Revision 32878948 of "Strijd om Tarakan (1942)" on nlwiki

{{Infobox militair conflict
| conflict=Strijd om [[Tarakan]]
| image=[[Bestand:Tarakan.png|270px|thumb]]
| caption=Kaart van Tarakan
| partof= [[Azië in de Tweede Wereldoorlog]]
| date=[[11 januari]] - [[12 januari]] [[1942]]
| place=[[Tarakan]], [[Nederlands-Indië]]
| casus=
| territory=
| result=Japanse overwinning
| combatant1={{JPN}} <br> {{Marine JPN}}
| combatant2={{NL}} [[Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger|KNIL]]
| commander1={{JPN}} Shizuo Sakaguchi<br/> {{JPN}} Generaal-majoor Shizuo Sakaguchi <br/>{{JPN}} Kyohei Yamamoto 
| commander2={{NL}} Luitenant-kolonel Simon de Waal
| strength1=  6.600 man
| strength2= 1.300 man
| casualties1=255 doden 
| casualties2= 1.300 gesneuveld of na de strijd geëxecuteerd
| notes=
| portaal = KNIL
}}
De '''strijd om Tarakan''' vond plaats op [[11 januari|11]] en [[12 januari]] [[1942]]. Hoewel [[Tarakan]] maar een klein moerassig eiland was ten noordoosten van [[Borneo]] was het toch een belangrijk strategisch punt, vooral door de 700 [[Aardolie|olievelden]], [[olieraffinaderij]]en en het [[vliegveld]]. Hierdoor werd het een belangrijk focuspunt voor het [[Japanse Keizerrijk]] tijdens de [[Azië in de Tweede Wereldoorlog|oorlog in het Pacifisch Gebied]]. Slechts een dag eerder had Japan het [[Koninkrijk der Nederlanden ]] de oorlog verklaard (10 januari 1942); de oorlog in het omringende gebied was toen al een maand aan de gang omdat [[Wilhelmina der Nederlanden|koningin Wilhelmina]] al op 8 december 1941 de oorlog aan Japan had verklaard.

==Japanse landing==
Op 10 januari 1942 bemerkte een Nederlandse [[Dornier Do 24]] [[Watervliegtuig|vliegboot]] de naderende [[Japan|Japanse]] invasie[[vloot]]. Wetend dat de kans om te winnen maar klein was gaf de Nederlandse commandant het bevel om alle olievelden van het eiland te vernietigen. 

Japanse troepen van de ''Right Wing Eenheid'' van het ''Sakaguchi Detachment'' landden vervolgens op de oostkust van Tarakan op 11 januari 1942. Zij werden gevolgd door de Japanese Special Naval Landing Forces. Na de landing en een korte maar hevige strijd werden de troepen van het [[Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger|Indische leger]] verslagen; zij gaven zich over in de morgen van 12 januari. Alle [[krijgsgevangene]]n werden geëxecuteerd als represaillemaatregel voor het vernietigen van de olievelden. Zo handelden de Japanners nogmaals tijdens de [[slag om Balikpapan]].

Gedurende de nacht van de 11de januari, voordat de Japanners de [[Blokkade (militaire strategie)|blokkade]] van Tarakan hadden gecompleteerd, wisten de Nederlandse [[onderzeeboot]] [[Hr. Ms. K X]] , het [[patrouillevaartuig]] ''P1'' en de particuliere motorboot ''Aida'' van het eiland weg te komen; de Nederlandse [[mijnenlegger]] ''Prins van Oranje'' probeerde ook te ontsnappen  maar werd tot zinken gebracht door de Japanse [[torpedobootjager]] ''Yamakaze'' en het patrouillevaartuig ''P38''.

Tarakan bleef onder Japanse bezetting tot mei 1945 toen het bevrijd werd door [[Australië (land)|Australische]] troepen tijdens de [[strijd om Tarakan (1945)]].

