Revision 31482365 of "Reizen met de OV-chipkaart in de trein" on nlwiki

{{Inhoud rechts|klein}}
'''Reizen met de OV-chipkaart in de trein''' is sinds januari 2012 mogelijk bij alle [[Lijst_van_Nederlandse_spoorwegmaatschappijen#Personenvervoer|spoorwegmaatschappijen]] in Nederland. De [[Kaartautomaat#Kaartautomaat_in_Nederland_voor_de_trein|verkoopautomaten die papieren vervoerbewijzen afdrukken]] zijn aangepast om ook met de [[OV-chipkaart]] te kunnen werken. Het afschaffen van papieren [[treinkaartje]]s gaat in fasen en zal in het najaar van 2013 afgerond zijn. Vervolgens zullen de OV-chipkaartpoortjes, die op sommige stations zijn geplaatst, sluiten. Voor [[Reizen met de OV-chipkaart in de trein#NS Hispeed (Internationaal)|internationale treinen en vervoerbewijzen]] wordt nog naar een oplossing gezocht.

== Vervoerders ==
[[Bestand:Kaartautomaat NS-Arriva.JPG|left|thumb|150px|NS kaartautomaat en Arriva TVM kaartautomaat in het station [[Station Groningen|Groningen]]]]

Het Nederlandse spoornet is onderverdeeld in het [[Hoofdrailnet|Hoofdrailnet (HRN)]] en zogenaamde [[gedecentraliseerde treindienst]]en. De treindiensten op het HRN worden uitgevoerd door de [[Nederlandse Spoorwegen]]. De regionale gedecentraliseerde treindiensten worden geëxploiteerd door Arriva, Connexxion, [[RegioNS]], NS Reizigers, Syntus en Veolia. Op alle verbindingen binnen Nederland is het mogelijk om te reizen met een persoonlijke of anonieme OV-chipkaart. Het maakt niet uit waar de OV-chipkaart is aangeschaft. De tarieven verschillen per vervoerder.

Er zijn reisrechten die op het gehele spoornet geldig zijn, maar ook reisrechten die exclusief bij één spoorvervoerder geldig zijn. Soms is het voordelig om, wanneer er met meerdere spoorvervoerders wordt gereisd, producten van verschillende vervoerders op de OV-chipkaart te laden of een los treinkaartje te kopen. Soms kan het echter ook voordelig zijn om één product voor het gehele spoornet op de OV-chipkaart te laden of één treinkaartje te kopen. De reiziger die daar op let kan zijn keuze daar per reis vanaf laten hangen. Bij veel reisrechten zijn er aparte tarieven per [[Klasse (openbaar vervoer)|klasse]]. Op sommige trajecten is er geen [[Eerste klas (openbaar vervoer)|eerste klas]] aanwezig.

Op alle stations in Nederland staan NS-kaartautomaten, behalve op de stations van de [[Noordelijke Nevenlijnen]] in Friesland en Groningen die alleen door [[Arriva Personenvervoer Nederland|Arriva]] worden bediend. Hier zijn de NS-automaten vervangen door speciale Arriva verkoop- en oplaadautomaten. Op ieder station, ook op de Duitse stations in [[Weener]] en [[Station Leer|Leer]]
(verbinding Groningen-Leer), staan OV-chipkaarlezers. Internationale vervoersbewijzen voor bestemmingen verder dan Leer zijn te koop bij [[Deutsche Bahn]] of bij NS-Internationaal, maar ''niet'' bij Arriva. In tegenstelling tot de contactloze NS-automaten, kan de kaartautomaat van Arriva de OV-chipkaart ook ''inslikken''.<ref name="ReferenceA">[//nl.wikipedia.org/wiki/Overleg:Invoering_van_de_OV-chipkaart_in_Nederland#Inslikken zie overleg]</ref>

== Tarieven ==
Op het spoor worden momenteel twee tarievensystemen voor reizen op saldo met de OV-chipkaart gehanteerd. De eerste is het systeem dat ook wordt gehanteerd bij het papieren kaartje, de ander is het tariefsysteem gebaseerd op een basis- en kilometertarief. Voor beide systemen geldt [[afstandsdegressie]].

Door de [[OV-chipkaart]] is het mogelijk voor vervoerders om verschillende tarieven te hanteren. Zelfs al zou iedere vervoerder dezelfde tarieven hanteren dan nog wordt het spoorwegnet hier niet als één geheel gezien: per vervoerder moet worden in- en uitgecheckt en per vervoerder wordt de prijs bepaald. Door de afstandsdegressie is een reis van een gegeven afstand duurder als deze met meerdere vervoerders wordt gemaakt. Dit wordt kortweg aangeduid als het dubbele opstaptarief in de treinrailketen, ook al is er niet een concreet opstaptarief, en is er dus niet concreet sprake van verdubbeling van een bepaald bedrag (zie ook onder).

Met beide systemen is het mogelijk om op korting te reizen. Kinderen van 4 t/m 11 jaar krijgen 40% leeftijdskorting in de trein als ze reizen op saldo met een persoonlijke OV-chipkaart. Kinderen van 4 t/m 11 jaar die met een volwassene meereizen kunnen nog voordeliger reizen met een [[Railrunner]]-kaartje of [[Kids Vrij]] abonnement (ook internationale treinreizen). Een zelfstandig reizend kind krijgt op een los abonnement (geen bijabonnement voor een gezinslid) geen kinderkorting. Kinderen onder de 4 jaar reizen gratis als ze bij de ouders op schoot kunnen zitten en hebben daardoor geen vervoerbewijs nodig. Voor alle leeftijden zijn [[Regionale vervoerbewijzen in het Nederlandse openbaar vervoer#Reisproducten OV-chipkaart|speciale kortingsproducten]] verkrijgbaar. Sommige kortingsproducten kunnen ook in combinatie met leeftijdskorting waardoor men dan korting op korting krijgt.

Voor senioren is er geen algemene korting bij de trein; wel zijn er kortingen en extra voordelen bij bepaalde abonnementen (zie verderop).

Verder zijn er soms promotie-acties bij de NS, zoals een speciale Railrunner of een NS-Meereiskaart (voor gratis meereizen met iemand van 12 jaar of ouder), beide alleen geldig in de voordeeluren, en een [[Klasse_(openbaar_vervoer)#NS|dagkaart overgang 2-1]] alleen voor een zaterdag of zondag, die alle drie alleen geldig zijn bij NS. Ook de [[Tienertoer]] van augustus 2011 geldt alleen bij NS. Bij tijdelijke acties waarbij via winkelketens zoals [[Blokker (winkelketen)|Blokker]], [[Kruidvat]] en [[HEMA]] goedkope dagkaarten verkrijgbaar waren is het ook wel eens voorgekomen dat deze alleen geldig waren bij NS.

Om bij de NS op saldo te kunnen reizen is het product ''Reizen op saldo'' nodig. Dit product kan aangeschaft worden via een NS-servicebalie, of na aanmelding op internet bij een ophaal-/kaartautomaat. Er kan gekozen worden in welke klasse de reiziger wil reizen. De klasse kan naderhand in de kaartautomaat tijdelijk gewisseld worden. Een definitieve klassewissel is te regelen via de website van de NS. Op de Noordelijke Nevenlijnen is dit product niet nodig.

=== Tariefeenheden ===
Het tarief op het [[Hoofdrailnet]], de [[Noordelijke Nevenlijnen]] en de regionale treinen van de NS is gebaseerd op "tariefafstanden" uitgedrukt in tariefeenheden, waarvan het aantal ongeveer overeenkomt met de afstand in kilometers. Net als bij echte afstanden is de tariefafstand van een traject gelijk aan de som van de tariefafstanden van deeltrajecten.

Om de tariefsafstand voor de vier routes tussen [[Station Rotterdam Centraal|Rotterdam CS]] en [[Station Amsterdam Centraal|Amsterdam CS]] gelijk te houden geldt bijvoorbeeld:
* [[Breukelen (Utrecht)|Breukelen]] - [[Woerden]]: tariefafstand is 6 meer dan de afstand in km
* Schiphol - Amsterdam Lelylaan: tariefafstand is 3 meer dan de afstand in km
* Nog meer extra tariefeenheden worden gerekend bij de [[HSL-Zuid]], de tariefafstanden zijn gelijk aan die van de gewone route. Daarnaast is ook nog een toeslag verschuldigd.

De route via [[Haarlem]] en [[Leiden]] was de langste route en de historische hoofdroute. De spoorwegen waren niet bereid de afstand te berekenen via de Gouda route, die door langeafstandreizigers weinig wordt gebruikt. Later is de [[Spoorlijn Weesp - Leiden (Schiphollijn)|Schiphollijn]] de hoofdroute geworden, waar de extra drie tariefeenheden worden gebruikt als reizigersbijdrage voor de aanlegkosten van de Schiphollijn.

Stations die dichtbij elkaar liggen in een grote stad, worden vaak als één tariefpunt beschouwd.
Deze situatie is bij het stads- en streekvervoer (door de kortere halteafstand en de langere zones) veel meer voor dan bij de spoorwegen.
Bij het Nederlandse spoornet gaat het om de volgende stations:
{{Kolommen
| Kolom1=
*Alkmaar (Noord)
*Almere Centrum en Almere Muziekwijk
*Amsterdam Zuid en Amsterdam RAI
*Arnhem (Velperpoort)
*Bovenkarspel-Grootebroek en Floraweg
*Delft (Zuid)
*Delfzijl (West)
*Den Haag (Centraal, HS, NOI)
*Den Helder (Zuid)
*Dordrecht (Zuid, Stadspolders)
*Ede-Wageningen en Ede Centrum
*Eindhoven (Beukenlaan)
*Haarlem (Spaarnwoude)
*Heerenveen (IJsstadion)
*Helmond (hoofdstation, Brouwhuis, 't Hout)
*Hengelo (Oost)
*'s-Hertogenbosch (Oost)
*Hilversum, Hilversum Noord en Hilversum Sportpark
*Hoek van Holland (Haven, Strand)
*Hoogezand-Sappemeer en Sappemeer Oost
*Hoorn (Kersenboogerd)
| Kolom2=
*Houten (Castellum)
*Leiden (Centraal, Lammenschans)
*Maassluis (West)
*Maastricht (Randwyck)
*Nijmegen (hoofdstation, Lent)
*Oss (West)
*Purmerend (Overwhere)
*Rotterdam (Centraal, Blaak)
*Rotterdam (Zuid, Stadion)
*Rotterdam Alexander en Capelle-Schollevaar
*Santpoort Noord en Driehuis
*Schiedam (Centrum, Nieuwland)
*Sneek (Noord)
*Soest, Soest Zuid en Soestdijk
*Tilburg (Universiteit)
*Veenendaal (Centrum en West)
*Vlaardingen (West, Centrum, Oost)
*Vlissingen (Souburg)
*Waddinxveen (Noord)
*Winterswijk (West)
*Zoetermeer (Oost)
}}
Een losse reis hiertussen is echter niet gratis (behalve uiteraard bij vrij reizen), vandaar dat een afstand van nul tariefeenheden in de prijstabel voorkomt. Bij uitchecken op hetzelfde station als waar men ingecheckt heeft geldt ''niet'' het tarief voor nul tariefeenheden: binnen één uur is het gratis (passage-recht, zie boven), bij later uitchecken is het juist veel duurder dan nul tariefeenheden, namelijk het instaptarief.

Voor het internationaal vervoer worden grotere afstanden samengevoegd tot één tariefpunt, zoals Rijswijk en Den Haag.

===NS-tarieven===
Enkele tarieven 2e klas vanaf 1 januari 2012 (in euro's)<ref>[http://ns.nl/reizigers/alles-over-uw-reis/kies-uw-kaart/vervoerbewijzen#tariefinformatie Tariefinformatie]</ref>:
{| class="wikitable"
!afstand||Enkele reis vol tarief||Maandtrajectabonnement||Jaartrajectabonnement
|-
|0–8&nbsp;km||2,10||60,20||578,00
|-
|maximum|| 24,00||373,00<ref name="maand">[[Netmaandkaart#NS-maandnetabonnement|maandnetabonnement]]</ref>||3581,00<ref name="jaar">[[NS-Jaarabonnement]]</ref>
|-
|vanaf (km)||249||90||90
|}

Het volle enkele-reis-tarief is steeds een veelvoud van 10 cent; het stijgt vanaf 8 tariefeenheden met 10 of 20 cent per tariefeenheid (hoe groter de afstand hoe vaker 10 cent), vanaf 118 tariefeenheden met 0 of 10 cent per tariefeenheid (hoe groter de afstand hoe vaker 0 cent). Behoudens kleine schommelingen door de enigszins ronde bedragen is de prijs per tariefeenheid een dalende functie van het aantal tariefeenheden; dit wordt wel aangeduid met de term ''[[afstandsdegressie]]''. Deze geldt echter slechts per reis in één richting, bij reizen via omwegen en bij heen en terug reizen maakt men meerdere reizen zonder verdere afstandsdegressie of kwantumkorting.

Het aantal tariefeenheden met de maximumprijs is flink kleiner dan het maximale aantal tariefeenheden dat een reis zonder omwegen kan hebben. Zo is Vlissingen - Groningen 382 tariefeenheden, en Vlissingen - Nieuweschans (alleen met een papieren kaartje één reis) 429. 

Een korting van 40% is van toepassing op kinderen van 4 t/m 11 jaar (voor zover ze geen goedkopere mogelijkheid hebben, zie onder) en houders van een [[Voordeelurenabonnement]] in voordeeluren (en bij NS voor houders van een Dal Voordeel abonnement of Altijd Voordeel abonnement in daluren, en houders van een Weekend Vrij abonnement in daluren buiten het weekend).

Aanvullende kaartjes die geen invloed hebben op het tarief:
*dagretour; sinds 2011 is de prijs van een dagretour twee maal die van een enkele reis; dit geldt ook voor de minimum- en maximumprijs
*weekendretour (met dezelfde prijs als een dagretour, geldig van vrijdag 19 uur tot maandag 4 uur, heen en terug elk binnen een "dag" van 0 uur tot 4 uur de volgende dag)
*via-kaartje: de in rekening gebrachte prijs wordt berekend door de tarieven van de verschillende trajecten bij elkaar op te tellen<ref>Zie [http://ns.nl/reizigers/producten/producten/tarieven Tarieven], Tariefstructuur</ref> (de routeplanner van NS vermeldt lagere prijzen!), behalve bij een via-[[Spoorwegstations in Nederland|station]] op een van de trajecten Zutphen - Hengelo, Elst - Tiel (beide Syntus) of Dordrecht - Geldermalsen (Arriva); zie ook onder.
Behalve bij een weekendretour moet elke reis tussen 0 uur van een dag en 4 uur de volgende dag plaatsvinden. Het is (behalve in de genoemde uitzonderingsgevallen) niet verstandig om een via-kaartje te nemen als het via-station al op een toegestane route ligt, want dan betaalt men meer voor hetzelfde reisrecht. Zie ook hieronder.

