकी सेनाहरू पनि जापानको र बढीं, मार्च में[[इवो जिमाको लडाई|इवो जिमा]] र जूनमा [[ओकिनावाको युद्ध|ओकिनावा]]कोले लिए। जोवेत्त, फिलिप एस</ref> अमेरिकी बमोंले [[जापानमा हवाई हमला|जापानी सहरहरूलाई नष्ट गर्‍यो]] र अमेरिकी पनडुब्बियां जापानी आयोतको [[प्रशांत युद्धमा मित्र देशहरूको पनडुब्बिहरू|कट दिए।]]<ref name="results of german and american submarines">{{cite web|last=Poirier|first= Michel Thomas|title=Results of the German and American Submarine Campaigns of World War II|url=http://www.navy.mil/navydata/cno/n87/history/wwii-campaigns.html|publisher=U.S. Navy|date=1999-10-20|accessdate=2008-04-13}}</ref>

११ जुलाई को, मित्र राष्ट्रहरूको नेता [[पट्सडैम सम्मेलन|पोत्स्दम, जर्मनीमा मिले.]]उनिले जर्मनीलाई लिएर गरियो [[पट्सडैम करार|पहिलेको समझोतहरूलाई पुष्टि की]], Williams, Andrew J.</ref> र जापान द्धारा बिना शर्त समर्पणको मांगको दोहराया, विशेष रूपबाट यो कहते भए कि " जापानको लागि विकल्प छ त्वरित ओर पूर्ण रूपबाट  विनाश". मिसकेंबल, विल्सन डी.</ref> यस सम्मेलनको समयमा [[यूनाइटेड किंगडम साधारण चुनाउ, १९४५|यूनाइटेड किंगडमले आफ्नो साधारण चुनाव आयोजित गर्‍यो]] र [[क्लीमेंट अत्त्ली|क्लेमेंट एटली]] चर्चिलको ठाउँ प्रधानमन्त्री नियुक्त गरिएको(थियो). 

जब जापानले पोत्स्दम शर्तहरूलाई अस्वीकार गर्न जारी रखा, तब संयुक्त राज्य अमेरिकाले अगस्टको शुरूमा .जापानी सहरहरू [[हिरोशिमा]] र [[नागासाकी, नागासाकी|नागासाकी]]मा [[हिरोशिमा र नागासाकीमा परमाणु बम विस्फोट|परमाणु बम गिरा दिए]]दो बमको बीच, सोभियत संघले [[मंचुरियामा सोभियत आक्रमण|जापानी-अधिग्रहीत मंचूरियामा आक्रमण गर्‍यो]], जस्तोको यलतामा सहमति भएको थियो। १५ अगस्ट, १९४५ मा [[जापानको आत्मसमर्पण|जापानले आत्म-समर्पण गर्‍यो]] र युद्द समाप्त भयो।<ref name="BritWarxiv" />
=

== परिणाम ==
[[चित्र:Bundesarchiv Bild 183-14059-0018, Berlin, Oberbefehlshaber der vier Verbündeten.jpg|thumb|उच्चतम कमान्डर ५ जून, १९४५ मा बर्लिन मा: बर्नार्ड मांटगोमेरी, ड्वाइट डी. आएसेन होवर , गोर्गी हुकोव र जीन डे लात्तरे दी तस्सिग्नी]][[चित्र:Churchill waves to crowds.jpg|thumb|प्रधानमन्त्रीविंस्टन चर्चिल यूरोप दिवसको जीतमा लण्डनमा भीडलाई अभिवादन गर्दै]]
अंतरराष्ट्रिय शांति बनाए राखउनको प्रयासलाई लागि मित्र राष्ट्रहरूले [[संयुक्त राष्ट्र संघ|संयुक्त राष्ट्र]]को गठन गर्‍यो, जुन २४ अकटोबर, १९४५मा अधिकारिक तरिकामा अस्तित्वमा आयो. [http://www.un.org/aboutun/history.htm संयुक्त राष्ट्रलाई इतिहास]

हुनत यस ले/सँग/भन्दा बेपरवाह, पश्चिमी सहयोगिहरू र सोभियत संघको बीचको रिश्ते युद्दको खतम होने भन्दा पहिलेनै बिगडने शुरू भएका थिए, Kantowicz, Edward R. र दुवै शक्तिहरूले चाँडै नै उनको स्वयंको [[प्रभावी क्षेत्र|प्रभाव क्षेत्रहरू]]को स्थापित गर्‍यो।<ref name="ReferenceA"/> यूरोप मा, महाद्धीप अनिवार्य रूपबाट पश्चिमी र सोभियत क्षेत्रहरूको बीच तथाकथित [[फलाम परदा|लौह परदे]], जुनको [[मित्र राष्ट्रहरू-प्रशासित अस्ट्रिया|अधीनस्थ अस्ट्रिया]] र [[जर्मनीमा मित्र राष्ट्रहरूको कब्जे वाला क्षेत्र|मित्र राष्ट्रहरूको अधीनस्थ जर्मनी]] बाट भएर गुजरता थियो र उनिलाई विभाजित करता थियो,को द्धारा विभाजित थियो। एशिया मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाले [[जापानमा कब्जा]] गरे र [[प्रशांत द्धीप समूहको ट्रस्ट क्षेत्र|उनिलाई पश्चिमी प्रशांत क्षेत्रलाई पूर्व द्वीपहरूलाई व्यवस्थित गर्‍यो]] जबकि सोभियत संघले [[सखालिन]] र [[कुरील द्धीपहरू]]मा अधिकार गर्‍यो; पूर्व [[जापानी शासनको अधीन कोरिया|जापानी शासित कोरिया]]को [[कोरियाको विभाजन|विभाजित गरेरदिइएको र दुवै शक्तिहरूको बीच अधिकृत गरेरदिइएको]].संयुक्त राज्य अमेरिका र सोभियत संघको बीच तनाव जल्दी नै अमेरिका-नेतृत्व[[नाटो]] र सोभियत नेतृत्व वाला [[वार्सजावा संधि|वारस सन्धि]] सैन्य गठबंधनको गठनमा विकसित भयो र उनको बीचमा [[शीत युद्ध|शीत युद्द]]को प्रारम्भ भयो। लेफ्फ्लेर , मेल्विन पी, पेंटर, डेविड एस</ref>

विश्वको धेरै हिस्सों मा, दोस्रो विश्वयुद्धलाई समाप्त होनेको कुनै नै समयको भित्र संघर्ष पुनः शुरू भयो।चीन मा, राष्ट्रवादी र साम्यवादी तागतहरूले जल्दी नै उनको[[चीनी गृहयुद्ध|गृह युद्ध]]को बहाल गर्‍यो।साम्यवादी सेनाहरू अंततः विजयी रहीं र [[चीन गणराज्य जनवादी|चीनको जनवादी गणराज्य]]को मुख्य भूमिमा स्थापित गरे जबकि राष्ट्रवादी तागतहरूले [[ताइवान|ताईवान]]मा आफ्नो सत्ता जमाई. ग्रीस मा,[[ग्रीसको लोकतान्त्रिक सेना|साम्यवादी तागतहरू]]र एंग्लो अमेरिका समर्थित शाहीवादी तागतहरूको बिच [[यूनानी गृहयुद्ध|गृहयुद्ध छिड गया]], जसमा शाहीवादी तागतहरूको विजय भयो। यिनी मुठभेडहरूलाई समाप्तिको तुरुन्त बाद, [[कोरियाई युद्ध|कोरिया में]][[दक्षिण कोरिया|दक्षिणी कोरिया,]] जसलाई पश्चिमी शक्तिहरूको समर्थन थियो, तथा [[उत्तर कोरिया|उत्तरी कोरिया]], जसलाई सोभियत संघ र चीनको समर्थन थियो,को बीच युद्द छिड गया; मूलतः युद्धलाई अन्त एक गतिरोध र संघर्ष विरामको साथ भयो। 

