Difference between revisions 33268233 and 33712833 on nlwiki

Een '''confederatie''' of een '''statenbond''' is een bond van onafhankelijke staten, of (deel)staten met het recht om eruit te stappen, die op basis van een gezamenlijk [[verdrag]] een [[staat]] vormen. De confederatie is een verbinding tussen [[soeverein]]e staten die hun eigen soevereiniteit behouden, maar overeenkomen om bepaalde aangelegenheden, zoals de buitenlandse belangen en veiligheid, gemeenschappelijk te regelen. Hoewel de confederatie of statenbond soms wordt aangemerkt als een [[staatsvorm]] is het dit eigenlijk niet. Het fenomeen heeft namelijk niet betrekking op de vorm van een enkele soevereine staat, maar op een geheel van staten.

In wezen is het grote verschil met een federatie of [[bondsstaat]] dat de klemtoon ligt op de individuele deelstaten, die in wezen soeverein blijven. In een federatie ligt de soevereiniteit bij de federatie, het overkoepelende geheel. In de praktijk zou dit betekenen dat men gaat bekijken welke bevoegdheden er beter samen uitgevoerd kunnen worden, en kan men deze weer intrekken wanneer men wil.

Terwijl in een bondsstaat de federale [[grondwet]] het bindende element is, is in de statenbond het verdrag het bindend element, waarbij de staten principieel hun soevereiniteit bewaren. Zo'n confederatief verdrag kan unilateraal worden opgezegd, in tegenstelling tot een grondwet, die slechts via de unie aangepast kan worden. In de praktijk blijkt de scheidingslijn tussen een federale en een confederale staat niet steeds zo bijzonder scherp.

De vraag of de vorming van een confederatie steeds vereist dat de partners in die confederatie eerst onafhankelijk moeten zijn zorgt voor veel verwarring. Historisch gaan de meeste voorbeelden in die zin, maar de 13 staten die de [[Verenigde Staten]] vormden bieden een mooi tegenvoorbeeld: die waren voor de oprichting van de VS niet onafhankelijk, maar kolonies van het Britse Rijk. Juridisch zijn er geen redenen waarom een confederatie niet kan gevormd worden door (oud-)kolonies of door federale staten.  De essentie van de confederatie ligt in de autonomie voor elke partner daarin om eruit te kunnen stappen.

== Confederale staten ==
Tegenwoordig zijn confederaties zeldzaam. Tot [[Montenegro]] zich op 3 juni 2006 onafhankelijk verklaarde, was [[Servië en Montenegro]] een confederatie. [[Rusland]] en [[Wit-Rusland]] zijn al jaren in bespreking over de confederatie ''Unie van Rusland en Wit-Rusland'', maar tot nog toe is deze confederatie nog niet in werking getreden. Tal van andere landen hebben echter een confederale fase in hun geschiedenis:
* [[Zwitserland]] tot [[1848]] (deze historische confederatie is bekend als het [[Oude Eedgenootschap]]), thans een [[bondsstaat]]
* De [[Verenigde Staten]] vormden een confederatie van [[1781]] tot [[1789]] onder de [[Artikelen van de Confederatie]], tot besloten werd tot het vormen van een [[Bondsstaat|federatie]] van staten als vastgelegd in de [[Grondwet van de Verenigde Staten|grondwet]] aangenomen in [[1789]].
* [[Duitsland]] (de [[Duitse Bond]])
* [[Nederland]] ([[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden]])
* [[Verenigde Arabische Republiek]]
* [[België]] (de [[Verenigde Nederlandse Staten]] of Les Etats Belgiques Unis na de [[Brabantse Omwenteling]])
* [[Servië en Montenegro]] ([[2003]]-[[2006]])
De [[Europese Unie]] is ''[[de jure]]'' geen confederatie, maar zou [[de facto]] als een confederatie van soevereine staten gezien kunnen worden. <!-- In het uit [[1993]] van het Duitse [[Bundesverfassungsgericht]] werd de Europese Unie met een [[neologisme]] aangemerkt als '''' (staten'''ver'''bond''). -->

Andere vormen van zeer lichte staatsverbanden zijn onder andere het Gemenebest (zoals het [[Brits Gemenebest]] of het [[Gemenebest van Onafhankelijke Staten|GOS]]) en de [[Vrije Associatie]] (zoals [[Niue]] en [[Nieuw-Zeeland]] of zoals [[Baskenland]] beoogt met [[Spanje]]).

== Confederalisme in België ==
In [[België]] gaan stemmen op om de Belgische federale staat om te vormen tot een confederale staat. Vlaanderen, en een Franstalig/Waalse deelstaat zouden daarbij de soevereine bevoegdheden die nu volledig berusten bij België, grotendeels (geheel of gedeeltelijk) overnemen. Beide deelstaten beslissen dan elk onafhankelijk welke bevoegdheden ze aan een Belgische confederatie toevertrouwen. 