Verder zijn er internationale vervoerbewijzen die geldig zijn van/naar alle stations in Nederland, bijvoorbeeld de [[Eurostar]] tickets naar Engeland. Voor de bootverbinding Hoek van Holland - Harwich, is het mogelijk aanvullende treinkaarten te krijgen van alle stations in Nederland naar Hoek van Holland voor € 4. Deze tickets worden echter alleen door de veerbootmaatschappij [[Stena Line]] verkocht.

=== Easy-trip tarief ===
{{Zie ook|Zie de [[OV-chipkaart tarieven]] (inclusief tarieventabel)}}

Op de [[MerwedeLingelijn]] van Arriva, de [[Valleilijn]] van Connexxion en op de spoorverbindingen die worden geëxploiteerd door Syntus en Veolia wordt een andere tariefopbouw gehanteerd dan bij de NS en Arriva op de Noordelijke Nevenlijnen. Dit is de zogenaamde 'Easy-Trip'-productfamilie en is hetzelfde systeem als in het stads- en streekvervoer wordt gehanteerd. Er wordt een ''basistarief'' gerekend van 83 eurocent die bij een geldige overstap op het stads- en streekvervoer of een andere regionale trein (behalve [[Noordelijke Nevenlijnen]] en NS) niet nogmaals wordt berekend. Dit houdt in dat er binnen 35 minuten na uitchecken bij de overstapvervoerder weer wordt ingecheckt. De kilometerprijs verschilt per vervoerder. Met het papieren kaartje wordt het NS-tarief gebruikt, dit tarief moet vergelijkbaar zijn met de nieuwe tariefopbouw.. Op een zeer korte afstand zijn de verschillen wel relatief groot: bijvoorbeeld van Arnhem naar Arnhem Velperpoort op saldo met Syntus kost € 1,05 terwijl reizen op saldo met NS en een papieren kaartje (voor reizen met Syntus of NS) € 2,10 kost. Bij gebruikmaking van een kortingregeling en/of combinatie met een andere rit kan de vergelijking anders uitvallen. Het [[OV-chipkaart#Instaptarief|instaptarief]] (borg) is tevens verschillend per vervoerder.

== Reisproducten ==
Een abonnement op de OV-chipkaart wordt een ''reisproduct'' genoemd. Sommige reisproducten zijn bij meerdere of alle spoorvervoerders geldig; voor zover men niet vrij reist worden wel vaak verschillende tarieven gehanteerd.

Sommige treinvervoerders hanteren ook regionale reisproducten:

{{Zie ook|[[Regionale_vervoerbewijzen_in_het_Nederlandse_openbaar_vervoer#Reisproducten_OV-chipkaart|Reisproducten OV-chipkaart]]}}

=== Oude NS-abonnementen ===
De oude NS-abonnementen zullen op een paar na verdwijnen. In- en uitchecken is bij een aantal van de oudere abonnementen niet mogelijk. Dit zijn hierdoor (de enige) abonnementen waarbij (net als bij de papieren enkele reis/retour) het spoorwegnet als één wordt geheel zien; bij de overige abonnementen moet (vooralsnog) per vervoerder in- en uitgecheckt worden.

''Oude abonnementen''
* [[Netmaandkaart|NS-Maandnetabonnement]] - Alternatief is het maandabonnement van [[Altijd Vrij]].
* [[Trajectabonnement|Maand- of jaartrajectabonnement]] - Alternatieven: niets vergelijkbaars, eventueel [[Altijd Voordeel]] of [[Dal Vrij]]

De bovenste abonnementen kunnen ook gekoppeld worden aan een gebiedsgebonden stads-/streekvervoersupplement. Dit is met de OV-chipkaart niet meer mogelijk, omdat het te complex om voor elk abonnement en elke rit apart te berekenen op welk gedeelte van de reis "vrij gereisd" mag worden en welk deel op saldo. Daarom zal dit supplement per 30 mei 2012 worden afgeschaft.<ref>[http://www.qbuzz.nl/regio+frysl%C3%A2n/nieuws/DU4436_Geen+stad-streek+supplement+meer+bij+NS+abonnement.aspx Geen stad-/streek supplement meer bij NS abonnement], Qbuzz.nl</ref> Oude supplementen blijven geldig tot de vermelde einddatum. Er zijn verschillende alternatieven beschikbaar per vervoersmaatschappij. Ook is er een landelijk alternatief in de vorm van [[Altijd Voordeel|NS Altijd Voordeel abonnement]] + [[OV-chipkaart#OV Voordeel|OV Voordeel]] (20% korting op bus, tram en metro).

* [[Voordeelurenabonnement]] - Alternatief is het abonnement [[Dal Voordeel]]. Bestaande kaarten blijven geldig en kunnen voorlopig verlengd worden. In- en uitchecken mogelijk. Hierbij wordt het oude daluren concept toegepast, waarbij er geen middagspits is.
* [[NS-Jaarabonnement]] - Alternatief is het abonnement [[Altijd Vrij]]
* [[OV-Jaarabonnement]] (als product op de OV-chipkaart) In- en uitchecken hoeft (en kan) (nog) niet.
* [[Railrunner]] (geen abonnement maar kaartje) - Eind 2012 als product op de OV-chipkaart en nu al als [[E-ticket]]. Als alternatief is er nu ook [[Kids Vrij]].

De trajectabonnementen zijn reisrechten voor het onbeperkt reizen op een traject gedurende een bepaalde tijd in beide richtingen. Deze bestaan voor afstanden t/m 89&nbsp;km. Daarboven is men tot nu toe aangewezen op een maandnetabonnement of NS-Jaarabonnement. Voor wie veel reist op een lang traject is er het nieuwe abonnementen ''Altijd Vrij''.

De prijs van een Jaartrajectabonnement stijgt vanaf 8 tariefeenheden met ongeveer € 45 per tariefeenheid, vanaf 70 tariefeenheden met minder.

Met een 2e klas OV-Jaarabonnement, een 2e klas NS-Jaarabonnement en een Jaartrajectabonnement heeft men aanvullend recht op 40% korting bij reizen in de [[voordeeluren]]; bij het OV-Jaarabonnement en het NS-Jaarabonnement heeft dit logischerwijs alleen betrekking op een [[overgang 2-1]] voor een papieren enkele reis (en het papieren retour en weekendretour die simpelweg dubbele enkele reizen zijn) en voor een [[dagkaart#Dagkaart_voor_de_trein_in_Nederland|dagkaart]]. Bij een Jaartrajectabonnement heeft dit ook betrekking op reizen buiten het traject.

Voor buitenlanders zijn er internationale abonnementen: [[InterRail]] voor Europeanen en Eurail pass voor niet-Europeanen.

=== Nieuwe NS-abonnementen ===
De NS presenteerde op 1 augustus 2011 zes nieuwe abonnementen, deels om de middagspits te ontlasten en beter aan te sluiten op de veranderde reiswensen van reizigers. Dit heeft onder meer te maken met de flexibele werktijden. Bovendien wil de NS met sommige abonnementen mensen stimuleren om buiten de spits te reizen. De abonnementen kunnen op een persoonlijke [[OV-chipkaart]] worden geladen. Het maakt niet uit waar de OV-chipkaart is aangeschaft.

De abonnementen [[Weekend Vrij]], [[Dal Vrij]], [[Dal Voordeel]] en [[Altijd Voordeel]] bieden dalurenkorting.<ref name="locov">http://locov.nl/actueel/publicaties/locov2011194adviesaanvraagnieuwproductportfolio.aspx</ref><ref>http://locov.nl/actueel/publicaties/locov201193892besluit.aspx</ref><ref>http://ns.nl/reizigers/campagnes/nieuwe-abonnementen</ref><ref>[http://ns.nl/binaries/content/assets/NS/reizigers/productvoorwaarden-nieuwe-abonnementen Productvoorwaarden Abonnementen Consumenten]</ref> [[Altijd Vrij]] en [[Kids Vrij]] bieden altijd 100% korting.

In- en uitchecken is altijd verplicht,<ref>Uitgezonderd bij een internationale reis, maar dan moet de reiziger wel beschikken over een aanvullend internationaal vervoersbewijs</ref> ook bij vrij reizen; bij een korting van minder dan 100% wordt gereisd op saldo. Het tijdstip van inchecken is bepalend voor het kortingspercentage (afhankelijk van het abonnement kan dit zijn 0, 20, 40 of 100%). Het is niet mogelijk om deze abonnementen als papieren [[zichtkaart]] te kopen.

Alle abonnementen zijn ook geldig bij de regionale spoorvervoerders Arriva, Connexxion, Syntus en Veolia.<ref>[http://connexxion.nl/reizen-met-connexxion/14/spoorabonnementen-geldig-bij-alle-treinvervoerders/2311 Spoorabonnementen geldig bij alle spoorvervoerders] ''Connexxion.nl, 24 februari 2012''</ref>

==== Nieuwe dalurentijden ====
''Daluren'' zijn: alle uren van de week behalve de spitsuren op werkdagen van 6.30 tot 9.00 uur en van 16.00 tot 18.30 uur. Doordeweeks is er per 24 uur steeds een blok van 7 uur overdag en een blok van 12 uur in de avond en nacht. Werkdagen zijn maandag t/m vrijdag, behalve feestdagen.

Feestdagen zijn daarbij Nieuwjaarsdag, Goede Vrijdag, 2e Paasdag, Koninginnedag, Hemelvaartsdag, Tweede Pinksterdag, Eerste en Tweede Kerstdag en Bevrijdingsdag in een jaar met een jaartal dat eindigt met het cijfer 0 of 5 (Vergelijk deze uitzonderingen met de [[studentenreisproduct#Feestdagen (2012)|feestdagen bij de studentenreisproducten]], ze zijn niet helemaal gelijk.), in 2012 (voor zover niet op zaterdag of zondag):
* vrijdag 6 april ([[Goede Vrijdag]])
* maandag 9 april ([[Paasmaandag|Tweede paasdag]])
* maandag 30 april ([[Koninginnedag]])
* donderdag 17 mei ([[Hemelvaartsdag]])
* maandag 28 mei ([[Pinksteren|Tweede pinksterdag]])
* dinsdag 25 december ([[Eerste kerstdag]])
* woensdag 26 december ([[Tweede kerstdag]])

[[Reizen_met_de_OV-chipkaart_in_de_trein#Bepalend voor dalurenkorting|Voor dalurenkorting is het moment van inchecken bepalend]].

Bij ''Weekend Vrij'' en ''Dal Vrij'' geldt de gekozen klasse ongeacht het geldende kortingpercentage. Als men bijvoorbeeld Dal Vrij heeft neemt het systeem aan dat men voor reizen tegen vol tarief in dezelfde klasse wil reizen. Zo niet dan moet men een aparte OV-chipkaart gebruiken voor reizen in de spits.

==== Geldig bij meerdere vervoerders ====
De nieuwe NS-abonnementen zijn sinds 23 februari 2012 ook geldig bij alle regionale treinvervoerders. Ondanks dat wordt het spoorwegnet hier niet als één geheel gezien omdat bij wisseling van vervoerder door overstappen eerst uitgecheckt worden bij de vervoerder waar is uitgestapt en weer ingecheckt bij de overstapvervoerder. Er kunnen daarnaast bij de nieuwe abonnementen afwijkende reiskosten per vervoerder worden berekend. Bij het Altijd Vrij- en het Kids Vrij abonnement brengt het bestaan van verschillende vervoerders alleen de extra handelingen van het apart in- en uitchecken per vervoerder met zich mee, maar zijn er geen financiële gevolgen.

Bij Dal Voordeel, Altijd Voordeel, Weekend Vrij en Dal Vrij speelt ook mee dat als men incheckt in de daluren en overstapt op een andere vervoerder tijdens de spitsuren, men geen of minder korting krijgt op het deel van de reis dat dan aanvangt. Dit geldt zelfs als dit veroorzaakt wordt door vertraging bij het eerste deel van de reis. De overgang is het grootst bij een Dal Vrij abonnement: op een werkdag gaat de korting om 6.30 uur en om 16 uur van 100% naar 0%. Bovendien geldt als men geen vrij reizen heeft dat, ook als men steeds incheckt in de daluren, het tussentijds uit- en inchecken toch ongunstig door de afstandsdegressie. Zie ook het kopje ''Uit- en weer inchecken op een station''.

==== Voordelen voor senioren ====
Is de abonnee 60 jaar of ouder bij aanschaf of verlenging van de Voordeelurenkaart of Dal Voordeel of Altijd Voordeel dan krijgt deze voor een extra bedrag per jaar van € 14 (1e klas: € 39) zeven keuzedagen per jaar (niet op maandag of vrijdag). Een keuzedag op dinsdag, woensdag en donderdag geeft vrij reizen buiten de ''ochtend''spits, in het weekend de hele dag.

In het geval van Dal Voordeel of Altijd Voordeel zijn er voor de keuzedagen geen papieren kaartjes, een keuzedag is een reisrecht op dezelfde OV-chipkaart als waarop het abonnement staat. Men activeert een keuzedag bij de kaartautomaat, op de dag zelf.

Volgens de adviesaanvraag aan het Locov blijven de voorwaarden voor keuzedagen ongewijzigd (zie voor de voorwaarden bij het Voordeelurenabonnement de betreffende paragraaf). Voor wat betreft de geldigheid in de middagspits is dit bevestigd in recentere informatie, voor wat betreft de geldigheid in de ochtendspits op alle dagen in de maanden juli en augustus is dit zeer twijfelachtig omdat het nergens wordt bevestigd.<ref>[http://ns.nl/reizigers/regelen-en-kopen/kaartjes-en-abonnementen/voordeelurenabonnement/60-plus-een-streepje-voor.html Wanneer kunt u keuzedagen opnemen]</ref> De keuzedagen bij de nieuwe abonnementen worden mogelijk in de loop van 2012 bij andere vervoerders geldig.

Voor de periode van de 60ste verjaardag tot het moment van verlenging doet NS (soms?) een aanbod ter overbrugging. Het aantal van zeven keuzedagen per contractjaar geldt als een maximum per ''persoon'', zelfs als men meer dan één abonnement heeft dat recht geeft om ze aan te schaffen.

