Difference between revisions 47454757 and 47455345 on nlwiki

{{Infobox kunstenaar
| naam           = Piet Zwart
| afbeelding     = Piet Zwart-NL-HaNA 2.24.01.03-917-1515-crop.jpg
| onderschrift   = Zwart in 1964 bij het uitreiken van de [[David Roëllprijs]]
| volledige naam = 
| bijnaam        = 
| geboren        = [[Zaandijk]], [[28 mei]] [[1885]]
| overleden      = [[Wassenaar (gemeente)|Wassenaar]], [[24 september]] [[1977]]
| beroep         = ontwerper, typograaf
| jaren-actief   = 
| stijl          = 
| bekende-werken = 
| RKD            = 86727
| imdb           = 
| allmusic       = 
| signatuur      =
| website        =
}}
'''Piet Zwart''' ([[Zaandijk]], [[28 mei]] [[1885]] – [[Wassenaar (gemeente)|Wassenaar]], [[24 september]] [[1977]]) was een [[Nederland]]se [[fotograaf]], [[boekbandontwerper]], [[typograaf]] en [[industriële vormgeving|industrieel ontwerper]]. Typerend voor zijn ontwerpstijl zijn: a-[[traditionalisme]], [[element]]aire [[opbouw]], [[doelmatigheid]] en [[spiritueel|spirituele]] [[inventie]].

== Levensloop ==
[[Bestand:Bruynzeel kitchen in Sonneveld House Rotterdam.jpg|thumb|220px|Piet Zwarts ''Bruynzeelkeuken'' uit de jaren 30. In situ in [[Huis Sonneveld]] in Rotterdam.]]⏎
[[Bestand:Piet zwart janwils.jpg|thumb|Ontwerp voor het bureau van Jan Wils]]
Zwart volgde van 1902 tot 1907 een opleiding aan de [[Rijksschool voor Kunstnijverheid Amsterdam]].<ref name=autogenerated1>http://www.kunstbus.nl/design/piet+zwart.html (geraadpleegd 19 maart 2008).</ref> Daarna werd hij aangesteld als docent tekenen en [[kunstgeschiedenis]] aan de ''Industrie- en Huishoudschool voor Meisjes'' in [[Leeuwarden (stad)|Leeuwarden]]. In 1913 verhuisde hij naar [[Voorburg (Zuid-Holland)|Voorburg]]<ref>http://www.marcuse.nl/page.php?pageID=157 (geraadpleegd 19 maart 2008).</ref> en van 1913 tot 1914 studeerde hij aan de [[TU Delft]]. 

In [[1913]] verhuisde Piet Zwart naar ''Voorburg'' en leerde daar de uit ''[[Hongarije]]'' afkomstige [[Kunstschilder|schilder]] ''[[Vilmos Huszár]]'' en de architect ''[[Jan Wils (architect)|Jan Wils]]'' kennen. De laatste had zich pas als zelfstandig architect gevestigd, na daarvoor vier jaar bij ''[[Hendrik Petrus Berlage|Berlage]]'' te hebben gewerkt. Zwart werd vervolgens voor twee jaar tekenaar bij ''Wils'' en werkte mee aan een aantal van Wils' belangrijke vroege bouwprojecten. Ook werkten Zwart en ''Huszár'' samen, waarbij de laatste de kleuren voor z'n rekening nam.⏎
⏎
In 1919 trad hij als [[tekenaar]]/[[Architect|ontwerper]] in dienst van [[architect]] ''[[Jan Wils (architect)|Jan Wils]]''. ''Wils'' hechtte grote waarde aan 'de oplossing van het bouwwerk in kleur', maar vond dat dit de taak van de [[kunstenaar]] was en niet van de architect. Voor ''Wils'' ontwierp Zwart onder meer de 'kleuroplossing' van ''dansinstituut Guillard-Jorissen'' in [[Den Haag]]]. Voor Wils' belangrijkste opdrachtgever, de ''firma [[Bruynzeel Keukens|Bruynzeel]]'', ontwierp Zwart, in samenwerking met ''[[Vilmos Huszár]]'', enkele [[interieurs]]. Voorts leverde Zwart tekeningen voor de [[Papaverhof]]<ref>http://www.timerime.com/en/event/12226/Papaverhof/</ref>.