==Troepensamenstelling==
====Japanse eenheden====
Sakaguchi detachment
* HQ 56ste regimentsgroep
* Tankette compagnie
** 146ste [[infanterie]] [[regiment]] (+)
*** I Bataljon, 56ste genie-regiment
*** 1 compagnie, 56ste genie-regiment
*** 2 compagnieën 56ste transport regiment
* Infanteriebestanddelen, 2de Kure Speciale Japanse landingstroepen<ref>{{cite web|first1=Mike|last1= Yaklitch|first2=Allan|last2=Alsleben|first3=Akira|last3=Takizawa|url= http://www.dutcheastindies.webs.com/SNLF.htm|title= Japanese Special Naval Landing Forces  |date=1999-2000 |work=Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941-1942}}</ref>
* 2de olieveld constructie-eenheid
* 5de vliegveld constructie-eenheid

====Nederlandse eenheden====
Garnizoen van Tarakan
* Tarakan garnizoensbataljon ([[7e Bataljon Infanterie|zevende bataljon]])
** Machinegeweer-compagnie
** Gemotoriseerd detachement met 7 bewapende auto's<ref>{{cite web|first=Klemen |last=L |url= http://www.dutcheastindies.webs.com/borneo_armour.html |title=The Use of Armoured Vehicles on Borneo, 1941-19422 |date=1999-2000 |work=Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941-1942}}</ref>
* 3 kustbatterijen der artillerie
** Twee mobiele kustbatterijen (totaal van 3 × 75 mm geschut en 2 × 70 mm geschut)
** Vijf vaste kustbatterijen der artillerie (totaal van  2 × 120 mm geschut, 10 × 75 mm geschut en 3 × 37 mm geschut)
[[Bestand:Tarakanmonument, voorkant.jpg|thumb|220px|Tarakanmonument, Loenen]]
** Twee AA batterijen (totaal van 4 × 40 mm geschut en 4 × 20 mm geschut)
** Vier AA machinegeweerbataljons (ieder met 3 × 12.7 mm HMG)
* Twee [[Wapen der Genie (KNIL)|genie]]bataljons
* Mobiele eerste hulp

==Monument==
Voor de 215 militairen van het Indische leger, die op volle zee door de Japanners werden vermoord, werd op 19 januari 2012 een monument onthuld; de slachtoffers van deze [[Kempeitai|Japanse oorlogsmisdaad]] waren de leden van de batterijen kustartillerie, genisten en infanteristen van het Indische leger. Het gedenkteken, waarop 92 namen van de vermoorde militairen staan, staat op het [[Ereveld Loenen]] en werd op genoemde datum in aanwezigheid van onder andere [[Hans Esmeijer]], waarnemend burgemeester van Apeldoorn, onthuld door [[Wieteke van Dort]] en Harry Berghout. Van Dort nam het initiatief tot de oprichting van het monument nadat ze van de zoon van een van de slachtoffers erover had gehoord.<ref>[http://boekje-pienter.eu/html/nieuws-januari2012.htm Boekje Pienter januari 2012]</ref>

==(Externe) links==
*[http://www.defensie.nl/cdc/bronbeek/museum/wisselexposities/expositie_1942_de_val_van_indi Expositie op Bronbeek over de verovering van Nederlands-Indië door Japan]
*[http://www.tarakan.nl/ Website over de slag bij Tarakan]
*[http://dutcheastindies.webs.com/tarakan.html Website met meer informatie over de slag bij Tarakan]
*[http://www.gedenkteken-tarakan.nl/ Website over de oprichting van het monument]

{{Appendix|2=
{{References}}
* Womack, Tom (2006), "The Dutch Naval Air Force Against Japan – The Defense of the Netherlands East Indies, 1941–1942", McFarland & Company, Inc., ISBN 0-7864-2365-X
* {{cite web|first=Klemen|last=L |url= http://www.dutcheastindies.webs.com/index.html |title= Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941-1942 |date=1999-2000}}
* Samuel Eliot Morison (2001), "The Rising Sun in the Pacific 1931 – April 1942", University of Illinois Press, Urbana.
* Niehorster, Dr. Leo,  [http://orbat.com/site/ww2/drleo/index.htm World War II Armed Forces Orders of Battle and Organizations]
* [http://www.ibiblio.org/pha/timeline/411208cwp.html The Kingdom of The Netherlands declares war with Japan]
}}

{{Navigatie Nederlands-Indië Tweede Wereldoorlog}}

{{DEFAULTSORT:Strijd om Tarakan}}
[[Categorie:Veldslag in Nederlands-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog|Tarakan]] 
[[Categorie:Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië]]
[[Categorie:Tweede Wereldoorlog in Japan]]
[[Categorie:Geschiedenis van Borneo]]
[[Categorie:Japanse oorlogsmisdaad]]

[[de:Schlacht um Tarakan]]
[[en:Battle of Tarakan (1942)]]
[[es:Batalla de Tarakan (1942)]]
[[id:Pertempuran Tarakan (1942)]]
[[it:Battaglia di Tarakan]]
[[pl:Bitwa o Tarakan (1942)]]
[[ru:Сражение за Таракан (1942)]]