Deze mogelijkheid om keuzedagen aan te schaffen kan reden zijn om naast Weekend Vrij of Dal Vrij ook nog Dal Voordeel te nemen. Men koopt dan feitelijk alleen 7 keuzedagen voor € 64. Zelfs voor de houder van Dal Vrij kan dit al zin hebben, omdat een keuzedag gebruikt kan worden om op een dinsdag, woensdag of donderdag in de middagspits te reizen.

Voor iemand van 65 jaar of ouder is de prijs van Weekend Vrij 2e klas € 20 euro per maand, en Dal Vrij 2e klas € 40 per maand. Voor de 1e klas geldt geen speciaal 65+-tarief. Het combineren van Weekend Vrij 1e klas en Dal Vrij 2e klas is voor 65- niet interessant omdat dat bijna evenveel kost als Dal Vrij 1e klas, maar kan voor 65+ wel interessant zijn.

==== Gezinslid ====
Dal Vrij 2e klas is in bepaalde gevallen als bijabonnement voor een gereduceerde prijs van € 40 per maand verkrijgbaar, en Weekend Vrij 2e klas voor € 20 per maand:
*bij [[Altijd Vrij]] kan men voor maximaal 4 gezinsleden als bijabonnement Dal Vrij of Weekend Vrij kopen
*bij Dal Vrij kan men voor één gezinslid als bijabonnement Dal Vrij of Weekend Vrij kopen
*bij Weekend Vrij kan men voor één gezinslid als bijabonnement Weekend Vrij kopen

Een gezinslid is daarbij gedefinieerd als iemand die woont op hetzelfde adres en van wie de aanvrager de ouder, voogd, echtgenoot, geregistreerd partner of partij bij een notarieel samenlevingscontract is.

Een bijabonnement als hier bedoeld is vooral geschikt voor iemand van 12 jaar of ouder, want voor wie jonger is is er Kids Vrij. Het is echter ook voor een kind jonger dan 12 jaar een geschikte mogelijkheid als Kids Vrij niet bruikbaar is, bijvoorbeeld als het kind zelfstandig reist, of onder begeleiding van een andere minderjarige, of met meer dan drie onder begeleiding van één meerderjarige.

Merk op dat volgens de genoemde definitie van gezinslid broers en zussen zonder samenlevingscontract geen gezinslid van elkaar zijn. Eén ouder met drie kinderen van 12 jaar of ouder is daardoor voor bijvoorbeeld Dal Vrij voor alle vier duurder uit dan twee ouders met twee van zulke kinderen.

=== Dal Vrij Dagkaart ===
Deze wegwerpkaart met een oplage van 5000 is nu nog slechts te koop geweest van 21 t/m 27 november 2011 voor € 15, maar is speciaal ontwikkeld voor toeristen van buiten Nederland en groepen reizigers die zelden met de trein reizen. De kaart biedt een dag onbeperkt reizen in de treinen van NS tijdens de daluren (maandag t/m vrijdag vóór 6.30 uur, tussen 9.00 – 16.00 uur en na 18.30 uur), of op één zaterdag of op één zondag.<ref>[http://www.ns.nl/reizigers/blind/dalvrijdagkaart/dalvrijdagkaart.html Dal Vrij Dagkaart bij de NS]</ref>

=== Collectieve reisproducten ===
Een bedrijf of overheid kan met NS en andere vervoerders een collectief vervoerscontract afsluiten waarbij alle werknemers een abonnement op kosten van het bedrijf kunnen krijgen. De prijs wordt meestal bepaald aan de hand van de postadres gegevens van de werknemers. Hierbij wordt een schatting gemaakt van de verwachte gemiddelde vervoerskosten per werknemer. Hierbij maakt het veel uit of alle werknemers zo een abonnement krijgen (ook diegene die weinig of geen gebruik maken van het OV) of alleen de werknemers die ervoor kiezen. (Die gebruiken het OV veel meer) Deze abonnementen (meestal een OV-jaarkaart) kosten veel minder dan de evenwaardige abonnementen aangeschaft als particuliere reiziger.

=== NS-Business Card ===
De NS-Business Card is een speciale OV-chipkaart van de NS bedoeld voor zakelijk reizen en is verkrijgbaar voor [[Zelfstandige zonder personeel|ZZP'ers]], [[Midden- en Kleinbedrijf|MKB'ers]] en Groot Zakelijk. Met de NS-Business Card is het mogelijk om reizen met de trein, [[Fyra]], taxi, het huren van een [[OV-fiets]] en NS-scooter of Greenwheels-auto. Maar ook voor het veilig stallen van een eigen fiets op het station, auto parkeren bij Q-Park P+R parkeerterreinen en gratis toegang tot NS Hispeed Lounges. Er wordt alleen betaald voor het werkelijke gebruik. Er is bovendien 20% korting tijdens de [[Voordeeluren]], het weekend, en de maanden juli en augustus. Het voordeel ten opzichte van de oudere NS-Business Card zonder OV-chip is dat reizen niet meer vooraf ingeboekt hoeven te worden, er kan gewoon in- en uitgecheckt worden. In- en uitchecken dient eenmalig aangevraagd te worden bij de NS.

== Papieren vervoerbewijzen ==
[[Bestand:NS Kaartautomaten.jpg|thumb|Alle vervoersbewijzen, behalve abonnementen, zijn te koop bij de NS-kaartautomaat.]]
De meeste papieren vervoerbewijzen zullen worden afgeschaft of worden verchipt. Tot die tijd zijn de enkele reis, retour en weekendretour geldig in alle treinen van Nederland tegen de bovengenoemde "NS-tarieven", mits het kaartje wordt gekocht bij de kaartautomaat.

De afronding van de introductie van de OV-chipkaart zal gaan in de volgende stappen:<ref name="afschaffing">[http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2012/06/12/stand-van-zaken-voornemen-tot-afschaffing-van-het-papieren-treinkaartje.html Stand van zaken voornemen tot afschaffing van het papieren treinkaartje]</ref>
*Afschaffen van het "dubbele opstaptarief" in de treinrailketen. Dit is een voorwaarde die de regering stelt vóór de volgende stap mag worden voltooid. Bedoeld wordt het verschijnsel dat door de afstandsdegressie een reis van een gegeven afstand duurder is als deze met meerdere vervoerders wordt gemaakt. De commissie Meijdam (zie onder) stelt als korte-termijnoplossing een korting voor van ongeveer 80 cent op elke vervolgdeelreis; dit lost het probleem echter slechts op als de hele reis niet langer is dan 46 tariefeenheden en elke deelreis minstens 8 tariefeenheden is.
*Afschaffen papieren kaartje met korting. Naar verwachting zullen in november 2012 alle kortingsopties voor houders van een Voordeelurenabonnement beschikbaar zijn op de OV-chipkaart. Dit betreft het gereduceerde tarief voor de voordeeluren, samenreiskorting en keuzedagen voor senioren. Tevens zijn dan ook de Railrunner, toeslag fiets en toeslag hond in verchipte vorm verkrijgbaar. Begin 2013 krijgen houders van een Voordeelurenabonnement alleen nog korting bij in- en uitchecken. Het papieren kaartje met korting blijft nog wel beschikbaar voor reizigers met een trajectabonnement voor (het gedeelte van) de reis dat buiten het traject ligt. NS verwacht medio 2013 een verchipt alternatief voor de trajectkaart voorhanden te hebben. Tot die tijd blijft de huidige trajectkaart in stand. Voor mensen met een functiebeperking wordt nog naar een oplossing gezocht.
*Afschaffen papieren kaartje vol tarief in het najaar van 2013. Ten behoeve van incidentele reizigers zonder chipkaart komen er wegwerpchipkaartjes (vergelijkbaar met de wagenverkoopkaartjes in stads- en streekvervoer) waarbij geen borgsom hoeft te worden betaald.
*Sluiten van de poortjes (zie onder).

Het Arriva treinabonnement (maand-, kwartaal- en jaarabonnement) voor de [[Noordelijke Nevenlijnen]] is nog niet op de OV-chipkaart verkrijgbaar.

De NS Voordeelurenkaart ‘oude stijl’ is op de Valleilijn alleen geldig in combinatie met een papieren vervoerbewijs. Bij Syntus en Veolia is de NS Voordeelurenkaart niet geldig, maar bij Veolia is er wel een dalurenkorting van 40% (20% bus), die als oplaadproduct voor 1 eurocent op een persoonlijke chipkaart geladen kan worden.<ref name="gelderlander.nl">[http://www.gelderlander.nl/voorpagina/achterhoek/8397457/OVchipkaart-in-mei-in-Syntustrein.ece OV-chipkaart in mei 2011 in Syntus-trein]</ref> De OV-chipkaart is bovendien bij Syntus niet geldig tussen Oldenzaal en Bad Bentheim (Grensland Express).

Er zijn (ook in 2013) nog een vervoerbewijs "keuzedag 60+" voor het [[voordeelurenabonnement]].

=== E-ticket ===
Als alternatief zijn er al een aantal jaar [[E-ticket]]s via internet verkrijgbaar. Dit vervoerbewijs kan van te voren via internet betaald en uitgeprint worden en is geldig in alle treinen van Nederland. Persoonsgegevens moeten corresponderen met de identiteitskaart die bij controle getoond moet worden samen met het uitgeprinte kaartje. Er zijn E-tickets van de enkele reis, dagretour, dagkaart en railrunner verkrijgbaar. Er is ook een zogenaamd ''IFFR Retour'', dit is een dagretour van € 15 waarmee van een willekeurig ''NS''-station in Nederland van en naar Rotterdam Centraal kan worden gereisd (alleen 2e klas). NS SamenUitKorting is een dagretour voor maximaal 3 personen die met 40% korting kunnen reizen vanaf 9.00 uur 's ochtends en is alleen geldig in NS-treinen.

Het is nog onduidelijk hoe en of een E-ticket (nog) kan worden gebruikt als eind 2013 / begin 2014 de poortjes op stations sluiten.

=== Dagkaart ===
Met de papieren dagkaart uit de ticketautomaat is het mogelijk om één dag onbeperkt te reizen met alle binnenlandse treinen.

Een Dagkaart 2e klas vol tarief kost € 48 (met 40% korting is dat € 28,20). Een Dagkaart 1e klas vol tarief kost € 81,60 (met 40% korting € 48). De prijs van deze kaart is gelijk aan de maximumprijs van een retour, oftewel tweemaal de maximumprijs van een enkele reis. Voor €5,50 extra kon een OV-dagkaart worden gekocht, waarmee het mogelijk was om ook in het stads- en streekvervoer te kunnen reizen. Deze kaart is sinds 1 januari 2012 niet meer te koop. Eerder gekochte kaarten kunnen nog tot eind 2012 gebruikt worden in het stads- en streekvervoer in de regio's waar het papieren sterabonnement nog geldig is.

Er zijn daarnaast speciale dagkaarten te koop voor de hond (€ 3) en een fiets (€ 6). Ook de [[railrunner]] is tot eind 2012 als papieren kaartje te koop; voor het eind van het jaar zal de kaart worden "verchipt".

=== NS-voordeelurenkaart ===
Er zijn treinreizigers die een nog met de oude NS-voordelurenkaart reizen. In tegenstelling tot het [[voordelenurenabonnement]] is de kaart ook geldig bij de andere treinvervoerders. Het voordeelurenabonnement kan bovendien een nadeel zijn als voor 8:55 wordt ingecheckt, men betaald dan de gehele reis het volle tarief, tenzij de reiziger na 8:55 uit- en weer incheckt. Dit ongerief wordt vermeden door twee papieren kaartjes te kopen. Omgekeerd, wie op een werkdag vóór 4 uur 's morgens vertrekt kan alleen bij op saldo reizen ook na 4 uur met korting blijven reizen.

=== Euregio-ticket ===
Het Euregio-Ticket is een gemeenschappelijk ticket van Nederlandse, Belgische en Duitse vervoersondernemingen. Het is geldig in Zuid-Limburg, Belgisch Limburg, de provincie Luik en de regio Aken.

=== Overgang 2-1 ===
Met een [[Tweede klas|2e klas]] abonnement in de [[Eerste klas (openbaar vervoer)|1e klas]] reizen kan met een "Overgang 2-1" kaartje voor het betreffende traject. Een Overgang 2-1 is te koop als Enkele reis, Retour, Dagkaart of Keuzedag 60+.

Een overgangsbewijs is ook met 40% korting verkrijgbaar i.c.m. met een kortingsabonnement.

=== ‘Via’ kaartje Syntus- of Arriva-traject ===
Het 'via' kaartje is geldig op een aantal trajecten om zodoende met een NS kaartje of abonnement met een andere spoorvervoerder een kortere route te reizen. Het kaartje is geldig op de trajecten Zutphen - Hengelo, Elst - Tiel (beide Syntus) of Dordrecht - Geldermalsen (Arriva). Bij het kopen van een kaartje vraagt de [[kaartautomaat]] expliciet wat men wil:
* Een kaartje met een prijs gebaseerd op deze langere NS-route, geldig op beide routes
* Een kaartje voor de kortste route, met een prijs gebaseerd op deze kortere afstand, en alleen daar geldig; dit wordt een via-kaartje genoemd, waarbij Goor het via-station is voor reizen via het traject Zutphen - Hengelo, Opheusden voor het traject Elst - Tiel, en Gorinchem voor het traject Dordrecht - Geldermalsen.
In beide gevallen (en ook als men in het tweede geval een ander via-station kiest op een van de drie genoemde routes) wordt de prijs van één reis gerekend, niet de hogere prijs die de som is van de prijzen van de deelreizen. Daardoor is een reis van Dordrecht Stadspolders naar Geldermalsen via Gorinchem duurder dan met Dordrecht als vertrekstation.

Iets soortgelijks is ''niet'' van toepassing t.a.v. de trajecten Amersfoort - Ede-Wageningen, Leeuwarden - Groningen, Nijmegen - Roermond of Maastricht - Heerlen; in deze gevallen speelt het feit dat het om een andere vervoerder dan NS gaat geen rol.

=== Toeslag ICE/Fyra ===
Bij de bij de NS-kaartautomaat, de NS-servicebalie of Kiosk met NS Tickets & service is een toeslagbiljet van € 2 te koop voor de internationale treinen ICE en Fyra. Houders van een NS- of OV-Jaarabonnement, een Jaar- of Maandtrajectabonnement of een Maandnetabonnement hoeven geen toeslag te betalen. Het trajectabonnement moet dan wel (een deel van) het traject Amsterdam Centraal - Utrecht Centraal - Arnhem beslaan.