युद्दको समाप्ति पछि, विभिन्न यूरोपीय औपनिवेशिक शक्तिहरूको नियन्त्रण वाला जगहहरूमा [[औपनिवेशीकरणको खात्मा|गैर उपनिवेशीकरण]]का एक तीव्र दौर आयो. यस्तो मुख्य रूपबाट विचारधारामा बदलाव, युद्दबाट भयो आर्थिक तंद्रा र स्वनिर्धारणको लागि स्थानीय मानिसहरूको बढती मांगको कारण भयो। अधिकतर हिस्सों मा, यिनीहरू हस्तांतरण अपेक्षाकृत शांतिपूर्ण ढंगबाट भए, यद्धपि अपवादको तरिकामा [[प्रथम इंडोचीन युद्ध|हिन्दचीन]], [[मदागास्कर विद्रोह|मेडागास्कर]], [[इंडोनेशियाई राष्ट्रिय क्रांति|इंडोनेशिया]] र [[अल्जीरियाको युद्ध|अल्जीरिया]] जस्तै देश उल्लेखनीय छन्/हुन्. कोन्तेह-मर्गन, अर्ल.</ref> अनेक क्षेत्रहरू मा, आमतौरमा जातीय या धार्मिक कारणहरू से, विभाजन, यूरोपियहरूलाई फिर्ताीको पछि भयो; यस्तो प्रमुख रूपबाट दे खा्यो [[फिलिस्तीनको ब्रिटिश मत|फिलिस्तीनको अधिदेश]] मा, [[1947 संयुक्त राष्ट्रलाई विभाजन योजना|जसको कारण]][[इजराइल]] र [[फिलीस्तीन|फिलिस्तीन]]को रचना भयो, र [[ब्रिटिश राज|भारत]] मा, [[स्वतन्त्रता र भारतको विभाजन|जसको कारण ले]][[भारतको डोमिनियन|भारतीय अधिकार क्षेत्र]] र [[पाकिस्तान डोमिनियन|पाकिस्तानी अधिकार क्षेत्र]]को उत्पत्ति भयो। 

युद्धलाई पछिमा आर्थिक सुधार विश्वको भिन्न भागहरूमा विविध भए, हुनत सामान्यतया यिनीहरू एकदम सकारात्मक थिए। यूरोप मा, [[पश्चिम जर्मनी]]ले [[विर्त्स्चाफ्त्स्वुंदर|चाडै पूर्ववर्ती स्थितिको पुनः प्राप्त कर]]लिया र १९५० को दशक सम्म आफ्नो युद्द पूर्व स्तर भन्दा दोगुना उत्पादन गर्न शुरू गर्‍यो। दोर्न्बुस्च , रुदिगेर ; नोलिंग , विल्हेम पी.; लायर्ड , रिचर्ड जी</ref> इटली लचर आर्थिक स्थितिमा युद्दबाट बाहिर आयो, Bull, Martin J.; Newell, James.</ref> तर 1950 को दशक सम्म, इटलीको अर्थव्यवस्थाको स्थिरता र उच्च विकास द्धारा चिह्नित गर््यो. बैल, मार्टिन जे; नेवेल , जेम्स.</ref> युद्धलाई पछि ब्रिटेनलाई आर्थिक हालत खस्ता थियो, , Dornbusch, Rudiger; Nölling, Wilhelm P.; Layard, Richard G.</ref> र आन वाला धेरै दशकहरू सम्म उनको अर्थ व्यवस्थामा गिरावट दर्जको गइरह्यो. एमादी-कोफीन, बार्बरा.</ref> फ्रान्स धेरै जल्दी संभल गया, र जोडसंग आर्थिक विकास र आधुनिकीकरणको मार्गमा प्रशस्त भयो।<ref name="हर्रोप , मार्टिन">हर्रोप , मार्टिन.</ref> सोभियत संघले पनि युद्धलाई तत्काल पछि उत्पादनमा जोडसंग वृद्धिको अनुभव गर्‍यो। स्मिथ, एलन.</ref> एशियामा जापानले [[जापानी युद्धहरूत्तर आर्थिक चमत्कार|अविश्वसनीय [छिटोको] सँग आर्थिक विकासको अनुभव गर्‍यो, र १९८० को दशक सम्म जापान विश्वको सबैभन्दा शक्तिशाली अर्थव्यवस्थाहरूमा एक बन्यो.<ref name="हर्रोप , मार्टिन"/> चीन, उनिलाई नागरिक युद्धलाई समापन पछि, अनिवार्य रूपबाट एक दिवालिया राष्ट्र नै थियो।<ref name="हार्पर, डामैन">हार्पर, डामैन.</ref> 1953 सम्म आर्थिक बहाली एकदम सफल लागिरहेको थियो किन भनें उत्पादन युद्द पूर्वको स्तरमा पुगेको थियो।<ref name="हार्पर, डामैन"/> यो विकास दर ज्यादातर जारी रहे, हुनत यसलाई संक्षेपमा विनाशकारी र [[आगेको ठूलो छलांग|विशाल अग्रिम छलाँग]]के आर्थिक प्रयोग द्धारा बाधित भएको थियो।युद्धलाई अन्त मा, संयुक्त राज्य अमरीका विश्वको लगभग आधा औद्धोगिक उत्पादनलाई उत्पादन करता था; हुनत १९७० को दशक सम्म, यो प्रभुत्व एकदम हद सम्म कम भयो।

== प्रभाव ==
=== हताहत र युद्ध अपराध ===
[[चित्र:World War II Casualties2.svg|left|350px|thumb|दोस्रो विश्वयुद्धमा मिर्त्यु]]
युद्धलाई कुल हताहतहरूलाई संख्याको अनुमान भिन्न भिन्न छन, तर अधिकांशको भनाई छ कि लगभग ६ करोड मानिस यस युद्धमा मारिएका थिए, जसमा लगभग [[दोस्रो विश्वयुद्धलाई युद्ध हताहत|२ करोड सैनिक]] र ४ करोड साधारण नागरिक थिए।<ref name="WWII: C&C">{{cite web|title= World War II: Combatants and Casualties (1937— 1945) |url=http://web.jjay.cuny.edu/~jobrien/reference/ob62.html|accessdate=2007-04-20}}</ref> {{cite web|title=World War II Fatalities|url=http://www.secondworldwar.co.uk/casualty.html|accessdate= 2007-04-20}}</ref> {{cite web|title=Source List and Detailed Death Tolls for the Twentieth Century Hemoclysm|url=http://users.erols.com/mwhite28/warstat1.htm#Second| accessdate= 2007-04-20}}</ref> धेरै जसो नागरिकहरूलाई मृत्यु [[संक्रामक रोग|रोग]], [[भुखमरी]], [[नरसंहारको सूची|नरसंहार]], [[दोस्रो विश्वयुद्धलाई समयमा सामरिक बमबारी|बमबारी]] र [[जातिवध|जानबूझगरएर गरिएको(थियो) नरसंहार]]की कारणबाट हो गई। [[सोभियत संघ]]को लगभग २७ मिलियन मानिस युद्धलाई समयमा मारे गए थिए, जुन कि दोस्रो विश्वयुद्धलाई कुल हताहतों कि संख्याको लगभग आधा थियो। {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4530565.stm|title=Leaders mourn Soviet wartime dead}}</ref> दोस्रो विश्वयुद्धलाई कुल हताहतहरूमा लगभग ८५ प्रतिशत मित्र राष्ट्रहरू (मुख्यतया सोभियत र चीनी)को थिए र १५ प्रतिशत धुरी राष्ट्रहरूको तर्फको थिए। एक अनुमानको अनुसार १.२ करोड नागरिक नाजी यातना शिविरहरूमा , {{cite web | author=Florida Center for Instructional Technology|url=http://fcit.usf.edu/Holocaust/people/victims.htm|title=Victims|work=A Teacher's Guide to the Holocaust|publisher=[[University of South Florida]]|year=2005|accessdate=2008-02-02}}</ref> १५ लाख [[दोस्रो विश्वयुद्धलाई समयमा सामरिक बमबारी|बम]]से, ७० लाख यूरोपमा अन्य कारणहरू से, ७५ लाख चीनमा अन्य कारणहरूबाट मारे गए थिए। जे. एम्. विंटर, "डेमोग्राफी अफ द वार", यिनी डियर एन्ड फुट, एड.</ref> कुल हताहतहरूलाई संख्याहरूमा धेरै अंतर है, किन भनें अधिकांश मृत्युहरूलाई प्रलेखित भएको थिएन. 

