Difference between revisions 38206580 and 38207201 on nlwiki

Een '''confederatie''' of een '''statenbond''' is een bond van onafhankelijke staten, of (deel)staten met het recht om eruit te stappen ( =recht van secessie), die op basis van een gezamenlijk [[verdrag]] een [[staat]] vormen. De confederatie is een verbinding tussen [[soeverein]]e staten die hun eigen soevereiniteit behouden, maar overeenkomen om bepaalde aangelegenheden, zoals de buitenlandse belangen en veiligheid, gemeenschappelijk te regelen. Hoewel de confederatie of statenbond soms wordt aangemerkt als een [[staatsvorm]] is het dit eigenlijk niet. Het fenomeen heeft namelijk niet betrekking op de vorm van een enkele soevereine staat, maar op een geheel van staten.⏎
⏎
In wezen is het grote verschil met een federatie of [[bondsstaat]] dat de klemtoon ligt op de individuele deelstaten, die in wezen soeverein blijven. In een federatie ligt de soevereiniteit bij de federatie, het overkoepelende geheel. In de praktijk zou dit betekenen dat men gaat bekijken welke bevoegdheden er beter samen uitgevoerd kunnen worden, en kan men deze weer intrekken wanneer men wil Wanneer slechts het gezamenlijk staatshoofd het bindende element van een of meer staten vormt, spreken we in principe niet meer van een confederatie maar van een [[personele unie]]. Overigens is een zekere overlap, zoals bij het Brits Gemenebest, denkbaar. Bovendien bestaan er voorbeelden uit het verleden (bijvoorbeeld de Habsburgers), waarin het staatshoofd zijn personele unie probeerde samen te smeden tot een samenhangender geheel.

In wezen is het grote verschil met een federatie of [[bondsstaat]] dat de klemtoon ligt op de individuele deelstaten, die in wezen soeverein blijven. In een federatie ligt de soevereiniteit bij de federatie, het overkoepelende geheel. In de praktijk zou dit betekenen dat men gaat bekijken welke bevoegdheden er beter samen uitgevoerd kunnen worden, en kan men deze weer intrekken wanneer men wil. Het gevolg hiervan is dat enerzijds (etnische) regio's zeer veel zelf kunnen bepalen en dat er een zekere concurrentiestrijd ontstaat die deelstaten aanmoedigt het maximale te bereiken voor hun inwoners. Anderzijds is het voor de centrale overheid erg moeilijk alle deelstaten op een lijn te krijgen, met name omdat in principe iedere deelstaat een veto kan uitspreken of in uiterste gevallen kan dreigen zich af te scheiden. Ook kan het in het dagelijks leven en de economie hinder opleveren dat iedere deelstaat een eigen rechtssysteem, onderwijssysteem, verkeersregels en belastingen kent, en dat bepaalde diploma's en kwalificaties slechts in een enkele deelstaat geldig zijn.

Terwijl in een bondsstaat de federale [[grondwet]] het bindende element is, is in de statenbond het verdrag het bindend element, waarbij de staten principieel hun soevereiniteit bewaren. Zo'n confederatief verdrag kan unilateraal worden opgezegd, in tegenstelling tot een grondwet, die slechts via de unie aangepast kan worden. In de praktijk blijkt de scheidingslijn tussen een federale en een confederale staat niet steeds zo bijzonder scherp.

De vraag of de vorming van een confederatie steeds vereist dat de partners in die confederatie eerst onafhankelijk moeten zijn zorgt voor veel verwarring. Historisch gaan de meeste voorbeelden in die zin, maar de 13 staten die de [[Verenigde Staten]] vormden bieden een mooi tegenvoorbeeld: die waren voor de oprichting van de VS niet onafhankelijk, maar kolonies van het Britse Rijk. Juridisch zijn er geen redenen waarom een confederatie niet kan gevormd worden door (oud-)kolonies of door federale staten.  De essentie van de confederatie ligt in de autonomie voor elke partner daarin om eruit te kunnen stappen.

== Confederale staten ==
Tegenwoordig zijn confederaties zeldzaam. Vaak vormen ze een tussenfase in een centraliserings- of een ontbindingsproces van een staat. Tot [[Montenegro]] zich op 3 juni 2006 onafhankelijk verklaarde, was [[Servië en Montenegro]] een confederatie. [[Rusland]] en [[Wit-Rusland]] zijn al jaren in bespreking over de confederatie ''Unie van Rusland en Wit-Rusland'', maar tot nog toe is deze confederatie nog niet in werking getreden. Tal van andere landen hebben echter een confederale fase in hun geschiedenis:
* [[Zwitserland]] tot [[1848]] (deze historische confederatie is bekend als het [[Oude Eedgenootschap]]), thans een [[bondsstaat]]
* De [[Verenigde Staten]] vormden een confederatie van [[1781]] tot [[1789]] onder de [[Artikelen van de Confederatie]], tot besloten werd tot het vormen van een [[Bondsstaat|federatie]] van staten als vastgelegd in de [[Grondwet van de Verenigde Staten|grondwet]] aangenomen in [[1789]]. Deze centralisatietrend vormde een van de redenen van de afscheiding van de [[Geconfedereerde Staten van Amerika]], die nadrukkelijk een confederale structuur natreefde met meer soevereiniteit voor de staten ten koste van de centrale overheid.
* [[Duitsland]] (de [[Duitse Bond]])
* [[Nederland]] ([[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden]])
* [[Verenigde Arabische Republiek]]
* [[België]] (de [[Verenigde Nederlandse Staten]] of Les Etats Belgiques Unis na de [[Brabantse Omwenteling]])
* [[Servië en Montenegro]] ([[2003]]-[[2006]])
* De [[Sovjet-Unie]] was op papier een confederatie, waarin de verschillende deelrepublieken in theorie het recht hadden de unie te verlaten. In praktijk was er echter de facto sprake van een eenheidsstaat door het bindende element van de communistische partij, de [[CPSU]].⏎
De [[Europese Unie]] is ''[[de jure]]'' geen confederatie, maar zou [[de facto]] als een confederatie van soevereine staten gezien kunnen worden. <!-- In het uit [[1993]] van het Duitse [[Bundesverfassungsgericht]] werd de Europese Unie met een [[neologisme]] aangemerkt als '''' (staten'''ver'''bond''). -->

Andere vormen van zeer lichte staatsverbanden zijn onder andere het Gemenebest (zoals het [[Brits Gemenebest]] of het [[Gemenebest van Onafhankelijke Staten|GOS]]) en de [[Vrije Associatie]] (zoals [[Niue]] en [[Nieuw-Zeeland]] of zoals [[Baskenland]] beoogt met [[Spanje]]).

== Confederalisme in België ==
In [[België]] gaan stemmen op om de Belgische federale staat om te vormen tot een confederale staat. Vlaanderen, en een Franstalig/Waalse deelstaat zouden daarbij de soevereine bevoegdheden die nu volledig berusten bij België, grotendeels (geheel of gedeeltelijk) overnemen. Beide deelstaten beslissen dan elk onafhankelijk welke bevoegdheden ze aan een Belgische confederatie toevertrouwen. Dit wordt vooral gesteund door de [[N-VA]], de grootste partij van Vlaanderen. Franstalig België ziet dit veel minder zitten.
 

{{Navigatie staatsvormen}}

[[Categorie:Staatsvorm]]