=== Afgeschafte kaarten ===
In 2010 maakte de NS bekend dat in 2011 de tarievenstructuur zou worden aangepast in verband met de invoering van de OV-chipkaart. De prijs van een retourtje werd gelijk aan de prijs van twee enkele reizen. Om de tarieven gelijk te krijgen werden de retourtjes gemiddeld 2% duurder en een enkele reis gemiddeld 3% voordeliger.<ref>[http://www.treinreiziger.nl/actueel/binnenland/ns_past_per_2011_tariefstructuur_aan:_einde_voor_weekendretour-142705 NS past per 2011 tariefstructuur aan: einde voor weekendretour, ''30 juli 2010'']</ref>

Met de nieuwe tariefstructuur verdwenen een aantal kaartjes:
* 5-retourkaart. Alle NS-kaartautomaten bieden inmiddels de mogelijkheid meer exemplaren van ieder kaartje in één keer aan te schaffen.
* Weekendretour. Wie op verschillende dagen heen en terug wil reizen, is net zo voordelig uit met 2 enkele reizen. Het weekendretour bleef bestaan, maar werd even duur als een dagretour.
* Rondreis en omwegbewijs. Werden bijna niet meer verkocht.

De NS-Kortingkaart is ingevoerd in 1979 (vóór de invoering van "voordeeluren") en bood 50% korting op enkele reizen, 40% op retours, en 25% op week- en maandabonnementen. Hiermee kon op alle uren gereisd worden.<ref>[http://books.google.nl/books?id=_KfvnMoWdyEC&lpg=PA739&ots=dydxh9Oe8T&dq=%22NS-Kortingkaart%22&hl=en&pg=PA738#v=onepage&q=%22NS-Kortingkaart%22&f=false De Kampioen Aug 1979] - over de NS-Kortingkaart</ref> Later werd de [[Railactiefkaart]] en Jongerenkaart ingevoerd, als goedkopere versie alleen voor voordeeluren.

De NS-Voordeelurenkaart verving halverwege de jaren 90 de NS-Jongerenkaart, NS-Railaktiefkaart en de NS-60+ Seniorenpas. De NS-Railaktiefkaart was vergelijkbaar met het Voordeelurenabonnement, de NS-Jongerenkaart was een goedkopere versie voor jongeren, en de NS-60+ Seniorenpas kostte hetzelfde als een NS-Railaktiefkaart maar bood gratis vrije reisdagen (nu keuzedagen genoemd). Een eerdere kaart was de Dalurenkaart die niet per persoon maar per gezin werd verkocht. In 2008 is de NS-Voordeelurenkaart vervangen door het Voordeelurenabonnement dat wordt geladen op een persoonlijke OV-chipkaart.

In de eerste jaren van de [[Interliner]]-snelbussen was de voordeelurenkaart daar ook geldig.

== OV-chipkaartpalen ==
{{Afbeelding combi
| align=right
| width=150px
| afb1 = Kaartlezer NS-Arriva-VI.JPG
| caption1 = Arriva- en NS-kaartlezer bij de voetgangersbrug te Groningen
| afb2 = Kaartlezer Connexxion amf6.JPG
| caption2 = NS- en Connexxion-kaartlezer te Amersfoort
| afb3 = Station Hengelo overstap OVC.jpg
| caption3 = NS- en Syntus-kaartlezer op het eilandperron te Hengelo
| afb4 = NS-Veolia kaartlezer II.JPG
| caption4 = NS- en Veolia-kaartlezer op het eilandperron te Maastricht
}}
{{Zie ook|Zie ook [[OV-chipkaartsysteem#Kaartlezers|OV-chipkaartsysteem]]}}

Iedere spoorvervoerder heeft eigen kaartlezers op de [[spoorwegstations in Nederland|stations]] die bediend worden staan. De palen van de NS en Connexxion zijn van hetzelfde type, evenals de palen van Arriva (MerwedeLingelijn), Syntus en Veolia. De software verschilt echter per vervoerder. De NS heeft naast palen ook poortjes. Vaak staat op het apparaat of de paal, en/of op het scherm, de vervoerder. Op [[station Den Haag Laan v NOI]] moet wel opgepast worden: daar staan ook RET-lezers waar "RET" helemaal niet vermeld staat.

De Commissie Meijdam stelt voor bij treinvervoer kaartlezers in te voeren die niet vervoerder-gebonden zijn, zie onder.

De kaartlezers op palen zijn voor zowel in- als uitchecken: wanneer men de kaart hiervoor houdt terwijl men niet is ingecheckt bij de betreffende vervoerder dan wordt dit opgevat als incheckhandeling; wanneer men wel is ingecheckt bij de betreffende vervoerder dan wordt het opgevat als uitcheckhandeling.

Als het in- of uitchecken niet lukt maar de kaartlezer wel reageert dan kan de reactie een weigering zijn (bijvoorbeeld bij een ongeldige kaart, een te laag saldo, of i.v.m. de anti-passback-tijd) of een uitnodiging om het opnieuw te proberen (bijv. als de kaart te kort voor de kaartlezer wordt gehouden). Als de handeling wel geaccepteerd wordt moet men nog wel attent zijn op de mogelijkheid dat men bedoelde in te checken maar heeft uitgecheckt, of omgekeerd, of dat men bij de verkeerde vervoerder heeft ingecheckt.

Als men op een station niet meer weet of men al (of nog) is ingecheckt, en/of indien ingecheckt, niet meer weet hoe laat (van belang voor de 30- en 60- minutenregel en de 6-uursregel) kan men dit bij een kaartautomaat nakijken.

Uitchecken is niet mogelijk als het saldo niet toereikend is. Men moet dan eerst het saldo opladen, en dan alsnog uitchecken.<ref>Mogelijk gaat bij de poging tot uitchecken t.z.t. wel het poortje open, anders kan men niet de automaat bereiken waar men de kaart kan opladen.</ref> Indien men niet uitcheckt vóór 4 uur de volgende dag is men in ieder geval het zg. "vast bedrag" als ritprijs verschuldigd; dit is gelijk aan de maximale ritprijs vol tarief eerste of tweede klas, afhankelijk van wat men als standaardklasse heeft ingesteld bij het activeren van reizen op saldo bij NS. Los van het saldo op de kaart heeft men in dat geval dus ook een schuld. Indien niet wordt uitgecheckt is er achteraf alsnog sprake van een niet geldig vervoerbewijs. Hiervoor kan aanvullend de [[Openbaar_vervoer#Boete_voor_het_reizen_zonder_geldig_vervoerbewijs|boete voor het reizen zonder geldig vervoerbewijs]] worden opgelegd, maar voorlopig zal dat alleen gebeuren als er overduidelijk sprake is van opzet/fraude.{{Bron?||2012|02|22}}

Nadat 12 keer niet wordt uitgecheckt wordt de OV-chipkaart tijdelijk voor reizen op saldo geblokkeerd. Bij de NS-servicebalie kan de kaart weer gedeblokkeerd worden. Gegevens verzameld bij controles door conducteurs kunnen eventueel mede gebruikt worden om de ritprijs te bepalen. Indien er sprake is van misbruik of oneigenlijk gebruik van reizen op saldo bij NS, kan NS besluiten voor de betreffende reiziger en/of bij de betreffende OV-chipkaart het instaptarief te verhogen tot het "verhoogd instaptarief", dat gelijk is aan de maximale prijs van vol tarief 1e klasse.<ref name="Voorwaarden Reizen op Saldo bij NS"/>

=== Geluids- en lichtsignalen ===
De kaartlezer heeft een scherm met in rusttoestand een tekst, en bij in- en uitchecken specifiekere teksten. Naast deze teksten staat er in rusttoestand soms een signaallamp aan en zijn er bij (poging tot) in- en uitchecken geluids- en lichtsignalen. Deze laatste zijn zowel voor de reiziger zijn als voor controlerend en assisterend personeel in de buurt.

In rusttoestand geeft een groene lamp bij NS aan dat de kaartlezer in werking is, een rode dat hij buiten werking is. Bij succesvol in- en uitchecken bij NS knippert de groene lamp even. Bij weigering knippert de rode lamp. Bij Connexxion geldt hetzelfde.

Bij NS is er één piep bij inchecken en twee bij uitchecken. Als de anti-passback-tijd nog niet verstreken is klinken er drie luide tonen in twee toonhoogtes. Bij Connexxion geldt hetzelfde.

=== Schermteksten ===
Bij inchecken wordt noch het [[instaptarief]], noch het nieuwe saldo getoond. Het scherm toont wel het eventuele kortingspercentage (zie ook onder). Als de korting lager is dan verwacht dan kan men (na de eventuele [[anti-passback-tijd]] en binnen de duur van het [[passage-recht]]) op hetzelfde station zonder kosten weer uitchecken en van de reis afzien, of alsnog wachten tot het moment waarop korting of een hogere korting ingaat.

==== NS ====
Bij NS staat continu op een afgescheiden strook bovenaan de datum en de tijd in hele minuten vermeld, waaruit de houder van een dalurenabonnement op doordeweekse dagen kan afleiden welk tarief op dat moment voor hem/haar geldt, tevens rekening houdend met de marge van 5 minuten. Ook wordt rechtsonder het NS-logo getoond.

Daartussen staat in rusttoestand op het scherm bij een kaartlezer op een paal "In-/uitchecken", en bij een poortje aan de ene zijde "Inchecken", en aan de andere "Uitchecken", in wit op een zwarte achtergrond.

Bij inchecken bij NS toont het scherm op de eerste regel (de afgescheiden regel met de datum en de tijd niet meegeteld) het eventueel van toepassing zijnde abonnement, op de tweede regel de [[Klasse (openbaar vervoer)|klasse]] en op de derde regel het eventuele kortingspercentage; bij 100% korting wordt vermeld "Gratis". Bij inchecken in de spitsuren wordt een dalurenabonnement toch vermeld, ook al geeft dat dan geen korting. Voor de bevestiging van bijvoorbeeld het vrij reizen moet in dat geval alleen gekeken worden naar het woord "Gratis". Het saldo wordt niet vermeld, uit het succesvol inchecken kan men slechts opmaken dat het saldo daarvoor voldoende is.

Bij uitchecken wordt bij vrij reizen met de nieuwe NS-abonnementen niet alleen de ritprijs van € 0,00 genoemd, maar ook weer onderaan "Gratis" vermeld, en daarboven weer het abonnement.

Het scherm bevestigt niet expliciet dat het om inchecken gaat, of uitchecken, hoewel het belangrijk is voor de reiziger dat hier geen misverstand over bestaat, met het oog op een eventuele mogelijkheid een fout te herstellen en/of vervolgfouten te vermijden. Het meest kenmerkende verschil tussen het scherm bij in- en uitchecken is dat bij uitchecken de ritprijs en het eindsaldo vermeld worden.

Deze teksten zijn zwart op wit.

==== Connexxion ====
Het scherm heeft net als bij NS een bovenste strook met datum en tijd. In rusttoestand toont het scherm verder "In-/Uitchecken" zoals bij NS-paaltjes, ook hier in wit op een zwarte achtergrond. Connexxion bevestigt het inchecken met "In OK", maar geeft bij inchecken met Dal Vrij in de daluren alleen "Dal Vrij" en niet "Gratis". Verder staat er de datum tot wanneer het product geldig is. Connexxion bevestigt het uitchecken met "Uit OK". Deze teksten zijn zwart op groen.

== Poortjes ==
[[Bestand:Sloterdijk Hemboog 1.jpg|thumb|Toegangspoortjes op het Hemboog-gedeelte van [[station Sloterdijk]]]]
Voor zover er op treinstations [[OV-chipkaartsysteem#Poortjes|poortjes]] zijn sluiten ze het OV-chipkaartgebied nog niet af (op elk station staan tenminste sommige poortjes nog open, behalve op de Flevolijn 's nachts als er geen treinen rijden). NS is voornemens om vanaf het najaar van 2013 tot in 2014 de poortjes geleidelijk te sluiten. In juni 2012 waren 36 stations voorzien van poortjes. Uiteindelijk moeten dit er circa 82 zijn.<ref name="afschaffing"/> De voorgenomen sluiting van poortjes stuit op weerstand van diverse gemeenten, die de stations als publieke ruimte zien; vaak bieden ze een doorgang voor voetgangers.<ref>[http://www.nrc.nl/nieuws/2012/06/16/weerstand-gemeenten-tegen-sluiten-ov-poortjes-op-stations/ Weerstand gemeenten tegen sluiten ov-poortjes op stations], [[NRC Handelsblad]], 16 juni 2012</ref> Ook sommige ondernemers in het OV-chipkaartgebied hebben bezwaren.<ref>[http://www.refdag.nl/nieuws/binnenland/horecagelegenheid_vreest_verlies_klanten_door_poortjes_ns_1_647835 Horecagelegenheid vreest verlies klanten door poortjes NS], [[Reformatorisch Dagblad]], 29 mei 2012</ref>

De stations met poortjes worden tot nu geen van alle bediend door een andere treinvervoerder dan NS. De vraag of er aparte OV-chipkaartgebieden zijn voor de verschillende treinvervoerders is dus nog niet aan de orde. In de toekomst is dit wel aan de orde voor station Zwolle: daar komen poortjes, en dit station gaat vanaf december 2012 mede bediend worden door Arriva. Twee stations hebben een OV-chipkaartgebied gemeenschappelijk met de metro, zie onder.