यस मध्ये धेरै मृत्युें धुरीय कब्जित क्षेत्रहरूमा घटित भए [[जातिवध|जातिसंहार]], र [[वेह्र्मच्तको युद्ध अपराध|जर्मन तथा]][[जापानी युद्ध अपराध|जापानी सेनाहरू]] द्धारा गरिएको(थियो) युद्द अपराधहरूको परिणाम थीं.जर्मन अत्याचारै हरूमा सबै ले/सँग/भन्दा कुख्यात थियो [[होलोकस्ट]], जर्मनी र उनिलाई सहयोगिहरू द्धारा नियन्त्रित प्रदेशहरूमा [[यहूदी|यहूदिहरू]]को व्यवस्थित [[जातिवध|नरसंहार]].नाजिहरू समूहहरूलाई पनि लक्ष्य बनाया, जस्तैको [[रोमानी लोग|रोमा]](जसको [[पोराज्मोस]]मा लक्ष्यीकरण गर््यो), [[स्लाव]], र [[नाजी जर्मनीमा समलैंगिक पुरुष र होलोकस्टको इतिहास|समलैंगिक पुरुष]], एक अनुमानको अनुसार पांच मिलियन भन्दा धेरै मानिसहरूको खत्म गर््यो. टोड, एलन.</ref> धुरी राष्ट्रहरूको तर्फ झुकाव वाला क्रोएशियाको [[उस्तेस|उस्तास]] शासनको निशानेमा मुख्यता [[सर्ब्स|सर्ब मानिस]] थिए। [http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Holocaust/Jasenovac.html जासेनोवाक ]</ref> सबै ले/सँग/भन्दा प्रसिद्द जापानी क्रूरताको उदहारण छ [[नानकिंग नरसंहार|नानकिंग नरसंहार,]] जसमा लाखहरूलाई संख्यामा चीनी नागरिकहरूको बलात्कार र हत्याको गयी थियो। चैंग, आइरिस.</ref> जापानी सेनाले लगभग ३ मिलियन देखि लिएर १० मिलियन भन्दा अधिक नागरिकहरूलाई हत्याको जिनमे भन्दा अधिकांश चीनी थिए। रमेल</ref> मित्सुयोशी हिमेताको अनुसार, ''जनरल [[यासुजी ओकमुरा]] द्धारा हेइपी र [[शांतुंग]]मा कार्यान्वित '' [[तीन Alls नीति|सानको सकुसें]]को समयमा कम से कम २.७ मिलियन मानिस मारे गए.

[[जैविक युद्ध|जैविक]] र [[रासायनिक युद्ध|रासायनिक हथियारहरू]]के धुरी राष्ट्र द्धारा सीमित उपयोगको पनि जानकारी छ। इतेलियन्सले अबाइसीनियाको आफ्नो विजयलाई समयमा [[तोरी गैस|मस्टर्ड ग्याँस]]को प्रयोग गर्‍यो,<ref name="हिल्टन लौरा जे">हिल्टन लौरा जे.</ref> जबकि [[जापानी शाही सेना|जापानको शाही सेना]]ने उनको [[द्धितीय चीन जापानी युद्ध|चीन (]][[यूनिट 731|७३१ एकाइ]] हेर्नुहोस)<ref name="हिल्टन लौरा जे"/> ''हाल गोल्ड,''</ref> मा आक्रमण र अधिकार गराउनको समयमा तथा [[खालखिन गोलको युद्द|सोभियत संघको खिलाफ शुरुआती संघर्ष]]में यस्तो/यस्ता/यसरी हथियारहरूको अनेकों किस्महरूको प्रयोग गरेको थियो। '' हैरिस, शेलडन एच.</ref> '' ''दुईटै, जर्मन र [[चीनमा जापानी मानव प्रयोग|जापानी दुवैले यिनी हथियारहरूको परिक्षण]] नागरिकहरूलाई बिरुद्धगरेको थियो र , sabella, Robert ; Li, Feifei; Li, Fei Fei; Liu, David.</ref> कुनै मामलाहरू मा, [[युद्धलाई कैदी|युद्ध बंदिहरू]]को खिलाफ. {{citation | title = Japan tested chemical weapons on Aussie POW: new evidence | url = http://search.japantimes.co.jp/member/nn20040727a9.html}}</ref>'' 

हुनत धुरी राष्ट्रलाई धेरै कृत्यहरूलाई विश्वको पहिले अन्तर्राष्ट्रिय न्यायलयमा [[एक्सिस युद्ध अपराध परीक्षणहरूको सूची|पेशी गर्नलाई लागि ल्यायाइयो]], अक्सर, युसूफ</ref> [[दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा मित्र राष्ट्रहरूको युद्ध अपराध|मित्र राष्ट्रहरूको कृत्हरू]]को हैन ल्यायाइयो. मित्र राष्ट्रहरूको यस्तो/यस्ता/यसरी कृत्यहरूलाई उदहारणमा शामिल छन्/हुन्, [[सोभियत संघमा जनसंख्या स्थानांतरण]], [http://www.faqs.org/minorities/USSR/Deported-Nationalities.html दिपोर्तेद नेशनेलिटीस]</ref>  सोभियतको जबरदस्ती वाला श्रनिक शिविर ([[Gulag|गुलाग]])[[गुलाग]], संयुक्त राष्ट्रमा [[जापानी अमेरिकी नजरबंदी|जापानीहरूको नजरबंदी]], [[अपरेशन कील्हौल]], {{citation | first = Jacob | last = Hornberger | title = Repatriation—The Dark Side of World War II | publisher = The Future of Freedom Foundation.| year = 1995 | url = http://www.fff.org/freedom/0495a.asp}}</ref> [[दोस्रो विश्वयुद्धलाई पछि जर्मन मानिसहरूको निष्कासन|दोस्रो विश्वयुद्धलाई पछि जर्मनहरूको निष्कासन]], [[कात्यन नरसंहार|पलिश नागरिकहरूको सोवितातों द्धारा नरसंहार]], र [[दोस्रो विश्वयुद्धलाई समयमा सामरिक बमबारी|दुश्मन क्षेत्रमा नागरिकहरूलाई माथि ठूलो मात्रामा बमवर्षा]], जसमा [[टोक्योको हमला|टोकियो]] शामिल छ र सबै ले/सँग/भन्दा उल्लेखनीय छ [[ड्रेसडेनलाई बमबारी|ड्रेस्डेन]]. {{cite web|url=http://www.guardian.co.uk/world/2003/oct/22/worlddispatch.germany|title=Germany's forgotten victims}}</ref>

बडी संख्यामा मृत्युें, यद्धपि आंशिक रूपबाट नै, परोक्ष रूपबाट युद्दको कारण नै भयो, जस्तैको [[१९४३ मा बंगालको अकाल|१९४३ को बंगालको आकाल।]]

=== यातना शिविर र गुलामीको काम ===
नाजी [[the Holocaust]][[होलोकस्ट]], लगभग ६० लाख यहूदियहरूलाई कत्ल (मुख्यतया [[अश्केनाजी यहूदी|ऐश्केनाजिम]]),को लागि जिम्मेदार थियो, साथ नै उनी जिम्मेदार थिए दुइ मिलियन [[जातीय पोल्सको बिरुद्धनाजी अपराध|जातीय पोल्स]] र अन्य चार मिलियन मानिस जसलाई "[[जीवन बाँच्नेको अयोग्य|जीवित रहउनको अयोग्य]]" करार दिइएको (इनमें शामिल थिए [[विकलांगता|विकलांग]] र [[मानसिक विकार|मानसिक रूपबाट बीमार]], [[सोभियत युद्ध बंदियहरूलाई बिरुद्धनाजी अपराध|सोभियत युद्धबंदी]], [[समलिंगी|समलैंगिक]], [[फ्रीमेसंस|फ्रीमेसन्स]], जे[[जेहोवाहको गवाह|होवाहको गवाह]] र [[रोमानी लोग|रोमा]])के पनि कत्ल के. यिनीहरू सबै एक सोचे समझे कत्लेआमको कार्यक्रमलाई हिस्सा थियो। दोस्रो विश्वयुद्धलाई समयमा लगभग १२ मिलियन मानिस, जसमा भन्दा अधिकांश [[औस्ट -आर्बिटर|पूर्वी यूरोप]]को थिए, [[दोस्रो विश्वयुद्धलाई समयमा जर्मनीमा मजबूर परिश्रम|जर्मनीलाई अर्थव्यवस्थामा बंधुआ मजदूरको जस्तै/तरिका कार्यरत थे]]. {{cite web|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1757323,00.html|title=Final Compensation Pending for Former Nazi Forced Laborers}}</ref> [[चित्र:Holocaust123.JPG|thumb|होलोकस्टको शिकार]][[एकाग्रता शिविर|नाजी यातना शिविरों]]को साथ साथ सोभियतको [[गुलाग]](या [[श्रम शिविर|श्रमिक शिविर]])के कारण पनि नागरिकहरूलाई अनेकों कब्जे वाला देशहरू, जस्तैको पोलैंड, [[लिथुआनिया]], [[लातविया]] र [[prisoner of war|एस्टोनिया]],मा मृत्यु भयो। यसको आलावा यिनी शिविरहरूमा मृत्यु भयो जर्मन [[युद्धलाई कैदी|युद्धबंदिहरू]]([[युद्ध बंदी|POWs]])की र यहाँ सम्मको उनी सोभियत नागरिकहरूलाई पनि जसलाइको नाजिहरूको समर्थक मानयोजान्थ्यो. {{cite web|url= http://www.heritage.org/Research/RussiaandEurasia/HL-800.cfm|title = Gulag: Understanding the Magnitude of What Happened}}</ref> [[सोभियत POWsको बिरुद्धनाजी अपराध|सोभियतमा जर्मनीलाई साठ प्रतिशत युद्ध बंदिहरू]]की युद्धलाई समयमा मृत्यु भएको थियो। {{cite web|url=http://www.historynet.com/soviet-prisoners-of-war-forgotten-nazi-victims-of-world-war-ii.htm|title=Soviet Prisoners of War: Forgotten Nazi Victims of World War II}}</ref> [[रिचर्ड ओवेरी|रिचर्ड ओवरी]]को अनुसार सोभियत युद्धबंदियहरूलाई संख्या ५.७ मिलियन थियो। त्यस मध्ये, ५७% मर गये या मारे गए थिए, कुल ३.६ मिलियन. [[रिचर्ड ओवेरी]]</ref> कुनै बचे हुहरूको उनको सोभियत संघ फिर्ताीमा गद्दार घोषित गरेरदिइएको. ([[आदेश नम्बर २७०|आदेश संख्या 270 हेर्नुहोस]])[[चित्र:Unit 731.jpg|thumb|left|इकाई ७३१मा शरीरहरूलाई निपटाना , जापानी जैविक युद्ध अनुसंधान यूनिट .]] {{cite web|url= http://www.channel4.com/history/microsites/H/history/t-z/warlords1stalin.html|title=The warlords: Joseph Stalin}}</ref>

