Difference between revisions 61244365 and 61804738 on nlwiki

{{Taxobox
| type             = plant
| naam             = Citrus
| titelweergave = ''Citrus'' (geslacht)
| afbeelding       = Citrus fruits.jpg
| afbeeldingtekst  = 
| rijk             = ''[[Planten|Plantae]]'' (Planten)
| stam             = ''[[Embryophyta]]'' (Landplanten)
(contracted; show full)e oercitrussen, maar is toch de eerste citrusvrucht die het [[Midden-Oosten]] en het [[Middellandse Zeegebied]] bereikte. De [[sinaasappel]] werd in de [[16e eeuw]] door de [[Portugezen]] in [[Europa (werelddeel)|Europa]] geïntroduceerd. De [[mandarijn (vrucht)|mandarijn]] kwam in [[1805]]. De bomen groeien alleen in warme landen, zoals in [[Spanje]], [[Marokko]], [[Griekenland]], [[Italië]] en [[Israël]]. In Nederland wordt ''Citrus'' ook wel geteeld als [[kuipplant]].

== Vruchten ==

[[Bestand:NIH citrus.jpg|miniatuur|Partjes van verschillende citrusvruchten]]⏎
De [[Citrusschil|schil]] ([[zeste]]) van [[Citrusvrucht|citrusvruchten]] is stevig, met klieren die ontvlambare [[Etherische olie|etherische oliën]] bevatten. De witte, vezelige laag daaronder wordt ook nog tot de schil gerekend en bevat veel [[pectine]]. De eetbare binnenkant heeft sapzakjes die suikers, [[Organisch zuur|organische zuren]] en [[ascorbinezuur|vitamine C]] bevatten. Citrusvruchten kunnen direct worden gegeten, maar ook als smaakmaker worden gebruikt. Verder worden ze vaak tot [[Vruchtensap|sap]] geperst.

== Soorten ==
Citrusvruchten zijn:
* [[Bergamot (citrusvrucht)|Bergamot]], (''C. bergamia)'', gebruikt als smaakmaker in [[Earl grey]]thee
* [[Citroen (vrucht)|Citroen]], (''C. limon)''
* [[Limoen]], (''C. aurantiifolia)''
* [[Mandarijn (vrucht)|Mandarijn of tangerine]], (''C. reticulata)''. Belangrijke rassen die tot de mandarijn behoren zijn:
** [[Clementine (vrucht)|Clementine]] SRA63]]
** Meyer citroen ''C. × meyeri'' (citroen x mandarijn)
** Cleopatra (plant), '' (''C. clementina'')
** [[Citrus reshni|Cleopatra]] (''C. reshni]]'')
** [[Citrus deliciosa|Common  ]] (''C. deliciosa)''
** [[Citrus tangerina|Dancy, ]] (''C. tangerina)''
** [[Citrus tangerina|Fairchild, ]] (''C. tangerina)''
** Honey
** Kinnows
** Murcott[[Citrus reticulata Blanco|Honey]] (''C. reticulata'' Blanco)
** [[Citrus nobilis|King of Siam]] (''C. nobilis''), is ontstaan uit een soortkruising
** Kinnows
** [[Meyer citroen]] (''C. × meyeri'' ), kruising tussen citroen en mandarijn
** [[Tangelo#Minneola|Minneola]] (''C. ×tangelo''), is ontstaan uit een soortskruising
** King of SiamMurcott is ontstaan uit een soortkruising, ''C. nobilis''
** Ponkan⏎
** Nova
** [[Citrus reticulata Blanco|Ponkan]] (''C. reticulata'' Blanco)
** Royal
** [[Satsuma (vrucht)|Satsuma]] Wase, ]] (''C. unshiu'')
** [[Satsuma Qwari, (vrucht)|Satsuma Owari]] (''C. unshiu'')
** Temple[[Citrus tangerina|Tangerijn]] (''C. tangerina'')
** [[Citrus temple|Temple]] (''C. temple),'' is ontstaan uit een soortkruising, ''C. temple''  
* [[Mauritius papeda]] (of djeroek poeroet), (''C. hystrix)'', de bladeren zijn smaakmaker in de Thaise keuken
* [[Pompelmoes (Citrus maxima)|Pompelmoes]], (''C. maxima)''
* [[Grapefruit]], (''C. × paradisi)''
* [[Pomelo]], kruising tussen grapefruit en pompelmoes
* [[Sweetie (fruit)|Sweetie]], kruising tussen grapefruit en pomelo
* [[Tangelo]], verzamelnaam voor kruisingen tussen mandarijn en grapefruit of pompelmoes:
** [[Minneola (vrucht)|Minneola]], (''C. ×tangelo)''
** [[Tangelo#Orlando Tangelo|Orlando]]
** [[Ugli]], eventueel gekruist met een zure sinaasappel
* [[Sinaasappel]], (''C. sinensis)''
* [[Sukadeboom]], (''C. medica)'', een boom die vruchten met zeer dikke schil draagt, waar [[sukade]] van gemaakt wordt.
* [[Zure sinaasappel]], (''C. aurantium)'', pomerans, bittersinaasappel
* [[Yuzu]], (''C. ichangensis'' × ''C. reticulata'' var. ''austera''), Japanse citrusvrucht
* [[Amanatsu]], (''C. × natsudaidai'', een kruising tussen ''C. maxima'' en ''C. reticulata'', die alleen in Kumamoto in het zuiden van Japan wordt geteeld
* [[Chinese kumquat]] of [[kumquat]], (''C. japonica'', synoniem:. ''Fortunella margarita'')
* [[Calamondin]], (''C. × microcarpa''), kruising tussen Chinese kumquat en mandarijn

=== Fylogenie ===
De mogelijkheid om met [[sequencing|DNA-sequencing]] onderzoek te doen naar verwantschappen tussen [[taxon|taxa]] en aan de hand daarvan stambomen op te stellen, heeft aan het licht gebracht dat veel van de tot nu toe als soort erkende citrussen in feite [[hybride (biologie)|kruisingen]] zijn. Dat geldt onder andere voor ''[[Citrus aurantium|C. aurantium]]'' en ''[[Citrus sinensis|C. sinensis]]''. Zodra de [[fylogenie]] van het genus definitief is uitgezocht zullen de wetenschappelijke namen moeten worden aangepast of voor conservering met een ander type moeten worden voorgedragen.<ref>de Araújo, E. Freitas; de Queiroz, L. Paganucci & Machado, M.A. (2003): What is ''Citrus''? Taxonomic implications from a study of cp-DNA evolution in the tribe Citreae (Rutaceae subfamily Aurantioideae). ''Organisms Diversity & Evolution'' '''3'''(1): 55-62. <small>{{doi|10.1078/1439-6092-00058}}</small> samenvatting</ref><ref>Nicolosi, E.; Deng, Z.N.; Gentile, A.; La Malfa, S.; Continella, G. & Tribulato, E. (2000): ''Citrus'' phylogeny and genetic origin of important species as investigated by molecular markers. ''Theoretical and Applied Genetics'' '''100'''(8): 1155-1166. <small>{{doi|10.1007/s001220051419}}</small> samenvatting</ref>

== Externe link ==
* {{Link eFloras|2|107164|Citrus}}

{{Appendix}}
{{Commonscat|Citrus}}
{{Navigatie Citrus}}
{{Navigatie Rutaceae}}

[[Categorie:Wijnruitfamilie]]
[[Categorie:Kuipplant]]
[[Categorie:Citrus| ]]