Difference between revisions 61668657 and 61668658 on nlwiki

[[Categorie:Transgender| ]]
TRANSGENDERS HEBBE KKR !!!Bestand:MAN-VROUW- Hoe is het om een vrouw te zijn, terwijl je je een man voelt-.webm|thumb|[[Universiteit van Nederland]] - lezing 'Hoe is het om een vrouw te zijn, terwijl je je een man voelt?' door Mark Hommes, psycholoog bij de [[Open Universiteit]]]]
Een '''transgender''',<ref>https://www.scriptiebank.be/scriptie/2016/het-belang-van-de-media-als-informatie-en-representatiebron-voor-transgender-personen</ref> '''transgender persoon'''<ref>https://www.oneworld.nl/lezen/seks-gender/lhbti/zo-spreek-je-transgender-personen-op-de-juiste-manier-aan/</ref> of '''transgendermens'''<ref>https://www.vereniging-genderdiversiteit.nl/wat-zijn-transgender-mensen/</ref><ref>Zie over de taalkundige kant in het algemeen ook [https://onzetaal.nl/taaladvies/transgender-trans 'Transgender, trans (bij personen)'] bij Onze Taal</ref> is iemand die een [[genderidentiteit]] en/of [[genderexpressie|-expressie]] heeft die niet overeenkomt met het [[Sekse|biologische geslacht]].

Transgender-zijn kan in verschillende gradaties tot uitdrukking komen, uiteenlopend van [[Crossdressing|cross-dressing]], [[Travestie (gender)|travestie]] of [[androgynie]], waarbij slechts deels of alleen bij bepaalde gelegenheden de kenmerken die geassocieerd worden met het andere geslacht worden overgenomen, tot het volledig en definitief van geslacht veranderen door middel van een [[Geslachtsaanpassende operatie|medische behandeling]]. In het laatste geval spreekt men ook wel van [[Transseksualiteit|transseksuelen]].

Daarnaast kan ook de innerlijke identiteit sterk variëren. Zo kan de term transgender mensen omvatten die zich non-[[Binaire geslachtsmodel|binair]], bigender, pangender, genderfluïde, agender of van het [[derde geslacht]] noemen, wat voorheen wel werd samengevat onder de term transgenderisme en tegenwoordig voornamelijk als [[genderqueer]] wordt aangeduid.

Wanneer iemand het als een psychisch probleem ervaart dat de eigen genderidentiteit en het geboortegeslacht niet overeenkomen, kan er sprake zijn van [[genderdysforie]].

Een biologische man die zich duidelijk vrouwelijk voelt, is een ''transvrouw''. In het omgekeerde geval spreekt men van een ''transman''. Dit geldt met name bij lichamelijke en/of uiterlijke geslachtsverandering. Overigens is niet iedereen te spreken over deze termen.<ref name="bestaanwel">{{Citeer web |url=https://www.oneworld.nl/achtergrond/transvrouwen-bestaan-niet/ |titel='Transvrouwen' bestaan niet, trans vrouwen wél |datum=6 augustus 2018 |auteur=[[Olave Nduwanje Basabose|Olave Nduwanje]] |uitgever=''[[OneWorld (tijdschrift)|OneWorld]]'' | bezochtdatum=2020-09-19}}</ref> Ook worden wel de Engelse afkortingen MTF (''male-to-female'') en FTM (''female-to-male'') gebruikt als toevoeging bij het woord transgender, of ook los, in de context van dit onderwerp. Als een transgender zich niet overwegend man of vrouw voelt, zijn termen als MTF en FTM niet van toepassing op de genderidentiteit.

Het tegenovergestelde van transgender wordt aangeduid met de term [[cisgender]]: mensen met een genderidentiteit die overeenkomt met hun biologische geslacht.

== Ontstaan van de term transgender ==
Naast de oudere aanduidingen travestiet en transseksueel werden in de jaren 1980 en 1990 ook de termen transgenderisme en transgenderist gebruikt. Het ging daarbij om mensen met een identiteit tussen man en vrouw in<ref>TransgenderInfo.be: [https://web.archive.org/web/20180426011825/http://transgenderinfo.be/m/identiteit/geschiedenies/seksuologie/ Medische evolutie] en Woordenboek van Neologismen: [https://www.ensie.nl/neologismen/transgenderist Transgenderist]</ref> of bij wie de mannelijke en vrouwelijke identiteit ongeveer even sterk zijn;<ref name=":0" /> tegenwoordig zou zo iemand zich eerder [[genderqueer]] noemen, al wordt soms ook nog wel de term transgenderisme gebruikt.<ref name="tg1">Zie bijvoorbeeld Rutgers WPF: [https://www.rutgers.nl/sites/rutgersnl/files/pdf/Vrijheid_en_zichtbaarheid362kb.pdf Vrijheid en zichtbaarheid, kwalitatief vooronderzoek naar transgenders en veiligheid] en Transgenderinfo.be: [https://transgenderinfo.be/m/identiteit/variaties/non-binair/ Non-binair]</ref>

Dit resulteerde in de volgende driedeling:<ref>Vereniging Genderdiversiteit: [https://www.vereniging-genderdiversiteit.nl/genderdiversiteit/ Genderdiversiteit]</ref>
* [[Travestie (gender)|Travestieten]]: personen die tevreden zijn over hun geslachtskenmerken, maar die wel de behoefte voelen om bijvoorbeeld kleding van de andere sekse te dragen.
* [[Transgenderisme|Transgenderisten]]: personen die zich niet willen beperken tot slechts de mannelijke dan wel de vrouwelijke genderidentiteit, wat gepaard kan gaan met een gedeeltelijke onvrede over hun geslachtskenmerken.
* [[Transseksualiteit|Transseksuelen]]: personen die hun oorspronkelijke geslachtskenmerken als dermate problematisch ervaren, dat zij permanent en geheel van geslacht willen veranderen of zijn veranderd.