[[Bestand:Ontbijtservies van persglas, H.P. Berlage en Piet Zwart 04.jpg|thumb|Ontbijtservies van persglas, H.P. Berlage en Piet Zwart.]]⏎
In 1921 trad Zwart in dienst van het Voorburgse bureau van ''[[Hendrik Petrus Berlage|Berlage]]''<ref name=autogenerated1 />. Hij werd assistent en eerste tekenaar. Een van zijn eerste opdrachten was een servies van [[persglas]] voor ''mevrouw [[Helene Kröller-Müller]]'' van ''[[Jachthuis Sint-Hubertus]]'', in basis door ''Berlage'' ontworpen, maar die gaf het door de complexiteit van het [[productieproces]] aan Piet Zwart(contracted; show full) ''Drukkerij Trio'' schrok van dit bevlogen [[manifest]], want uiteindelijk besloot men dit relatiegeschenk helemaal niet uit te geven. Van het eerste Nederlandse manifest over de nieuwe typografie, werd bij ''Drukkerij Trio'' slechts een [[drukproef]] gemaakt. Van die drukproef zijn slechts enkele exemplaren bewaard gebleven. Twee – onderling verschillende – zijn in het bezit van het ''[[Museum Meermanno]]'' in ''Den Haag''.


==Piet Zwart Instituut==
Het ''[[Piet Zwart Instituut]]'' - een onderdeel van de ''[[Willem de Kooning Academie]]'' - is naar hem vernoemd. Hij was van [[1919]] tot [[1933]] [[docent]] aan deze [[Rotterdam]]se academie, de toentertijd geheten ''"Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen"''. In 1933 werd hij van de ''Academie'' ontslagen, nadat hij zich vrij expliciet had uitgesproken over de herinrichting van het [[kunstonderwijs]].

==Waarderingen==
Hij ontving in [[1959]] de ''[[Quellinusprijs]] voor typografisch werk'', in [[1964]] de ''[[David Röellprijs]]'' en in [[1966]] de ''Honorary Distinction of Royal Designer for Industry''. Tijdens de nieuwjaarsreceptie van [[1999]] riep de ''[[Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers]] (BNO)'' hem uit tot "dé Nederlandse ontwerper van de 20ste eeuw". Zijn werk wordt inmiddels verzameld door musea in binnen- en buitenland. In december [[2006]] werden enkele van zijn straatbanken opgenomen in de collectie van het ''[[Gemeentemuseum Den Haag]]''.

==Bruynzeelkeuken==
===Gewerkt voor Berlage en Wils===
In [[1913]] verhuisde Piet Zwart naar ''Voorburg'' en leerde daar de uit ''[[Hongarije]]'' afkomstige [[Kunstschilder|schilder]] ''[[Vilmos Huszár]]'' en de architect ''[[Jan Wils (architect)|Jan Wils]]'' kennen. De laatste had zich pas als zelfstandig architect gevestigd, na daarvoor vier jaar bij ''[[Hendrik Petrus Berlage|Berlage]]'' te hebben gewerkt. Zwart werd vervolgens voor twee jaar tekenaar bij ''Wils'' en werkte mee aan een aantal van Wils' belangrijke vroege bouwprojecten. Ook werkten Zwart en ''Huszár'' samen, waarbij de laatste de kleuren voor z'n rekening nam.

===Contact met Bruynzeel===
Uit [[1922]] (volgens AVRO documentaire serie ''Close Up "Alles moet nieuw"'' uit 2012) stamt het eerste contact van Zwart met de ''familie [[Bruynzeel (bedrijf)|Bruynzeel]]'' in de vorm van een opdracht voor het ontwerpen van meubels en later de bekende Bruynzeel Keuken. In [[1938]] werd zijn keuken, na 3 jaar onderzoek in productie genomen. 
Hij ontwierp de inrichting van ''[[Cornelis Bruynzeel Jr.]]'''s nieuwe jacht de ''Zeearend'' bestemd voor de oceaanrace in [[1936]]. Bijzonder hierbij was dat hij nooit iets met boten te maken had gehad. Het is nu juist zo kenmerkend voor Piet Zwart dat hij steeds weer op andere vakgebieden zijn vakmanschap toonde.

