Revision 33536153 of "Cornelius Anthonius Geisweit van der Netten" on nlwiki

'''Cornelius Anthonius Geisweit van der Netten''' ([[Den Haag]], [[19 juli]] [[1771]] - [[Delft]], [[27 mei]] [[1847]]) was een Nederlands [[generaal]], ridder in de [[Orde van de Unie]] en ridder in de [[Orde van de Nederlandse Leeuw]].

==Opleiding==

Geisweit van der Netten was de zoon van Justinus Cornelius, [[advocaat (beroep)|advocaat]] te Den Haag en Anthonia Geisweit. Hij werd in 1787 als [[vaandrig|cadet]] geplaatst bij het [[infanterie]] [[regiment]] van Salm en viel, bij de verdediging van [[Amstelveen]], gewond, in Pruisische gevangenschap. Hij werd naar Wezel vervoerd en trad in dienst van [[Oostenrijk]]. Door tussenkomst van de [[abt (abdij)|abt]] van Tongerloo werd Geisweit van der Netten als cadet geplaatst bij het destijds beroemde huzaren-regiment van [[luitenant-generaal]] graaf van Blankenstein en maakte hij de veldtocht tegen de Turken van 1788 en 1789 mee. Hij was aanwezig bij de [[veldslag]] van Fokchany, bij vele kleine gevechten en bij het Beleg van [[Belgrado]] en keerde na de vrede, in 1790, met het regiment naar [[België]] terug, waar het regiment moest meewerken aan het dempen der ontstane onlusten. Hier werd hij door een pistoolschot aan het linkeroog getroffen.

==Loopbaan in buitenlandse dienst==
Onder generaal Clerfait woonde Geisweit van der Netten verschillende gevechten tegen de Fransen bij, onder meer bij Jemmappes, 6 november 1792, waarin het regiment grote verliezen leed.  Bij een charge van de Huzaren van Chamboran werd zijn paard onder hem doodgeschoten en hijzelf ernstig gewond aan zijn voet. Hij kon echter het leger op de terugtocht naar [[Aken (stad)|Aken]] volgen, waar hij op raad van geneeskundigen het regiment verliet en naar [[Holland]] terugkeerde. Nadat hij van zijn wonden was hersteld trad hij in het begin van 1794 in dienst bij het Nederlandse leger, als cadet bij het regiment Oranje-Karabiniers, waarmee hij de veldtocht in [[Noord-Brabant|Brabant]] maakte. Tien mei werd hij bij Thuin door een sabelhouw in de schouder, en de 18de mei bij Tourcoing door een [[bajonet]]steek in de hand gewond. Er was inmiddels een einde gekomen aan de stadhouderlijke regering en een republiek, onder Franse voogdij, geboren door welke het leger, Bataafs leger genaamd, opnieuw werd samengesteld. Geisweit van der Netten werd als [[tweede luitenant]] bij het tweede regiment [[cavalerie]] geplaatst. In 1799 behoorde het regiment tot de afdeling die onder generaal [[Herman Willem Daendels]] naar [[Duitsland]] oprukte en in 1797 maakte het deel uit van de troepen, bestemd voor de expeditie, onder generaal Hoche, naar [[Engeland]]; deze expeditie vond echter geen doorgang. In 1799 streed het regiment in Holland tegen de Engelsen en de Russen, eerst onder de bevelen van [[generaal-majoor]] van Guericke, later bij de divisie van generaal Daendels, onder generaal Zuijlen van Nijevelt. In de [[Slag bij Bergen (1799)|slag bij Bergen]], 19 september, werd Geisweit van der Netten door een geweerkogel in de borst gewond. 

Geisweit van der Netten werd in 1804 bevorderd tot [[eerste luitenant]] bij het tweede regiment lichte [[dragonder]]s en het jaar daarop volgend benoemd tot 2de [[Adjudant (rang)|adjudant]] van generaal [[Henri Damas Bonhomme]] der staf bij de Noorder Armee. Hij bleef dit, ook toen Bonhomme als [[Ministerie van Oorlog|Minister van Oorlog]] optrad. Nadat koning [[Lodewijk Napoleon Bonaparte|Lodewijk Napoleon]] de regering had aanvaard werd Geisweit van der Netten bevorderd tot [[kapitein (rang)|kapitein]] en als instructeur geplaatst bij het regiment Huzaren van de garde van de Koning, waarover generaal [[Jean Antoine de Collaert]] het bevel was opgedragen. Tot beloning van zijn diensten in deze betrekking bewezen benoemde Koning Lodewijk hem (16 februari 1807) tot ridder in de Orde van de Unie. Na de inlijving van Nederland in het [[Eerste Franse Keizerrijk|Franse Keizerrijk]] werd Geisweit van der Netten in zijn rang als kapitein overgeplaatst bij het regiment Huzaren. Nadat het regiment bestemd was deel te nemen aan de veldtocht van 1812, werd het te [[Arras]], waar het in bezetting lag, op voet van [[oorlog]] gebracht. Aan Geisweit van der Netten werden nu belangrijke commissies opgedragen.  Onder zijn bevelen werden vier compagnieën van het regiment ingedeeld bij de mobiele colonne. Vervolgens werd hem opgedragen in [[Hamburg]] en [[Hannover (stad)|Hannover]] 580 paarden voor het regiment over te nemen. Het regiment trok naar Thorn, achter de Weichel, en werd ingedeeld bij de 9de brigade lichte cavalerie. Aan het einde van juni 1812 bivakkeerde men te Debelen, aan de Niemen, in het gezicht van de Russische voorposten, toen [[Kapitein (rang)|ritmeester]] Geisweit van der Netten opdracht kreeg de bewegingen van de Russen te Pilong te observeren.  In het gevecht bij Krasnoï (14 augustus) werd Geisweit van der Netten aan het hoofd gewond en in de [[slag bij Borodino]] (ook wel genoem de slag aan de Moskowa), 7 september, waarin het regiment vrijwel geheel door kanonvuur ten onder ging, bleef hij gespaard en hield het bevel over de tot 2 eskadrons samengesmolten brigade. Op 28 november zwom hij te paard de [[Berezina]] over en kreeg hij een kartetschot door zijn linkerbeen. Samen met zijn strijdmakkers viel hij uiteindelijk de vijand in handen; pas toen [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] afstand van de regering had gedaan kon hij naar Nederland terugkeren.