Het begrip transgender maakte in de jaren 1980 opgang in de [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Verenigde Staten]] en is sinds het jaar 2000 ook steeds gangbaarder geworden in de [[Nederlands]]e taal.<ref name=":0">{{citeer tijdschrift|auteur=P. Vennix|titel=Wanneer travestie serieus wordt (1)|tijdschrift=Psychopraxis|volume=2|issue=5|pagina's=108–112|doi=10.1007/bf03071861|url=https://link-springer-com.proxy.library.uu.nl/article/10.1007/BF03071861|taal=en}}</ref> Het woord werd bedacht door mensen die zich niet konden vereenzelvigen met hun geboortegeslacht, maar moeite hadden met de term transseksueel die toen gebruikelijk was. Voor hen verwees die term naar het idee dat sommige mensen in het verkeerde lichaam zijn geboren en eigenlijk tot de andere [[sekse]] behoren.<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.transgenderinfo.nl/2-2/transgender/wat-is-het/|titel=Wat is het? - Transgender Info|bezochtdatum=2018-03-27|werk=Transgender Info|taal=nl}}</ref>

Al snel werd transgender een parapluterm waarmee een heel scala aan variaties in gendergevoelens en -gedrag kan worden aangeduid. De gemene deler is steeds: een mismatch tussen het geboortegeslacht en de eigen beleving (genderidentiteit) of gewenste uiting van geslacht (genderexpressie).<ref name=":1" /> Om niemand buiten te sluiten, wordt ook wel de schrijfwijze trans* (met [[asterisk]]) gebruikt.<ref>Zizo Onlne: [https://zizo-online.be/article/12901 Wees vooral lekker jezelf met het trans* nummer van ZiZo], 29 maart 2018</ref>

Bij het grote publiek is de diversiteit binnen het transgenderspectrum vaak nog onbekend, aangezien de transgenders die in de media verschijnen doorgaans transvrouwen (transseksuele vrouwen) zijn. Daarbij gaat de aandacht vaak uit naar de weinig subtiel beschreven lichamelijke transitie; transmannen en vooral personen met een [[Genderqueer|non-binaire identiteit]] zijn veel minder vaak in beeld.<ref>Vereniging Genderdiversiteit: [https://www.vereniging-genderdiversiteit.nl/wat-zijn-transgender-mensen/ Wat zijn transgender mensen?]</ref><ref>Scriptiebank.be: Cato Samyn, [https://www.scriptiebank.be/scriptie/2016/het-belang-van-de-media-als-informatie-en-representatiebron-voor-transgender-personen Het belang van de media als informatie- en representatiebron voor transgender personen], 2-16</ref>

Het woord ''transgender'' kan worden gebruikt als zelfstandig naamwoord en als bijvoeglijk naamwoord.<ref name="taalunie">{{Citeer web |url=https://woordenlijst.org/#/?q=transgender |titel=transgender |uitgever=[[Nederlandse Taalunie]] |bezochtdatum=6 februari 2021}}</ref><ref name="vandale">{{Citeer web |url=https://www.vandale.nl/ |titel=transgender |uitgever=[[Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal]] citaat=transgender<br>1 zelfstandig naamwoord, toegevoegd in oktober 2008, iem. met een genderidentiteit die anders is dan het natuurlijke geslacht, die zich noch man noch vrouw voelt of zich tussen man en vrouw in voelt<br>2 bijvoeglijk naamwoord, toegevoegd in juli 2018, een genderidentiteit hebbend die anders is dan het biologische geslacht, zich deels man en deels vrouw voelend, zich noch man noch vrouw voelend of het gevoel hebbend te behoren tot het andere geslacht dan het biologische geslacht |bezochtdatum=6 februari 2021}}</ref> In de [[Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal]] (de 'Dikke van Dale') is het zelfstandig naamwoord toegevoegd in 2008 en het bijvoeglijk naamwoord in 2018.<ref name="vandale"/>

== Cijfers ==
Volgens een onderzoek van het [[Sociaal en Cultureel Planbureau|SCP]] uit 2017 heeft 0,6% van de mannen en 0,2% van de vrouwen problemen met het eigen geboortegeslacht.<ref name="historiek">Historiek.net: [https://historiek.net/transgender-in-nederland-een-buitengewone-geschiedenis/74924/ 'Transgender in Nederland. Een buitengewone geschiedenis'], 24 januari 2018</ref> Een rapport van de [[Rutgers Stichting]] uit 2018 zegt dat 0,6 tot 0,7% van de Nederlandse volwassenen en middelbare scholieren transgendergevoelens hebben. In de leeftijd tussen de 12 en 24 jaar gaven 1,7% van de jongens en 2,9% van de meisjes aan een non-binaire of fluïde genderidentiteit te hebben of het nog niet te weten.<ref>Rutgers Stichting: [https://www.rutgers.international/sites/rutgersorg/files/PDF/knowledgefiles/Knowledge%20file-Sexual%20and%20gender%20diversity.pdf 'Sexual and gender diversity in SRHR, Towards inclusive sexual and reproductive health & rights through mainstreaming'], december 2018, p. 11</ref>

Het totaal aantal personen dat in Nederland middels een medische transitie van geslacht veranderd is, wordt geschat op 7000 tot 8000, inclusief kinderen en adolescenten. Tussen 2008 en 2013 steeg het aantal aanmeldingen voor een transitie van 250 naar 1000 personen die zich jaarlijks bij een [[genderteam]] meldden. Lang niet altijd wordt daadwerkelijk tot een geslachtsveranderende operatie overgegaan. De sterke stijging houdt verband met het feit dat het sinds 2014 makkelijker is geworden om iemands geslacht in de geboorteakte te laten wijzigen. Direct na de betreffende wetswijziging werd daar door 770 transgenders gebruik van gemaakt.<ref>RTL Nieuws: [https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/4287941/aantal-transgenders-dat-medische-hulp-zoekt-vervijfvoudigd 'Aantal transgenders dat medische hulp zoekt vervijfvoudigd'], 14 juli 2018</ref>

Voor [[België]] wordt het aantal personen dat zich meer het andere geslacht voelt dan het bij de geboorte vastgestelde geslacht geschat op rond de 30.000. Medio 2017 kwam het totaal aantal Belgen dat verandering van geslacht ook in de aktes van de [[burgerlijke stand]] liet doorvoeren uit op 992, gerekend vanaf januari 1993.<ref>Transgenderinfo.be: [https://transgenderinfo.be/f/pers/cijfers/ Cijfers]</ref>

Voor de [[Verenigde Staten]] geeft een ruwe schatting aan dat 0,3% (ca. 700.000 personen) van de volwassenen transgender is, voor een onbekend deel overlappend met de ongeveer 3,5% van de mensen die zich als [[lgbt]] identificeren. Bij de volkstelling van 2010 waren er 89.667 Amerikanen die hun naam hadden gewijzigd in een naam die bij het andere geslacht hoort, terwijl 21.833 personen ook lichamelijk van geslacht waren veranderd.<ref>[http://www.nytimes.com/2015/06/09/upshot/the-search-for-the-best-estimate-of-the-transgender-population.html?_r=0 'The Search for the Best Estimate of the Transgender Population'] in ''The New York Times''</ref>

== Genderidentiteit versus seksuele oriëntatie ==
Het begrip transgender heeft uitsluitend te maken met genderidentiteit: tot welk gender iemand zichzelf rekent. Het staat dus los van [[Seksuele geaardheid|seksuele oriëntatie]]: tot welke andere mensen iemand zich fysiek, romantisch of emotioneel aangetrokken voelt. Het is een misverstand dat bijvoorbeeld een transvrouw automatisch ook [[homoseksueel]] is.