De eerste opdracht van de ''familie Bruynzeel'' was het ontwerpen van de meubels voor de bungalow ''Stormhoek'' in ''[[Zaandam]]''. Het ontwerp van deze bungalow was van ''[[Jan Wils (architect)|Jan Wils]]'', architect van het ''[[Olympisch Stadion (Amsterdam)|Olympisch Stadion]]'' te ''Amsterdam'' en de deurenfabriek in ''Zaandam''. 
De kleurentoepassing van meubels en behang voor de bungalow werd ontworpen door ''Vilmos Huszár'', de bedenker van het nog steeds bekende ''Arend[[vignet]]'' van de ''firma Bruynzeel''.

''Stormhoek'' was bestemd voor zoon ''Cornelis Bruynzeel'' [[1900]]-[[1980]], de directeur van de nieuw te bouwen deurenfabriek. Dit ontwerp werd door Piet Zwart met gebruikmaking van kleur en perspectief inzichtelijk gemaakt. Beide gebouwen zijn helaas gesloopt.

Speciaal met zoon ''Cornelis'' was de werkrelatie bijzonder. Er werd gewerkt op basis van wederzijds vertrouwen en respect. Hier lag ook de kiem voor de latere integratie van vormgeving en industrie, een ontwikkeling die vlak na het uitbreken van ''[[Tweede Wereldoorlog]]'' goed op gang kwam. 
 
Het contact met ''Cornelis Bruynzeel'', dat uit [[1922]] dateerde (volgens ''AVRO documentaire "Alles moet nieuw"'' is dat mogelijk eerder: 1919), hield in dat Piet Zwart vanaf [[1930]] opdracht kreeg advertenties voor de firma te maken en de maandelijkse [[vloeiblad]]en te ontwerpen hetgeen hij tot [[1950]] deed. Hij ontwierp ook een driekantig blik voor vloeibare [[was]] van de vloerenfabriek. Ook is een catalogus bekend waarin alle producten van de ''Bruynzeel''-bedrijven uitvoerig werden beschreven, hiervan verschenen meerdere edities. Piet Zwart is ook van het begin af aan betrokken geweest bij het ontwerpen en uitvoeren van de houten en papieren verpakkingen van de ''Bruynzeel''-potloden.
 
De samenwerking van Piet Zwart en ''Bruynzeel'' bleef tot in de jaren '50 uitstekend[[Bestand:Bruynzeel kitchen in Sonneveld House Rotterdam.jpg|thumb|220px|Piet Zwarts ''Bruynzeelkeuken'' uit de jaren 30. In situ in [[Huis Sonneveld]] in Rotterdam.]]
==Bruynzeelkeuken==

Uit [[1922]] (volgens AVRO documentaire serie ''Close Up "Alles moet nieuw"'' uit 2012, is dat mogelijk eerder:1919) stamt het eerste contact van Zwart met de ''familie [[Bruynzeel (bedrijf)|Bruynzeel]]'' in de vorm van een opdracht voor het ontwerpen van meubels en later de bekende Bruynzeel Keuken. In [[1938]] werd zijn keuken, na 3 jaar onderzoek in productie genomen. 
Hij ontwierp de inrichting van ''[[Cornelis Bruynzeel Jr.]]'''s nieuwe jacht de ''Zeearend'' bestemd voor de oceaanrace in [[1936]]. Bijzonder hierbij was dat hij nooit iets met boten te maken had gehad. Het is nu juist zo kenmerkend voor Piet Zwart dat hij steeds weer op andere vakgebieden zijn vakmanschap toonde.