Men moet hier evenwel opletten voor de verschillende opvattingen terzake. Tegenstanders van confederalisme stellen al eens dat het bij een confederale staat gaat het om twee onafhankelijke landen die een samenwerkingsverdrag sluiten, terwijl men in België het heeft over een federale staat waar het zwaartepunt bij de deelstaten ligt. Om een echt confederale staat te stichten, zouden de deelstaten eerst zelf staten moeten worden. Deze begripsonduidelijkheid inzake confederalisme is in België het gevolg van de verkiezingstaal die gehanteerd wordt door partijen met een Vlaams-nationalistische strekking teneinde hun Vlaams-nationalistische strekking voor het electoraat te benadrukken.

De [[Duitstalige Gemeenschap]], die momenteel nog deel uitmaakt van het Waalse Gewest kan een eigen deelstaat worden in een confederaal België, deel blijven van de [[Luik (provincie)|provincie Luik]] of een eigen provincie in deelstaat [[Wallonië]] worden.

[[Brussels Hoofdstedelijk Gewest|Brussel]] zou een eigen deelstaat kunnen zijn of de burgers zouden kunnen kiezen tot welke deelstaat ze willen behoren. Ze vallen dan onder de voogdij van deze, betalen er belastingen aan en kiezen er mede de bestuurders van. Voor alle territoriale aangelegenheden werken de twee deelstaten in Brussel dan samen. Beslissingen zouden dan met dubbele meerderheid -of met een gekwalificeerde dubbele meerderheid- genomen worden.

In praktijk zou deze 'omgekeerde' confederalisering kunnen gebeuren door het uitroepen door een democratische meerderheid van de leden van het Vlaams parlement van soevereine bevoegdheden voor taal, cultuur en onderwijs. Ook via een referendum is een democratisch legitieme en eenzijdige opeising van confederale ('cosoevereine') bevoegdheden mogelijk.

Tot de bekende voorstanders van deze visie behoren onder meer de initiatiefnemers van het [[Lentemanifest 2006|Lentemanifest]] (de professoren [[Roger Dillemans]], Jef Roos, [[Danny Pieters]] en [[Paul Van Orshoven]]), vele ondernemers (onder andere in [[Voka (werkgeversorganisatie)|Voka]]-kringen) en Vlaamsgezinden in het verenigingsleven (waaronder [[Ludo Abicht]], [[Eric Ponette]] en Julien Borremans). In de politieke wereld geniet het sterke bijval binnen de [[Libertair, Direct, Democratisch|Lijst Dedecker]] en de [[Christen-Democratisch en Vlaams|CD&V]]. Het wordt ook  ondersteund door de [[Nieuw-Vlaamse Alliantie|N-VA]], waar ook aan onafhankelijkheid wordt gedacht. De partij is  voorstander van een confederatie België als eventuele tijdelijke tussenstap naar een onafhankelijk Vlaanderen. Ook [[Open Vlaamse Liberalen en Democraten|Open Vld]] heeft zich duidelijk uitgesproken als een voorstander van een confederatie. [[Socialistische Partij Anders|sp.a]],[[Groen!]] en de [[PVDA (België)|PVDA]] blijven voorstander van het huidige, federale België.
{{Navigatie staatsvormen}}

[[Categorie:Staatsvorm]]

[[af:Konfederasie]]
[[als:Staatenbund]]
[[ar:كنفدرالية]]
[[az:Konfederasiya]]
[[bg:Конфедерация]]
[[bs:Konfederacija]]
[[ca:Confederació]]
[[cs:Konfederace]]
[[cy:Conffederasiwn]]
[[da:Konføderation]]
[[de:Staatenbund]]
[[en:Confederation]]
[[eo:Konfederacio]]
[[es:Confederación]]
[[et:Konföderatsioon]]
[[eu:Konfederazio]]
[[fa:کنفدراسیون]]
[[fi:Valtioliitto]]
[[fr:Confédération (organisation politique)]]
[[gl:Confederación]]
[[he:קונפדרציה]]
[[hi:परिसंघ (प्रशासन)]]
[[hr:Konfederacija]]
[[hu:Konföderáció]]
[[id:Konfederasi]]
[[it:Confederazione di stati]]
[[ja:国家連合]]
[[ka:კონფედერაცია]]
[[ko:국가 연합]]
[[lt:Konfederacija]]
[[mk:Конфедерација]]
[[ms:Konfederasi]]
[[nn:Konføderasjon]]
[[no:Konføderasjon]]
[[pl:Konfederacja]]
[[pt:Confederação]]
[[ro:Confederație]]
[[ru:Конфедерация]]
[[sh:Konfederacija]]
[[simple:Confederation]]
[[sl:Konfederacija]]
[[sq:Konfederata]]
[[sr:Конфедерација]]
[[sv:Konfederation]]
[[th:สมาพันธรัฐ]]
[[tr:Konfederasyon]]
[[uk:Конфедерація]]
[[zh:邦联制]]