De woorden homoseksueel en [[heteroseksueel]] kunnen in dit verband enigszins verwarrend zijn. In de wetenschappelijke literatuur wordt de seksuele oriëntatie van iemand die transgender is vaak aangeduid met de term androfiel (aangetrokken tot mannen), gynefiel (aangetrokken tot vrouwen), [[Biseksualiteit|biseksueel]] (aangetrokken tot beide) of [[Aseksualiteit|aseksueel]] (aangetrokken tot geen van beide).

Al deze seksuele oriëntaties komen voor onder mensen die zich als transgender identificeren. In één studie werd gevonden dat onder transmannen ca. 90% zich seksueel aangetrokken voelt tot vrouwen, ongeveer 5% zich aangetrokken voelt tot mannen, ca. 3% tot zowel vrouwen als mannen en een enkeling voelt zich slechts aangetrokken tot andere personen die ook transgender zijn. Onder transvrouwen voelde ca. 30% zich aangetrokken tot vrouwen, ongeveer 46% voelde zich aangetrokken tot mannen, ca. 15% voelde zich aangetrokken tot beide en ongeveer 10% voelde zich enkel aangetrokken tot andere transgenders.<ref>{{citeer tijdschrift|auteur=Timo O. Nieder, Melanie Herff, Susanne Cerwenka, Wilhelm F. Preuss, Peggy T. Cohen-Kettenis, Griet De Cuypere|datum=March 2011|titel=Age of onset and sexual orientation in transsexual males and females|tijdschrift=The Journal of Sexual Medicine |volume=8|issue=3|pagina's=783–791|issn=1743-6109|pmid=21143416|doi=10.1111/j.1743-6109.2010.02142.x|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21143416}}</ref>

Ondanks alle verschillen zijn er ook overeenkomsten tussen transgenders en [[holebi|holebi's]], namelijk op psychosociaal gebied: mensen in beide groepen kunnen worstelen met zaken als zelfacceptatie en [[uit de kast komen]] en te maken krijgen met discriminatie. Vanuit de emancipatiebeweging worden beide groepen tegenwoordig vaak onder één noemer gebracht: [[lhbt]], waarbij de T voor transgender staat en de andere letters voor lesbische vrouwen, homoseksuelen en biseksuelen.

== Judith Butler en de term genderbender ==
[[Bestand:Judith-butler-frankfurt-2012.jpg|thumb|Judith Butler, 2012]]
Boeken van [[Judith Butler]], [[Kate Bornstein]], [[Patrick Califia]], [[Judith Lorber]] en [[Camille Paglia]] verwoordden een [[gender (sekse)|genderbegrip]] dat voorheen betiteld werd als ''[[genderbending|genderbender]]'': het spelen met uitgesproken seksespecifieke elementen van gedrag.

Butler ging het verst in de kritiek op de sekse-tweedeling. Zij ging door op het concept [[cyberfeminisme]] van de vroege jaren 1990 en formuleerde de [[politiek]]e stellingname dat gender op performatieve wijze tot stand komt ([[genderperformativiteit]]). Aanhangers van haar theorie waren te vinden in de [[queer]]beweging. In deze [[subcultuur|subculturele]] stroming vonden mensen een plek die zich niet [[heteroseksualiteit|hetero]] of [[homoseksualiteit|homo]], [[man (geslacht)|man]] of [[vrouw]] of zelfs [[Zwarten|zwart]] of [[Blanken|blank]] voelden.

[[Radicalisme|Radicale]] aanhangers van Butlers theorieën stelden — in navolging van de radicale uitspraken van de [[feminisme|feminisische]] actiegroep [[Paarse September]] in 1972: ''Alle vrouwen zijn lesbisch, behalve zij die het nog niet weten!'' — dat iedereen in feite transgender is, maar uit maatschappelijk opzicht die keus uit de weg gaat. De stellingname won terrein in radicaalfeministische kringen, [[biseksualiteit|biseksuelen]] en een groep die heden ten dage aangeduid wordt als transgenderisten of [[genderqueer]]s, maar ontmoette ook kritiek vanwege het totalitaire en intimiderende karakter ervan.

In de wereld van [[Travestie (gender)|travestieten]], [[transseksualiteit|transseksuelen]] en [[Transgenderisme|transgenderisten]] leidde de politieke stellingname van de genderbenders tot een grote spraakverwarring (iemand die noch een travestiet noch transseksueel is, is transgender en tegelijk zou het onderscheid er niet zijn, zo stellen de kringen rondom het blad ''[[Continuüm (online magazine)|Continuüm]]''), maar ook tot een verdere bewustwording van de als beknellend en betuttelend ervaren gang van zaken rondom de [[real-life test]] en de eisen die gesteld werden aan iemand die een wettelijke [[Geslachtsaanpassende operatie|geslachtsverandering]] wenste voordat in 2015 de wetgeving aangaande de juridische geslachtswijziging radicaal werd aangepast.<ref>{{pdf}}[https://www.nvvb.nl/sites/default/files/nvvb/13_BenR_2014_nr3_p31-33.pdf 'Regelgeving rondom de juridische geslachtswijziging ingaande 1 juli 2015']{{Dode link|datum=maart 2020 |bot=InternetArchiveBot }}, [[Nederlandse Vereniging Voor Burgerzaken]] (NVVB)</ref>

Gaandeweg ebde de commotie weg en werd in groepen voor belangenbehartiging en politieke actie duidelijk dat een te algemeen geformuleerd begrippenkader allerlei verschillen en belangentegenstellingen verdoezelde.

== Ontwikkeling en emancipatie ==
Waarschijnlijk zijn er altijd al mensen geweest die tegenwoordig met de term transgender worden aangeduid. In andere culturen werden en worden zij soms als een aparte groep gezien, zoals bijvoorbeeld de [[muxe]], de [[Hijra (Zuid-Azië)|hijra]] en de [[katoey]]. Bij meerdere Noord-Amerikaanse indianenstammen werden ook wel mannelijke vrouwen en vrouwelijke mannen apart onderscheiden, waarvoor tegenwoordig de term [[two-spirit]] wordt gebruikt.