=== Stations met poortjes ===
* [[Station Amsterdam Sloterdijk|Amsterdam Sloterdijk]] - alleen het Hemboog-gedeelte
* [[Station Amsterdam Centraal|Amsterdam Centraal]] - met de lange hal aan de voorzijde buiten het OV-chipkaartgebied en met de toegang naar de middelste tunnel zonder poortjes; de toegang tot spoor 15 is bij de ene tunnel binnen, bij de andere buiten de poortjes; bij de centrumzijde van de westtunnel is aan de westzijde naast de poortjes vrije doorgang zonder poortjes). Er worden nieuwe poorten gebruikt; deze zijn breder en hebben geen glazen bovendeuren, maar alleen een paar kleppen op kniehoogte.
* [[Station Amsterdam Amstel|Amsterdam Amstel]] - heeft een OV-chipkaartgebied gemeenschappelijk met de metro
* [[Station Amsterdam Bijlmer Arena|Amsterdam Bijlmer Arena]] - aparte OV-chipkaartgebieden per (eiland)perron
* [[Station Leiden Centraal|Leiden Centraal]] - De gemeente maakt bezwaar.
* [[Station Nieuw Vennep (Schiphollijn)|Nieuw Vennep]]
* [[Station Hoofddorp (Schiphollijn)|Hoofddorp]] - aparte OV-chipkaartgebieden voor beide perrons; bij de liften staan palen
* [[Station Amsterdam Zuid|Amsterdam Zuid]]
* [[Station Amsterdam RAI|Amsterdam RAI]]
* [[Station Duivendrecht|Duivendrecht]] - heeft een OV-chipkaartgebied gemeenschappelijk met de metro
* [[Station Diemen Zuid|Diemen Zuid]]
* [[Station Weesp|Weesp]]
* [[Station Amsterdam Muiderpoort|Amsterdam Muiderpoort]]
* [[Station Amsterdam Holendrecht|Amsterdam Holendrecht]]
* [[Station Diemen|Diemen]]
* De stations op de [[Flevolijn]]: [[Station Almere Muziekwijk|Almere Muziekwijk]], [[Station Almere Centrum|Almere Centrum]], [[Station Almere Parkwijk|Almere Parkwijk]], [[Station Almere Buiten|Almere Buiten]], [[Station Almere Oostvaarders|Almere Oostvaarders]] en [[Station Lelystad Centrum|Lelystad Centrum]]; deze stations worden 's nachts afgesloten door de poortjes te sluiten.
* De stations op de [[Hoekse Lijn]] (behalve [[Station Maassluis West|Maassluis West]] en de stations in Hoek van Holland): [[Station Schiedam Centrum|Schiedam Centrum]], [[Station Schiedam Nieuwland|Schiedam Nieuwland]], [[Station Vlaardingen Oost|Vlaardingen Oost]], [[Station Vlaardingen Centrum|Vlaardingen Centrum]], [[Station Vlaardingen West|Vlaardingen West]], [[Station Maassluis|Maassluis]]
* [[Station Woerden|Woerden]]
* [[Station Den Helder|Den Helder]]
''Gepland:''
* [[Station Den Haag Centraal|Den Haag Centraal]] - De poortjes worden geplaatst tussen de hal en een looppad dat de perrons verbindt, zodat men voor overstappen niet erdoor hoeft.
* [[Station Zoetermeer Oost|Zoetermeer Oost]]<ref name="infra">http://www.infrasite.nl/articles/articles.php?ID_articles=330</ref>
* [[Station Heiloo|Heiloo]]<ref name="infra"/>
* [[Station Zwolle|Zwolle]]<ref>[http://www.destentor.nl/regio/zwolle/9258848/Chippoortjes-sluiten-station-Zwolle-af.ece Chippoortjes sluiten station Zwolle af]</ref>

Voorbeelden van grotere stations zonder poortjes:
* [[Station Den Haag HS|Den Haag HS]]
* [[Station Rotterdam Centraal|Rotterdam Centraal]]
* [[Station Schiphol|Schiphol]]
* [[Station Utrecht Centraal|Utrecht Centraal]]

=== Bijzonderheden ===
Ook op metrostations staan poortjes. Sommige stations zijn gecombineerde metro- en treinstations. Hier zijn bijzondere constructies bedacht om het in- en uitchecken soepel te laten verlopen.

==== Amsterdam ====
[[Bestand:OV-chipkaart Amsterdam Centraal.jpg|thumb|225 px|Nieuwe stijl OV-chipkaartpoorten in [[Station Amsterdam Centraal|Amsterdam CS]]]]

Bij de gecombineerde NS/GVB stations [[Station Amsterdam Amstel|Amstel]] en [[Station Duivendrecht|Duivendrecht]] zijn er zowel [[Nederlandse Spoorwegen|NS]]- als [[GVB (Amsterdam)|GVB]]-poorten die toegang geven tot een gemeenschappelijke "betaalde" zone, vanwaar men zowel de trein- als de metroperrons kan bereiken. Bij perrons waar zowel treinen als metro's stoppen zijn er in/uitcheckpalen van zowel NS als de GVB. Overstappers tussen GVB en NS of omgekeerd, moeten eerst uitchecken en opnieuw inchecken bij de juiste vervoerder (bij NS uiteraard alleen als men daar ook met de OV-chipkaart reist). De NS-poorten staan nu nog open zodat iedereen ongehinderd alle perrons kan bereiken.

==== Rotterdam ====
In Rotterdam zijn er twee gecombineerde NS/[[RET (Rotterdam)|RET]]-stations. In [[Station Schiedam Centrum|Schiedam]] is het metro- en treingedeelte gescheiden in een eigen betaalde zone. Er is echter wel de mogelijkheid om van een spoorperron rechtstreeks naar een metroperron te lopen zonder de trappen te gebruiken. Hier is een OV-chipkaartpoort geplaatst. In [[Station Rotterdam Blaak]] zijn rechtstreekse verbindingen via trappen tussen de NS-perrons en metroperrons. Deze verbindingen zijn niet voorzien van poorten, maar wel van in- en uitcheckapparaten. Het is dus mogelijk om via de NS-perrons toegang te krijgen tot de metro, zonder een OV-chipkaartpoort te passeren.

=== Gebreken ===
Er zijn een paar poortjes die alleen kunnen inchecken (ingangszijde van het station) en een paar poortjes die alleen kunnen uitchecken (perronzijde van het station). Welk poortje voor welke kant gebruikt kan worden is te zien aan een groene pijl (bruikbaar voor die zijde) en een rood kruis (niet bruikbaar voor die zijde).

Er zitten echter nog wat haken en ogen aan dit systeem, namelijk:
* Dubbel inchecken - Inchecken bij een poortje terwijl men al eerder bij een paal heeft ingecheckt. De eerste check-in wordt incompleet en kost dan het instaptarief.
* Dubbel uitchecken - Uitchecken bij een poortje terwijl men al eerder bij een paal heeft uitgecheckt. Er ontstaat check-uit zonder check-in, hierdoor is men het instaptarief kwijt.
* Bij een andere vervoerder ingecheckt en de kaart presenteren bij het poortje. Eerste check-in wordt incompleet en het geldende instaptarief wordt afgeschreven. Als men de kaart in dat geval heeft gepresenteerd bij de uitcheckzijde van het poortje wordt nogmaals het geldende instaptarief afgeschreven omdat er een check-uit zonder check-in is ontstaan.

Het systeem vraagt geen bevestiging of de handeling juist is (die men zou kunnen geven door de kaart nogmaals te presenteren). Het systeem gaat er vanuit dat men vergeten is in- of uit te checken en dat daar niets meer aan te doen is, en dat de nieuwe handeling welbewust gedaan wordt, hoewel het heel goed mogelijk is dat men die fout nog wel kan herstellen, of dat juist de nieuwe handeling fout is.

Als men altijd bij het passeren van een poortje de kaart voor de kaartlezer houdt (zelfs als men van plan is alleen door het station te lopen of even later weer terug te gaan), en alleen doorloopt als de in-/uitcheckhandeling gelukt is (kortom: handelt alsof de poortjes al gesloten zijn), en nooit de in-/uitcheckhandeling bij een poortje verricht zonder er doorheen te lopen, dan kunnen bovengenoemde problemen zich niet voordoen, behalve op een station waar de poortjes niet een OV-chipkaartgebied omsluiten, zoals op Amsterdam Centraal, waar deels ook kaartlezer-''palen'' staan.

Als men ervoor zorgt dat het saldo minstens € 6 is maar minder dan € 16<ref>De grenzen kunnen afwijken, zie hierboven.</ref><ref>Dit kan lastig zijn als men vaak betaalde reizen maakt (de kaart moet dan vaak opgeladen worden), maar er is geen enkel ongemak als men de kaart alleen voor vrij reizen gebruikt.</ref> kan men wel inchecken, maar is men beschermd tegen de fout van het, terwijl men al of nog ingecheckt is bij een treinvervoerder, bij dezelfde of een andere treinvervoerder nog eens inchecken (dit gevaar bestaat bij een poortje, en als het een andere treinvervoerder is ook bij een paal). Bij voldoende saldo zou een schade van € 10 ontstaan, maar nu wordt dat voorkomen doordat het saldo te laag is voor nog eens inchecken. Het is echter niet mogelijk zich met een laag saldo te beschermen tegen uitchecken als men niet (meer) is ingecheckt: voor zover het systeem dit bij een te laag saldo weigert, zou zo'n laag saldo (afhankelijk van de gehanteerde limiet) in veel gevallen ook het inchecken onmogelijk maken. Niet bekend is of uitchecken bij een te laag saldo wordt geweigerd. Dan zou een laag saldo beschermen tegen bij een poortje uitchecken als men bij een andere treinvervoerder is ingecheckt, wat bij vrij reizen een schade van € 20 oplevert, namelijk een verlies van het instaptarief bij beide vervoerders. Hetzelfde, met andere bedragen, geldt zonder abonnement.

=== Effecten gesloten poortjes ===
Op stations met uitsluitend poortjes is de grens van het OV-chipkaartgebied heel concreet. Wanneer deze poortjes gesloten worden zal dat niet alleen [[zwartrijden]] tegengaan, maar ook wordt men dan gedwongen zich strikt te houden aan de regels van in- en uitchecken bij verblijf op, en tijdelijk verlaten van het OV-chipkaartgebied van zo'n station; de voorzieningen buiten de poortjes zijn vaak alleen tegen extra kosten toegankelijk voor doorgaande treinreizigers, zie ook de paragraaf: [[#Tijdelijk verlaten station|Tijdelijk verlaten station]].<ref>Het sluiten van de poortjes op station Den Helder dwingt reizigers weliswaar net als op andere stations met poortjes zich strikt te houden aan de regels van in- en uitchecken bij verblijf op, en tijdelijk verlaten van het OV-chipkaartgebied, maar zolang men de 30- en 60-minutenregel in acht neemt zijn er hier nooit extra kosten, omdat Den Helder aan het eind van een doodlopende lijn ligt, en men daarom tussen aankomst per trein en vertrek per trein toch al moet uit- en inchecken.</ref> Bovendien zijn er stations waarbij NS meerdere gescheiden OV-chipkaartgebieden heeft met poortjes in beide of één van beide (zie boven). Voor zover binnen een toegestane route van het ene naar het andere OV-chipkaartgebied gelopen moet worden zouden deze extra kosten zelfs bij alleen maar overstappen gelden. Dit zou bijvoorbeeld gelden bij een reis van Haarlem naar Purmerend, met overstap op Amsterdam Sloterdijk van het hoofdgedeelte naar het Hemboog-gedeelte. Bij het nemen van de laatste trein voor de reis van Abcoude naar Schiphol zou het tussentijds uit- en inchecken nodig zijn als in Amsterdam Bijlmer Arena wordt overgestapt (van spoor 6 naar spoor 8); in dit geval is er echter een alternatief: in Amsterdam Centraal overstappen.

Het in- en uitchecken kan niet worden vergeten. Men kan ook niet meer per ongeluk inchecken als men wil uitchecken of omgekeerd daar de poorten per richting werken (ingang → incheck, uitgang → uitcheck).

Nog onduidelijk is hoe het internationaal treinvervoer geregeld wordt met de OV-chipkaart. Bij reizen met internationale treinen kan per definitie niet zowel een incheck als een uitcheck uitgevoerd worden. Op veel papieren tickets (o.a. internationale vervoersbewijzen) zal een barcode staan die gelezen kan worden door apparatuur bij sommige ov-poorten van NS. In andere situaties kunnen internationale reizigers gecontroleerd en handmatig doorgelaten worden. Voor het binnenlandse HSL-verkeer (Amsterdam, Rotterdam, Breda) zullen [[NS Hispeed|Hispeed]] OV-chipkaart-poorten geïnstalleerd worden.

=== Frauduleus passeren van een poortje ===
Het is mogelijk om snel achter iemand aan te lopen wanneer iemand incheckt bij een poortje om zodoende zonder OV-chipkaart het gebied achter de poortjes te betreden, maar dan zal er een fouttoon klinken, waardoor beveiligingsmedewerkers/controleurs gealarmeerd worden.

== Regels in- en uitchecken ==
Hieronder staat voornamelijk informatie over NS, omdat de andere treinvervoerders weinig of geen informatie over deze onderwerpen verstrekt hebben. De zin op de NS-site "Hier vindt u meer informatie over de gebruiksvoorwaarden voor het reizen met uw abonnement bij NS en overige treinvervoerders.", gelinkt naar de NS-voorwaarden, suggereert dat de regels hieronder ook bij de andere vervoerders (zullen) gelden. Voor de 5-minutenmarge is dit niet zeker want die staat niet in de voorwaarden.

=== Wel of niet in-/uitchecken ===
Een elektronische vervoerbewijs is wettelijk pas geldig als er wordt in- en uitgecheckt. Bij de NS geldt een aantal uitzonderingen. Het [[OV-Jaarabonnement]], [[NS-Jaarabonnement]] en de [[trajectabonnement]]en die zijn uitgevoerd als OV-chipkaart worden niet goed door de kaartlezers herkend. Het is daardoor niet mogelijk om op saldo te reizen voor aanvullende treinkosten: dit geldt voor [[overgang 2-1]], maar bij het jaartrajectabonnement ook voor het maken van treinreizen buiten het traject. Als alternatief beidt de NS nieuwe abonnementen aan waarmee wel altijd in- en uitgecheckt moet worden. Er wordt dan alleen een los kaartje gebruikt voor aanvullende reisrechten, zoals voor meereizen en een fiets. Ook met het [[studentenreisproduct]] is in- en uitchecken verplicht.<ref>[http://www.dub.uu.nl/content/verplicht-inchecken-vanaf-1-januari Verplicht inchecken vanaf 1 januari]</ref><ref>[http://www.treinreiziger.nl/actueel/studenten_verplicht_inchecken_bij_arriva-143833 Studenten verplicht inchecken bij Arriva]</ref>

NS-reizigers die nog een [[Voordeelurenabonnement]] moeten ook in- en uitchecken en kunnen hiermee met korting op saldo reizen. Er kan in dit geval ook nog papieren kortingskaartje worden gekocht; in dat geval hoeft er niet in- en uitgecheckt te worden.

==== Verblijf op een station ====
De NS geeft door middel van toegangspoorten of borden aan voor welk gedeelte van het [[Spoorwegstations in Nederland|station]] een geldig vervoerbewijs vereist is (het ''OV-chipkaartgebied''). Dit kan een papieren treinkaartje zijn of een ingecheckte OV-chipkaart, mits deze op dezelfde dag (bij de nieuwe abonnementen bovendien binnen 6 uur) op hetzelfde of een ander station wordt uitgecheckt (anders was er achteraf gezien geen geldig vervoerbewijs). Er geldt verder geen beperking voor het verblijf op het vertrekstation vóór inchecken of op het bestemmingsstation na uitchecken.

Voor het verblijf op een station dient rekening te worden gehouden met de zogenaamde 30- en 60-minutenregel die hieronder worden uitgelegd. Een ingecheckte OV-chipkaart is ook geldig op het station waar uitgecheckt wordt (of een eventuele tussenstop).