De eerste opdracht van de ''familie Bruynzeel'' was het ontwerpen van de meubels voor de bungalow ''Stormhoek'' in ''[[Zaandam]]''. Het ontwerp van deze bungalow was van ''[[Jan Wils (architect)|Jan Wils]]'', architect van het ''[[Olympisch Stadion (Amsterdam)|Olympisch Stadion]]'' te ''Amsterdam'' en de deurenfabriek in ''Zaandam''. 
De kleurentoepassing van meubels en behang voor de bungalow werd ontworpen door ''Vilmos Huszár'', de bedenker van het nog steeds bekende ''Arend[[vignet]]'' van de ''firma Bruynzeel''.

''Stormhoek'' was bestemd voor zoon ''Cornelis Bruynzeel'' [[1900]]-[[1980]], de directeur van de nieuw te bouwen deurenfabriek. Dit ontwerp werd door Piet Zwart met gebruikmaking van kleur en perspectief inzichtelijk gemaakt. Beide gebouwen zijn helaas gesloopt.

Speciaal met zoon ''Cornelis'' was de werkrelatie bijzonder. Er werd gewerkt op basis van wederzijds vertrouwen en respect. Hier lag ook de kiem voor de latere integratie van vormgeving en industrie, een ontwikkeling die vlak na het uitbreken van ''[[Tweede Wereldoorlog]]'' goed op gang kwam. 
 
Het contact met ''Cornelis Bruynzeel'', hield in dat Piet Zwart vanaf [[1930]] opdracht kreeg advertenties voor de firma te maken en de maandelijkse [[vloeiblad]]en te ontwerpen hetgeen hij tot [[1950]] deed. Hij ontwierp ook een driekantig blik voor vloeibare [[was]] van de vloerenfabriek. Ook is een catalogus bekend waarin alle producten van de ''Bruynzeel''-bedrijven uitvoerig werden beschreven, hiervan verschenen meerdere edities. Piet Zwart is ook van het begin af aan betrokken geweest bij het ontwerpen en uitvoeren van de houten en papieren verpakkingen van de ''Bruynzeel''-potloden.
 
De samenwerking van Piet Zwart en ''Bruynzeel'' bleef tot in de jaren '50 uitstekend.

==Piet Zwart Instituut==
Het ''[[Piet Zwart Instituut]]'' - een onderdeel van de ''[[Willem de Kooning Academie]]'' - is naar hem vernoemd. Hij was van [[1919]] tot [[1933]] [[docent]] aan deze [[Rotterdam]]se academie, de toentertijd geheten ''"Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen"''. In 1933 werd hij van de ''Academie'' ontslagen, nadat hij zich vrij expliciet had uitgesproken over de herinrichting van het [[kunstonderwijs]].

==Waarderingen==
Hij ontving in [[1959]] de ''[[Quellinusprijs]] voor typografisch werk'', in [[1964]] de ''[[David Röellprijs]]'' en in [[1966]] de ''Honorary Distinction of Royal Designer for Industry''. Tijdens de nieuwjaarsreceptie van [[1999]] riep de ''[[Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers]] (BNO)'' hem uit tot "dé Nederlandse ontwerper van de 20ste eeuw". Zijn werk wordt inmiddels verzameld door musea in binnen- en buitenland. In december [[2006]] werden enkele van zijn straatbanken opgenomen in de collectie van het ''[[Gemeentemuseum Den Haag]]''.

==Overzicht van enkele ontwerpen van Piet Zwart<ref>zie voor volledige lijst: http://zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/archieven/details/ZWAR/keywords/piet%20zwart</ref>==
* Inklapbare strijkplank 
* Prefabbouw 
* Meubelontwerpen 
* Woonschuit 
* Plattegronden 
(contracted; show full)
{{DEFAULTSORT:Zwart, Piet}}
[[Categorie:Nederlands fotograaf]]
[[Categorie:Nederlands grafisch ontwerper]]
[[Categorie:Nederlands meubelontwerper]]
[[Categorie:Nederlands boekbandontwerper]]
[[Categorie:Ontwerper van Nederlandse postzegels]]
[[Categorie:Architectuurfotograaf]]