De [[westerse cultuur]] onderscheidt alleen tussen man en vrouw. Wel zijn er voorbeelden van individuele personen die zich zoals het andere geslacht kleedden, zoals de Romeinse keizer [[Elagabalus]], de Franse [[Chevalier d'Éon]] en [[Maria van Antwerpen]]. Hierbij is vaak niet duidelijk of het ging om [[Travestie (gender)|travestie]] of (gewenste) [[transseksualiteit]] en evenmin valt na te gaan in hoeverre er een innerlijk beleefde identiteit aan ten grondslag lag.<ref name="historiek" />

Vanaf de 18e eeuw kwamen er aparte woorden voor deze mensen, te beginnen met eonisten naar Chevalier d'Éon en travestieten, bedacht door [[Magnus Hirschfeld]], gevolgd door transseksisten, transseksualisten, transseksuelen en transgenderisten, tot aan de huidige term transgender die in de jaren 1980 opkwam. De eerste [[geslachtsaanpassende operatie]]s werden in 1912 in Berlijn uitgevoerd door de chirurg [[Richard Mühsam]], maar bredere maatschappelijke bekendheid kreeg het fenomeen pas in 1952 door de media-aandacht voor de Amerikaanse transvrouw [[Christine Jorgensen]].<ref name="historiek" />

=== Internationaal ===
[[Bestand:WorldPride 2017 - Madrid - Manifestación - 170701 185853.jpg|thumb|Transgenders tijdens de optocht van de [[WorldPride]] in Madrid in 2017]]
Wereldwijd kennen de meeste landen nog altijd twee genderidentiteiten, namelijk man en vrouw, al zijn er ook landen waar een [[Derde geslacht|derde gender]] juridisch wordt erkend: na [[Australië (land)|Australië]] en [[Nieuw-Zeeland]] werd [[Duitsland (hoofdbetekenis)|Duitsland]] per 1 november 2013 het eerste land in Europa dat de mogelijkheid biedt om baby's geslachtloos te registreren.<ref>{{Citeer web|url=http://www.coc.nl/internationaal/registratie-geslacht-x-in-duitsland|titel=www.coc.nl Registratie geslacht X in Duitsland}}</ref> Sommige landen vereisen bepaalde operatieve ingrepen om het geslacht legaal te kunnen veranderen, terwijl in andere landen kan worden volstaan met een officiële verklaring van de diagnose [[genderdysforie]].

Internationale bekendheid kreeg de transgenderidentiteit via het [[Eurovisiesongfestival]], dat in 1998 gewonnen werd door de Israëlische transseksueel [[Dana International]]. In 2006 wist de Oekraïense travestiet [[Vjerka Serdjoetsjka]] de tweede plaats te behalen en in 2014 was de Oostenrijkse travestie-artiest [[Conchita Wurst]] ("de vrouw met de baard") de veelbesproken winnaar.

Sinds 2009 is ''[[RuPaul's Drag Race]]'' een bekende [[talentenjacht]]show voor travestieten. Deze wordt op de Amerikaanse televisie uitgezonden en vormde wereldwijd een impuls voor de showtravestie. Onder meer in Amsterdam ontstonden hierdoor diverse ''drag''-huizen. Dit zijn kleine groepen van jongere travestie-artiesten onder leiding van een ervaren oudere ''drag''-moeder. In New York bestaan zulke drag-huizen al enkele decennia, waar ze vooral opvang boden voor arme zwarte homo- en transjongeren.<ref>Gerrit Jan Wielinga, "Drag House Showdown: Superball", in: Gay News, nr. 282, februari 2015, p. 24-27</ref>

In 2015 kwam het onderwerp transgender wereldwijd in het nieuws toen de vroegere Amerikaanse tienkampkampioen en tv-beroemdheid Bruce Jenner bekend maakte voortaan als vrouw onder de naam [[Caitlyn Jenner]] door het leven te gaan. [[De Volkskrant]] noemde dit een gebeurtenis waardoor transgenders in de populaire cultuur omarmd werden en een belangrijke stap voor hun emancipatie. De krant riep 2015 dan ook uit tot het Jaar van de Transgender.<ref>Aimée Kiene, [http://www.volkskrant.nl/media/2015-het-jaar-van-de-transgender~a4214660/ 2015: Het jaar van de transgender], op Volkskrant.nl, 27 december 2015</ref> Internationale media-aandacht was er ook voor de Nederlandse visagiste [[Nikkie de Jager]], die met haar youtubekanaal ''NikkieTutorials'' 12 miljoen volgers heeft, toen zij in januari 2020 bekend maakte dat ze transgender is.<ref>CNN: [https://edition.cnn.com/2020/01/13/entertainment/nikkietutorials-transgender-youtube-star-trnd/index.html The popular YouTube star and makeup artist NikkieTutorials reveals she's transgender], 14 januari 2020</ref>

=== Nederland ===
[[Bestand:Coc-bobangelopenning2013.jpg|thumb|Uitreiking van de [[Bob Angelo Penning]] 2013 aan de transgenderbeweging, tijdens de nieuwjaarsreceptie van het COC in [[Paradiso (Amsterdam)|Paradiso]] op 27 januari 2013]]
In Nederland vond in 1959 de eerste geslachtsaanpassende operatie plaats,<ref>Thijs Bartels & Jos Versteegen (red.): Homo-encyclopedie van Nederland, Amsterdam 2005, p. 85</ref> waarna met name de [[Genderstichting]] van de hormoonarts Otto de Vaal veel wist te bereiken op het gebied van medische behandeling en maatschappelijke erkenning. Eind jaren 1970 nam het Amsterdamse [[VU medisch centrum|VU-ziekenhuis]] deze zorg op zich, kreeg een speciaal [[genderteam]] en in 1988 de eerste hoogleraar transseksuologie ter wereld in de persoon van [[Louis Gooren]]. Hierdoor kon wetenschappelijke expertise worden opgebouwd en werd de transitie door de [[zorgverzekeraar]]s vergoed. Nederland kreeg hierdoor een wereldwijd leidende rol op dit medische gebied. In 1985 werd ook de juridische kant voor het eerst geregeld middels de wet op geslachtswijziging.<ref name="historiek" /><ref name="anderetijden">Andere Tijden: [https://anderetijden.nl/aflevering/90/Transgender-Pioniers Transgender Pioniers]</ref> Zie ook [[Transseksualiteit#Nederland|de huidige regels]].

Het [[Nederlandse Vereniging tot Integratie van Homoseksualiteit COC|COC]] nam belangenbehartiging voor transgenders in 2012 formeel als doelstelling in de statuten op.<ref>COC.nl: [http://www.coc.nl/over-ons Over ons - Korte geschiedenis]</ref> Onderwerpen die regelmatig op de politieke agenda worden gebracht zijn sekseregistratie, transgenderzorg en discriminatie. In Nederland wordt een groot deel van de [[geslachtsaanpassende operatie]] vergoed, maar sommige onderdelen alleen onder bepaalde voorwaarden.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transgenderinfo.nl/themata/zorg-welzijn/|titel=Zorg & Welzijn Archieven - Transgender Info|bezochtdatum=2018-03-27|werk=Transgender Info|taal=nl}}</ref> In 2013 ontving de Nederlandse transgenderbeweging de [[Bob Angelo Penning]] van het [[COC Nederland|COC]].