==== Tijdelijk verlaten station ====
Als een treinreiziger op doorreis bij een station niet wisselt van vervoerder en niet afwijkt van de toegestane reisroute dan is uit- en inchecken alleen verplicht bij het tijdelijk verlaten van het OV-chipkaartgebied. Dit brengt soms wel, soms geen extra kosten met zich mee, zie het kopje [[#Uit- en weer inchecken op een station|Uit- en weer inchecken op een station]]. Formeel (en bij gesloten poortjes ook feitelijk) zijn voorzieningen binnen het OV-chipkaartgebied daardoor "toegankelijker" dan daarbuiten<ref>Dit geldt niet voor een station aan het eind van een doodlopende lijn, zoals Den Helder, omdat men daar tussen aankomst per trein en vertrek per trein toch al moet uit- en inchecken.</ref>: men mag altijd gratis van buiten even naar binnen, maar doorgaande treinreizigers mogen in veel gevallen alleen "tegen betaling" (in de zin dat de reiskosten hoger worden) van binnen even naar buiten. Dit is belang voor het gebruik van voorzieningen buiten het OV-chipkaartgebied in of dichtbij het station, en bijvoorbeeld ook als men aarzelt of men met de trein of de bus verder zal reizen, en daarom wil kijken hoe laat de bus gaat, en uiteindelijk besluit dat men toch maar met de trein verder gaat. Het bij zich hebben (of via internet kunnen oproepen) van de dienstregeling van de bus wint voor zulke situaties aan belang.

Op stations zonder poortjes, en op stations met poortjes zolang die nog openstaan, is de regel van het verplicht uit- en inchecken bij het verlaten van het OV-chipkaartgebied van een station niet afdwingbaar. Wel is het zo dat als men niet uitcheckt men tijdens de onderbreking dezelfde OV-chipkaart niet voor ander vervoer kan gebruiken.

==== NS Hispeed (Internationaal) ====
[[NS Hispeed]] exploiteert de internationale treinen op het Hoofdrailnet. Reizen met de OV-chipkaart ''buiten Nederland'' is op de treinverbindingen van [[NS Hispeed]] (nog) niet mogelijk.

Op de [[Fyra]] diensten Amsterdam - Breda gelden de normale NS-vervoerbewijzen (inclusief die op OV-chipkaart), samen met een papieren Fyra-toeslagbewijs of een reisrecht voor de toeslag dat op de OV-chipkaart geladen wordt. Daarnaast heeft Hispeed eigen vervoerbewijzen die bij de automaat of via internet (E-tickets) aangeschaft worden. Deze via internet aangeschafte vervoerbewijzen zijn alleen geldig in een specifieke trein (treinbinding).

Abonnementhouders kunnen een papieren internationaal vervoerbewijs kopen met korting of vrij reizen tot aan de grens. Dit vervoerbewijs vormt samen met de OV-chipkaart waarop het abonnement staat het volledige vervoerbewijs. In dat geval niet in- en uitchecken, ook niet voor de aansluitende binnenlandse treinen. Bij de kaarten met op werkdagen korting in de daluren geldt de 40% of 100% korting van 9 uur tot 4 uur 's nachts, (ochtend- en middag-/avondspits); het hele Nederlandse traject moet in deze voordeeluren afgelegd worden (er is geen moment van aanvang dat bepalend is, zoals bij inchecken). Binnenkomst in Nederland moet zodoende na 9 uur, hoewel het tijdstip van het passeren van de grens niet in de gewone dienstregeling staat.

Altijd Voordeel geeft geen korting in de ochtendspits.<ref>http://nshispeed.nl/nl/tickets-kopen/reizen-met-ov-chipkaart/ov-chipkaart-en-internationaal-reizen</ref> Door de verschillen kan het in enkele gevallen toch nog wel voordeliger zijn de reis te splitsen in een binnenlandse reis met in- uitchecken en een buitenlandse reis met een korter Nederlands traject. Een internationale reis wordt voor het Nederlandse deel berekend als de optelsom van twee trajecten:
* De aanreisroute tot de opstapplaats van de internationale trein
* Het Nederlands traject van de internationale trein.
De degressiviteit en het maximum tarief wordt op elk traject deel afzonderlijk toegepast. Dat betekent dat een internationaal vervoerbewijs vanaf Groningen via Roosendaal aanzienlijk duurder is dan de combinatie van een Groningen - Roosendaal vervoersbewijs (maximum tarief) met een internationaal vervoersbewijs vanaf Roosendaal. In feite is het alsof er twee vervoersbewijzen gekocht worden: Groningen - Rotterdam en Rotterdam - internationale bestemming.

Niet-abonnementshouders kopen een internationaal vervoerbewijs bij de kaartautomaat of aan de balie van de NS. Dat kan een biljet met een "globale-prijs"-tarief zijn, zoals voor de [[Thalys]], of het klassieke internationale vervoerbewijs volgens de TCV-prijzen, waarbij iedere spoorwegmaatschappij zijn deel van de reis in rekening brengt. Het TCV-vervoerbewijs is een maand geldig (dat was vroeger twee maanden), tenzij er specifieke voorwaarden zijn (zoals bijvoorbeeld bij een weekendretour), en de reis mag onbeperkt onderbroken worden. NS eist echter wel dat de reis binnen Nederland in een dag wordt uitgevoerd als het kaartje bij NS Hispeed of NMBS (Belgische spoorwegen) gekocht is. Voor andere landen, zoals [[Deutsche Bahn]] (Duitsland), geldt deze beperking niet, waardoor een reiziger wel een maand de reis gedurende de hele maand op grondgebied van een ander land (in het geval van DB niet-Duits grondgebied) onbeperkt mag onderbreken. De hiervoor gebruikte tariefeenheden zijn hetzelfde als voor de binnenlandse tarieven, maar er wordt niet altijd langs de kortste route gerekend. (Bijvoorbeeld: Amersfoort–Schiphol is altijd via Amsterdam Centraal.) Aan de staatsgrenzen worden fictieve "haltes" gebruikt voor de berekening. Dit zijn bijvoorbeeld "[[Spoorlijn 12 Antwerpen - Lage Zwaluwe|Roosendaal grens]]", "[[Spoorlijn 40 Luik - Maastricht|Visé grens]]", enz. In Nederland zijn de vervoersbewijzen met vrije reisrechten geldig tot de grens (dagkaart, studentenkaart, etc.) In België en andere landen mag vaak met binnenlandse vervoerbewijzen alleen gereisd worden tussen stations in het land. Hierop zijn er echter uitzonderingen:
* Vanuit Duitsland kan met bepaalde Duitse regionale vervoersbewijzen gereisd worden tot het "eerste" station in Nederland (Heerlen, Venlo, Enschede, Nieuweschans). In Heerlen, Venlo en Enschede zijn op het station ook Duitse kaartautomaten aanwezig. Duitse DB-aabiedingen, zoals het ''"Schönes Wochenende"''-ticket, zijn echter niet geldig op het Nederlandse grenstraject.
* De [[Treincategorieën België#Lokale treinen (L) en CityRail (CR)|lokaal treindienst]] Maastricht–Luik-Guillemins wordt alleen door de NMBS geëxploiteerd en als een Belgische binnenlandse treindienst beschouwd. Op een paar uitzonderingen na zijn alle Belgische vervoerbewijzen geldig. Vervoersbewijzen voor deze verbinding zijn in Maastricht aan het NS-loket zonder lokettoeslag verkrijgbaar. Verder dan Maastricht is alleen een normaal internationaal vervoerbewijs geldig.
* In de grensstreek zijn soms goedkope retours verkrijgbaar. Deze zijn echter alleen lokaal verkrijgbaar. De lokale grenstrajecten zijn duur omdat aan beide kanten het minimumtarief berekend wordt.

=== Moment van in- en/of uitchecken ===
De reiziger dient bij reizen met de trein of bij het verblijven in het OV-chipkaartgebied van een station in bepaalde gevallen rekening te houden met verschillende regels en marges omtrent het in- en uitchecken.

==== Bepalend voor dalurenkorting ====
Bij abonnementen met dalurenkorting is het ''moment van inchecken'' belangrijk.

Het kan gunstig zijn voor de reiziger dat het moment van inchecken bepalend is: als deze bijvoorbeeld vóór 16.00 uur incheckt en binnen 30 minuten een reis aanvangt die na 16.00 uur begint of tot na 16.00 uur voortduurt dan wordt de reis toch aangemerkt als een reis in de daluren. Officieel moet de reiziger wel tussen het moment van inchecken en het moment dat hij/zij met de trein vertrekt op het station of binnen het OV-chipkaartgebied blijven. Dit maakt formeel (en bij gesloten poortjes ook feitelijk) voorzieningen binnen het OV-chipkaartgebied "toegankelijker" dan daarbuiten: men mag altijd gratis van buiten even naar binnen, maar in bepaalde gevallen alleen tegen hoge extra reiskosten (bij reizen in de tweede klas tot € 24 extra) van binnen even naar buiten.

Het kan ook ongunstig zijn voor de reiziger dat het moment van inchecken bepalend is: als deze bijvoorbeeld om 8.50 uur incheckt dan heeft hij/zij de hele reis geen of een lagere korting vanwege de 5-minuten marge (zie onder). Dit nadeel kan, vooral bij een lange reis, worden beperkt door onderweg na 8.55 uur ergens uit te checken, de eventuele anti-passback-tijd te wachten, weer in te checken, en met een volgende trein verder te reizen. De anti-passback-tijd kan voorkomen worden (met meer kans dat de reiziger met dezelfde trein verder kan) bij gebruik van twee OV-chipkaarten. Dit kan in ieder geval als men in de spits geen korting heeft, men kan dan een anonieme kaart daarvoor gebruiken. Houders van een Voordeelurenabonnement kunnen dit ongemak voorkomen door met twee papieren kaartjes te reizen. De reiziger heeft zowel bij extra uit- en inchecken als bij twee papieren kaartjes nog wel een nadeel door de [[afstandsdegressie]] (behalve bij vrij reizen in de daluren).<ref>Zie ook [https://zoek.officielebekendmakingen.nl/dossier/23645/kst-23645-454].</ref>

Als de reiziger op het station wil wachten tot de daluren om 9.00 uur of 18.30 uur aanvangen, dan kan hij inchecken en gebruik maken van de 60-minutenregel (zo nodig meermalen, zie onder), en na afloop van de spits na het laatste uitchecken weer inchecken.

==== 5-minutenmarge ====
Het abonnement, tijdstip en de dag waarop wordt ingecheckt bepaalt of er korting wordt toegepast, en zo ja, welk percentage (20%, 40% of 100%).

Er wordt een marge van 5 minuten gehanteerd in het voordeel van de reiziger, onder meer om het eventueel niet helemaal gelijk lopen van de klok in de kaartlezer en/of de stationsklokken op te vangen.<ref>[http://www.ns.nl/zva/VraagEnAntwoordResult?query=inchecken+dalvrij Marge]</ref> De exacte daluren op een werkdag lopen hierdoor (in termen van de tijd in hele minuten) van 0.00 t/m 6.34, 8.55 t/m 16.04 en 18.25 t/m 23.59 uur.

De marge is verder handig in verband met de tijd die nodig is om van de kaartlezer naar de trein te lopen en de 30 seconden tussen het sluiten van de deuren en de vertrektijd. Zo kan de reiziger die met korting wil reizen mogelijk nog net een trein halen die om 9.00 uur of 18.30 uur (of zelfs enkele minuten eerder) vertrekt. Bovendien is het mogelijk om bij aankomst op het station om 6.30 uur of 16.00 uur nog op tijd in te checken, ook als er een rij staat.

==== 30-minutenregel ====
De 30-minutenregel is alleen van toepassing op de zes nieuwe abonnementen van de NS. Er mag niet meer dan 30 minuten zitten tussen het inchecken en de vertrektijd van de trein volgens de dienstregeling, tenzij dit door een vertraging van het betreffende vervoermiddel niet mogelijk was. Het doel is onder meer om reizen in de spits met dalurenkorting enigszins tegen te gaan. Bij Altijd Vrij is er geen dalurenkorting, maar ook hier geldt de 30 minuten regel. Voor het [[voordeelurenabonnement]] geldt dit niet.

Bij overtreding van deze regel, vastgesteld bij een controle, volgt er een sanctie (volgens de voorwaarden vervalt de korting, maar er wordt niet toegelicht hoe dat technisch en administratief wordt bereikt). Bij herhaaldelijke overtreding zijn er volgens de voorwaarden ook sancties mogelijk als men toch al geen recht op korting had wegens de spits.

Als er te vroeg is ingecheckt of een later trein wordt genomen dan kan de reiziger binnen 60 minuten kosteloos uitchecken. Door daarna weer opnieuw in te checken gaat de 30-minutentermijn opnieuw in. Bij dalurenabonnementen kan dit extra kosten met zich meebrengen als het spitstarief inmiddels geldt.

==== 60-minutenregel ====
Als men bij NS na inchecken binnen 60 minuten (''free exit duration'') op hetzelfde station weer uitcheckt krijgt men het hele instaptarief terug; als men dat later doet dan is men het instaptarief kwijt. Deze regel heeft geen betekenis als het instaptarief nihil is (bij Altijd Vrij en Kids Vrij).

De regel kan van pas komen als men afziet van de rit of toch maar een andere vervoerder kiest (al of niet omdat de trein vertraging heeft), of als men de bedoeling had om bij een OV-chipkaartlezer van een andere vervoerder in te checken, of men alsnog besluit een latere trein te nemen dan volgens de 30-minutenregel is toegestaan. Dit kan uiteraard bij dalurenabonnementen extra kosten met zich meebrengen als inmiddels de spits is aangebroken. Als men per ongeluk te laat daarmee is kan men, zolang de poortjes nog openstaan, de schade beperken door naar een nabijgelegen station te reizen (per trein met een ander vervoerbewijs, of op een andere manier dan per trein) en daar uit te checken.

De termijn van 60 minuten dient als extra maatregel om fraude te voorkomen.

Als t.z.t. de poortjes gesloten worden is de 60-minutenregel ook van belang voor verblijf in het OV-chipkaartgebied zonder te reizen ([[OV-chipkaart#Passage-recht|passage-recht]]). Men kan uit- en weer inchecken om de 60-minutentermijn opnieuw te laten beginnen. Houders van een abonnement kunnen het beste de OV-chipkaart met het abonnement gebruiken, en niet een andere OV-chipkaart met "Reizen op saldo bij NS", want doordat het instaptarief lager is is de schade bij overtreding van de 60-minutenregel ook lager.