जापानीको [[युद्ध बंदी शिविर|कैदी युद्ध शिविरों]], जस मध्ये धेरैयहरूको श्रम शिविरहरूलाई रूपमा प्रयोग गर््यो,को पनि उच्च मृत्यु दर थियो। [[सुदूर पूर्वको लागि अन्तर्राष्ट्रिय सैन्य ट्रिब्यूनल|सुदूर पूर्वको अन्तर्राष्ट्रिय सैन्य ट्रिब्यूनल]]को अनुसार पश्चिमी बंदियहरूको मृत्यु दर २७.१ प्रतिशत थी( अमेरिकी युद्ध बंदियहरूलाई लागि ३७ प्रतिशत), {{cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/amex/bataan/peopleevents/e_atrocities.html|title= Japanese Atrocities in the Philippines}}</ref> जर्मन र इतेलियांसको नजीकैलाई युद्ध बंदियहरूको सात गुना. युकी तनाका</ref> चीनी युद्धबंदियहरूलाई मृत्यु दर धेरै अधिक थी; अगस्ट ५, १९३७को [[हिरोहितो]]को द्धारा पुष्टिको गयी एक घोषणाको अनुसार चीनियहरूलाई अब अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको तहत संरक्षण हैन मिल सकता थियो। अकिरा फुजिवारा</ref> हुनत [[जापानको आत्मसमर्पण|जापानको आत्म-समर्पण]]के पछि ब्रिटेनलाई ३७,५८३ कैदियहरूलाइ, नेदरल्याण्ड्सलाई २८,५०० र संयुक्त राज्य अमेरिकाको १४,४७३ कैदियहरूलाई रिहा गरेरदिइएको, चीनको लागि यो संख्या सिर्फ ५६ थियो। तनाका, इबिद ., हरबर्ट बिक्स ,</ref>

इतिहासकारों ज्हिफेन जू, मार्क पिएटी, टोरू कुबो, र मित्सुयोशी हिमेताको इतिहासलाई एक संयुक्त अध्ययनलाई अनुसार, १० लाख भन्दा अधिक चीनीयहरूलाई जापानीहरू द्धारा सञ्चारित गर््यो र [[मंचुको]] र उत्तर [[जनबादी गणतन्त्र चीन|चीन]]मा [[गुलामीको इतिहास#जापान|दास परिश्रम]]को लागि [[पूर्व एशिया विकास बोर्ड]] द्धारा गुलाम बन्यो लियाइयो. झिफें जू,</ref>" अमेरिकी लाइब्रेरी अफ कांग्रेसको अनुमान छ कि [[जावा (द्वीप)|जावा]]मा ''जापानी सेना द्धारा ४ देखी १० मिलियन [[रोमुषा|रोमुशा]](जापानी "मजदूर")को काम गर्नलाई लागि मजबूर गर््यो. '' ''यस मध्ये करीब २७०००० मजदूरहरूलाई दक्षिण पूर्व एशियाको अन्य जापान अधिकृत क्षेर्त्रहरूमा कार्य गर्नलाई लागि पठाइयो, र केवल ५२००को वापिस जावा पठाइयो. '' '' [http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd%2Fcstdy%3A%40field%28DOCID+id0029%29 पुस्तकालय कांग्रेस, १९९२, इंडोनेशिया: दोस्रो विश्वयुद्ध र स्वतन्त्रताको लागि संघर्ष, १९४२- १९५०; जापानी कब्जा, १९४२- १९४५; पहुँच तिथि: फरवरी ९, २००७.]</ref>[[चित्र:Ebensee concentration camp prisoners 1945.jpg|thumb|औस्ट्रिया, १९४५, मौथौसें शिविरमा प्रताडित र भूखे कैदी.]]'' 

१९ फेब्रुअरी, १९४२ को रूजवेल्टले [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको कार्यकारी आदेश ९०६६|कार्यकारी आदेश ९०६६]]पर हस्ताक्षर गरे, यसको अनुसार हजारों [[जापानी अमेरिकी नजरबंदी|जापानी]], [[इटालियन अमेरिकिहरू|इटली]], [[जर्मन अमेरिकिहरू]], र हवाईको कुनै प्रवासी जुन युद्दको कार्यकाल सम्मको लागि [[पर्ल हार्बर]]मा बमबारीको पछि भाग ए थिए,को नजरबन्द गर्‍यो। १५०,००० [[जापानी अमेरिकी नजरबंदी|जापानी मूलको अमेरिकिहरू लाइ, र साथ नै अमेरिकाको लगभग ११,००० जर्मनी र इटलीको निवासियहरूलाई अमेरिका र क्यानाडा सरकार द्धारा नजरबन्द गर्‍यो गएको थियो।]]

मित्र राष्ट्रहरूको द्धारा अस्वैच्चिक श्रमिकहरूको प्रयोग मुख्यतया पूर्वमा गर््यो, जस्तैको पोलैंड, {{citation | url = http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=1459 | publisher = H-Net Review | title = Diethelm Prowe on Zwischen Morgenthau und Marshall: Das wirtschaftspolitische Deutschlandkonzept der USA 1944–1947}}</ref> तर एक मिलियन भन्दा ज्यादाको पश्चिममा पनि कार्यको लागि पठाइयो. उदहारणको लागि, १९४०0 मा, [[लाक सेंट जीन|लाक सेंत-जीन]] र क्यानाडाको धेरै अन्य क्षेत्रहरू ( जस्तैको [[सगुएने|सागुने]], [[सेंट हेलनको द्धीप]] र [[हल , क्युबेक|हल, क्युबेक]])मा [[युद्ध-के-कैदी शिविर|युद्ध बंदियहरूलाई लागि शिविर]]थे.<ref name="Tremblay"/> १९४२ सम्म, लाक सेंत-जीनमा २ शिविर थिए जसमा करीब ५० युद्ध बंदी थिए।<ref name="Tremblay" /> यिनी श्रमिकहरूलाई कठिन श्रम गर्नलाई लागि मजबूर गर््यो, जस्तैको काठ कटना र [[पल्प र पेपर]]को उत्पादनमा सहायता गर्न.<ref name="Tremblay" /> क्यानाडाको कैदी शिविर, जस्तैको सेंत-जीन जेल, शिविर सैंतालीस,को संख्याक्रित भएको थियो र उनी गुमनाम नै रहे. '''<ref name="Tremblay" /"/> युद्ध बंदियहरूलाई श्रेणिहरू, जस्तैको उनको राष्ट्रियता र त्यो [[नागरिक]] थिएको सैनिक थिए,मा वर्गीकृत भएको थियो। शिविर ४७ को युद्ध बंदी मुख्यतया जर्मन या इटालियन थिए। यिनी कैदियहरूलाई कृषि र भूमि काठ काटनको कामको लागि मजबूर भएको थियो। १९४४ सम्म शिविर ४७को बंद गर्‍यो गएको थियो कुनै अबेर पछि नै नष्ट पनि गर्‍यो गएको थियो, यसको कारण कैदियहरूलाई साथ व्यवहारको बारेमा एक अंदरूनी रिपोर्ट थियो।<ref name="Tremblay" /> डिसेम्बर १९४५ सम्म फ्रान्सको अधिकारीहरू द्धारा यो अनुमान लागायाइयो कि खदानको दुर्घटनाहरूमा हरेक महिना २००० जर्मन कैदियहरूलाई मार दिए जाता यां विकलांग गर्‍यो जान्थ्यो. एस.पी.मकोंजी "द ट्रीटमेंट अफ प्रिसनर्स अफ वार यिनी वर्ल्ड वार II" द जर्नल अफ मडर्न इतिहास, वल्यूम गरे। 66, no., 3.</ref> (sitambar ., १९९४), पीपी.</ref> ४८७ -५२०.</ref>

=== होम फ्रंट र उत्पादन ===
[[चित्र:WorldWarII-GDP-Relations-Allies-Axis-simple.svg|left|thumb|350px|मित्र राष्ट्रहरूभन्दा एक्सिसको सकल घरहरूलू उत्पादनको अनुपात.]]