Op de Nederlandse televisie werd transseksualiteit rond 1980 eerstmaals besproken in praatprogramma's als ''[[Sonja Barend]]'' en ''[[Rondom Tien]]''. De showtravestie kreeg landelijke bekendheid toen [[Veronica TV (HMG)|Veronica]] van 1995 tot 1997 ''[[De Travestieshow]]'' uitzond, gepresenteerd door [[Robert ten Brink]] en met [[Nickie Nicole]] als juryvoorzitter.<ref>NRC.nl: [http://www.nrc.nl/nieuws/1995/06/17/presentator-robert-ten-brink-ik-ben-heel-fatsoenlijk-7271338-a1242303 'Presentator Robert ten Brink: Ik ben heel fatsoenlijk'], 17 juni 1995</ref> Meer recent was er aandacht voor het onderwerp transgender in het televisieprogramma ''[[Hij is een Zij]]'' dat in januari 2014 en januari 2015 werd uitgezonden. In het najaar van 2016 kwam de EO met een datingprogramma voor transgenders onder de titel ''[[Love me gender]]''.

Onderzoek van het [[Sociaal en Cultureel Planbureau]] (SCP) uit 2012 liet zien dat 40% van de transgenders in Nederland worden gediscrimineerd. Het [[Nederlandse Vereniging tot Integratie van Homoseksualiteit COC|COC]] constateerde in 2015 een stijging van geweld tegen mensen die zich als transgender identificeren en wilde dat discriminatie van hen expliciet in de wet strafbaar gesteld wordt. Het [[Transgender Netwerk Nederland]] heeft een meldpunt om discriminatie te melden.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transgendernetwerk.nl/ons-werk/meld-discriminatie/|titel=Meld discriminatie bij TNN - Transgender Netwerk Nederland|werk=Transgender Netwerk Nederland|taal=nl}}</ref>

Op 30 november 2020 maakte het kabinet [[Kabinet-Rutte III|Rutte]] excuses voor het leed dat de oude Transgenderwet van 1985 heeft veroorzaakt. Om in aanmerking te komen voor een wijziging van de geslachtsaanduiding in de geboorteakte werden "slachtoffers voor harde, bijna onmogelijke keuzes gesteld", zoals aanpassing van het lichaam aan het gewenste geslacht en een onomkeerbare sterilisatie. Eisen die overigens zijn geschrapt in de nieuwe Transgenderwet van 2014. Eind 2019 stelde "het Transgendercollectief" de staat aansprakelijk voor het leed dat genoemde eisen van de oude wet hebben veroorzaakt. Het eiste erkenning, excuses en financiële genoegdoening. Het kabinet ging daar positief op in. Ook kwam er vanwege de ernst van de zaak een financiële tegemoetkoming van 5000,- euro. Het was daar overigens juridisch niet toe verplicht.<ref>{{Citeer web|url=https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2020/11/30/kabinet-maakt-excuses-voor-oude-transgenderwet|titel=Kabinet maakt excuses voor oude transgenderwet|bezochtdatum=14 juni 2021|datum=30 november 2020|uitgever=Rijksoverheid|taal=nl}}</ref>

=== België ===
In België zette psychiater Griet De Cuypere zich sinds 1985, naar Nederlands voorbeeld, in voor onderzoek naar en begeleiding van transgenders, wat resulteerde in een multidisciplinair [[Genderteam#België|genderteam]] aan het [[Universitair Ziekenhuis Gent]].<ref>ZiZo Online: [https://zizo-online.be/article/1864 Çavaria Lifetime Achievement Award gaat naar Griet De Cuypere], 20 januari 2013</ref>

De maatschappelijke emancipatie van transgenders kwam in de eerste jaren van het nieuwe millennium op de agenda en werd in 2005 als doelgroep in de statuten van de Holebifederatie (sinds 2010: [[çavaria]]) opgenomen, waar in 2009 ook het onderwerp [[Gender (sekse)|gender]] bij kwam. In 2012 werd speciaal voor transgenders de eerste [[T-day]] georganiseerd en in 2013 kwam er het Transgender Infopunt voor informatie over transgenderisme.<ref>Holebipioniers: [http://www.holebipioniers.be/geschiedenis/de-grote-doorbraak De grote doorbraak]</ref>

Nationale en internationale aandacht was er voor televisiejournalist Boudewijn van Spilbeeck, toen deze in januari 2018 verklaarde transgender te zijn en voortaan als vrouw onder de naam [[Bo Van Spilbeeck]] door het leven te gaan.<ref>[https://nieuws.vtm.be/binnenland/boudewijn-van-spilbeeck-vanaf-morgen-ben-ik-bo Boudewijn Van Spilbeeck: "Vanaf morgen ben ik Bo"]; [[VTM Nieuws]]; 29 januari 2018</ref><ref>[https://www.telegraaf.nl/nieuws/1602516/bekende-vlaamse-verslaggever-keert-als-vrouw-terug-op-tv 'Bekende Vlaamse verslaggever keert als vrouw terug op tv'], [[De Telegraaf]]; 29 januari 2018</ref>

== Verandering van de genderidentiteit ==
Door verandering van de genderidentiteit of teleurstelling over het resultaat kan bij een transgender na de wens om van geslacht te veranderen na verloop van tijd de wens ontstaan om weer terug te veranderen, of weer een andere positie in het genderspectrum in te nemen. De eventuele hormoonbehandeling kan dan gestaakt worden en/of de oorspronkelijk geproduceerde hormonen kunnen worden toegediend ter compensatie van de verwijdering van de hormoonproducerende organen. In sommige gevallen worden hersteloperaties uitgevoerd.