Ook bij de Connexxion trein geldt dat als men korte tijd na inchecken op hetzelfde station weer uitcheckt men het hele instaptarief terugkrijgt. Of hierbij ook een maximumtijd geldt en of deze ook 60 minuten is is niet bekend gemaakt.

==== 4-uursregel ====
Bij [[Arriva Personenvervoer Nederland|Arriva Trein]] kan tot 4 uur na het inchecken op dezelfde dag op het bestemmingsstation alsnog uitgecheckt worden bij een kaartlezer van Arriva als men dit is vergeten. Als er meer dan vier uren zijn verstreken dan wordt het instaptarief afgeschreven; er kan dan een restitutieaanvraag worden ingediend.<ref>[http://www.arriva.nl/ov-chipkaart/hoe-werkt-de-ov-chipkaart/overstappen/ Vergeten uit te checken bij Arriva]</ref>

==== 6-uursregel ====
Bij de nieuwe abonnementen van NS moet men binnen 6 uur na inchecken uitchecken. Als men na 6 uur op dezelfde dag uitcheckt dan is men het instaptarief kwijt.

Deze regel is om fraude enigszins tegen te gaan waarbij men niet uitcheckt bij aankomst op de bestemming, maar later op de dag op een locatie waar dat voordeliger is (een andere mogelijke tegenmaatregel is "[[OV-chipkaartsysteem#Mobiele_controleapparaten|aanmaken van een transactie bij controle aan boord]]"). De regel geldt echter zelfs voor de altijd-vrij-reizen abonnementen: hoewel het instaptarief nihil is en het kwijtraken van het instaptarief dan geen betekenis heeft staat er wel in de voorwaarden "U moet ..".

Bij reizen zonder korting in de spits kan de regel vermeden worden door een andere OV-chipkaart te gebruiken, dan geldt alleen de dagregel.

==== Dagregel ====
Bij de NS moet het uitchecken gebeuren op dezelfde dag als het inchecken, waarbij een dag loopt van 0.00 uur tot 4.00 uur de volgende dag. Bij de nieuwe abonnementen is dit alleen een extra eis als men tussen 22.00 en 24.00 uur incheckt. Na verstrijken van de dag kan men niet meer uitchecken en is men het instaptarief kwijt.

=== Uit- en weer inchecken op een station ===
In de volgende gevallen moet men tussen aankomst per trein op een station en vertrek per trein van dat station uit- en weer inchecken:
*wisselen van vervoerder; hierbij geldt [[NS Hispeed]] (voor zover de OV-chipkaart daar geldig is) als NS; dit betreft de Nederlandse trajecten van de ICE, van de Intercity's naar Brussel en Berlijn, en van de [[Fyra]] (waarbij de verplichting een toeslag te betalen via aankoop van een papieren toeslagkaartje of een product op de OV-chipkaart los staat van het in- en uitchecken)
*afwijken van de toegestane reisroute (het maken van een omweg of terug gaan)
*verlaten van het station (uit- en inchecken wordt afgedwongen in het geval van dichte poortjes)<ref>Het "afwijken van de toegestane reisroute" zal vaak samengaan met het verlaten van het station. Er valt bijvoorbeeld het meest voorkomende geval onder dat men ergens heen gaat en later weer terug.</ref>
*iets wat op sommige stations dreigt als de poortjes gesloten worden: zonder te wisselen van vervoerder en zonder af te wijken van de toegestane reisroute overstappen en daarbij door één of twee poortjes moeten (zie het kopje ''[[Reizen_met_de_OV-chipkaart_in_de_trein#Effecten gesloten poortjes|Effecten gesloten poortjes]]'').

Voor een station aan het eind van een doodlopende lijn geldt dit altijd.

Het uit- en weer inchecken brengt soms wel, soms geen extra kosten met zich mee, vergeleken met één reis van dezelfde totale afstand<ref>In het geval van het wisselen van vervoerder en het reizen met een abonnement wordt hier aangenomen dat dit abonnement bij beide vervoerders geldt.</ref>:
*Geen extra kosten:
**Bij altijd-vrij-reizen abonnementen en in het weekend bij Dal Vrij en Weekend Vrij.
**Bij Dal Vrij als zowel het oorspronkelijke inchecken als het nieuwe inchecken in de daluren geschiedt.
*Extra kosten door het systeem van [[afstandsdegressie]]:
**Bij niet-vrij reizen met op basis van het oorspronkelijke inchecken dezelfde korting (0, 20 of 40%) als op basis van het nieuwe inchecken.
*Extra kosten door het tegen vol tarief in plaats van gratis vervolgen van de reis:
**Bij Dal Vrij als het oorspronkelijke inchecken in de daluren geschiedt en het uiteindelijke inchecken voor het vervolgen van de reis in de spitsuren.
*Extra kosten door zowel lagere korting als door afstandsdegressie:
**Bij Weekend Vrij, Altijd Voordeel en Dal Voordeel als het oorspronkelijke inchecken in de daluren geschiedt en het nieuwe inchecken in de spitsuren.

=== Overstappen ===
[[Bestand:Dordrecht OVC CICO's.JPG|thumb|150px|Overstapregels worden duidelijk gemaakt met behulp van bebording bij de OV-chipkaartpalen op stations.]]

Voor overstappen bij de trein gelden de volgende regels:
* Overstappen van trein op trein van ''dezelfde'' vervoerder wordt gezien als één reis. Daarom niet uitchecken bij het overstappen, dit hoeft pas bij het daadwerkelijke eindpunt. Een uitzondering is echter als er wordt afgeweken van de toegestane reisroute, bijvoorbeeld via een omweg of het zogenaamde ''terugsteken''<ref>[http://www.ns.nl/media/ros/pdf/Voorwaarden_reizen_op_saldo.pdf Algemene voorwaarden NS, zie definitie reisroute]</ref><ref>Het "afwijken van de toegestane reisroute" zal vaak samengaan met het verlaten van het station.</ref> (zie ook hierboven).
* In alle andere gevallen altijd uitchecken bij de ene vervoerder en inchecken bij de overstapvervoerder (zie ook hierboven). De volgorde is dan: inchecken bij vervoerder A, uitchecken bij vervoerder A, inchecken bij vervoerder B, uitchecken bij vervoerder B (en verder als er nog meer overstappen zijn).

==== Meerdere treinvervoerders ====
Als een reis deels met NS en deels met een andere treinvervoerder wordt gemaakt, dan wordt het op saldo reizen afgeraden: een gecombineerd papieren retour is goedkoper. Met de traditionele treinkaartjes maakt het namelijk niet uit of met meerdere treinvervoerders wordt gereisd: men koopt één kaartje voor de hele reis en betaalt het degressieve tarief op basis van de totale afstand. De NS-reisplanner geeft bij reizen met meerdere spoorbedrijven alleen de prijs aan van het papieren kaartje.

Bij het reizen met de OV-chipkaart brengt het wisselen van vervoerder (in het geval dat met een abonnement wordt gereisd: indien dat bij beide vervoerders geldt) soms wel, soms geen extra kosten met zich mee, zie boven. De extra kosten door het systeem van afstandsdegressie worden wel aangeduid als "dubbel opstaptarief".

Als men van Groningen naar Maastricht wil via Venlo dan is het het goedkoopst om bij NS voor de hele reis van Groningen naar Maastricht (dit is via 's-Hertogenbosch) te betalen (met één kaartje, of met slechts één keer in- en uitchecken) en voor het traject van Veolia (Nijmegen - Roermond) een (andere) OV-Chipkaart te gebruiken (met daarop geladen het recht op 40% korting) [http://chipkaart.nu/dalkorting.html].

Er is vanuit de politiek en de reizigersverenigingen verzet gevoerd tegen het "dubbel opstaptarief" bij op saldo reizen met overstappen tussen de spoorvervoerders. Er wordt aan een oplossing gewerkt en zolang dit probleem niet is opgelost zal er geen toestemming gegeven worden om de papieren vervoersbewijzen af te schaffen.<ref>Dit tariefprobleem staat los van de eis van een enkele in- en uitcheck voor de hele spoorreis van de reizigersverenigingen vertegenwoordigd in het LOCOV.</ref>

==== Commissie Meijdam ====
De ''Commissie Permanente Structuur en Dubbel Opstaptarief in de treinrailketen'' (Commissie Meijdam) heeft onder meer voorstellen gedaan over het reizen met meerdere treinvervoerders<ref>[http://rijksoverheid.nl/ministeries/ienm/documenten-en-publicaties/rapporten/2011/06/30/rapport-meijdam-ov-chipkaart.html Het spoor naar slagkracht, Advies Commissie Permanente Structuur en Dubbel Opstaptarief in de treinrailketen (commissie Meijdam)]</ref>:

Er komt bij het treinvervoer een systeem van enkelvoudig in- en uitchecken. De in- en uitcheckapparatuur is daar niet meer vervoerder-gebonden. Er komt een uniform [[OV-chipkaart#Kosten_bij_reizen_op_saldo|basistarief]] (door de commissie "opstaptarief" genoemd) dat slechts één keer wordt berekend.

De prijs van de totale reis, excl. basistarief, kan worden bepaald door deze uit te splitsen naar vervoerder, en op elk deel de vervoerder-specifieke tarieven (excl. basistarief) en de reisproducten (waaronder producten voor vrij reizen en kortingsproposities) van de reiziger in aanmerking te nemen. Overigens is er geen expliciet basistarief bij NS en de Noordelijke Nevenlijnen. Wel is het zo dat de prijs van een reis van 8 t/m 46 reiseenheden na aftrek van € 0,79 ongeveer evenredig is met het aantal reiseenheden (bij vol tarief). Het feit dat het lager worden van de kilometerprijs bij een langere reis verloren gaat of minder wordt, en dat minimaal 8 reiseenheden worden gerekend voor een deeltraject, maakt het opdelen toch nadelig.

Om de berekening van de prijs niet te ingewikkeld te laten worden verdient uniformiteit van de tariefstructuur de voorkeur, met een vast basistarief, vaste daluren, vaste leeftijdsgrenzen voor kortingen, e.d. Tariefdifferentiatie kan dan nog wel plaatsvinden voor wat betreft de prijs per km, de afstandsdegressie, en de kortingpercentages. Als de berekening van de prijs te ingewikkeld is om direct bij uitchecken plaats te vinden kan dit eventueel achteraf worden gedaan.

Ook voordat genoemd systeem van enkelvoudig in- en uitchecken in werking kan treden kan het dubbele basistarief net als [[OV-chipkaart#Basistarief bus/tram/metro|bij het stads- en streekvervoer]] al afgeschaft worden; bij overstappen naar een andere treinvervoerder die het NS-tarief gebruikt kan deze een prijs rekenen die € 0,79 lager is, zodat het bovengenoemde lagere tarief al eerder geldt.

Er komt een tarievenkader voor treinvervoer (zoals er ook een Landelijk Tarievenkader is voor het overige openbaar vervoer).

Bij inchecken in A en uitchecken in B kunnen er verschillende voor de hand liggende routes zijn met verschillende vervoerders, te meer als er kortingproducten zijn per vervoerder: zelfs onder reizigers met hetzelfde kortingproduct zal de één een omweg maken om de korting te benutten, terwijl de ander de kortste route neemt. De commissie geeft niet aan hoe de kosten van de reis moeten worden berekend of hoe die over de vervoerders verdeeld moeten worden indien het systeem niet weet welke route genomen is. Zelfs als het systeem er van uit gaat dat de kortste route in tariefeenheden of tijd genomen wordt, of de route met de minste overstappen (waarbij de reiziger die hiervan afwijkt extra uit- en incheckt) dan nog kunnen er meerdere routes zijn die hieraan voldoen, en bepaalt dit daardoor niet altijd eenduidig met welke vervoerder(s) is gereisd.

Het ''Onderzoek naar de technische haalbaarheid van enkelvoudig in- en uitchecken in de treinrailketen''<ref>[http://rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-en-publicaties/rapporten/2011/07/26/onderzoek-naar-de-technische-haalbaarheid-van-enkelvoudig-in-en-uitchecken-in-de-treinrailketen/onderzoek-naar-de-technische-haalbaarheid-van-single-cico-in-de-railketen-b.pdf Onderzoek naar de technische haalbaarheid van enkelvoudig in- en uitchecken in de treinrailketen]</ref> dat de commissie heeft laten verrichten behandelt slechts het geval van meerdere vervoerders op één traject. De totale reiskosten van een reis zouden niet mogen afhangen van de keuze van de vervoerder op het gemeenschappelijke traject, maar redelijkerwijs het laagste van de mogelijke totaalbedragen moeten zijn. Dit zou een kortingabonnement specifiek voor één treinvervoerder onmogelijk maken, in strijd met de conclusie van de commissie dat vervoerders elk hun eigen kortingpercentages kunnen blijven hanteren.

Meijdam is aangesteld als kwartiermaker voor onder meer de afschaffing van het dubbele basistarief bij de trein. Zolang partijen niet tot oplossing van het dubbel opstaptarief komen, blijft de AMvB die het accepteren van het papieren treinkaartje verplicht stelt van toepassing. Verder zal het enkelvoudig in- en uitchecken in de treinrailketen nader onderzocht worden, maar dit zal langer duren, daarom wordt het afschaffen van het papieren treinkaartje hier niet van afhankelijk gesteld.<ref>[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23645-481.html Brief van minister Schultz van Haegen (IenM) aan de Tweede Kamer met de reactie op rapport commissie Meijdam ''Het spoor naar slagkracht'']</ref>

In april 2012 rapporteerde Meijdam onder meer dat de volgende onderwerpen volgens hem in elk geval om een oplossing vragen:<ref>[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-165050.html Rapportage permanente structuur en splitsing TLS ]</ref>
*Enkelvoudig in- en uitchecken op het spoor. De regering bevestigde echter in juni 2012 nog eens dat de afschaffing van papieren treinkaartjes hier niet van afhankelijk is.<ref name="afschaffing"/>
*Uniformiteit van OV-chipkaartapparatuur.
*Harmonisatie met betrekking tot kortingsproducten en abonnementen.

=== Afwijken van reisroute ===
Bij reizen met een papieren kaartje geldt altijd al dat niet mag worden afgeweken van de reisroute waarvoor de reiziger over een vervoerbewijs beschikt. Met de OV-chipkaart hoeft de reiziger niet van tevoren een bestemming te kiezen, maar moet zich wel steeds op een toegestane route vanaf het incheckpunt bevinden. Daartoe moet de reiziger zo nodig uitchecken en inchecken om een nieuwe richting op te gaan.