यूरोपमा युद्धलाई शुरुवात भन्दा पहिलेमित्र राष्ट्रहरूको नजीकै आर्थिक र जनसँख्या, यिनी दुवै क्षेत्रहरूमा महत्त्वपूर्ण बढत हासिल थियो। १९३८ मा, यूरोपीय एक्सिस (जर्मनी र इटली)को तुलनामा पश्चिमी सहयोगी दल (यूनाइटेड किंगडम, फ्रान्स, पोल्याण्ड र ब्रिटिश उपनिवेश)को जनसंख्या ३०% बाट र [[सकल घरहरूलू उत्पादन]] पनि ३०% भन्दा अधिक था; यदि कोलोनिहरूलाई शा मिल गरेजाए, त यो मित्र राष्ट्रहरूलाई जनसंख्यामा ५:१ भन्दा पनि अधिक लाभ र सकल घरहरूलू उत्पादनमा लगभग २:१ लाभ दिन्छ।<ref name="6Econ3">हैरिसन मार्क.</ref> त्यसै समयमा एशिया मा, चीनको जनसँख्या जापान भन्दा लगभग छेह गुना थियो, तर सकल घरहरूलू उत्पादन केवल ८९% अधिक था; यदि जापानी कोलोनिहरूलाई शा मिल गरेजाए, त जनसँख्याको घटाकर केवल तीन गुना र सकल घरहरूलु उत्पादनलाई घटा गरेरकेवल ३८% अधिक गर्छ।<ref name="6Econ3" />

हुनत जर्मनी र जापानको शुरुआती [[बमवर्षा|तूफानी बमवर्षा]]को हमलहरूलाई कारण मित्र राष्ट्रहरूको आर्थिक र जनसँख्या लाभको ठूलो मात्रामा कम गरेरदिइएको, १९४२ सम्म उनी निर्णायक कारक बनए, संयुक्त राज्य अमेरिका र सोभियत संघको मित्र राष्ट्रहरूसंग जुडने पछि, क्योकि मुख्यतः युद्द एक संघर्षणमा स्थापित भयो।<ref name="6Econ2">हैरिसन, मार्क.</ref>

हुनत मित्र राष्ट्रहरूको धुरी राष्ट्रबाट धेरै उत्पादन गराउनको क्षमताको कारण अक्सर प्राकृतिक संसाधनहरू सम्म उनको अधिक पहुँचको मानिन्छ, तर यसको अन्य कारण पनि थिए, जस्तैको जापान र जर्मनीलाई द्धारा महिलाहरूको [[श्रम शक्ति|कार्य]]को लागि प्रयोग गराउनको प्रति उनको अनिच्छा, ह्यूग्स, मैथ्यू, मान, क्रिस.</ref> बर्नस्टैन, गैल ली.</ref> मित्र देशहरूको [[दोस्रो विश्वयुद्धलाई समयमा सामरिक बमबारी|रणनैतिक बमबारी]], ह्यूजेस, मैथ्यू, मान, क्रिस.</ref> ग्रिफिथ, चार्ल्स.</ref> र जर्मनीलाई [[युद्ध अर्थव्यवस्था]]को तर्फ अबेर बाट झुकाव. ओवरी आर. जे.</ref> यसको अतिरिक्त, न त जर्मनीले र न त जापानले एक लम्बा युद्ध लडउनको योजना बनाए थियो, र यस्तो गर्नलाई लागि उनी सुसज्जित पनि थिएनन्. लिंडबर्ग, माइकल, डैनियल, टोड.</ref> कक्स, सेबस्टियन.</ref> आफ्नो उत्पादनलाई बढउनको लागि, जर्मनी र जापानले लाखों [[दास श्रमिक|दास श्रमिकों]]को प्रयोग गरेको थियो; उनिदास, नासिओनेस.</ref>[[दोस्रो विश्वयुद्धलाई समयमा जर्मनीमा मजबूर परिश्रम|जर्मनीले ज्यादातर]][[पूर्वी यूरोप]] बाट लगभग १२ लाख मानिसहरूको प्रयोग गर्‍यो, {{citation | url = http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1757323,00.html| title = Final Compensation Pending for Former Nazi Forced Laborers|location = Germany|date = 27.10.2005.}}</ref> जबकि [[जापानमा गुलामी|जापान ने]][[सुदूर पूर्व]] एशियामा १८ लाख भन्दा पनि अधिक मानिसहरूलाई लगाया. ज्हिफें जू, "</ref>

=== युद्धलाई समय कारोबार( उपजीविका) ===
यूरोपमा, व्यवसाय दुइ धेरै नै अलग अलग रूपहरूको अंतर्गत आ्यो.उत्तरी पश्चिमी र मध्य यूरोप (फ्रान्स, नर्वे, डेनमार्क, तल्लो देशहरू, र [[बोहेमिया र मोरावियाको संरक्षित भूमि|चेकोस्लोवाकियाको अधिकृत भाग]]) जर्मनीले यस्तो आर्थिक नीतिहरूको स्थापनाको जस ले/सँग/भन्दा युद्दको अन्त सम्म उनले लगभग ६९.५ बिलियन [[जर्मन रीचमार्क|रीचमार्क्स]] एकत्र गरेरलिए; यस आंकडामा औद्धोगिक उत्पादनहरू, सैन्य उपकरणहरू, कच्ची सामाग्री र अन्य वस्तुहरूलाई काफी [[नाजी लूट|बडी लूट]] शामिल छैन. लिबेर्मन, पीटर.</ref> यस प्रकार, अधिकृत देशहरूबाट प्राप्त आय जर्मनीलाई कराधान बाट एकत्र आयबाट ४०% अधिक थियो, युद्धलाई साथ यिनीहरू आंकडा बढेर कुल जर्मन आयको लगभग ४०% भयो। मिल्वार्ड , एलन एस</ref>

पूर्व मा, [[लेबेन्स्रौम]]को लूटको आशा कहिल्यै पुरा हैन हो पाए. यसको कारण थियो लगातार बदलती अग्रिम सीमायें र सोभियतको [[झुलसती पृथ्वी|झुलसाने वाला पृथ्वी]] नीतिहरू, जसले जर्मन आक्रमणकारियहरूलाई संसाधनहरू सम्म हैन पुगन दिए। Milward, एलन एस</ref> पश्चिमको विपरीत, [[नाजी जर्मनीलाई नस्ली नीति|नाजी नस्लीय नीति]] ने, स्लाव वंशको "[[उन्तेर्मेंस्च|अवर मानिस]]"को खिलाफ अत्यधिक बर्अपनाउयोको प्रोत्साहित गर्‍यो;इस जस्तै/तरिका भन्दा अधिकांश जर्मन चढाइयहरूलाई पछि ठूलो मात्रामा [[गेनेराल्प्लन औस्ट|कत्ले आम]] होता थियो। पेर्री , मौरीन ; लिएवें , डी.सी.बी., सूनी , रोनाल्ड ग्रिगोर .</ref> हुनत अधिकांश अधिकृत इलाकहरूमा [[दोस्रो विश्वयुद्धलाई समयमा प्रतिरोध|प्रतिरोध समूह]] बने थिए, तर उनी पूर्व हिल एलेक्सैंदर.</ref> या पश्चिम, क्रिस्तोफर्सन, थमस, रोडनी, क्रीस्टोफरसा, माइकल स्कोट.</ref> कहींमा भी, जर्मन औपरेशंसको धेरै नोकसान हैन पुगयो पाए. 