De wens om van geslacht te veranderen is in sommige gevallen een waan die voortkomt uit [[schizofrenie]] of een [[psychose]], zo stellen deskundigen. Bij sommige gevallen van gendertransformatie blijkt een overlap te zijn met andere psychiatrische problematiek, zo bleek in 2000 uit onderzoek van psychiater Joost à Campo.<ref>[https://zembla.bnnvara.nl/nieuws/geen-richtlijn-voor-geslachtsveranderende-operatie 'Geen richtlijn voor geslachtsveranderende operatie - Psychiaters, psychologen en ziekenhuizen niet eens over criteria voor de indicatie'], BNNVARA, 19 december 2018.</ref> Genderklinieken kunnen eraan voorbijgaan dat een patiënt een psychotische stoornis heeft zoals schizofrenie of andere psychopathologie.<ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2002/01/26/geslachtsverandering-is-geen-feest-7574883-a195500 `Geslachtsverandering is geen feest'], NRC, Harm Visser, 26 januari 2002</ref>

Dit komt echter zeer zelden voor. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het percentage mensen dat in detransitie gaat, minder dan 1% is. De meest genoemde redenen voor detransitie zijn sociale druk vanuit een omgeving die hen niet accepteert, en medische redenen die transitie in de weg staan. Het merendeel van de mensen die hun transitie stopzetten, ging later dan ook opnieuw in transitie. In slechts enkele gevallen bleken mensen toch niet transgender te zijn.<ref>[https://www.jsm.jsexmed.org/article/S1743-6095(18)30057-2/fulltext 'The Amsterdam Cohort of Gender Dysphoria Study (1972e2015): Trends in Prevalence, Treatment, and Regrets'], The Journal of Sexual Medicine, Chantal M. Wiepjes et. al., 2018</ref><ref>[https://epath.eu/wp-content/uploads/2019/04/Boof-of-abstracts-EPATH2019.pdf#page=139 'Detransition rates in a national UK Gender Identity Clinic'], EPATH2019 Book of Abstracts p. 139, Skye Davies et.al., 11 april 2019</ref>

Ook spijt na een operatie is zeldzaam. Het aantal mensen dat achteraf spijt heeft van een geslachtsaanpassende operatie ligt bij verschillende onderzoeken tussen de 0 en 4%. De belangrijkste factor hiervoor zijn complicaties die bij de operatie optreden. Opvallend is dat het aantal patiënten dat complicaties heeft, hoger is dan het aantal mensen dat spijt heeft. Ondanks deze complicaties, zijn patiënten bijna altijd tevreden over het resultaat.<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11564029/ 'Male-to-female transsexualism: a technique, results and long-term follow-up in 66 patients'], BJU International, S Krege et. al., 2001</ref><ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9570489/ 'Factors predictive of regret in sex reassignment'], Acta Psychiatrica Scandinavica, M Landén et. al., 1998</ref><ref>[https://europepmc.org/article/med/15842032 'Sex reassignment: outcomes and predictors of treatment for adolescent and adult transsexuals'], Psychological Medicine, Yolanda L. Smith et. al., 2005</ref><ref>[https://link.springer.com/article/10.1007/s10508-014-0300-8 'An Analysis of All Applications for Sex Reassignment Surgery in Sweden, 1960–2010: Prevalence, Incidence, and Regrets'], Archives of Sexual Behavior, Cecilia Dhejne et. al., 19 May 2014</ref><ref>[https://journals.lww.com/prsgo/Fulltext/2018/08001/Abstract__A_Survey_Study_of_Surgeons__Experience.266.aspx 'Abstract: A Survey Study of Surgeons’ Experience with Regret and/or Reversal of Gender-Confirmation Surgeries'], PSTM 2018 ABSTRACT SUPPLEMENT, Sara Danker et. al., August 2018</ref><ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1158136006000491 'Long-term follow-up: psychosocial outcome of Belgian transsexuals after sex reassignment surgery'], Sexologies, G. De Cuypere et. al., 2006</ref>

== Voorzieningen ==
[[Bestand:Pride Canal Parade 2016 pic 20.JPG|thumb|De boot van Trans United tijdens de Canal Parade 2016 in Amsterdam]]
De belangen van transgenders en transseksuelen worden doorgaans behartigd door de algemene lhbt-belangenorganisaties, zoals het [[Nederlandse Vereniging tot Integratie van Homoseksualiteit COC|COC]] in Nederland en [[çavaria]] in België. Daarnaast zijn er ook enkele gespecialiseerde organisaties voor en door transgenders, met name [[Transvisie]]<ref>[https://www.transvisie.nl/ Transvisie]</ref> het [[Transgender Netwerk Nederland]] (TNN) en in Amsterdam [[Trans Amsterdam]]<ref>https://www.transamsterdam.nl/</ref> en [[Trans United]],<ref>https://www.facebook.com/transunited.nl</ref> de laatste speciaal voor de biculturele transgender.

Voor gezelligheid en educatie zijn er al sinds de jaren 1980 verspreid over Nederland maandelijkse bijeenkomsten voor travestieten en transseksuelen (T&T-avonden), aanvankelijk georganiseerd door de [[NVSH]] en later door lokale T&T-organisaties, die tegenwoordig ook vaak de overkoepelende term transgender gebruiken.<ref>[https://www.vereniging-genderdiversiteit.nl/ Vereniging Genderdiversiteit]</ref> De landelijk werkende belangenorganisatie Transvisie organiseert contactgroepen en biedt de mogelijkheid tot een-op-eengesprekken met andere transgender personen. Daarnaast biedt Transvisie informatie over transgender-zijn, mogelijkheden voor medische behandeling en vergoeding daarvan.

Afgezien van het Amsterdamse travestiecafé [[De Lellebel]], zijn er geen permanente uitgaansgelegenheden die zich specifiek op transgenders richten. Weliswaar opende Trans United in de zomer van 2014 in de Amsterdamse [[Reguliersdwarsstraat]] de eerste bar speciaal voor [[transgenderisme|transgenderisten]], maar deze was geen lang leven beschoren.<ref>[http://www.parool.nl/parool/nl/4/AMSTERDAM/article/detail/3677461/2014/06/23/Reguliersdwarsstraat-krijgt-eerste-transgenderclub.dhtml Parool.nl - Reguliersdwarsstraat krijgt eerste transgenderclub], 23 juni 2014</ref><ref>Reguliers.net: [http://www.reguliers.net/nieuws.php?id=2015-01-03 'Kalinka geflopt als transgenderbar'], 3 januari 2015</ref>

Een nieuwer fenomeen zijn ''queer gyms'', oftewel [[Sportschool|sportscholen]] die zich speciaal op trans en [[non-binair]]e personen richten, aangezien zij zich in de gewone sportscholen vaak ongemakkelijk voelen. In de [[Verenigde Staten]] werd in 2010 reeds een queer gym geopend en sinds begin 2022 is er een in [[Rotterdam]]. In [[Amsterdam]] organiseert Vondelgym een regulier evenement voor deze doelgroep.<ref>{{Citeer web |url=https://www.parool.nl/ps/krijgt-amsterdam-in-2022-zijn-eerste-queer-gym-omkleden-deed-ik-in-een-hoekje-op-de-gang-ik-voelde-me-niet-op-mijn-plek~beeedaed |titel=Krijgt Amsterdam in 2022 zijn eerste queer gym? 'Omkleden deed ik in een hoekje op de gang – ik voelde me niet op mijn plek' |auteur=Tim van Erp |datum=2022-01-03 |werk=[[Het Parool]] |bezochtdatum=2022-01-08}}</ref>

Ook zijn er een aantal dagen waarop speciaal aandacht wordt besteed aan de positie van transgenders:
* 31 maart: de [[Internationale Dag van Transgendervisibiliteit]], die zich sinds 2009 vooral op zichtbaarheid van transgenders richt.
* 17 mei: de [[Internationale Dag tegen Homofobie en Transfobie]] (IDAHOT) richt zich sinds 2009 niet alleen meer tegen homofobie, maar ook tegen [[transfobie]].
* 20 november: de [[Internationale Transgender Gedenkdag]] om stil te staan bij de slachtoffers van transfobie (haat jegens transgenders).