==Loopbaan in Nederlandse dienst==
Na zijn terugkomst werd Geisweit van der Netten geplaatst bij het Nederlandse leger, eerst als [[majoor]]-onderdirecteur van het [[ministerie]] van oorlog, en zeer kort daarna als  majoor bij het eerste regiment karabiniers. Bij de oprichting van de [[Artillerie- en Genieschool]] te [[Delft]] werd hij in 1815 aangesteld als directeur van de militaire rijschool aldaar en hij bleef daar werkzaam tot de oprichting van de [[Koninklijke Militaire Academie]] te [[Breda]] geplaatst werd en de school te Delft werd opgeheven. Omtrent vele zaken, de cavalerie en de wapens betreffend, werden hem,  door de Ministers van Buitenlandse Zaken, Oorlog en Koloniën, belangrijke commissies opgedragen. In 1822 werd Geisweit van der Netten benoemd tot ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw en, nadat hij met pensioen was gegaan, werd hem de rang van generaal-majoor toegekend. Zijn zoon was [[Justinus Antonius Felix Geisweit van der Netten]].

==Biografie van artikelen door Geisweit van der Netten==

*1803. ''Algemeen samenstel der militaire plichten.'' 
*1806. ''Grondbeginselen der krijgswetenschap.''
*1807. ''Provisioneel reglement voor de cavalerie.''
*1807. ''Verklaring van -en bijvoeging op de platen van voorvermeld reglement.''
*1807. ''Reglement op de inwendige dienst der cavalerie.''
*1807. ''Voorschrift op het legeren der ruiterij.''
*1807. ''Bijzonder onderricht in de handgrepen te paard.'' (vermeerderd en herdrukt in 1829).
*1808. ''Onderricht in het schiet- en zijdgeweer.'' (herdrukt in 1814 en voor de 5de keer herdrukt en vermeerderd in 1828).
*1808. ''Onderricht voor de lichte troepen.'' (omgewerkt en herdrukt in 1823). 
*1810. ''Onderricht in het gebruik van het zijdgeweer.'' 
*1811-1817. ''Handboek der paardenkennis.'' (2 delen).
*1813. ''Handboek tot de behandeling en gezondheidsbewaring van paarden.''
*1818. ''Beknopte handleiding tot de paardenkennis.''
*1818. Bekroond antwoord op de, door de Huishoudelijke Maatschappij der Wetenschappen te [[Haarlem]], uitgeschreven prijsvraag: ''welke zijn de redenen dat men in Nederland de paardenfokkerij niet met die uitslag bekroond ziet als in andere landen het geval is?''
*1827. ''Karel XII en  Napoleon.''
*1830. ''Handleiding tot het gebruik van het schietgeweer.''
*1832. ''De bajonetschermkunst.''
*1832. ''Onderricht voor de onderofficieren in de voorpostendienst.''
*1837. ''De veteraan. Krijgsbedrijven der Russen  in Turkije en de Nederlanders in België.'' Twee delen.  

Verder zijn veel bijdragen van zijn hand in verschillende tijdschriften opgenomen, waaronder:
In: ''De Vriend des Vaderlands'' (tijdschrift):
* ''Don Ramon Cabrera'' (een bijdrage tot de Spaanse Burgeroorlog);
* ''Bijzonderheden met betrekking tot het Chinese krijgswezen en het verschil met dat van Engeland'';
* ''De krijgslichting in [[Rusland]], een volkstafereel'';
* ''De haringvangst in zuidelijk Rusland'';
* ''De herten in [[Schotland]] en de laatste wolvin met haar jongen in dat land'';
* ''Bijdragen tot de kennis van de invloed der menselijke geest vooral op de [[huisdier]]en'';
In overige tijdschriften:
* ''Iets over de versterking van [[Parijs]]'';
* ''L'Empecinado of de opgelichte krijgsschal, een episode uit het begin van de Spaanse opstandingsoorlog tegen Napoleon'';
* ''De beschouwing van de grote krijgswerktuigen bij de oude en hedendaagse volken in gebruik'';
* ''Gebruik van ongemeen groot geschut in Holland'';
* ''De nationale strijdvaardigheid der Hollanders'';
* ''Beschouwing der lichte ruiterij in verschillende werelddelen'';
* ''Iets over de wapenen in de Nederlandse Oostindische bezittingen'';
* ''Onkreukbare heldenmoed en volharding of het kasteel van [[Alicante (stad)|Alicante]]; een episode uit de Spaanse successieoorlog'';
* ''De Pruisische cavalerie en Seydlitz bij Zorndorff (1758), een episode uit de zevenjarige oorlog'';
*1812. ''De nacht na de Slag aan de Moskowa''.

{{Appendix|1=alles|2=
*1858. V.S. ''Cornelius Anthonius Geisweit van der Netten''. [[Militaire Spectator]]. Bladzijde 175-184. 
}}
[[Categorie:Nederlands generaal|Geisweit van der Netten, Cornelius Anthonius]]