एशिया मा, जापानले आफ्नो [[जापानी कब्जा|अधिकार]]को तहत राष्ट्रहरूको संज्ञा [[ग्रेटर पूर्व एशिया सह -समृद्धि क्षेत्र|ग्रेटर पूर्व एशिया सह-समृद्धि क्षेत्र]]को भाग होनेको रूपमा गर्‍यो, मूलतः एक जापानी [[नायकत्व|आधिपत्त्व]] जसको विषयमा उनिलाई दावा थियोको यिनीहरू उपनिवेशक मानिसहरूको आजादीको लागि है. Ikeo, Aiko.</ref> हुनत मूल रूपबाट  जापानी बलहरूको धेरै क्षेत्रहरूमा यूरोपीय वर्चस्वबाट आजादी दिलाउन वालालाई रूपमा स्वागत गर््यो, कुनै हफ्तहरूलाई भित्र नै उनको अत्यधिक बर्अपनाउयोने स्थानीय जनताको राय बदल दी.<ref name="GSWW6_266" /> जापानले प्रारम्भिक विजयलाई समयमा पछि भागिरहेको मित्र राष्ट्रहरू सेनाहरूको द्धारा छोडियो तेलको ४ मिलियन बैरलमा कब्जा गर्‍यो गया, र १९४३ सम्म डच ईस्ट इंडीजमा ५० मिलियन बैरल सम्म उत्पादन बढउनमा सफल भयो, जुनको यसको १९४०मा उत्पादनलाई ७६% थियो।<ref name="GSWW6_266">Militärgeschichtliches Forschungsamt.</ref>

=== प्रविधी र युद्धकलामा उन्नति ===

युद्धको समयमा, विमानहरूले उनको टोही, [[लडाकू विमान|लडाकू]], [[बमवर्षक|बम्बर]] र प्रथम विश्व युद्धलाई उनको जमीनी-सहायकको भूमिकायहरूलाई जारी राख्यो, हुनत प्रत्येक क्षेत्रमा एकदम उन्नत गर्‍यो गयी थियो। विमानलाई लागि दुइ महत्वपूर्ण अतिरिक्त भूमिकाहरूमा थिए, [[एयरलिफ्ट]]- उच्च प्राथमिकता आपूर्ति, उपकरण र कर्मियहरूलाई शीघ्र स्थानांतरित गराउनको क्षमता, यद्धपि सीमित मात्रा में;<ref name="EncWWII_163">तकर, स्पेंसर, रोबर्ट्स, प्रिसिला मेरी</ref> र [[सामरिक बमबारी|रणनैतिक बमबारी]]- दुश्मन उद्योग र मनोबलमा बाधा हाल्उनको आषामा असैनिक क्षेत्रहरूको बिरुद्धलक्षित बमहरूको प्रयोग गर्न. लेवाइन, एलन जे</ref> [[एंटी एयरक्राफ्ट युद्धक|विमान विरोधी हथियार]] पनि उन्नति करते गए, यिनीहरूमा शामिल थिए [[रडार|राडार]] जस्तै महत्वपूर्ण सुरक्षात्मक उपकरण र अति उन्नत विमान विरोधी साजो सामान, जस्तैको जर्मनको [[88 एमएम बन्दूक|८८ एमएम तोप]]. [[जेट विमान]]ले दोस्रो विश्वयुद्धलाई समयमा आफ्नो पहिले सीमित परिचालनको प्रयोगलाई देख्यो, र हुनत उनको अबेर बाट परिचय र सीमित संख्याको अर्थ थियो कि उनको युद्धलाई समयमा कुनै वास्तविक प्रभाव नही थियो, तर कुनै, जसको सक्रियता बाट प्रयोग भएको थियो, ले युद्धलाई पछि भारी मात्रमा उनको प्रयोगलाई बढावा दिनको शुरुवात गरे। सौवें , फिलिप.</ref>

समुद्र मा, हुनत नौसेना युद्धलाई लगभग सबै पहलुहरूमा उन्नति भएको थियो, विकासको दुइ प्राथमिक केन्द्र बिंदु थिए, विमान वाहक र पन्दुब्बियाँ. हुनत युद्धलाई प्रारंभमा [[एयरोनाटिक्स|हवाई]] युद्द अपेक्षाकृत काम सफल थियो,<ref name="EncWWII_163"/> टोरंटो, पर्ल हार्बर, दक्षिण चीन सागर र कोरल सागरमा कार्रवाईले शीघ्र नै विमान वाहकको जंगी जहाजको स्थानमा एक मुख्य युद्धपोतको रूपमा स्थापना गरेरदी. बिशप, क्रिस, चंट , क्रिस.</ref> चेनोवेथ , एच. अवेरी ; निहार्ट , ब्रुक.</ref> अटलांटिक मा, [[अनुरक्षण वाहक]] नाटकीय रूप मित्र राष्ट्रहरूको सुरक्षालाई एक महत्वपूर्ण हिस्सा साबित भए, कारगर संरक्षण त्रिज्यामा वृद्धि करते भए, [[मध्य अटलांटिक अंतर]]को खत्म गर्नलाई लागि मदद गरे। सुमनेर , इयान; बेकर, अलिक्स .</ref> उनको प्रभावशीलताको वृद्धिको वाहेक, विमान वाहक जंगी जहाजहरूलाई तुलनामा अधिक किफायती थिए उनको अपेक्षाकृत कम लागतको कारण Hearn, Chester</ref> G र उनिलाई भारी बख्तरबंद न होनेको आवश्यकतालाई कारण . गार्डिनर, रबर्ट, ब्राउन, डेविड के.एच.</ref> पन्दुब्बियाँ, जुनको प्रथा विश्व युद्धमा एकदम असरदार साबित भयो थीं, बुर्चार,रोय,रिडिल,लूइस</ref> सबै पक्षहरू द्धारा उनको दोस्रोमा महत्वपूर्ण हुनु पूर्वानुमानित थियो। ब्रिटिशले [[पनडुब्बी विध्वंसक युद्धक|पनडुब्बी विरोधी]] [[पनडुब्बी विध्वंसक हथियार|हथियारहरू]] र रणनीति, जस्तै [[सोनार]] र रक्षा दल,मा विकासको केंद्रित गर्‍यो; जबकि जर्मनीले यसको डिजाइनहरूको साथ आक्रामक क्षमतामा सुधार ल्यानमा ध्यान केंद्रित गर्‍यो, जस्तैको [[जर्मन टाइप 7 पनडुब्बी|टैप VII पनडुब्बी]] र [[वोल्फ पैक]] रणनीति. बुर्चेर , रय; र्य्दिल्ल , लुई.</ref> विस्तारै विस्तारै, लगातार सुधर रहीं मित्र राष्ट्रहरूको प्रविधीहरू जस्तैको [[ली प्रकाश]], [[हेजहौग (हथियार)|हेजहौग]], [[स्क्विड (हथियार)|स्क्विड]], र [[मार्क 24 FIDO टारपीडो|होमिंग टौर्पीडो]], विजयी साबित भयो।