Onderweg kan de conducteur de kaart controleren met een mobiele lezer. Er mag alleen gereisd worden in een richting van het incheckpunt af. Dat wil zeggen dat men zich op een toegestane reisroute vanaf dit incheckpunt moet bevinden. Bij de NS is dit naar keuze het NS-treintraject waarlangs de bestemming in reistijd het eerst wordt bereikt, of een in tariefeenheden korter traject, of een traject waar minder behoeft te worden overgestapt. Met uitzondering van de in de jaardienstregeling vermelde gevallen geldt echter dat het vertrek- of bestemmingsstation niet voorbij mag worden gereisd. Er mag daardoor wel zonder extra uit- en inchecken omgereden worden om andere vervoerders te vermijden, bijvoorbeeld als men een vrij-reizen kaart heeft alleen voor NS. Het extra uit- en inchecken bij het maken van een omweg heeft (naast de grotere afstand) dezelfde nadelen als de aparte reiskosten per vervoerder, al of niet met een abonnement voor het hele spoorwegnet: financiële nadelen of extra restricties in reistijden, zoals vroeg genoeg vertrekken zodat ook het tweede en eventueel volgende inchecken nog in de daluren is, of de reis op het station van extra uit- en inchecken pas vervolgen als de spits om is (zie ook boven).

Bij reizen met OV-chipkaart (op saldo of vrij reizen) geldt dat, indien wordt afgeweken van de reisroute, men op het station waar de reisroute wordt verlaten moet uitchecken en opnieuw inchecken, of indien dit niet mogelijk is, men moet uitchecken en opnieuw inchecken op het eerstvolgende station waar wordt overgestapt.

De ''Voorwaarden Reizen op Saldo'' (en de ''Algemene Voorwaarden Voor het vervoer van Reizigers en Handbagage van de Nederlandse Spoorwegen (AVR-NS)'' in vrijwel dezelfde termen) definiëren de reisroute als volgt: "Het NS-treintraject waarlangs de bestemming in reistijd het eerst wordt bereikt. Daarnaast is het toegestaan over een in tariefeenheden korter traject te reizen of over een traject waar minder behoeft te worden overgestapt. Met uitzondering van de in de jaardienstregeling vermelde gevallen geldt dat het vertrek- of bestemmingsstation niet voorbij mag worden gereisd."

De ''Productvoorwaarden Abonnementen Consumenten'' (die gaan over de 6 nieuwe abonnementen) definiëren de reisroute als volgt: "Het NS-treintraject waarlangs de bestemming in reistijd het eerst wordt bereikt of met de kortste route (in tariefeenheden) wordt bereikt of met de minste overstappen wordt bereikt."

Er zijn onder meer de volgende gevallen waarbij verschillen optreden:
*In het geval dat er twee routes zijn met de minste overstappen, waarvan één langer is in tariefeenheden en tijd (geen reisroute volgens de eerste definitie, wel volgens de tweede).
*In het geval dat er twee kortste routes zijn in tariefeenheden, maar waarvan één langer is in tijd (geen reisroute volgens de eerste definitie, wel volgens de tweede).

Deze verschillen verdwijnen als "korter" kan worden gelezen als "korter of even kort", enz. Daarnaast is er het verschil ten aanzien van het voorbijrijden van het vertrek- of bestemmingsstation.

Als de kortste treinroute in tariefeenheden deels met een andere vervoerder is, en men afhankelijk van de tijd waarop men op het vertrekstation arriveert soms via de ene en soms via de andere route het eerst op de bestemming aankomt, dan betaalt men standaard de langere route (voor een vervoerbewijs dat op beide routes geldig is), en alleen met een via-kaartje de kortere route (voor een vervoerbewijs dat alleen op die route geldig is). Bijvoorbeeld voor de reis van Enschede naar Arnhem moet men dan opgeven (bij de reisplanner en bij de [[kaartautomaat]] of het loket) dat men via Goor wil reizen (82&nbsp;km tegen 106&nbsp;km via Deventer). In de reisplanner heeft men wel de opties "optimaal", "minste overstappen" en "snelste verbinding", maar niet "goedkoopste verbinding"!

=== Voorwaarden Reizen op Saldo bij NS ===
In de ''Voorwaarden Reizen op Saldo bij NS''<ref name="Voorwaarden Reizen op Saldo bij NS">Deze staan in een document met de kop "Voorwaarden Reizen op Saldo". Een link met de tekst "Algemene Voorwaarden Reizen op saldo" is te vinden op http://ns.nl/cs/Satellite/reizigers/ov-chipkaart/zo-werkt-het" onder "Reizen op saldo. Wat is dat?". De tekst is ook bijgevoegd bij "Productvoorwaarden Voordeelurenabonnement" op http://ns.nl/cs/Satellite/reizigers/regelen-en-kopen/beheren-wijzigen-voordeelurenabonnement/productvoorwaarden.</ref> definieert NS "Onderbreken/onderbroken" als "De situaties waarbij u de laatste NS-kaartlezer(s) passeert om het station te verlaten of om gebruik te maken van een voorziening binnen het station die buiten het door de NS-kaartlezers omsloten gebied ligt." en wordt bepaald "In aanvulling op het bepaalde in AVR-NS dient met Reizen op saldo bij NS bij het onderbreken van de reis de rit afgesloten te worden met een check-uit op het betreffende station. Bij het vervolgen van de reis dient opnieuw ingecheckt te worden." De ''Productvoorwaarden Abonnementen Consumenten'' hebben een soortgelijke bepaling, maar zijn minder specifiek over de precieze grens: hier wordt gesproken over het verlaten van de halte of het station.

Een ''rit'' wordt gedefinieerd als een deel van een reis tussen een check-in en een check-uit. Voor de instaptarieven zie [[OV-chipkaart#Instaptarief]]. Om te kunnen inchecken moet het saldo volgens NS minimaal hieraan gelijk zijn, maar in werkelijkheid is bij een instaptarief van € 10 het minimumsaldo € 6.<ref>Dit zou per treinvervoerder kunnen verschillen.</ref>

==Vertragingsvergoeding==
Bij binnenlandse reizen met de [[Nederlandse Spoorwegen]] is er een regeling "Geld terug bij vertraging".<ref>[http://ns.nl/cs/Satellite/reizigers/service/geld-terug-bij-vertraging Geld terug bij vertraging]</ref> Onder bepaalde voorwaarden kan men bij een vertraging vanaf 30 minuten een deel van de reiskosten terugkrijgen. De vergoeding is niet van toepassing bij een afwijking van de dienstregeling (bijvoorbeeld ten gevolge van werkzaamheden of een stremming) die vooraf door NS is aangekondigd, en ook niet bij grootschalige landelijke vertragingen. Daarnaast geldt er een minimumbedrag voor teruggave.

Alleen houders van een NS- of OV-Jaarabonnement of Jaartrajectabonnement kunnen het restitutieverzoek via de website indienen. Bij de nieuwe abonnementen is NS teruggegaan naar het omslachtiger systeem van papieren claimformulieren (en dan ook nog originele formulieren, zodat gegevens die constant blijven ook steeds weer opnieuw moeten worden ingevuld), hoewel er ook hier geen bewijsstukken hoeven te worden meegestuurd.

Het reizen met de OV-chipkaart met verplicht in- en uitchecken, zoals bij op saldo reizen, maar ook bij vrij reizen met de nieuwe NS-abonnementen Weekend Vrij, Dal Vrij en Altijd Vrij, verbetert de controlemogelijkheden bij een claim.

Er is geen vergoedingssysteem voor het geval dat een vertraging tot gevolg heeft dat iemand met een dalurenabonnement die voor de terugreis of een vervolgreis in de daluren had kunnen inchecken, nu in de spits moet inchecken, of moet wachten tot die om is.

=== Percentages ===
De reiziger krijgt alleen een vergoeding bij een vertraging van 30 t/m 59 minuten en de reis meer dan €2,20 bedraagt. De vergoeding is bij:
* Papieren enkele reis en reizen op saldo: De helft van de prijs.
* Papieren retour: Een kwart van de prijs per reisrichting.
* Maandtrajectabonnement: 1/50 van de prijs van het abonnement.
* Jaartrajectabonnement: 1/500 van de prijs van het abonnement.
* [[OV-Jaarabonnement]] of [[NS-Jaarabonnement]]: Per vertraging 1/500 van de prijs van een NS-Jaarabonnement, dit is € 7,01
* Vrij reizen met Dal Vrij: per vertraging volgens NS 1/36 van € 95, dit zou € 2,64 zijn; het is in de praktijk echter € 2,80
* Vrij reizen met een [[studentenreisproduct]]: per vertraging € 2,27

Bij abonnementen waarbij moet worden in- en uitgecheckt moet er daadwerkelijk zijn in- en uitgecheckt om voor vergoeding in aanmerking te komen. Bij een vertraging vanaf 60 minuten wordt het dubbele uitbetaald. Bij vrij reizen is de vergoeding in totaal per dag niet hoger dan dit dubbele. Bij gebruik van een Keuzedag van een [[Voordeelurenabonnement]] 60+ wordt alleen een vergoeding van €3,50 uitgekeerd bij een vertraging vanaf 60 minuten.

De minimumreisafstand waarbij een vergoeding wordt uitgekeerd hangt af van de duur van de vertraging, de kosten van de reis, de klasse en het al of niet met korting reizen.

Bij [[NS Hispeed]] is er een aparte regeling.

== Besluit personenvervoer 2000 ==
Het tijdelijke artikel 35a van het Besluit personenvervoer 2000<ref>[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2011-352.html Besluit van 30 juni 2011 tot wijziging van het Besluit personenvervoer 2000 in verband met het meervoudige basistarief bij gebruik van de OV-chipkaart voor het openbaar vervoer per trein]</ref> waarborgt het verkrijgbaar zijn van bepaalde vervoerbewijzen en abonnementen waarbij het spoorwegnet als één geheel wordt gezien, om te bewerkstelligen dat de reiziger aparte reiskosten per vervoerder kan vermijden. Het gaat om:
*het NS-vervoerbewijs voor enkele reis- en retourkaarten tweede klas
*het NS-abonnement tweede klas
*het NS-deel van de OV-jaarkaart tweede klas

Dit besluit schrijft voor dat de concessieverlener dit uiterlijk vanaf 15 oktober 2011 als voorwaarde verbindt aan een concessie voor openbaar vervoer per trein. (Niet duidelijk is of wordt bedoeld nieuwe of ook bestaande concessies; gezien de vaak lange looptijd van concessies en de tijdelijkheid van dit besluit wordt gesuggereerd dat bestaande concessies dienen te worden aangepast.)

De term "NS" wordt hier gebruikt in de zin van treinvervoerder-overstijgend. Toegelicht wordt dat het betreft de in artikel 15, eerste lid, van de Vervoerconcessie voor het [[hoofdrailnet]] - zoals deze geldt met ingang van 1 januari 2010 - aangewezen beschermde kaartsoorten (blijkbaar wordt gedoeld op de voorschriften die tot en met 2010 golden). Dit verduidelijkt dat het bij het eerste item gaat om het volle tarief. Ook wordt in de concessie toegelicht dat "NS-abonnement" ook "de jeugdmaandabonnementen" omvat (mogelijk wordt hier op het [[sterabonnement]] gedoeld, dat ook op sommige treintrajecten geldig is, hoewel die normaliter niet worden aangeduid als NS-abonnement). Verder zijn er het NS-Jaarabonnement, het maandnetabonnement, het maandtrajectabonnement, het jaartrajectabonnement en [[Altijd Vrij]]. Niet duidelijk is of dalurenabonnementen er ook onder vallen. Het NS-Jaarabonnement, het maandnetabonnement, het maandtrajectabonnement en het jaartrajectabonnement zijn vervoerder-overstijgend.

Het besluit waarborgt voor trajecten met meerdere vervoerders het behoud van de papieren enkele reis vol tarief (die NS in 2013 wil afschaffen) en het jaar- en maandtrajectabonnement voor het hele traject (waarvoor NS eerder aankondigde een passende oplossing op de OV-chipkaart te zoeken) totdat de decentrale overheden en de treinvervoerders een structurele oplossing voor "het probleem van het meervoudige basistarief" (zoals dat zich voordoet bij op saldo reizen en bij aparte abonnementen per vervoerder) hebben gevonden.

Voor een voorstel voor een andere oplossing van "het probleem van het meervoudige basistarief", zonder het spoorwegnet als één geheel te behandelen, zie onder over de commissie Meijdam.

==Reisplanners==
De [[reisplanner]] van ns.nl geeft de prijs van een papieren kaartje met 0, 20 en 40% korting. Bij reizen met een andere vervoerder dan NS is het soms goedkoper met de OV-chipkaart te reizen.

Men kan "Toon hogesnelheidstreinen" al of niet aanvinken, voor als men eventueel bereid is de toeslag te betalen, of als men geen toeslag hoeft te betalen. Het is overigens wel zo dat voor veel meer reizigers [[Fyra#Toeslag|Fyra-toeslag]] verschuldigd is dan [[ICE_International#Toeslag|ICE-toeslag]]. Wie op saldo reist of bijvoorbeeld vrij reist met Dal Vrij, en alle goede reismogelijkheden zonder toeslag in de planner wil zien, moet de optie dus aanvinken, maar krijgt dan ook de Fyra-treinen te zien.

==Zie ook==
* [[Antennetraject]]
* [[Openbaar vervoer#Boete voor het reizen zonder geldig vervoerbewijs|Boete voor het reizen zonder geldig vervoerbewijs]]
* [[Fyra#Toeslag|Fyra toeslag]]
* [[ICE International#Toeslag|ICE toeslag]]
* [[Invoering van de OV-chipkaart in Nederland]]
* [[Kaartautomaat#Kaartautomaat voor de trein|Kaartautomaat voor de trein]]
* [[Sterabonnement#Combinatie-abonnementen|Combinatie-abonnementen]]
* [[Sterabonnement#Geldigheid_in_de_trein|Geldigheid van sterabonnementen in de trein]]

{{Appendix|2=
* Omdat de ontwerpspecificaties van het [[OV-chipkaartsysteem]] niet openbaar beschikbaar zijn en de verschillende vervoerbedrijven een en ander verschillend implementeren is veel van de informatie verkregen uit tal van bronnen en/of door ervaringen uit de praktijk van reizigers.
'''Voetnoten'''
{{References|2=2}}
'''Externe links'''
* [http://www.ns.nl/reizigers/producten/producten/tarieven/geldigheid-van-vervoerbewijzen.html Geldigheid vervoerbewijzen]
* [http://ns.nl/geleidelijnen Beschrijving stations, incl. poortjes en kaartlezers]
}}

[[Categorie:Spoorwegen in Nederland]]
[[Categorie:OV-chipkaart]]