== Cultuuruitingen ==
[[Bestand:LGBTQ+ pedestrian in Chicago.jpg|miniatuur|Een zebrapad in [[Chicago]], gekleurd in de kleuren van de transgendervlag.]]
Er zijn ook een reeks van films, documentaires en televisieprogramma's met transgenderpersonen en/of genderdiversiteit als onderwerp. Hoewel vanaf de jaren 1990 zowel in Nederlandse als Belgische televisieseries geleidelijk aan lesbische, homoseksuele en transseksuele personages optraden, bleef [[genderfluïditeit]] voor een breed publiek nog een erg moeizaam thema.<ref name="Dupont">{{aut|Wannes Dupont|Dupont, W.}}; {{aut|Elwin Hofman|Hofman, E.}}; {{aut|Jonas Roelens|Roelens, J.}} (red.) (2017): ''Verzwegen verlangen. Een geschiedenis van homoseksualiteit in België'', Vrijdag</ref>{{rp|274-275}}

Enkele voorbeelden waarbij een transgenderpersoon een hoofdrol spelen zijn een Amerikaanse film ''[[Boys Don't Cry (film)|Boys Don't Cry]]'' (2000) de Duitse film ''[[Romeos]]'' (2011), ''About Ray'', ook wel ''[[About Ray|Three Generations]]'' (2015) genoemd, de Nederlandse documentaire ''[[Genderbende]]'' (2017) en de Amerikaanse film ''[[A Kid Like Jake]]'' (2018). Dergelijke films worden onder meer vertoond op het meerdaagse festival [[Transcreen]], dat sinds 2011 elke twee jaar in Amsterdam plaatsvindt.<ref>Transcreen.org: [https://web.archive.org/web/20180404134553/https://transcreen.org/festival-2015/about-transcreen/ About Transcreen]</ref> Ook tijdens het algemene filmfestival [[IDFA]] waren in 2018 relatief veel documentaires met een transgender-thema te zien.<ref>'Seksuele diversiteit tijdens documentaire filmfestival', in ''Gay News'', nr. 327, november 2018, p. 26</ref>

Met name voor jonge transgender en genderfluïde jongeren tussen de 15 en 24 jaar zijn [[vlog]]s een belangrijk medium geworden om ervaringen uit te wisselen.<ref name="Dupont" />{{rp|281}} Naast video's met vragen en antwoorden (''Q&A's'') brengen transseksuele jongeren ook vaak de verschillende fases van hun transitieproces in beeld en bespreken ze hoe ze een en ander beleven.<ref>[https://www.parool.nl/kunst-en-media/transgenderjongeren-vloggen-vanaf-de-operatietafel~a4600891/ 'Transgenderjongeren vloggen vanaf de operatietafel'], Parool.nl, 3 juli 2018</ref>

Naar het voorbeeld van de [[regenboogpad]]en werden in juni 2019 in de [[homobuurt]] van de Canadese stad [[Toronto]] ook enkele oversteekpaden overeenkomstig de transgendervlag (Helms-variant, zie ook hieronder) aangebracht onder de naam Trans Pride Crosswalk.<ref>CityNews Toronto: [https://toronto.citynews.ca/video/2019/06/20/trans-pride-crosswalk-unveiled-in-church-wellesley-neighbourhood/ 'Trans Pride crosswalk unveiled in Church-Wellesley neighbourhood'], 20 juni 2019</ref> In 2019 werd ook in [[Almere]] een vergelijkbaar transpad aangelegd.<ref>[https://www.omroepflevoland.nl/gemist/radio/175006/almere-krijgt-als-eerste-stad-in-europa-een-trans-pad 'Almere krijgt als eerste stad in Europa een Trans-pad'], Omroep Flevoland, 16 oktober 2019</ref>

== Transgendersymbolen ==
Populaire symbolen die staan voor de transgender-identiteit zijn vaak ontstaan uit een combinatie van de symbolen voor de man en de vrouw. Holy Boswell ontwierp in 1993 een variant waarbij een pijl in combinatie met en kruis de cirkel doorkruist. Het symbool is opgenomen als [[Unicode]] [⚧]=[U+26A7]. Rumpus Parable ontwierp een versie voor [[Genderqueer|agenders]].

De bekendste transgendervlag werd in 1999 ontworpen door Monica Helms, een vrouwelijke transgender. De vlag werd voor de eerste keer gebruikt tijdens de [[Gay Pride Parade|Gay Pride]] van 2000 in [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]] en bestaat uit vijf horizontale banen: twee lichtblauw, twee lichtroze en een witte baan in het midden. De kleur wit staat voor iedereen met een fluïde [[Gender (sekse)|gender]]-identiteit, die zichzelf beschouwen als genderloos of in een proces van geslachtsverandering zitten. Een alternatieve transgendervlag werd in 2002 ontworpen door Jennifer Pellinen.

<gallery>
Bestand:Transgender symbol pink and blue.svg|Transgendersymbool in kleur
Bestand:Transgender symbol black and white.svg|Transgendersymbool inclusief agenders
Bestand:Transgender Pride flag.svg|Transgendervlag (Monica Helms)
Bestand:Jennifer Pellinen Transgender Flag.svg|Transgendervlag (Jennifer Pellinen)
</gallery>

Voor nog andere varianten voor deelcategorieën transgenders, zie [[Transgendervlag]].

== Bekende transgenders ==
[[Bestand:Antony and the Johnsons (3838321159).jpg|miniatuur|[[Anohni]] op het [[Coachella (festival)|Coachella]] festival in 2009]]
[[Bestand:Bregtje Visser Vrouwendag 2018.jpg|thumb|Bregtje Visser, oprichter van Stichting GenderTalent in Nederland op [[Internationale Vrouwendag]] 2018]]
Bekende mensen die transgender zijn uit heden en verleden kunnen worden onderscheiden in [[Travestie (gender)#Bekende travestieten|bekende travestieten]], bekende transgenderisten en [[Transseksualiteit#Bekende transseksuelen|bekende transseksuelen]]. Soms loopt dit echter in elkaar over.