प्रथम विश्व युद्धलाई स्थिर अग्रिम मोर्चहरूलाई अपेक्षा अब थल युद्ध कलामा भारी बदलाव हो चुका थियो, त्यो कहीं धेरै गतिशील भएको थियो। एक महत्त्वपूर्ण परिवर्तन थियो [[संयुक्त हथियार|संयुक्त शस्त्र]] युद्ध कलाको अवधारण, जसमा सैनिक बालाहरूको विभिन्न तत्वहरूमा कडे समन्वयको आवश्यकता थी; [[टैंक]], जसको उपयोग पहिले विश्व युद्दमा मुख्य रूपबाट पैदल सेनालाई समर्थनको लागि भएको थियो, दोस्रो युद्ध सम्म त्यो यिनी बलहरूको प्राथमिक हथियारलाई रूपमा विक्सित हो चुका थियो।<ref name="EncWWII_125">तुक्कर , स्पेन्सर, रबर्ट्स, प्रिस्सिल्ला मेरी.</ref> १९३० को दशकको अन्त सम्म, प्रथम विश्व युद्धलाई तुलनामा टैंकको डिजाइन  हरेक प्रकारबाट कहीं धेरै उन्नत हो चुका थियो, द्धूपूये , ट्रेवर नेवित.</ref> र [[दोस्रो विश्वयुद्धमा टैंक|पुरा युद्धलाई समयमा यिनीहरू विकास चलता रहे]]- गति, बख्तरबंदी र गोलाबारीको शक्ति मा. युद्धलाई शुरू मा, एकदम सेनाहरूले टैंकको आफ्नो खिलाफ सबै ले/सँग/भन्दा राम्रो हथियार माना, र यस प्रभावको लागि विशिष्ट उद्देश्य वाला टैंक विकसित गरे.<ref name="EncWWII_108">तकर , स्पेन्सर, रबर्ट्स, प्रिस्सिल्ला मेरी.</ref> सोचको यस दिशाको लगभग नकार दिए गएको थियो। यसको कारण थियो, बख्तरबंदीको विरुद्ध अपेक्षाकृत हलके शुरुआती टैंक आयुधको लचर प्रदर्शन, र जर्मनीलाई टैंकबाट टैंक लडाई देखी बचनेको सिद्धान्त; पहिले वाला कारकलाई साथ साथ, जर्मनी द्धारा संयुक्त हथियारहरूको प्रयोग भी, पोल्याण्ड र फ्रान्समा [[बमवर्षा|तूफानी गोलाबारी]]को रणनीतिलाई अति सफल होनेको प्रमुख कारणहरूमा शामिल थियो।<ref name="EncWWII_125" />[[एंटी टैंक युद्ध|टैंकहरूलाई नष्ट]] गराउनको अनेकों तरीकों, जिनमे शामिल थिए [[अप्रत्यक्ष गोलाबारी|अप्रत्यक्ष तोप खाउन,]] [[एंटी टैंक बन्दूक|टैंक विरोधी बन्दूकें]] (दुईटै, खींचकर चलने वाला र [[स्वयं चलने वाला बन्दूक|आफ्नो तपाईं चलनेवाली]]), [[एंटी टैंक खान|खाउनं]], कम दूरीको पैदल सेनालाई टैंक विरोधी हथियार, र अन्य टैंकहरूको उपयोग भएको थियो।<ref name="EncWWII_108" /> विभिन्न सेनाहरूको ठूलो स्तरमा मिसिनीकरणको बावजूद, पैदल सेना अझै पनि सबै बलहरूको ढाड बनी रह्यो <ref name="EncWWII_734">तकर, स्पेंसर, रोबर्ट्स, प्रिसिला, मेरी.</ref> र पुरा युद्धलाई समयमा अधिकांश पैदल सेना उपकरण वैसे नै थिए जुन पहिले विश्व युद्दमा प्रयोग गरियो थिए।कोले,<ref name="Comp_221">रबर्ट;पारकर,जेफरी</ref> हुनत आफ्नो सैनिकहरूलाई [[अर्द्ध स्वचालित राइफल|अर्ध-स्वचालित राइफलहरू]], [[एम-1 गारांड|एम्-1 गारांड]], बाट लैस गराउन वाला पहिलो देश [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] थियो। कुनै शुरुआती विकासहरूमा शामिल थिए, पोर्टेबल [[मिसिनगन]]को व्यापक रूपबाट संयोजन( जसको एक उल्लेखनीय उदहारण छ जर्मनीलाई [[MG42|एमजी42]]), र अनेकों [[टामी बन्दूक|सबमिसिन गानें]]( जुनको सहरहरू र जंगली इलाकहरूलाई नजदीकको लडाइहरूलाई लागि अति उपायुक्त थीं).<ref name="Comp_221" />[[राइफल|ऐसौल्ट राइफल]], जुनको युद्धलाई पूर्वार्धको एक विकास थियो, यसमा [[राइफल]] र सबमिसिन गनहरूलाई सर्वोच्च गुणहरूलाई शामिल भएको थियो, यिनीहरू लगभग सबै सैन्य बलहरूको पैदल सेनालाई प्रमुख हथियार बने।

सञ्चारको क्षेत्र मा, [[कूटलेखन|गूढलेखन]] ठूलो ठूलो [[कूट किताब|कूट किताबहरू]]को प्रयोगबाट उत्पन्न जटिलता र सुरक्षालाई समस्याहरूको समाधान गर्नलाई लागि प्रमुख योद्दाओंले अनेकों प्रकारको [[गूढलेख|बीजलेख]] मिसिनहरूको निर्माण गर्‍यो। यिनीहरू मध्ये सबै ले/सँग/भन्दा प्रसिद्द थियो जर्मनीलाई [[एनिग्मा मिसिन|एनिग्मा मिसिन.]] रेटक्लिफ, रेबेका एन्न.</ref> [[SIGINT]](sign'''als''' int'''elligence) डिक्रिप्शनको काउन्टरिन्ग प्रक्रिया थियो, जसको उल्लेखनीय उदाहरण हुन्/छन् ब्रिटिश [[अल्ट्रा|ULTRA]] र मित्र राष्ट्रहरू द्धारा [[जापानी नौसैनिक कोड]]को तोडन''' . '''[[सैन्य खुफिया|सैन्य जासूसी]]को एक अन्य महत्वपूर्ण पहलू थियो [[धोखा|झूठे]] आपरेशनोको प्रयोग गर्न, जसको मित्र राष्ट्रहरूले धेरै अवसरहरूमा धेरै प्रभावी ढंगसंग सफलता पूर्वक प्रयोग गर्‍यो, जस्तैको [[अपरेशन मीन्समीट|मीन्समीट]] र [[अपरेशन अंगरक्षक|बोडीगार्ड]] आपरेशन, जसमा मित्र राष्ट्रहरूको सिसिली र नौर्मन्डीको आक्रमणहरूबाट जर्मनहरूलाई क्रमशः ध्यान र सेनाहरूलाई टाढा हटाउयाइयो. ''' 

अन्य महत्त्वपूर्ण प्राविधीक र ईन्जिनियरिङ् कृत्य जसलाई युद्धलाई समयमा अथवा युद्धलाई कारणबाट हासिल गर््यो, त्यसमा शामिल छन्/हुन्- विश्वको पहिले प्रोग्राम गराउन योग्य [[कम्प्युटर|कम्प्यूटर]]([[Z3 (कंप्यूटर)|जेड3]], [[कोलोसस कंप्यूटर|कोलोसस]], र [[ENIAC]]), [[वी-1 बम उडान|निर्देशित मिसाइलहरू]] र [[वी-2 रकेट|आधुनिक रकेट]], [[परमाणु हथियार|परमाणु हथियारहरू]]को विकासको [[मैनहट्टन परियोजना]],[[अपरेशन प्लूटो|इङ्ग्लिस चैनलको नीचे]][[मलबरी हार्बर|कृत्रिम बंदरगाहों]] र तेल पाइपलाइनको विकास.

== यो पनि पढ्नुहोस् ==
[[प्रथम विश्वयुद्ध]]
{{portal|World War II|Heinkel_He_111_during_the_Battle_of_Britain.jpg}}{{portal|War|Bluetank.png|35}}{{Wikipedia-Books}}
* [[द्धितीय विश्व युद्धलाई कारण|अग्रगामी]]
* द्धितीय विश्व युद्ध'''''' ''''''
** ''' [[द्धितीय विश्व युद्धलाई समयरेखा|समयरेखा]]'''
** ''' [[द्धितीय विश्व युद्धलाई समयमा होम फ्रंट|गृह मोर्चा]]'''
** ''' [[द्धितीय विश्व युद्धको युद्धहरूको सूची|लडाईयां (सूची)]]'''
** ''' [[द्धितीय विश्व युद्धको सैन्य अभियानहरूलाई सूची|सैन्य आपरेशनों (सूची)]]'''
** ''' [[द्धितीय विश्व युद्धलाई कमांडर|कमांडरों]]'''
** ''' ''' '''विश्व युद्ध मोर्चहरूलाई मानचित्र '''''' ''' ''''''' '''
* ''''' [[द्धितीय विश्व युद्धलाई समयमा सहयोग|सहयोग]]'' '''
* ''''' [[द्धितीय विश्व युद्धलाई समयमा प्रतिरोध|प्रतिरोध]]'' '''
* ''''' [[द्धितीय विश्व युद्धको समयमा प्रौद्धोगिकी|प्रौद्धोगिकी]]'' '''
* ''''' [[हवाई युद्ध#द्धितीय विश्व युद्ध|हवाई युद्ध]]'' ''' ''''''' '''

 [[द्धितीय विश्व युद्ध पछि|परिणाम]]
* [[द्धितीय विश्व युद्धको हताहत|हताहतहरूलाई संख्या]]
* [[द्धितीय विश्व युद्धलाई प्रभाव|यसको वाहेक प्रभाव]]
* [[जर्मन नाजिज्मको परिणाम|नाजीवादको परिणाम]]
* [[पश्चिमी विश्वासघात]]
 [[समकालीन संस्कृतिमा द्धितीय विश्व युद्ध|वर्णन]]

== सन्दर्भ ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== बाह्य सम्बन्ध ==
{{sisterlinks|World War II}}<div class="references-small">
;निर्देशिकाएँ
* [http://dir.yahoo.com/Arts/Humanities/History/By_Time_Period/20th_Century/Military_History/World_War_II/ याहू - "द्धितीय विश्व युद्ध "]
* [http://www.militaryindexes.com/worldwartwo/ द्धितीय विश्व युद्धलाई सूचकांकों र रिकर्ड्सको औनलाइन निर्देशिका ]
* [http://vlib.iue.it/history/mil/ww2.html WWW-VL: इतिहास: WWII]

;सामान्य
* [http://www.ww2db.com/ दोस्रो विश्वयुद्धको डेटाबेस]
* [http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/2WW.htm दोस्रो विश्वयुद्ध] - [[स्पर्ताकुस शैक्षिक]]
* [http://www6.dw-world.de/en/worldwarII.php द्धितीय विश्व युद्धमा ड्यूश वेल्ले विशेष अनुभाग] जर्मनीको सार्वजनिक प्रसारण संस्थाद्धारा स्थापित गरियो एक दोस्रो विश्वयुद्धमा र ६० सालहरूलाई पछि विश्व.
* [http://www.wwii.ca/ क्यानाडा र दोस्रो विश्वयुद्ध ]
* [http://www.historisches-centrum.de/index.php?id=427 जर्मनीमा दोस्रो विश्वयुद्धलाई अंत]
* [http://www.history.com/encyclopedia.do?articleId=226140 इतिहासिक च्यानल द्धारा दोस्रो विश्वयुद्धलाई विश्वकोश]
* [http://www.ww2awards.com/ दोस्रो विश्वयुद्धको पुरस्कार र त्यसको प्राप्तकर्ता]
* [http://www.gettysburg.edu/special_collections/collections/manuscripts/collections/ms056.dot गेटिसबर्ग कलेजमा दोस्रो विश्वयुद्धको जर्मन युद्ध बंदिहरूको संग्रह]
* [http://www.wwiireels.com/ अमेरिकाको राष्ट्रिय अभिलेखालय मोशन पिक्चर्स]
* [http://www.archives.gov/research/ww2/ अमेरिकाको राष्ट्रिय अभिलेखालयको तस्वीरहरू]
* उत्तरी टेक्सास विश्वविद्धालयको पुस्तकालयमा राखाइयो [http://digital.library.unt.edu/search.tkl?type=collection&amp;q=WWII दोस्रो विश्वयुद्धको पोस्टर संग्रह]
* [http://gettysburg.cdmhost.com/cdm4/browse.php?CISOROOT=%2Fp126301coll3 गेटेस्बर्ग कलेजमा दोस्रो विश्वयुद्धको पोस्टर डिजिटल संग्रह]
* [http://digital.library.unt.edu/ डिजिटल संग्रहण]
* [http://www.psywar.org/leaflets.php दोस्रो विश्वयुद्धको प्रचार पुस्तिका पुरालेख]
* [http://www.ww2incolor.com/gallery/ दोस्रो विश्वयुद्धको रंगीन चित्र]
* [http://www.warphotos.co.nr/ दोस्रो विश्वयुद्धको हजारौ फोटो र चलचित्रहरू]
* [http://worldwartwozone.com/photopost/ दोस्रो विश्वयुद्धको क्षेत्र फोटो र मल्टी मीडिया गैलरी ](Blanked, दर्ताको आवश्यकता छ।)
* [http://english.pobediteli.ru/ मल्टीमीडिया नक्शा]- प्रस्तुति जुन कि सोभियत संघमा हमला देखि लिएर बर्लिनको पतन सम्म युद्धलाई वर्णन गर्छ।
* [http://www.otr.net/?p=news 1938 बाट 1945 सम्मको रेडियो समाचार]
* [http://www.nationalarchives.gov.uk/theartofwar/ ब्रिटेन राष्ट्रिय पुरालेखमा युद्ध कलाको औनलाइन प्रदर्शनी ]

;औन लाइन दस्तावेज
* [http://memory.loc.gov/ammem/collections/maps/wwii/ दोस्रो विश्वयुद्धमा सैन्य स्थितिको नक्सा।][http://memory.loc.gov/ammem/collections/maps/wwii/ कांग्रेसको पुस्तकालय]
* [http://ww2.war-letters.com/ WWII पत्र] दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा सैनिकहरू द्धारा लेखियो पत्रहरूको औनलाइन डेटाबेस.
* [http://www.american-divisions.com/ कार्रवाई पश्चात् रिपोर्ट (AAA) र दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा अमेरिकाको प्रभागको बारेमा अन्य सरकारी दस्तावेज]
* [http://www.lib.utexas.edu/maps/historical/history_ww2.html प्रशांत र इटालियन थिएटर बाट नक्शे]
* [http://www.theblackvault.com/modules.php?name=core&amp;showPage=true&amp;pageID=35 दोस्रो विश्वयुद्धको बारेमा आधिकारिक तरिकामा अवर्गीकरण अमेरिकी सरकार दस्तावेज]
* [http://www.foia.cia.gov/CPE/CAESAR/caesar-25.pdf दोस्रो विश्वयुद्धको सोभियत इतिहास], ''28 अकटोबर 1959 -- [[केन्द्रीय खुफिया एजेंसी|केन्द्रिय खुफिया एजेंसी]], वर्तमान खुफियाको दफ्तर'' .
* '' [http://chrito.users1.50megs.com/ दैनिक जर्मन कार्रवाई रिपोर्ट]''
* '' [http://cgsc.cdmhost.com/cdm4/browse.php?CISOROOT=%2Fp4013coll8 दोस्रो विश्वयुद्धको सञ्चालन दस्तावेज] संयुक्त शस्त्र अनुसंधान पुस्तकालय, फोर्ट लीवेनवर्थ,को एस'' ''''

;भनेनियाँ
* [http://www.bbc.co.uk/ww2peopleswar/ WW2 मानिसहरूको युद्ध] - दोस्रो विश्वयुद्धबाट साधारण मानिसहरूको भनेनियहरूलाई इकट्ठा गर्नलाई लागि [[बिबिसी|बीबीसी]]को एक परियोजना
* [http://gvsu.cdmhost.com/cdm4/results.php?CISOOP1=all&amp;CISOBOX1&amp;CISOFIELD1=CISOSEARCHALL&amp;CISOOP2=exact&amp;CISOBOX2=World+War%2C+1939-1945&amp;CISOFIELD2=CISOSEARCHALL&amp;CISOOP3=any&amp;CISOBOX3&amp;CISOFIELD3=CISOSEARCHALL&amp;CISOOP4=none&amp;CISOBOX4&amp;CISOFIELD4=CISOSEARCHALL&amp;CISOROOT=%2Fp4103coll2&amp;t=a ग्रांड वैली स्टेट यूनिभर्सिटी वयोवृद्धको इतिहास माियोजना डिजिटल संग्रह ]

;वृत्तचित्र

* [[विश्व युद्ध मा]] ''(१९७४) एक २६-हिस्सा [[थेम्स टेलीभिजन]] श्रृंखला हो जुन धेरै बिंदुहरू बाट दोस्रो विश्वयुद्ध हेर्ने धेरै पक्षहरू शामिल गर्छ।'' ''यसमा धेरै प्रमुख शख्सियतहरू साक्षात्कार पनि शामिल छन् ([[कार्ल दोनित्ज]], [[अल्बर्ट स्पीयर]] , [[एंथोनी ईडन|एंथोनी एडेन]] आदि.)'' ''(Imdb कडी)''
* '' '' ''दोस्रो विश्वयुद्ध रंगहरूमा ''(1999) एक तीन संस्कार वाला वृत्तछित्र जुनको अद्धितीय दृश्यहरूलाई रंगहरूमा दिखा रहयोहै ([http://www.imdb.com/title/tt0212694/ Imdb कडी])'' ''
* '' '' ''[[युद्धक्षेत्र (वृत्तचित्र श्रृंखला)|युद्ध क्षेत्र (वृत्तछित्र श्रृंखला)]] ''एक टिभीको वृत्तचित्र श्रृंखला हो जुन पहिले 1994-1995 सम्म जारी रह्यो जसमा दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा भएको सबै भन्दा महत्वपूर्ण लडाइहरू शामिल छन्'' ''
* '' '' ''[[युद्ध (वृत्तचित्र )|युद्ध]]''(२००७) अमेरिकी समुदायबाट एकदम व्यक्तिहरूको अनुभवहरूको पुनर्गणनाको ७-हिस्सा [[लोक सेवा प्रसारण.|PBS]] वृत्तचित्र है.'' ''
</div>

[[श्रेणी:NWT]]
[[श्रेणी:इतिहास]]

{{Link FA|af}}
{{Link FA|ar}}
{{Link FA|ast}}
{{Link FA|ca}}
{{Link FA|ceb}}
{{Link FA|eo}}
{{Link FA|eu}}
{{Link FA|fo}}
{{Link FA|hr}}
{{Link FA|ka}}
{{Link FA|no}}
{{Link FA|pt}}
{{Link FA|sh}}
{{Link FA|sq}}
{{Link FA|sr}}
{{Link FA|vi}}