=== Bekende travestieten ===
* [[Christina I van Zweden|Christina van Zweden]], Zweeds monarch
* [[Debby & Nancy]], Belgische komisch damesduo bestaande uit [[Peter Van Den Begin]] en [[Stany Crets]]
* [[Divine (acteur)|Divine]], Amerikaanse dragqueen, vooral bekend door haar rol in ''[[Pink Flamingos]]''
* [[Maarten 't Hart]], Nederlands schrijver
* [[Rose Murphy (travestie-act)|Rose Murphy]], Nederlandse dragqueen die is verkozen tot miss Travestie 2009 en zich inzet voor de Nederlandse showtravestie in het algemeen
* [[RuPaul]], Amerikaans dragqueen
* [[Snip en Snap]], Nederlands komisch damesduo bestaande uit [[Willy Walden]] en [[Piet Muijselaar]]
* [[Vera Springveer]], Nederlandse dragqueen
* [[Kelly van der Veer]], won in 1997 het televisieprogramma ''[[De Travestieshow]]'' alvorens in 2000 transseksueel te worden
* [[Edward D. Wood jr.|Ed Wood]], Amerikaans filmregisseur
* [[Hellun Zelluf]], Nederlands zanger
* [[Conchita Wurst]], Oostenrijks travestie-artiest en in 2014 winnaar van het [[Eurovisiesongfestival]]
* [[Eddie Izzard]], Brits komiek

=== Bekende transgenders ===
* [[Anohni]], zangeres van de voormalige band [[Antony and the Johnsons]]
* [[Loiza Lamers]], Nederlands model
* [[Candy Darling]], Amerikaans actrice die samenwerkte met Andy Warhol
* [[Christine Jorgensen]], Amerikaans actrice en nachtclubentertainer
* [[Marina Galanou]], Griekse transgenderactivist, voorzitter van de Transgender Support Association
* [[Nikkie de Jager]], Nederlands visagiste<ref>{{Citeer web|url=https://www.rtlnieuws.nl/entertainment/artikel/4984721/nikkietutorials-onthult-ik-ben-transgender|titel=Youtube-ster NikkieTutorials onthult in video: 'Ik ben transgender'|bezochtdatum=2020-01-13|datum=2020-01-13|werk=RTL Nieuws|taal=nl}}</ref>
* [[Jazz Jennings]], Amerikaans youtuber
* [[Louisa Janssen]]

=== Bekende transseksuele personen ===
* [[Maxim Februari]], Nederlands filosoof en schrijver, columnist van ''NRC-Handelsblad''
* [[Romy Haag]], Nederlands zangeres, danseres en actrice
* [[Dana International]], Israëlisch zangeres die in 1998 het [[Eurovisiesongfestival]] won
* [[Caitlyn Jenner]], Amerikaans kampioen [[tienkamp]] voor mannen op de [[Olympische Zomerspelen 1976|Olympische Spelen 1976]]
* [[Andreas Krieger]], Duits kogelstootster die als vrouw meedeed aan de [[Olympische Spelen]]
* [[Chelsea Manning]], Amerikaans militair en klokkenluider
* [[Monique Samuel|Mounir Samuel]], Nederlands journalist en blogger met deels Egyptische achtergrond
* [[Bo Van Spilbeeck]], journaliste bij de Vlaamse commerciële zender VTM
* [[Petra De Sutter]], Vlaamse politica en buitengewoon hoogleraar in de gynaecologie
* [[Kelly van der Veer]], Nederlands mediapersonage
* [[Paula Vennix]], (transgenderist) Nederlands psycholoog/sociaal seksuoloog<ref>[http://www.vereniging-genderdiversiteit.nl/feiten-over-transgender-mensen/ 'Feiten over transgender mensen'], Transgender Nederland</ref>
* [[Bregtje Visser]], Nederlands ondernemer<ref>[https://web.archive.org/web/20180311140734/https://www.viva.nl/topvrouwen-viva400/bregtje-visser-denk-aan-onmogelijke-en/ 'Bregtje Visser: ‘Denk aan het onmogelijke, en doe dát’'], ''Viva'', 4 augustus ?</ref>
* [[Laverne Cox]]
* [[Sam Bettens]], Vlaams zanger bij [[K’s Choice]]
* [[Andreja Pejić]], Bosnisch/Australisch fashionmodel, bekend van o.a. een [[HEMA]] bh reclame-campagne in 2011<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=oBpw4_q0d1M/ 'HEMA Mode Mega push-up beha (2011)'], YouTube Hema kanaal</ref>

=== Transgenderpersonages in fictie ===
* Shuichi en Yoshino uit [[Hourou musuko|Hourou Musuko]] doorlopen als genderdysfore kinderen de puberteit
* [[Aoi Futaba]] uit de serie ''[[You're Under Arrest]]'' beschrijft zichzelf met ''Mijn lichaam is dat van een man, maar mijn ziel is die van een vrouw''
* [[Adam Torres]] in de Canadese serie ''[[Degrassi (franchise)|Degrassi]]'' (seizoen 10 tot 13)
* [[Kaat Bomans]] in de Vlaamse soapserie [[Thuis (televisieserie)|Thuis]]

== Zie ook ==
* [[Uit de kast komen]]
* [[World Professional Association for Transgender Health]]

== Literatuur ==
* {{aut|Alex Bakker|Bakker, A.}} (2018): ''Transgender in Nederland - een buitengewone geschiedenis'', Boom

== Externe links ==
* [https://www.groene.nl/artikel/transtrends Artikel 'Transtrends - Waarom willen zoveel mensen van geslacht veranderen?'], ''[[De Groene Amsterdammer]]'', door Lisa Peters, 16 januari 2019
* [https://historiek.net/transgender-in-nederland-een-buitengewone-geschiedenis/74924/ Boekbespreking (23 december 2019) van het boek 'Transgender in Nederland. Een buitengewone geschiedenis'] door Alex Bakker, op Historiek.net
* [https://web.archive.org/web/20180326141434/https://www.scp.nl/Publicaties/Alle_publicaties/Publicaties_2017/Transgender_personen_in_Nederland SCP-rapport dd 9 mei 2017: Transgender personen in Nederland] (gearchiveerd)
* [https://www.vereniging-genderdiversiteit.nl/ Vereniging Genderdiversiteit] - Transgender mensen zijn het denken in hokjes voorbij... Opgericht in 1985.<ref>https://www.vereniging-genderdiversiteit.nl/anbi/</ref>

{{Commonscat|Transgender}}
{{Appendix|2= 
{{References||2}}
}}
{{Navigatie seksuele diversiteit}}

[[Categorie:Transgender| ]]